4. 巴吉帝亚篇巴利
4. Pācittiyakaṇḍaṃ
1. 第一学处的义理阐释巴利
1. Paṭhamasikkhāpada-atthayojanā
在三十条之后、紧接着三十条的那段时间里,由一百六十六条学处所统摄的、被结集者们结集出来的那些法,如今在这个时候,对它们也作这样的注释——应当这样连接理解。巴利
Tiṃsakānantaraṃ tiṃsakānaṃ anantare kāle chasaṭṭhisatasaṅgahā chauttarasaṭṭhiadhikasatehi sikkhāpadehi saṅgahitā ye dhammā saṅgītikārehi saṅgītā, dāni imasmiṃ kāle tesampi dhammānaṃ ayaṃ vaṇṇanā hotīti yojanā.
793 这里说的是:在那些包含一百六十六条学处的范围内,与第一条学处相关联。关于“二或三”这一说法,其中“或”这个词是以省略的方式来表示的,所以说“二或三”。“疖”是指块状物,或者茎。“此”就是指“疖”这个名称。通过“量”这个词,说明“量”这个词只有“量”的意思,既不是“少”的意思,也不是“限定”的意思。“蒜”是指白色根的大块茎。所谓大块茎,因为在调味等方面能压过生腥气味而使人感到香,所以称为蒜,意思是它能发光、能令人欢喜。巴利
793.Tatthāti tesu chasaṭṭhisatasaṅgahesu sikkhāpadesu, paṭhamasikkhāpadeti sambandho. ‘‘Dve tayo’’ti ettha vāsaddo luttaniddiṭṭhoti āha ‘‘dve vā tayo vā’’ti. Phoṭalaketi kande, miñje vā. Etanti ‘‘gaṇḍike’’ti etaṃ nāmaṃ. ‘‘Pamāṇa’’ntiiminā mattasaddo pamāṇatthova, na appattho, nāpi avadhāraṇatthoti dasseti. Lasuṇanti setavaṇṇamūlaṃ mahākandaṃ. Mahākando hi byañjanasampākādīsu āmagandhānaṃ abhibhavanattā lasīyati kantīyatīti lasuṇanti vuccati.
“金鹅座”是指配着金钵的鹅座。“宿命者”是指能忆念并知道过去生和过去的存在,所以叫宿命者。“于是”是因为宿命者已经成就了,而“于是”这个词确实就是成就的意思。“以先前的爱”是指过去在人道中修习出来的爱。“她们”是指巴嘉巴娣和三个女儿。“然而那个”是指那个钵。巴利
Suvaṇṇahaṃsayoninti suvaṇṇamayena pattena yuttaṃ haṃsayoniṃ. Jātissaroti jātiṃ bhavaṃ sarati jānātīti jātissaro. Athāti jātissarassa nipphannattā. Nipphannattho hi athasaddo. Pubbasinehenāti pubbe manussabhave bhāvitena sinehena. Tāsanti pajāpatiyā ca tissannaṃ dhītarānañca. Taṃ panāti pattaṃ pana.
795 在摩揭陀国:指住在摩揭陀国境内的那些地方。“实”:是真实的意思,或者表示原因。“此处”:就是“应吃大蒜”这句话里说的。“那也”:指摩揭陀的(大蒜)。“只是疖蒜”:因为有疖、有疱,所以叫疖蒜。“疖”这个词是“疱”的同义词,加上表示多数的ika后缀,就是在说“多疖蒜”。要知道“疖”这个词有“疱”和“面颊”两个意思,但这里取“疱”的意思。不过有些写本里写的是唇音第四个字母,这要考察之后再采用。因为在很多古写本里,喉音第三个字母和唇音第四个字母常常互相写反。“不是一茎二茎三茎”:意思是不是一茎的葱,不是二茎的姜,不是三茎的诃梨勒。“然而在库伦德中说”:这是连接语。“嚼碎”:用牙齿磨成粉末、碎末。巴利
795.Magadhesūti magadharaṭṭhe ṭhitesu janapadesu. Hīti saccaṃ, yasmā vā. Idhāti ‘‘lasuṇaṃ khādeyyā’’tipade. Tampīti māgadhakampi. Gaṇḍikalasuṇamevāti gaṇḍo phoṭo etassatthīti gaṇḍikaṃ. Gaṇḍasaddo hi phoṭapariyāyo, bahutthe ikapaccayo. Bahugaṇḍikalasuṇanti hi vuttaṃ hoti. Gaṇḍasaddo hi phoṭe ca kapole cāti dvīsu atthesu vattati, idha pana phoṭe vattatīti daṭṭhabbaṃ. Potthakesu pana oṭṭhajena catutthakkharena pāṭho atthi, so vīmaṃsitvā gahetabbo. Bahūsu hi pubbapotthakesu kaṇṭhajo tatiyakkharo ca oṭṭhajo catutthakkharo cāti dve akkharā aññamaññaṃ parivattitvā tiṭṭhanti. Na ekadvitimiñjakanti ekamiñjo palaṇḍuko na hoti, dvimiñjo bhañjanako na hoti, timiñjo haritako na hotīti attho. Kurundiyaṃ pana vuttanti sambandho. Saṅkhāditvāti dantehi cuṇṇavicuṇṇaṃ katvā.
797 “葱”是一种蒜类,块茎甘美。“姜等”应当依据世间共许的说法来理解。“实”就是真实。“彼”指茶巴蒜。“以自性”就是不靠汤、调料等,只凭它自身的性质。“彼”指摩揭陀蒜,和“投入”相连。“实”就是真实。“于任何处”就是在任何地方之中。第一。巴利
797.Palaṇḍukoti sukandako eko lasuṇaviseso. Bhañjanakādīni lokasaṅketopadesato daṭṭhabbāni. Hīti saccaṃ. Tassāti cāpalasuṇassa. Sabhāvenevāti sūpasampākādiṃ vinā attano sabhāvato eva. Tanti māgadhakaṃ, pakkhipitunti sambandho. Hīti saccaṃ. Yattha katthacīti yesu kesucīti. Paṭhamaṃ.
2. 第二学处巴利
2. Dutiyasikkhāpadaṃ
799 第二项中,为了说明“狭窄”一词:所谓“在这里障碍、阻挡”,即依此说法的意义,被遮住的空间就叫作狭窄。为了说明这一点,他说“被遮住的空间”。“两腋”就是两条手臂的根部。因为它们在上方把任何东西夹住、束住,所以叫做腋。“尿道”就是小便道。因为通过它排尿,所以叫做尿道。“毛被切、被断,以此”指剪刀;或者指镊子——能牢牢咬住毛发的就是镊子,也就是这种镊子;或者用剪刀剪、切毛发,就是剪刀;或者与“令除去”相关联。“令除去”就是令拿走。第二项。巴利
799. Dutiye saṃdassanaṃ bādhati nisedheti asmiṃ ṭhāneti sambādhanti vacanatthena paṭicchannokāso sambādho nāmāti dassento āha ‘‘paṭicchannokāse’’ti. Ubho upakacchakāti dve bāhumūlā. Te hi upari yaṃkiñci vatthuṃ kacati bandhati etthāti upakacchakāti vuccanti. Muttakaraṇanti passāvamaggo. So hi muttaṃ karoti anenāti muttakaraṇanti vuccati. Lomo kattīyati chindīyati imāyāti kattari, tāya vā, suṭṭhu daḷhaṃ lomaṃ ḍaṃsatīti saṇḍāso, soyeva saṇḍāsako, tena vā, khurati lomaṃ chindatīti khuro, tena vā saṃharāpentiyāti sambandho. Saṃharāpentiyāti apanentiyāti. Dutiyaṃ.
3. 第三学处巴利
3. Tatiyasikkhāpadaṃ
803 在第三项中,“击打尿道底”是指对尿道底的打击、拍打,也就是击打尿道底;这句是就那成为征兆(相)的击打尿道底而言的。“如是大”就是极大。“以花蕊”就是用花蕊。因为它在水里漂浮、转动,所以称为花蕊。巴利
803. Tatiye muttakaraṇatalaghātaneti muttakaraṇassa talaṃ hananaṃ paharaṇaṃ muttakaraṇatalaghātanaṃ, tasmiṃ muttakaraṇatalaghātane nimittabhūte. Tāva mahantanti ativiya mahantaṃ. Kesarenāpīti kiñjakkhenāpi. So hi ke jale sarati pavattatīti kesaroti vuccati.
805 疮或脓包;伤或疮。第三。巴利
805.Gaṇḍaṃ vāti pīḷakaṃ vā. Vaṇaṃ vāti aruṃ vāti. Tatiyaṃ.
4. 第四学处巴利
4. Catutthasikkhāpadaṃ
806 在第四项学处中,国王的后宫就是“王后宫”,古代国王的后宫就是“古王后宫”。为了说明这个词语的含义,论师说“古时”等等。“在家状态”这个说法,是在显示“古时”这个词里ṇa后缀的本来形式。“久不久”是类似不变词的说法,因此说“久久”。“你们能”这个说法,是在表示这样的意思:你们怎么能击退贪心、守护自己,能守护得住吗?“虽未告知”是指虽然事实上没有告知。巴利
806. Catutthe rañño orodhā rājorodhā, purāṇe rājorodhā purāṇarājorodhāti vacanatthaṃ dassento āha ‘‘purāṇe’’tiādi. ‘‘Gihibhāve’’ti iminā purāṇeti ettha ṇapaccayassa sarūpaṃ dasseti. Cirāciranti nipātapaṭirūpakaṃ. Tena vuttaṃ ‘‘cirena cirenā’’ti. ‘‘Sakkothā’’ti iminā kathaṃ tumhe rāgacittaṃ paṭihanitvā attānaṃ dhāretha dhāretuṃ sakkothāti atthaṃ dasseti. Anārocitepīti bhūtato anārocitepi.
807 “以胶”是指紫胶。“硬杖”:因为坚硬而站立、运作,所以叫“硬”;那本身就是杖,所以叫“硬杖”;它插入[胶中],就是“硬杖插入”,在作为标记的那个东西上。“此”是指“在胶涂之处”这句话。第四。巴利
807.Jatunāti lākhāya. Paṭṭhadaṇḍaketi paṭubhāvena ṭhāti pavattatīti paṭṭho, soyeva daṇḍo paṭṭhadaṇḍo, tassa pavesanaṃ paṭṭhadaṇḍakaṃ, tasmiṃ nimittabhūte. Etanti ‘‘jatumaṭṭhake’’ti etaṃ vacananti. Catutthaṃ.
5. 第五学处巴利
5. Pañcamasikkhāpadaṃ
810 第五项中,“极深”这个词是动作的修饰语,所以说“极度地插入”。“以水作洗涤”这句,则显示“水净”这个词的意思是“以水来清净”。巴利
810. Pañcame ‘‘atigambhīra’’ntipadaṃ kiriyāvisesananti āha ‘‘atianto pavesetvā’’ti. ‘‘Udakena dhovanaṃ kurumānā’’ti iminā ‘‘udakasuddhika’’ntipadassa udakena suddhiyā karaṇanti atthaṃ dasseti.
812 “二指节为限”这句话里,两个指和两个节合起来叫“二指节”,这是复合词中后词省略了前词。以二指节作为最高限量,这是针对用水清洁的人所说的标准,所以叫“二指节为限”。意思是说,宽度以二指为限,深度以二节为限。因此说“宽度”等等。“插入指”是关联语。“实”就是真实。“或四”这句是按最高标准说的,三节尚且不允许,四节就更不用说了——这就是它的意思。第五。巴利
812.Dvaṅgulapabbaparamanti ettha dve aṅgulāni ca dve pabbāni ca dvaṅgulapabbaṃ, uttarapade pubbapadalopo. Dvaṅgulapabbaṃ paramaṃ pamāṇaṃ etassa udakasuddhikassāti dvaṅgulapabbaparamaṃ. Vitthārato dvaṅgulaparamaṃ, gambhīrato dvipabbaparamanti vuttaṃ hoti. Tenāha ‘‘vitthārato’’tiādi. Aṅgulaṃ pavesentiyāti sambandho. Hīti saccaṃ. ‘‘Catunnaṃ vā’’ti idaṃ ukkaṭṭhavasena vuttaṃ, tiṇṇampi pabbaṃ na vaṭṭati, catunnaṃ pana pagevāti atthoti. Pañcamaṃ.
6. 第六学处巴利
6. Chaṭṭhasikkhāpadaṃ
815 第六项中,当“食物的分发”被说成“食施”时,为了说明“食事”而说“食事”。用“饮水”这个词,应当理解为饮水器;用“扇”这个词,应当理解为扇子。“近”这个前缀表示附近的意思。为了说明这一切,所以说“以一只手”等。“越说”这个词,通过“先前也”等语,说明越过而说的方式。巴利
815. Chaṭṭhe bhattassa vissajjanaṃ bhattavissaggoti vutte bhattakiccanti dassento āha ‘‘bhattakicca’’nti. Pānīyasaddena pānīyathālakaṃ gahetabbaṃ , vidhūpanasaddena bījanī gahetabbā, upasaddo samīpatthoti sabbaṃ dassento āha ‘‘ekena hatthenā’’tiādi. ‘‘Accāvadatī’’tipadassa atikkamitvā vadanākāraṃ dasseti ‘‘pubbepī’’tiādinā.
817 “纯净水也行”等说法,是在说明“以饮料”这个词是一种举要的说法。“酸奶水”是指酸奶的浆、酸奶的精华,也就是酸奶中澄清的水。“汁”是指鱼汁、肉汁。通过“乃至衣角”这句话,是在说明“以扇子”这个词是一种例示的说法。巴利
817. ‘‘Suddhaudakaṃ vā hotū’’tiādinā ‘‘pānīyenā’’ti vacanaṃ upalakkhaṇaṃ nāmāti dasseti. Dadhimatthūti dadhimaṇḍaṃ dadhino sāro, dadhimhi pasannodakanti vuttaṃ hoti. Rasoti maccharaso maṃsaraso. ‘‘Antamaso cīvarakaṇṇopī’’ti iminā ‘‘vidhūpanenā’’ti vacanaṃ nidassanaṃ nāmāti dasseti.
819 自己给,就是亲自给。让人给,就是托别人给。两者,就是指饮水和扇风这两件事。第六。巴利
819.Detīti sayaṃ deti. Dāpetīti aññena dāpeti. Ubhayampīti pānīyavidhūpanadvayampīti. Chaṭṭhaṃ.
7. 第七学处巴利
7. Sattamasikkhāpadaṃ
822 第七学处这里,用“前方便恶作”这句话,是在指出前面所说的八种恶作当中的前方便恶作。前方便恶作并不只有这么一点,实际上还有很多其他情形,为了说明这一点,所以说了“因此”等话。“于碰撞时”就是指于搅动时。“用牙齿嚼食”是指用牙齿磨成粉末。“于此”是指在这一点学处里,和“让其他比丘尼做”相连。“其他”这个词,在“令知”这个词里是使役的对象。“母亲”这里,“也”字说明,如果让其他人知道后再吃,那就更不用说了。“或由她”是指或由那位被告知的比丘尼。“那”是指生谷。“那”是指大筏疏里所说的话。“前后相违”是指与前后相违。前面的话里说“其他……仅恶作”,只说了恶作;后面的话里又说“其他……恶作”,则说了巴吉帝亚和恶作,因此说前后相违。“实”是指真实,或者是因为。巴利
822. Sattame ‘‘payogadukkaṭaṃ nāmā’’ti iminā heṭṭhā vuttesu aṭṭhasu dukkaṭesu pubbapayogadukkaṭaṃ dasseti. Na kevalaṃ pubbapayogadukkaṭaṃ ettakameva, atha kho aññampi bahu hotīti dassento āha ‘‘tasmā’’tiādi. Saṅghaṭṭanesupīti viloḷanesupi. Dantehi saṅkhādatīti dantehi cuṇṇavicuṇṇaṃ karoti. Etthāti imasmiṃ sikkhāpade, aññāya bhikkhuniyā kārāpetvāti sambandho. ‘‘Aññāyā’’tipadaṃ ‘‘viññāpetvā’’ti pade kāritakammaṃ. Mātarampīti ettha pisaddo aññaṃ viññāpetvā bhuñjantiyā pagevāti dasseti. Tāya vāti viññāpitabhikkhuniyā vā. Tanti āmakadhaññaṃ. Tanti mahāpaccariyaṃ vuttavacanaṃ. Pubbāparaviruddhanti pubbāparato viruddhaṃ. ‘‘Aññāya…pe… dukkaṭamevā’’ti pubbavacane dukkaṭameva vuttaṃ, puna ‘‘aññāya…pe… dukkaṭa’’nti ca pacchimavacane pācittiyañca dukkaṭañca vuttaṃ, tasmā pubbāparaviruddhanti vuttaṃ hoti. Hīti saccaṃ, yasmā vā.
823 所存在的生谷是连接关系。或者说其他任何东西,指的是绿豆、黑豆之类,或者葫芦、南瓜之类,或者其他任何像芝麻这样的东西。第七。巴利
823. Labbhamānaṃ āmakadhaññanti sambandho. Aññaṃ vā yaṃkiñcīti muggamāsādīhi vā lābukumbhaṇḍādīhi vā aññaṃ yaṃkiñci tilādiṃ vāti. Sattamaṃ.
8. 第八学处巴利
8. Aṭṭhamasikkhāpadaṃ
824 第八条中,“已安顿的王兵”这里,为了说明后词是属格复合词、前词构成外义复合词,所以说了“已安顿的”等话。其中,“王之兵”这一说法表明“王兵”是属格复合词;“以此”这一说法表明是外义复合词。“已安顿的”意思是已安住、已建立。“给尼亚”是应当交给国王的那份收入的名称。“以此”指以这位婆罗门。“从彼”指从那个地方。因为以被称为兵之给尼亚的道路为根据、为理由,那个地方就是兵道,所以说“就是那个地方”。巴利
824. Aṭṭhame nibbiṭṭharājabhaṭoti ettha uttarapadassa chaṭṭhīsamāsañca pubbapadena bāhiratthasamāsañca dassento āha ‘‘nibbiṭṭho’’tiādi. Tattha ‘‘rañño bhatī’’ti iminā rañño bhaṭo rājabhaṭoti chaṭṭhīsamāsaṃ dasseti, ‘‘etenā’’ti iminā bāhiratthasamāsaṃ. Nibbiṭṭhoti niviṭṭho patiṭṭhāpitoti attho. Keṇīti rañño dātabbassa āyassetamadhivacanaṃ. Etenāti brāhmaṇena. Tatoti ṭhānantarato. Bhaṭasaṅkhātāya keṇiyā pathattā kāraṇattā ṭhānantaraṃ bhaṭapathanti āha ‘‘taṃyeva ṭhānantara’’nti.
826 “四种事”就是大便等。“各别”就是分别、各自单独。在“大便或”等说法里,因为有“或”这个字,齿木等也应该包括进去,所以说“齿木……中略……只是巴吉帝亚”。“一切处”就是在一切大便等中。第八。巴利
826.Cattāripi vatthūnīti uccārādīni. Pāṭekkanti paṭivisuṃ ekekameva. Uccāraṃ vātiādīsu vāsaddena dantakaṭṭhādayopi gahetabbāti āha ‘‘dantakaṭṭha…pe… pācittiyamevā’’ti. Sabbatthāti sabbesu uccārādīsūti. Aṭṭhamaṃ.
9. 第九学处巴利
9. Navamasikkhāpadaṃ
830 第九“种植物与青菜处”:指种植物的地方和青菜生长的地方。所谓“种植物”,就是“被种在这里的东西”,把 ya 音变成 ma 音,就成了 ropima。“这些”指大便之类的东西。“一切”指比丘和比丘尼。“然而在……”是指在某块田地里。第九终。巴利
830. Navame ropimaharitaṭṭhāneti ropimaṭṭhāne ca haritaṭṭhāne ca. Ropiyati asminti ropiyaṃ, taṃyeva ropimaṃ yakārassa makāraṃ katvā. Etānīti uccārādīni. Sabbesanti bhikkhubhikkhunīnaṃ. Yattha panāti yasmiṃ khetteti. Navamaṃ.
10. 第十学处巴利
10. Dasamasikkhāpadaṃ
835 第十条学处。“酒醉者”指喝酒醉的人。“孔雀”就是孔雀。“鹦鹉”就是鹦鹉。“猕猴”就是猴子。用“等”这个字把蛇之类的也包括进来,连起来就是“猕猴之类的也该跳舞”。“不约束自己的比丘们”指在言语行为上不约束自己的比丘们,也可以这样搭配:“或者令为说法者之歌”。“以弦的绳绑起来”就是“弦绑”。“被称为‘bhi’的那种声音属于它”,所以叫“鼓”。用陶瓮做成的鼓叫“陶瓮鼓”,用它演奏就叫“陶瓮鼓演奏”,或者指那个演奏本身。“水鼓”就是灌了水的鼓,连起来也可以说“用它演奏也行”。巴利
835. Dasame soṇḍā vāti surāsoṇḍā vā. Moroti mayūro. Suvoti suko. Makkaṭoti vānaro. Ādisaddena sappādayo saṅgaṇhāti, makkaṭādayopi naccantūti sambandho. Asaṃyatabhikkhūnanti vācasikakamme asaṃyatānaṃ bhikkhūnaṃ, dhammabhāṇakagītaṃ vā hotūti yojanā. Tantiyā guṇena baddhā tantibaddhā. ‘‘Bhi’’ntisaṅkhāto rāsaddo etissāti bheri. Kuṭena katā bheri kuṭabheri, tāya vāditaṃ kuṭabherivāditaṃ, taṃ vā. Udakabherīti udakena pakkhittā bheri, tāya vāditampi hotūti sambandho.
836 “正是他们的”是指:他看的是谁的舞蹈,就是那些人的。但如果对舞蹈、歌唱、乐器演奏各别地看、各别地听,就各别地犯罪。为了说明这一点,所以说“然而如果……”等。“从别处”是指从别的地方、从别的方向,和“看”相连。与“看过”一词搭配而需要补足宾语时,这个 to 后缀是业格意义;因为意思是“看过别的东西”。应当连起来理解为:“看从别处演奏的人。”和“比丘尼不得”相连。和“说别的”相连。“供养”是指礼敬。“侍奉”是指服侍。“一切处”是指在一切自己舞蹈等中。巴利
836.Tesaṃyevāti yesaṃ naccaṃ passati, tesaṃyeva. Yadi pana naccagītavādite visuṃ visuṃ passati suṇāti, pāṭekkā āpattiyoti dassento āha ‘‘sace panā’’tiādi. Aññatoti aññato desato, passatīti sambandho. ‘‘Oloketvā’’ti pade apekkhite upayogatthe topaccayo hoti. Aññaṃ oloketvāti hi attho. Aññato vādente passatīti yojanā. Bhikkhunī na labhatīti sambandho. Aññe vattumpīti sambandho. Upahāranti pūjaṃ. Upaṭṭhānanti pāricariyaṃ. Sabbatthāti sabbesu sayaṃ naccādīsu.
837 在园内,就是指在园林的里面。在园外,就是指在园林的外面。以其他方式,就是指用筹食等其他方式。像那样的,就是指像盗贼等灾难那样的情形。第十。巴利
837.Antarārāme vāti ārāmassa antare vā. Bahiārāme vāti ārāmassa bahi vā. Aññena vāti salākabhattādīhi aññena vā. Tādisenāti yādiso corādiupaddavo, tādisenāti. Dasamaṃ.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12