第十一品·贝拉特哈尼卡长老偈颂注释
1. 一集义注 · 191 段
贝拉特哈尼卡长老偈颂注释巴利
1. Belaṭṭhānikattheragāthāvaṇṇanā
“舍弃居家而不究竟”等偈颂,是具寿贝拉特哈尼卡长老的偈颂。它的缘起是什么呢?这位长老也在过去诸佛那里积集了善业。从这一劫算起三十一劫之前,毗舍婆世尊住世的时候,他出生在一个婆罗门家庭。长大成人后,他通晓婆罗门的各种技艺,舍弃了在家生活,出家成为仙人,被众仙人围绕而游方。有一天,他见到毗舍婆世尊,生起喜悦和欢欣,因为对导师智慧成就的清净信心,为了礼敬智慧,就用花作了供养。他凭这福德业在天界和人间流转,到了现在这位佛陀出世时,在舍卫城的一个婆罗门家庭出生,得名“贝拉特哈尼卡”。他长大后,听了世尊说法,生起信心,于是出家,取得禅修业处后,住在憍萨罗国的一处森林里。但他懒惰,身体僵硬沉重,说话粗恶,对沙门法根本提不起心。那时,世尊观察到他智慧已经成熟,便——巴利
Hitvāgihittaṃ anavositattotiādikā āyasmato belaṭṭhānikattherassa gāthā. Kā uppatti? Ayampi purimabuddhesu katādhikāro ito ekatiṃse kappe vessabhussa bhagavato kāle brāhmaṇakule nibbattitvā vayappatto brāhmaṇasippesu nipphattiṃ gantvā gharāvāsaṃ pahāya isipabbajjaṃ pabbajitvā isīhi parivuto vicaranto ekadivasaṃ vessabhuṃ bhagavantaṃ disvā pītisomanassajāto satthu ñāṇasampattiṃ nissāya pasannamānaso ñāṇaṃ uddissa pupphehi pūjaṃ akāsi. So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ brāhmaṇakule nibbattitvā belaṭṭhānikoti laddhanāmo viññutaṃ patto satthu dhammadesanaṃ sutvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā kammaṭṭhānaṃ gahetvā kosalaraṭṭhe araññe viharanto alaso kāyadaḷhibahulo pharusavāco ahosi, samaṇadhamme cittaṃ na uppādesi. Atha naṃ bhagavā ñāṇaparipākaṃ oloketvā –
“ 他抛弃了在家生活,却没有真正安住于修行,把嘴巴当犁来使,只顾填饱肚子,懒散懈怠;
犹如被饲料喂肥的大猪,愚者一再入于母胎。”巴利
‘‘Hitvā gihittaṃ anavositatto, mukhanaṅgalī odariko kusīto; Mahāvarāhova nivāpapuṭṭho, punappunaṃ gabbhamupeti mando’’ti. –
他用这首光明偈让他生起了警醒。那弟子仿佛看见导师就坐在自己面前,又听了那首偈颂,心中生起警醒;因为智慧已经成熟,他便修起观禅,不久就证得了阿拉汉果。因此,在《譬喻传》中这样说:巴利
Imāya obhāsagāthāya saṃvejesi. So satthāraṃ purato nisinnaṃ viya disvā tañca gāthaṃ sutvā saṃvegajāto ñāṇassa paripākaṃ gatattā vipassanaṃ paṭṭhapetvā nacirasseva arahattaṃ pāpuṇi. Tena vuttaṃ apadāne (apa. thera 1.14.41-46) –
就像迦尼迦罗花一样闪耀着光芒,端坐在山间;
照亮所有方向,就像一颗发光的药草星。
有三个年轻人,各自对自己的技艺都学得很精通。
他们拿起苦行者的行囊,跟在我身后走。
苦行者将七朵花置于篮中,
我取那些花,献于毗舍婆佛之智。
从这一劫往回数三十一劫,那时我供养了这朵花;
我不再经历恶趣,这就是智慧供养的果报。
在二十九劫时,有一位名叫广光的转轮王。
具足七宝,具大威力的转轮王。
“ 我的烦恼已烧尽……(中略)……佛陀之教已奉行。”巴利
‘‘Kaṇikāraṃva jotantaṃ, nisinnaṃ pabbatantare; Obhāsentaṃ disā sabbā, osadhiṃ viya tārakaṃ. ‘‘Tayo māṇavakā āsuṃ, sake sippe susikkhitā; Khāribhāraṃ gahetvāna, anventi mama pacchato. ‘‘Puṭake satta pupphāni, nikkhittāni tapassinā; Gahetvā tāni ñāṇamhi, vessabhussābhiropayiṃ. ‘‘Ekatiṃse ito kappe, yaṃ pupphamabhiropayiṃ; Duggatiṃ nābhijānāmi, ñāṇapūjāyidaṃ phalaṃ. ‘‘Ekūnatiṃsakappamhi, vipulābhasanāmako; Sattaratanasampanno, cakkavattī mahabbalo. ‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… kataṃ buddhassa sāsana’’nti.
证得阿拉汉果之后,他为了礼敬导师的教诫,又以反衬的方式宣说自己的证悟,于是再次说出那首偈颂。巴利
Arahattaṃ pana patvā satthu ovādaṃ paṭipūjento byatirekamukhena ca aññaṃ byākaronto tameva gāthaṃ paccudāhāsi.
这里,“舍弃在家”的意思是:放弃在家人身份,出家。“未完成”是指没有以相应的方式完成;为了教法而出家,但与之相应的遍知等还没有完成,还有该做而未做的,这就是“未完成”的意思。或者,“未完成”是指没有安住于相应的本性,没有按次第修习诸清净道所应安住的住法,没有在十种圣住中安住。“口犁”是指把口当作犁。就像用犁耕地一样,他用对别人说粗恶语来挖苦自己。“贪腹者”是指贪着肚子,一心只想着填饱肚子。“懈怠”是指懒惰,不致力于修行。为了说明这种人的结果,所以说:“犹如大猪饱食诱饵,这愚人一再进入母胎。”这句话的意思前面已经说过了。这里应当知道:愚人因为出家后处于未完成等状态,所以一再进入母胎;但像我这样的智者不是这样。相反,他因为具有与愚人相反的本性,通过正确的修行达到顶点而般涅槃。因此,他是以反显的方式宣告了自己的证悟。应当这样理解。巴利
Tattha hitvā gihittanti gahaṭṭhabhāvaṃ pariccajitvā pabbajitvāti attho. Anavositattoti anurūpaṃ avositatto, yadatthaṃ sāsane pabbajantassa anurūpapariññādīnaṃ atīritattā apariyositabhāvo akatakaraṇīyoti attho. Atha vā anavositattoti anuavositasabhāvo, visuddhīnaṃ maggānañca anupaṭipāṭiyā vasitabbavāsassa akatāvī, dasasu ariyavāsesu avusitavāti attho. Mukhasaṅkhātaṃ naṅgalaṃ imassa atthīti mukhanaṅgalī. Naṅgalena viya pathaviṃ paresu pharusavācappayogena attānaṃ khanantoti attho. Odarikoti udare pasuto udaraposanatapparo. Kusītoti alaso, bhāvanaṃ ananuyuñjanto. Evaṃbhūtassa nipphattiṃ dassento āha ‘‘mahāvarāhova nivāpapuṭṭho, punappunaṃ gabbhamupeti mando’’ti. Tassattho heṭṭhā vuttoyeva. Ettha ca yathā pabbajitvā anavositādisabhāvatāya punappunaṃ gabbhamupeti mando, na evaṃ mādiso paṇḍito. Tabbiparītasabhāvatāya pana sammāpaṭipattiyā matthakaṃ pāpitattā parinibbāyatīti byatirekamukhena aññaṃ byākāsīti daṭṭhabbanti.
2. 舍睹叉长老偈的注释巴利
2. Setucchattheragāthāvaṇṇanā
“被慢所欺”是具寿舍睹叉长老的偈颂。它的缘起是怎样的呢?这位长老在过去诸佛时曾广作功德,在种种生命形态中累积能导向解脱的福德资粮。在提舍正自觉者的时代,他投生于善好家庭,长大成人。有一天,他见到提舍世尊,内心生起净信,便供养了极其甘甜的波罗蜜果以及精心调制的椰子沙拉。凭借此福业,他投生天界,此后便在天界与人间流转。至现在这尊佛陀出世时,他投生为一位地方王的儿子,名为舍睹叉。父亲去世后,他继承了王位,但因缺乏精进与魄力,荒废政务,王国落入他人之手。由于承受这些痛苦,他心中生起了悚惧感。那时,他见到世尊正游化各地,便上前亲近,聆听法义,由此获得信心,于是出家修行。他精进修习加行,即于当日证得阿拉汉果。这些事迹在《譬喻经》中这样记载:巴利
Mānenavañcitāseti āyasmato setucchattherassa gāthā. Kā uppatti? Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayaṃ puññaṃ upacinanto tissassa sammāsambuddhassa kāle kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto ekadivasaṃ tissaṃ bhagavantaṃ disvā pasannamānaso sumadhuraṃ panasaphalaṃ abhisaṅkhataṃ nāḷikerasāḷavaṃ adāsi. So tena puññakammena devaloke nibbattitvā aparāparaṃ devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde aññatarassa maṇḍalikarañño putto hutvā nibbatti, setucchotissa nāmaṃ ahosi. So pitari mate rajje patiṭṭhito ussāhasattīnaṃ abhāvena rājakiccāni virādhento rajjaṃ parahatthagataṃ katvā dukkhappattiyā saṃvegajāto janapadacārikaṃ carantaṃ bhagavantaṃ disvā upasaṅkamitvā dhammaṃ sutvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā parikammaṃ karonto tadaheva arahattaṃ pāpuṇi. Tena vuttaṃ apadāne (apa. thera 1.17.13-17) –
过去,我曾向提舍世尊供养了果实;
我还供养了椰子,以及被大家称赞的嚼食。
我将它供养给佛陀,那位大仙提舍;
我贪求欲乐,满心欢喜,如愿投生。
“ 从此九十二劫前,那时我行布施;
我不曾经历恶趣,这是布施果实的果报。
从此第十三劫时,曾有一位与帝释天神同等的国王。
具足七宝,具大威力的转轮王。
“ 我的烦恼已烧尽……(中略)……佛陀之教已奉行。”巴利
‘‘Tissassa kho bhagavato, pubbe phalamadāsahaṃ; Nāḷikerañca pādāsiṃ, khajjakaṃ abhisammataṃ. ‘‘Buddhassa tamahaṃ datvā, tissassa tu mahesino; Modāmahaṃ kāmakāmī, upapajjiṃ yamicchakaṃ. ‘‘Dvenavute ito kappe, yaṃ dānamadadiṃ tadā; Duggatiṃ nābhijānāmi, phaladānassidaṃ phalaṃ. ‘‘Ito terasakappamhi, rājā indasamo ahu; Sattaratanasampanno, cakkavattī mahabbalo. ‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… kataṃ buddhassa sāsana’’nti.
证得阿拉汉果之后,他呵责诸烦恼:巴利
Arahattaṃ pana patvā kilese garahanto –
被慢心欺骗的人,在诸行中不断被染污;
被得与失搅乱的人,无法证得定。他诵出了这首偈。巴利
‘‘Mānena vañcitāse, saṅkhāresu saṃkilissamānāse; Lābhālābhena mathitā, samādhiṃ nādhigacchantī’’ti. – gāthaṃ abhāsi;
在这里,被慢所欺骗,是指被那种以“我胜过他人”等想法为表现形式的慢所欺骗,通过抬高自己、贬低他人等方式,以砍断善品的方式被诳惑。在诸行中被染污,是指在内在的眼等和外在的色等有为法中,被染污,即对这些行作意“这是我的,这是我,这是我的自我”,以渴爱等执取的方式陷入杂染。被得与失所扰乱,是指因为得到钵、衣等利养以及得不到这些,生起随贪与嗔恚,被它们扰乱、压碎、征服。这里只是举例,应当知道其余世间法也包含在此中。不能证得定,是说这类人由于缺乏能引生定的法,而具有与此相反的法,所以任何时候都找不到、得不到、达不到以止观成就的心一境性——也就是定。在这里也应当知道:被慢等烦恼征服的愚者不能证得定,智者则不是这样。而那些像我一样不被这些烦恼征服的人,则确实能证得定。这是通过反面的方式宣说自己证智,应当理解为是阿若记说。巴利
Tattha mānena vañcitāseti ‘‘seyyohamasmī’’tiādinayappavattena mānena attukkaṃsanaparavambhanādivasena kusalabhaṇḍacchedanena vippaladdhā. Saṅkhāresu saṃkilissamānāseti ajjhattikabāhiresu cakkhādīsu ceva rūpādīsu ca saṅkhatadhammesu saṃkilissamānā, ‘‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’’ti taṃnimittaṃ taṇhāgāhādivasena saṃkilesaṃ āpajjamānā. Lābhālābhena mathitāti pattacīvarādīnañceva vatthādīnañca lābhena tesaṃyeva ca alābhena taṃnimittaṃ uppannehi anunayapaṭighehi mathitā madditā abhibhūtā. Nidassanamattañcetaṃ avasiṭṭhalokadhammānampettha saṅgaho daṭṭhabbo. Samādhiṃ nādhigacchantīti te evarūpā puggalā samādhiṃ samathavipassanāvasena cittekaggataṃ kadācipi na vindanti na paṭilabhanti na pāpuṇanti samādhisaṃvattanikānaṃ dhammānaṃ abhāvato, itaresañca bhāvato. Idhāpi yathā mānādīhi abhibhūtā aviddasuno samādhiṃ nādhigacchanti, na evaṃ viddasuno. Te pana mādisā tehi anabhibhūtā samādhiṃ adhigacchantevāti byatirekamukhena aññābyākaraṇanti veditabbaṃ.
3. 班度罗长老偈颂的注释巴利
3. Bandhurattheragāthāvaṇṇanā
“我不贪求这个”,这是尊者班度罗长老的偈颂。它的由来是什么?这位长老在过去诸佛时也曾积集功德。在悉达多世尊住世时,他曾是某位国王后宫中的一名守卫。有一天,他看见世尊带着弟子们从王宫庭院经过,心生净信,就拿起迦那韦拉花,供养世尊和僧团。因为这份福业,他投生到天界,之后一再只转生于善趣。到了这次佛陀出世时,他出生在戒城,是一位富商之子,名叫班度罗。他到了懂事的年纪,因为某件事去了舍卫城,和在家信众一起前往精舍,听了导师说法后生起信心,于是出家。由于智慧成熟,他修观不久就证得了阿拉汉果。因此《譬喻经》(《长老譬喻》1.17.7-12)中说:巴利
Nāhaṃ etena atthikoti āyasmato bandhurattherassa gāthā. Kā uppatti? Ayampi purimabuddhesu katādhikāro siddhatthassa bhagavato kāle aññatarassa rañño antepure gopako hutvā ekadivasaṃ bhagavantaṃ saparisaṃ rājaṅgaṇena gacchantaṃ disvā pasannacitto kaṇaverapupphāni gahetvā sasaṅghaṃ lokanāyakaṃ pūjesi. So tena puññakammena devaloke nibbattitvā aparāparaṃ sugatīsuyeva saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde sīlavatīnagare seṭṭhiputto hutvā nibbatti, bandhurotissa nāmaṃ ahosi. So viññutaṃ patto kenacideva karaṇīyena sāvatthiyaṃ gato upāsakehi saddhiṃ vihāraṃ gato satthu dhammadesanaṃ sutvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā ñāṇassa paripākattā vipassanaṃ paṭṭhapetvā nacirasseva arahattaṃ pāpuṇi. Tena vuttaṃ apadāne (apa. thera 1.17.7-12) –
名为悉达多之世尊,世间至尊、人牛之王;
为诸弟子所簇拥,步入城中。
我曾经待在国王的后宫里,是深受信任的护卫。
我坐在宫殿楼阁上,看见了世间导师。
我采下迦那罗花,撒向比丘僧众。
我单独向佛陀献了供养,之后又撒了更多。
从九十四劫前,我便以花供养;
我不曾经历恶趣,这是供养佛陀的果报。
八十七劫之前,曾有四位具大神力者;
具足七宝、有大威力的转轮王。
“ 我的烦恼已烧尽……(中略)……佛陀之教已奉行。”巴利
‘‘Siddhattho nāma bhagavā, lokajeṭṭho narāsabho; Purakkhato sāvakehi, nagaraṃ paṭipajjatha. ‘‘Rañño antepure āsiṃ, gopako abhisammato; Pāsāde upaviṭṭhohaṃ, addasaṃ lokanāyakaṃ. ‘‘Kaṇaveraṃ gahetvāna, bhikkhusaṅghe samokiriṃ; Buddhassa visuṃ katvāna, tato bhiyyo samokiriṃ. ‘‘Catunnavutito kappe, yaṃ pupphamabhipūjayiṃ; Duggatiṃ nābhijānāmi, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ. ‘‘Sattāsītimhito kappe, caturāsuṃ mahiddhikā; Sattaratanasampannā, cakkavattī mahabbalā. ‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… kataṃ buddhassa sāsana’’nti.
证得阿拉汉果之后,他安住在知恩报恩的心境中,为了回报国王曾经对自己的帮助,就前往尸罗瓦提城,为国王说法,开示了四圣谛。国王听完谛理之后证得入流果,在自己的城里建造了一座名叫“善见”的大精舍,奉献给长老。从此他得到了丰厚的利养和恭敬。长老把精舍以及所得到的一切利养恭敬全都转交给了僧团,自己仍旧按照从前的方式托钵乞食,维持生活。在那里住了几天之后,他想去舍卫城。比丘们对他说:“尊者,您就住在这里吧。如果资具有所不足,我们会为您补足。”长老为了说明“贤友们,我不需要优厚的资具,我靠简朴的资具就能过活,我所满足的唯有法味”,便说了下面的话:巴利
Arahattaṃ pana patvā kataññubhāve ṭhatvā attano upakārassa rañño paccupakāraṃ kātuṃ sīlavatīnagaraṃ gantvā rañño dhammaṃ desento saccāni pakāsesi. Rājā saccapariyosāne sotāpanno hutvā attano nagare sudassanaṃ nāma mahantaṃ vihāraṃ kāretvā therassa niyyātesi. Mahālābhasakkāro ahosi. Thero vihāraṃ sabbañca lābhasakkāraṃ saṅghassa niyyātetvā sayaṃ purimaniyāmeneva piṇḍāya caritvā yāpento katipāhaṃ tattha vasitvā sāvatthiṃ gantukāmo ahosi. Bhikkhū, ‘‘bhante, tumhe idheva vasatha, sace paccayehi vekallaṃ, mayaṃ taṃ paripūressāmā’’ti āhaṃsu. Thero, ‘‘na mayhaṃ, āvuso, uḷārehi paccayehi attho atthi, itarītarehi paccayehi yāpemi, dhammarasenevamhi titto’’ti dassento –
“ 我不需要这个,我已因法味而安乐满足;
饮下最上等的滋味之后,我不会再与毒相交。”巴利
‘‘Nāhaṃ etena atthiko, sukhito dhammarasena tappito; Pitvā rasaggamuttamaṃ, na ca kāhāmi visena santhava’’nti. –
在这里,“我不需要这个”的意思是:你们想让我满足,就说“我们会把它填满”,但对于财物利养和资具的滋味,我并不需要,我对此无所求。我随缘用各种微薄的资具维持生活,这就是“知足是最高的快乐”的意思。现在,为了说明他为什么对这些毫无需求,他给出了主要理由,说“以法味满足而快乐”。意思是:他因三十七菩提分法的法味和九种出世间的法味而得到满足、饱满、快乐,以最上的快乐而安乐。“饮了最上的胜味”:在一切味道中,法味是最上的、最殊胜的、最妙的,如前所说,他饮了这样的法味而安住。因此他说:“于一切味中,法味最胜。”“不会与毒相亲”:饮了这样最上的法味而安住之后,我不会去亲近、结交那像毒药一样、有毒素味道的东西;没有理由去做那样的事,这就是其含义。巴利
Tattha nāhaṃ etena atthikoti yena maṃ tumhe tappetukāmā ‘‘paripūressāmā’’ti vadatha, etena āmisalābhena paccayāmisarasena nāhaṃ atthiko, mayhaṃ etena attho natthi, santuṭṭhi paramaṃ sukhanti itarītareheva paccayehi yāpemīti attho. Idāni tena anatthikabhāve padhānakāraṇaṃ dassento āha ‘‘sukhito dhammarasena tappito’’ti. Sattatiṃsabodhipakkhiyadhammarasena ceva navavidhalokuttaradhammarasena ca tappito pīṇito sukhito uttamena sukhena suhitoti attho. Pitvā rasaggamuttamanti sabbarasesu aggaṃ seṭṭhaṃ tatoyeva uttamaṃ yathāvuttaṃ dhammarasaṃ pivitvā ṭhito, tenāha – ‘‘sabbarasaṃ dhammaraso jinātī’’ti (dha. pa. 354). Na ca kāhāmi visena santhavanti evarūpaṃ rasuttamaṃ dhammarasaṃ pivitvā ṭhito visena visasadisena visarasena santhavaṃ saṃsaggaṃ na karissāmi, tathākaraṇassa kāraṇaṃ natthīti attho.
4. 吉达迦长老偈注疏巴利
4. Khitakattheragāthāvaṇṇanā
“我的身体确实轻快”是吉达迦长老的偈颂。它的缘起是怎样的呢?这位长老在过去诸佛那里修积过功德,在一次次生命中累积福业。在莲华上佛的时代,他投生为一位夜叉将军。有一天,他参加夜叉集会,坐在那里,看见世尊坐在某棵树下,就走上前去礼敬世尊,然后坐在一边。世尊为他宣说法。他听完法后,生起极大的欢喜和喜悦,拍手欢呼,起身礼敬世尊,右绕之后离去。凭着这份福业,他在天界和人间流转。到如今这尊佛出世时,他投生在舍卫城的一个婆罗门家庭,名叫吉达迦。他长大懂事以后,听说大目犍连长老有大神通,心想“我也要成为有神通的人”,由于过去因缘的推动而出家,在世尊面前取得禅修业处,在止观上精进修行,不久就证得六神通。因此,在《譬喻》中这样说:巴利
Lahukovata me kāyoti āyasmato khitakattherassa gāthā. Kā uppatti? Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle yakkhasenāpati hutvā nibbatto ekadivasaṃ yakkhasamāgame nisinno satthāraṃ aññatarasmiṃ rukkhamūle nisinnaṃ disvā upasaṅkamitvā satthāraṃ vanditvā ekamantaṃ nisīdi. Tassa satthā dhammaṃ desesi. So dhammaṃ sutvā uḷāraṃ pītisomanassaṃ pavedento apphoṭento uṭṭhahitvā satthāraṃ vanditvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi. So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ brāhmaṇakule nibbatti, khitakotissa nāmaṃ ahosi. So viññutaṃ patto mahāmoggallānattherassa mahiddhikabhāvaṃ sutvā ‘‘iddhimā bhavissāmī’’ti pubbahetunā codiyamāno pabbajitvā bhagavato santike kammaṭṭhānaṃ gahetvā samathavipassanāsu kammaṃ karonto nacirasseva chaḷabhiñño ahosi. Tena vuttaṃ apadāne (apa. thera 1.17.1-6) –
他的名字叫莲花,是人中的公牛、两足中的至尊。
从林中出来后,具眼者宣说正法。
夜叉们聚集的时候到了,那位大仙就在不远处。
他们为了那件事到达后,当下就四处张望期待起来。
明白了佛陀的言语之后,以及关于不死的教说。
我以清净的信心和欢喜的心,拍手后恭敬地侍立在旁。
请看善加侍奉导师所结出的果报。
在三万劫里,我都不曾投生到恶趣。
在二十九个百劫时,名叫萨玛兰卡塔。
具足七宝,具大威力的转轮王。
“ 我的烦恼已烧尽……(中略)……佛陀之教已奉行。”巴利
‘‘Padumo nāma nāmena, dvipadindo narāsabho; Pavanā abhinikkhamma, dhammaṃ deseti cakkhumā. ‘‘Yakkhānaṃ samayo āsi, avidūre mahesino; Yena kiccena sampattā, ajjhāpekkhiṃsu tāvade. ‘‘Buddhassa giramaññāya, amatassa ca desanaṃ; Pasannacitto sumano, apphoṭetvā upaṭṭhahiṃ. ‘‘Suciṇṇassa phalaṃ passa, upaṭṭhānassa satthuno; Tiṃsakappasahassesu, duggatiṃ nupapajjahaṃ. ‘‘Ūnatiṃse kappasate, samalaṅkatanāmako; Sattaratanasampanno, cakkavattī mahabbalo. ‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… kataṃ buddhassa sāsana’’nti.
证得阿拉汉果之后,他在神通方面获得了殊胜的自在,能体验种种不同的神通变化,以神通示现和教诫示现来饶益众生而安住。比丘们问他:“贤友,你是怎样运用神通的?”为了说明这件事,他说道——巴利
Arahattaṃ pana patvā savisesaṃ iddhīsu vasībhāvena anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhonto iddhipāṭihāriyena anusāsanīpāṭihāriyena ca sattānaṃ anuggahaṃ karonto viharati. So bhikkhūhi, ‘‘kathaṃ tvaṃ, āvuso, iddhi vaḷañjesī’’ti puṭṭho tamatthaṃ ācikkhanto –
“ 我的身体真是轻快啊,又被广大遍满的喜乐所触及;
就像被风吹动的棉絮一样,我的身体飘了起来。”巴利
‘‘Lahuko vata me kāyo, phuṭṭho ca pītisukhena vipulena; Tūlamiva eritaṃ mālutena, pilavatīva me kāyo’’ti. –
他诵出了这首偈颂。也有人直接说:“这是以感兴语的方式说的。”巴利
Gāthaṃ abhāsi. ‘‘Udānavasenā’’tipi vadantiyeva.
在这里,我的身体实在轻快,这是因为通过镇伏五盖等障碍、以十四种方式调伏心,以及修习四神足而获得了善巧自在。也就是说,这个由四大种所生、本性粗重的身体,我现在能随着心意转变它。被广大喜乐所触,是说被遍满一切处、广大殊胜、与喜俱行的乐所触——我的身体就是这样被乐所触。这也是为了说明身体如何变得轻快,因为乐想生起时,轻快想也随之生起。这里乐的遍满,应当从它所生的色法来理解。那么,住于第四禅那的人怎么会有喜乐的遍满呢?因为第四禅那已经超越了喜与乐。确实如此。但这里不是就第四禅那本身而说,而是就入彼之前的阶段而说。所谓喜乐,是指类似喜的乐,也就是舍受所生的乐。这里的舍,因为本性寂静,又与殊胜的智慧相应,所以称为乐。正如《无碍解道》中所说:他进入乐想与轻快想。意思是说:或者以根本禅那为所缘,或者以色身为所缘,与神通心同时生起的乐想和轻快想,他进入、深入、触证、完全达到。注释书中也说:所谓乐想,就是与舍相应的想。舍因为寂静而被称为乐,那想因为从五盖和寻等对立法中解脱出来,所以也应当知道是轻快想。对于进入那想的人来说,他的这个由父母所生的身体也像棉花一样轻快。他这样以轻快的身体,像被风吹起的棉花一样,前往梵天界。因此说:像被风吹起的棉花,我的身体飘飞而去。它的意思是:当我想以神通前往梵天界或其他地方时,我的身体就像被风吹起的棉花一样,腾空而去。巴利
Tattha lahuko vata me kāyoti nīvaraṇādivikkhambhanena cuddasavidhena cittaparidamanena caturiddhipādakabhāvanāya suṭṭhu ciṇṇavasībhāvena ca me rūpakāyo sallahuko vata, yena dandhaṃ mahābhūtapaccayampi nāma imaṃ karajakāyaṃ cittavasena pariṇāmemīti adhippāyo. Phuṭṭho ca pītisukhenavipulenāti sabbatthakameva pharantena mahatā uḷārena pītisahitena sukhena phuṭṭho ca me kāyoti yojanā. Idañca yathā kāyo lahuko ahosi, taṃ dassanatthaṃ vuttaṃ. Sukhasaññokkamanena hi saddhiṃyeva lahusaññokkamanaṃ hoti. Sukhassa pharaṇañcettha taṃsamuṭṭhānarūpavasena daṭṭhabbaṃ kathaṃ pana catutthajjhānasamaṅgino pītisukhapharaṇaṃ, samatikkantapītisukhañhi tanti ce? Saccametaṃ, idaṃ pana na catutthajjhānalakkhaṇavasena vuttaṃ, atha kho pubbabhāgavasena. ‘‘Pītisukhenā’’ti pana pītisahitasadisena sukhena, upekkhā hi idha santasabhāvatāya ñāṇavisesayogato ca sukhanti adhippetaṃ. Tathā hi vuttaṃ ‘‘sukhasaññañca lahusaññañca okkamatī’’ti (paṭi. ma. 1.101). Pādakajjhānārammaṇena rūpakāyārammaṇena vā iddhicittena sahajātaṃ sukhasaññañca lahusaññañca okkamati pavisati phusati sampāpuṇātīti ayampi tattha attho. Tathā cāha aṭṭhakathāyaṃ (paṭi. ma. aṭṭha. 2.3.12) – ‘‘sukhasaññā nāma upekkhāsampayuttā saññā. Upekkhā hi santaṃ sukhanti vuttaṃ sāyeva saññā nīvaraṇehi ceva vitakkādipaccanīkehi ca vimuttattā lahusaññātipi veditabbā. Taṃ okkantassa panassa karajakāyopi tūlapicu viya sallahuko hoti. So evaṃ vātakkhittatūlapicuno viya sallahukena dissamānena kāyena brahmalokaṃ gacchatī’’ti. Tenāha ‘‘tūlamiva eritaṃ mālutena, pilavatīva me kāyo’’ti. Tassattho – yadāhaṃ brahmalokaṃ aññaṃ vā iddhiyā gantukāmo homi, tadā mālutena vāyunā eritaṃ cittaṃ tūlapicu viya ākāsaṃ laṅghantoyeva me kāyo hotīti.
5. 茉莉花长老偈的注释巴利
5. Malitavambhattheragāthāvaṇṇanā
Ukkaṇṭhito(心生厌离)是具寿Malitavambha长老的偈颂。它的由来是什么?据说,在莲华上佛的时代,雪山不远处有一个天然湖,他投生为那里的一只鸟。莲华上佛为了摄受他,来到那里,在天然湖边经行。那只鸟看见世尊,心里生起清净的信心,便在湖中衔起莲花供养世尊。他凭着这个福业,在天界和人间不断轮回,到了现在这位佛陀出世的时代,在俱卢咖咤城投生为一位婆罗门的儿子,名叫Malitavambha。他长大后,去亲近帕差普摩大长老,在他那里听闻佛法,生起信心,于是出家,致力于修习观禅。他有个习性:哪里适宜的食物难得、其他条件容易得到,他就不离开那里;但如果哪里适宜的食物容易得到、其他条件难得,他就不住在那里,而是离开。他就这样生活着,由于因缘具足,又具有大人种性,不久就增长了观智,证得阿拉汉果。因此,在《譬喻经》中这样说(《譬喻经·长老》1.16.51-57)——巴利
Ukkaṇṭhitoti āyasmato malitavambhattherassa gāthā. Kā uppatti? Ayaṃ kira padumuttarassa bhagavato kāle himavantato avidūre aññatarasmiṃ jātassare sakuṇo hutvā nibbatti, padumuttaro bhagavā taṃ anuggaṇhanto tattha gantvā jātassaratīre caṅkamati. Sakuṇo bhagavantaṃ disvā pasannamānaso sare kumudāni gahetvā bhagavantaṃ pūjesi. So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde kurukacchanagare aññatarassa brāhmaṇassa putto hutvā nibbatti, malitavambhotissa nāmaṃ ahosi. So viññutaṃ patto pacchābhūmahātheraṃ upasaṅkamitvā tassa santike dhammaṃ sutvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā vipassanāya kammaṃ karonto viharati. Tassa ca ayaṃ sabhāvo, yattha bhojanasappāyo dullabho, itare sulabhā, tato na pakkamati. Yattha pana bhojanasappāyo sulabho, itare dullabhā, tattha na vasati pakkamateva. Evaṃ viharanto ca hetusampannatāya mahāpurisajātikatāya ca nacirasseva vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattaṃ pāpuṇi. Tena vuttaṃ apadāne (apa. thera 1.16.51-57) –
“ 在雪山不远处,曾经有一个大湖。
红莲和青莲铺满湖面,白莲覆盖其上。
那时我叫“咕咕陀”,是那里的一只鸟。
持戒清净、智慧具足,对福与非福都很通达。
“ 莲华上佛,世间解,诸供养之受纳者;
在贾塔萨拉萨湖不远处,大牟尼曾行走游化。
采撷水中睡莲,奉献大仙;
大牟尼了知我的心愿,纳受。
做了那种布施之后,被善根所推动;
于十万劫中,我不曾堕入恶趣。
距今一千六百劫,有婆楼那号者;
此八人主具大力,皆转轮王。
“ 我的烦恼已烧尽……(中略)……佛陀之教已奉行。”巴利
‘‘Himavantassāvidūre , mahājātassaro ahu; Padumuppalasañchanno, puṇḍarīkasamotthaṭo. ‘‘Kukuttho nāma nāmena, tatthāsiṃ sakuṇo tadā; Sīlavā buddhisampanno, puññāpuññesu kovido. ‘‘Padumuttaro lokavidū, āhutīnaṃ paṭiggaho; Jātassarassāvidūre, sañcarittha mahāmuni. ‘‘Jalajaṃ kumudaṃ chetvā, upanesiṃ mahesino; Mama saṅkappamaññāya, paṭiggahi mahāmuni. ‘‘Tañca dānaṃ daditvāna, sukkamūlena codito; Kappānaṃ satasahassaṃ, duggatiṃ nupapajjahaṃ. ‘‘Soḷaseto kappasate, āsuṃ varuṇanāmakā; Aṭṭha ete janādhipā, cakkavattī mahabbalā. ‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… kataṃ buddhassa sāsana’’nti.
证得阿拉汉果之后,他回顾自己的修行,发出感叹——巴利
Arahattaṃ pana patvā attano paṭipattiṃ paccavekkhitvā udānento –
就算待得不耐烦,也不该长住;就算正住得开心,也还是该离开。
智者绝不会住在无益之处,说了此偈。巴利
‘‘Ukkaṇṭhitopi na vase, ramamānopi pakkame; Na tvevānatthasaṃhitaṃ, vase vāsaṃ vicakkhaṇo’’ti. – gāthaṃ abhāsi;
在这里,即使已经心生厌离,他也不会离开住处。意思是:如果我住在某个住处时,因为得不到合适的饮食等条件,对增上善法生起厌离和不喜乐,那么即使厌离,我也还是继续住下去,不会因为得到其他合适的条件就离开,不会走。这里“不住”的“不”字,也要和“离开”这个词连起来理解,也就是:即使厌离也不离开。
“即使欢喜也离开”:如果住在某个住处时,因为资具没有匮乏,所以没有厌离,反而很欢喜;但即便如此欢喜,如果得不到其余合适的条件,他也应当从那里离开,不应再住下去。这样去做,我不久就能达成自己的目标。这是就自身修行方法的回顾来说的。
如果是给别人教诫,那就应当按“应住,不应离开”这样的规定来理解。然而,并不是说住在没有意义的地方。“智者应观察住处而住”:如果某个住处资具很容易得到,但沙门法却不能圆满;或者某个住处资具很难得到,沙门法也不能圆满——像这样的住处,在这里就叫作没有意义、不能带来增长。这样的住处,有智慧、有识见、想要圆满自己目标的人,就不应该住。相反,如果能得到具备五种条件的住处,又能得到七种适合的条件,那就应当住在那里。这就是这里的意思。巴利
Tattha ukkaṇṭhitopi na vaseti yasmiṃ āvāse vasantassa me bhojanasappāyālābhena adhikusalesu dhammesu ukkaṇṭhā anabhirati uppajjati, tattha ukkaṇṭhitopi vasāmiyeva itarasappāyalābhena na pakkame na pakkamāmi. Na vaseti ettha na-kārenapi pakkametipadaṃ sambandhitabbaṃ. Ramamānopi pakkameti yasmiṃ pana āvāse vasantassa me paccayavekallābhāvena natthi ukkaṇṭhā, aññadatthu abhiramāmi, evaṃ abhiramamānopi avasesasappāyālābhena tato pakkame, na vaseyyaṃ. Evaṃ paṭipajjantovāhaṃ nacirasseva sakatthaṃ paccupādinti. Ayañcettha attapaṭipattipaccavekkhaṇāyaṃ yojanā. Parassa ovādadāne pana vaseyya na pakkameyyāti vidhānavasena yojetabbaṃ. Na tvevānatthasaṃhitaṃ, vase vāsaṃ vicakkhaṇoti yasmiṃ āvāse paccayā sulabhā , samaṇadhammo na pāripūriṃ gacchati, yasmiñca āvāse paccayā dullabhā, samaṇadhammopi pāripūriṃ na gacchati, evarūpo āvāso idha anatthasaṃhito nāma avaḍḍhisahitoti katvā. Evarūpaṃ vāsaṃ vicakkhaṇo viññujātiko sakatthaṃ paripūretukāmo natveva vaseyya. Yattha pana pañcaṅgasamannāgato āvāso labbhati, sattapi sappāyā labbhanti, tattheva vaseyyāti attho.
6. 《苏黑曼塔长老偈》注释巴利
6. Suhemantattheragāthāvaṇṇanā
这是具寿须曼多长老的偈颂。它的缘起是怎样的呢?这位长老也在过去诸佛那里积下了善业,在一次次生命中为趋向解脱而积累福德。九十二劫以前,提舍世尊住世的时候,他住在森林里,是个林中修行者。世尊为了摄受他,走进森林,在他附近的一棵树下坐了下来。他看见世尊,心里生起清净的信心,就采了芬芳的奔那伽花来供养世尊。因为这份福德业,他转生到天界,之后又不断行善,在天界和人间流转。到了现在这位佛陀出世的时代,他出生在边地一个富足的婆罗门家庭,名叫须曼多。他长大懂事以后,去到桑咖沙城的鹿野苑,亲近世尊,听了法,生起信心就出了家。他通达三藏之后,开始修观,不久就证得了六神通和无碍解。因此,《譬喻经》(《长老譬喻》1.16.46-50)中这样说:巴利
Sataliṅgassa atthassāti āyasmato suhemantattherassa gāthā. Kā uppatti? Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayaṃ puññaṃ upacinanto ito dvānavute kappe tissassa bhagavato kāle vanacaro hutvā vane vasati, taṃ anuggahituṃ bhagavā araññaṃ pavisitvā tassa āsanne ṭhāne aññatarasmiṃ rukkhamūle nisīdi. So bhagavantaṃ disvā pasannacitto sugandhāni punnāgapupphāni ocinitvā bhagavantaṃ pūjesi. So tena puññakammena devaloke nibbattitvā aparāparaṃ puññāni katvā devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde pāriyantadese vibhavasampannassa brāhmaṇassa putto hutvā nibbatti, suhemantotissa nāmaṃ ahosi. So viññutaṃ patto saṅkassanagare migadāye viharantaṃ bhagavantaṃ upasaṅkamitvā dhammaṃ sutvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā tepiṭako hutvā vipassanaṃ paṭṭhapetvā nacirasseva chaḷabhiñño paṭisambhidāpatto ahosi. Tena vuttaṃ apadāne (apa. thera 1.16.46-50) –
我走进密林深处,是个猎人,就住在林子里。
看见盛开的奔那伽花,我便忆念起最胜佛。
采下那朵花,它香气怡人、芬芳又美丽;
在沙滩上建了一座塔,把它献给了佛陀。
九十二劫前,我曾供养了一朵花;
我不曾经历恶趣,这是供养佛陀的果报。
“ 在第九十一劫时,我曾是唯一的除暗者;
具足七宝,具大威力的转轮王。
“ 我的烦恼已烧尽……(中略)……佛陀之教已奉行。”巴利
‘‘Kānanaṃ vanamogayha, vasāmi luddako ahaṃ; Punnāgaṃ pupphitaṃ disvā, buddhaseṭṭhaṃ anussariṃ. ‘‘Taṃ pupphaṃ ocinitvāna, sugandhaṃ gandhitaṃ subhaṃ; Thūpaṃ karitvā puline, buddhassa abhiropayiṃ. ‘‘Dvenavute ito kappe, yaṃ pupphamabhipūjayiṃ; Duggatiṃ nābhijānāmi, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ. ‘‘Ekamhi navute kappe, eko āsiṃ tamonudo; Sattaratanasampanno, cakkavattī mahabbalo. ‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… kataṃ buddhassa sāsana’’nti.
证得阿拉汉果之后,他心里这样想:“作为声闻弟子所应当证得的,我已经证得了。现在,我应当为比丘们做些饶益的事。”这样想过之后,因为他已经通达无碍的解悟,又从不疲厌,所以凡是来到他跟前的比丘,他都随各人的程度给予教导、教诫,为他们断除疑惑,宣说法义,把业处开示得没有隐藏、没有纠缠,就这样安住着。有一天,为了向来到他跟前的比丘和有智慧的人说明其中的殊胜之处——巴利
Arahattaṃ pana patvā evaṃ cintesi – ‘‘mayā kho yaṃ sāvakena pattabbaṃ, taṃ anuppattaṃ, yaṃnūnāhaṃ idāni bhikkhūnaṃ anuggahaṃ kareyya’’nti. Evaṃ cintetvā pabhinnapaṭisambhidatāya akilāsutāya ca attano santikaṃ upagate bhikkhū yathārahaṃ ovadanto anusāsanto kaṅkhaṃ chindanto dhammaṃ kathento kammaṭṭhānaṃ niggumbaṃ nijjaṭaṃ katvā ācikkhanto viharati. Athekadivasaṃ attano santikaṃ upagatānaṃ bhikkhūnaṃ viññūnañca puggalānaṃ visesaṃ ācikkhanto –
对于具有百种特征之义、持有百种标记者的
只看见一个方面的人是愚痴者,能看见一百个方面的人是智者。他诵出了这首偈颂。巴利
‘‘Sataliṅgassa atthassa, satalakkhaṇadhārino; Ekaṅgadassī dummedho, satadassī ca paṇḍito’’ti. – gāthaṃ abhāsi;
在这里,“具有百种相者”:能导向隐覆之义的,就是“相”,也就是声音在种种意义上生起的标志。这些相有百种,也就是有许多种,某事物具有这些相,就说它“具有百种相”。这里的“百”表示多数,不像“百千”等那样指某个特定数目;对于这个具有百种相者,“百”这个词并非表示特定数目之义。“意义”指所应了知的对象;因为所应了知的对象要以智慧去了达,所以称为“意义”。而这个意义虽然只有一个,却具有多种相,比如“帝释”“富兰陀罗”“摩伽婆”等名称,以及“慧”“明”“智”“觉”等。让“因陀罗”一词在三十三天之主这个意义上生起的那个相,并不是让“帝释”等词在同一意义上生起的相,而是靠另一个相。同样,让“慧”一词在正见这个意义上生起的相,也不是让“明”等词生起的相。因此说“对于具有百种相的意义”。巴利
Tattha sataliṅgassāti līnamatthaṃ gamentīti liṅgāni, atthesu saddassa pavattinimittāni, tāni pana sataṃ anekāni liṅgāni etassāti sataliṅgo. Anekattho hi idha satasaddo, ‘‘sataṃ sahassa’’ntiādīsu viya na saṅkhyāvisesattho tassa sataliṅgassa. Atthassāti ñeyyassa, ñeyyañhi ñāṇena araṇīyato ‘‘attho’’ti vuccati. So ca ekopi anekaliṅgo, yathā ‘‘sakko purindado maghavā’’ti, ‘‘paññā vijjā medhā ñāṇa’’nti ca. Yena liṅgena pavattinimittena tāvatiṃsādhipatimhi indasaddo pavatto, na tena tattha sakkādisaddā pavattā, atha kho aññena. Tathā yena sammādiṭṭhimhi paññāsaddo pavatto, na tena vijjādisaddā. Tena vuttaṃ ‘‘sataliṅgassa atthassā’’ti.
“具有百种特征者”,就是拥有许多特征的事物。被称为“特征”,是因为依它而能被了知;也就是作为缘的事物,相对于自己的果而成为缘。正是凭这个特征,才能了知:这是此事的因。而同一个事物,又能呈现出许多不同的特征,所以说“具有百种特征者”。或者,被称为“特征”的,就是被了知的对象,也就是各个事物被了知为有为性等种种不同的状态。而这些状态,从义理上说,应当理解为事物自身的差别。它们能标示、能让人了知诸法无常等共相,所以也被称为“相”。这些就是它的种种表现。因为即使对同一个事物,也能看到许多不同的情形。因此说:“一个事物具有百种相,具有百种特征。”所以法军长老说:“一切法以一切相,都呈现在佛陀、世尊的智门之前。”巴利
Satalakkhaṇadhārinoti anekalakkhaṇavato. Lakkhīyati etenāti lakkhaṇaṃ, paccayabhāvino atthassa attano phalaṃ paṭicca paccayabhāvo, tena hi so ayaṃ imassa kāraṇanti lakkhīyati. So ca ekasseva atthassa anekappabhedo upalabbhati , tenāha ‘‘satalakkhaṇadhārino’’ti. Atha vā lakkhīyantīti lakkhaṇāni, tassa tassa atthassa saṅkhatatādayo pakāravisesā te pana atthato avatthāvisesā veditabbā. Te ca pana tesaṃ aniccatādisāmaññalakkhaṇaṃ liṅgenti ñāpentīti ‘‘liṅgānī’’ti ca vuccanti. Tassime ākārā, yasmā ekassāpi atthassa aneke upalabbhanti. Tena vuttaṃ ‘‘sataliṅgassa atthassa, satalakkhaṇadhārino’’ti. Tenāha āyasmā dhammasenāpati – ‘‘sabbe dhammā sabbākārena buddhassa bhagavato ñāṇamukhe āpāthaṃ āgacchantī’’ti (mahāni. 156; cūḷani. mogharājamāṇavapucchāniddesa 85; paṭi. ma. 3.5).
只看到一点的人就是愚笨的人:面对这样一个有种种相、种种特征的意义,如果有人因为智慧不宽广,只看到其中一点,只看到一种相、一种特征,就固执地认定自己所见到的才是“只有这个是真的”,而排斥其余,说“别的都是胡说”——就像盲人摸象那样,只抓住一点——这样的愚笨者、劣慧者,因为不了解那里真实存在的种种差别,又因为错误地执取,就成了这样。而看到一百点的人才是智者:智者却能用自己的智慧之眼,全面看到那里存在的一切方面。或者,对于那里可以见到的许多方面,他不仅自己用慧眼看到,还能让别人也看到、为别人阐明,这才叫作智者、明察者、善于通达诸义的人。长老就这样向比丘们讲明了自己已达到顶点的无碍解成就。巴利
Ekaṅgadassī dummedhoti evaṃ anekaliṅge anekalakkhaṇe atthe yo tattha ekaṅgadassī aputhupaññatāya ekaliṅgamattaṃ ekalakkhaṇamattañca disvā attanā diṭṭhameva ‘‘idameva sacca’’nti abhinivissa ‘‘moghamañña’’nti itaraṃ paṭikkhipati, hatthidassanakaandho viya ekaṅgagāhī dummedho duppañño tattha vijjamānānaṃyeva pakāravisesānaṃ ajānanato micchā abhinivisanato ca. Satadassī ca paṇḍitoti paṇḍito pana tattha vijjamāne anekepi pakāre attano paññācakkhunā sabbaso passati. Yo vā tattha labbhamāne aneke paññācakkhunā attanāpi passati, aññesampi dasseti pakāseti, so paṇḍito vicakkhaṇo atthesu kusalo nāmāti. Evaṃ thero ukkaṃsagataṃ attano paṭisambhidāsampattiṃ bhikkhūnaṃ vibhāvesi.
7. 《法闻长老偈注》巴利
7. Dhammasavattheragāthāvaṇṇanā
“出家后,我衡量了”——这是具寿法闻长老的偈颂。它的来历是什么呢?据说,在莲华上佛的时代,他是一位名叫善言的婆罗门,通达三部吠陀。他看到在家生活的过患后,就出家做了苦行者,在森林深处的山间建了一座道场,和许多苦行者住在一起。那时,莲华上佛世尊想为他种下善根种子,就来到道场附近,停在虚空中,显现神通变化。他看见后,心里生起净信,想要供养,就让人采来龙花。导师想:“这位苦行者的善根种子已经够了。”便离开了。他拿着花,撒在世尊经过的路上,满怀净信,合掌站立。因为这一善业,他投生到天界,此后生生世世都只往生善趣。到这位佛陀出世的时代,他出生在摩揭陀国的一个婆罗门家庭,得名法闻。长大后,由于善根因缘的推动,他看到了在家的过患和出家的利益,就前往住在南山的世尊那里,听闻佛法后生起净信,出家修行观禅,不久便证得了阿拉汉果。因此,《譬喻》中说:巴利
Pabbajiṃtulayitvānāti āyasmato dhammasavattherassa gāthā. Kā uppatti? Ayaṃ kira padumuttarassa bhagavato kāle suvaccho nāma brāhmaṇo hutvā tiṇṇaṃ vedānaṃ pāragū gharāvāse dosaṃ disvā tāpasapabbajjaṃ pabbajitvā araññāyatane pabbatantare assamaṃ kāretvā bahūhi tāpasehi saddhiṃ vasi. Athassa kusalabījaṃ ropetukāmo padumuttaro bhagavā assamasamīpe ākāse ṭhatvā iddhipāṭihāriyaṃ dassesi. So taṃ disvā pasannamānaso pūjetukāmo nāgapupphāni ocināpesi. Satthā, ‘‘alaṃ imassa tāpasassa ettakaṃ kusalabīja’’nti pakkāmi. So pupphāni gahetvā satthu gamanamaggaṃ okiritvā cittaṃ pasādento añjaliṃ paggayha aṭṭhāsi. So tena puññakammena devaloke nibbattitvā aparāparaṃ sugatīsuyeva saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde magadharaṭṭhe brāhmaṇakule nibbattitvā dhammasavoti laddhanāmo viññutaṃ patto hetusampattiyā codiyamāno gharāvāse ādīnavaṃ pabbajjāya ānisaṃsañca disvā dakkhiṇāgirismiṃ viharantaṃ bhagavantaṃ upasaṅkamitvā dhammaṃ sutvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā vipassanāya kammaṃ karonto nacirasseva arahattaṃ pāpuṇi. Tena vuttaṃ apadāne (apa. thera 1.16.39-45) –
有个婆罗门,名字叫苏瓦乔,通达咒典。
他被弟子们簇拥着,住在山谷之间。
有一位名叫莲华上的胜者,是接受供养的人;
他欲救拔我,便来到我的面前。
他在空中经行,如此冒烟、燃烧。
他知道了我的欢笑,就面朝东边离去了。
见到那稀有、未曾有、令人汗毛竖立之事;
我拿起龙华花,撒在他走过的路上。
在十万劫之前,我曾散下这朵花。
凭着这份内心的清净,我不曾堕入恶趣。
在三十一个百劫之前,有一位国王,非常富有。
具足七宝,具大威力的转轮王。
“ 我的烦恼已烧尽……(中略)……佛陀之教已奉行。”巴利
‘‘Suvaccho nāma nāmena, brāhmaṇo mantapāragū; Purakkhato sasissehi, vasate pabbatantare. ‘‘Padumuttaro nāma jino, āhutīnaṃ paṭiggaho; Mamuddharitukāmo so, āgacchi mama santikaṃ. ‘‘Vehāsamhi caṅkamati, dhūpāyati jalate tathā; Hāsaṃ mamaṃ viditvāna, pakkāmi pācināmukho. ‘‘Tañca acchariyaṃ disvā, abbhutaṃ lomahaṃsanaṃ; Nāgapupphaṃ gahetvāna, gatamaggamhi okiriṃ. ‘‘Satasahassito kappe, yaṃ pupphaṃ okiriṃ ahaṃ; Tena cittappasādena, duggatiṃ nupapajjahaṃ. ‘‘Ekatiṃse kappasate, rājā āsi mahāraho; Sattaratanasampanno, cakkavattī mahabbalo. ‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… kataṃ buddhassa sāsana’’nti.
证得阿拉汉果之后,他回顾自己的修行,心生欢喜,便以感兴语的方式——巴利
Arahattaṃ pana patvā attano paṭipattiṃ paccavekkhitvā somanassappatto udānavasena –
我经过反复衡量之后,从在家生活出家,过起了无家的生活;
三明已经证得,佛陀的教法已经修成。他诵出了这首偈颂。巴利
‘‘Pabbajiṃ tulayitvāna, agārasmānagāriyaṃ; Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti. – gāthaṃ abhāsi;
这里说“经过权衡而出家”,意思是:他用像天平一样平衡的智慧,去反复衡量和审查——依照“在家生活是拥挤的,是尘垢之路”等经文,观察在家生活的过患;又依照“诸欲乐味少、苦多、忧恼多”等经文,观察感官欲乐的过患;再从与这些相反的一面,看出离欲出离的功德利益。这就是“经过权衡”的意思。其余部分和前面所说的方式相同。而这就是这位长老的证悟记说。巴利
Tattha pabbajiṃ tulayitvānāti ‘‘sambādho gharāvāso rajāpatho’’tiādinā (dī. ni. 1.191; ma. ni. 2.10; saṃ. ni. 2.154) gharāvāse, ‘‘appassādā kāmā bahudukkhā bahupāyāsā’’tiādinā (pāci. 417; ma. ni. 1.177) kāmesu ādīnavaṃ tappaṭipakkhato nekkhamme ca ānisaṃsaṃ tulabhūtāya paññāya vicāretvā vīmaṃsitvāti attho. Sesaṃ heṭṭhā vuttanayameva. Idameva ca therassa aññābyākaraṇaṃ ahosīti.
8. 法听父长老偈颂注释巴利
8. Dhammasavapituttheragāthāvaṇṇanā
“一百二十岁”这首偈颂,是尊者法听父长老所说的。它的来历是怎样的呢?这位长老在过去诸佛时代就积集了善行功德。在没有佛出世的时代,他出生在一户良家,长大后见到一位独觉佛住在名叫众生聚的山中,心生净信,就用草和尖花等供养。因为这份福业,他转生到天界,之后一再在善趣中轮回。到了现在这位佛出世时,他出生在摩揭陀国的一个婆罗门家庭,长大后娶了妻,生了一个儿子,取名法听。后来儿子出了家,他自己也已经一百二十岁了,心想:“我儿子还这么年轻就出家了,我为什么还不出家呢?”于是生起悚惧心,来到世尊面前听法,随即出家,修观不久就证得了阿拉汉果。因此《譬喻》中说——巴利
Sa vīsavassasatikoti āyasmato dhammasavapituttherassa gāthā. Kā uppatti? Ayampi purimabuddhesu katādhikāro buddhasuññe loke kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto bhūtagaṇe nāma pabbate viharantaṃ paccekasambuddhaṃ disvā pasannamānaso tiṇasūlapupphehi pūjaṃ akāsi. So tena puññakammena devaloke nibbattitvā aparāparaṃ sugatīsuyeva saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde magadharaṭṭhe brāhmaṇakule nibbattitvā viññutaṃ patto dārapariggahaṃ katvā dhammasavaṃ nāma puttaṃ labhitvā tasmiṃ pabbajite sayampi vīsavassasatiko hutvā, ‘‘mama putto tāva taruṇo pabbaji , atha kasmā nāhaṃ pabbajissāmī’’ti sañjātasaṃvego satthu santikaṃ gantvā dhammaṃ sutvā pabbajitvā vipassanaṃ paṭṭhapetvā nacirasseva arahattaṃ sacchākāsi. Tena vuttaṃ apadāne (apa. thera 1.16.35-38) –
“ 在雪山不远处,有一座名叫众生聚的山。
有一位胜者,自生者,已超脱世间,就住在那里。
从此第十一劫,我曾是地生。
具足七宝,具大威力的转轮王。
“ 我的烦恼已烧尽……(中略)……佛陀之教已奉行。”巴利
‘‘Himavantassāvidūre, bhūtagaṇo nāma pabbato; Vasateko jino tattha, sayambhū lokanissaṭo. ‘‘Tiṇasūlaṃ gahetvāna, buddhassa abhiropayiṃ; Ekūnasatasahassaṃ, kappaṃ na vinipātiko. ‘‘Ito ekādase kappe, ekosiṃ dharaṇīruho; Sattaratanasampanno, cakkavattī mahabbalo. ‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… kataṃ buddhassa sāsana’’nti.
证得阿拉汉果之后,他回顾自己的修行,心中生起喜悦,发出这样的感叹:巴利
Arahattaṃ pana patvā attano paṭipattiṃ paccavekkhitvā sañjātasomanasso udānento –
我年百二十,舍家而出家;
三明悉已证,佛陀教法成。他诵出这首偈颂。巴利
‘‘Sa vīsavassasatiko, pabbajiṃ anagāriyaṃ; Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti. – gāthaṃ abhāsi;
在这其中,“他一百二十岁”意思是他是一百二十岁,也就是我身为出生已有一百二十年再加二十岁时。所谓“我出家了”,意思是我接受了出家生活。其余部分和前面说的一样。而这就是这位长老的证悟宣言。巴利
Tattha sa vīsavassasatikoti so vīsaṃvassasatiko, so ahaṃ jātiyā vīsādhikavassasatiko samāno. Pabbajinti pabbajjaṃ upagacchiṃ. Sesaṃ vuttanayameva. Idameva ca imassa therassa aññābyākaraṇaṃ ahosi.
9. 僧护长老偈的注释巴利
9. Saṅgharakkhitattheragāthāvaṇṇanā
Na nūnāyaṃ paramahitānukampinoti这首偈颂是尊者僧护长老说的。它的来历是什么呢?这位长老也曾在过去诸佛那里积下善根,生生世世到处积福。距今九十四劫之前,他投生在一个好人家,长大后,有一天在山脚下看见七位独觉佛住在那里,心里生起清净信心,就采了咖丹巴花去供养。因为这份善业,他死后生到天界,之后又不断修福,一直在善趣里轮回。到了现在这位佛陀出世的时代,他生在舍卫城一个平民家庭,取名僧护。他长大后生起信心,出家修行,取得业处,和另一位比丘作伴,住在森林里。离长老住的地方不远的一片树丛中,有一只母鹿生了幼崽,护着幼崽,虽然自己肚子饿了,也因为对孩子的爱,不肯走远去觅食;附近又找不到草和水,身心非常疲惫。长老看到这情形,心中生起悚惧,说:“唉!这世间被贪爱绑住,受着大苦,却没办法把它斩断!”他就以这件事作为鞭策,增长观智,证得了阿拉汉果。因此他在《譬喻经》(Ap. thera 1.16.30-34)中这样说:巴利
Na nūnāyaṃ paramahitānukampinoti āyasmato saṅgharakkhitattherassa gāthā. Kā uppatti? Sopi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave puññāni upacinanto ito catunavute kappe kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto ekadivasaṃ pabbatapāde vasante satta paccekasambuddhe disvā pasannamānaso kadambapupphāni gahetvā pūjesi. So tena puññakammena devaloke nibbattitvā aparāparaṃ puññāni katvā sugatīsuyeva saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ ibbhakule nibbatti, tassa saṅgharakkhitoti nāmaṃ ahosi. So viññutaṃ patto paṭiladdhasaddho pabbajitvā kammaṭṭhānaṃ gahetvā aññataraṃ bhikkhuṃ sahāyaṃ katvā araññe viharati. Therassa vasanaṭṭhānato avidūre vanagumbe ekā migī vijāyitvā taruṇaṃ chāpaṃ rakkhantī chātajjhattāpi puttasinehena dūre gocarāya na gacchati, āsanne ca tiṇodakassa alābhena kilamati. Taṃ disvā thero, ‘‘aho vatāyaṃ loko taṇhābandhanabaddho mahādukkhaṃ anubhavati, na taṃ chindituṃ sakkotī’’ti saṃvegajāto tameva aṅkusaṃ katvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattaṃ pāpuṇi. Tena vuttaṃ apadāne (apa. thera 1.16.30-34) –
“ 离雪山不远,有座山名为鸡山。
在那座山的山脚下,住着七位佛陀。
看见盛开的咖丹巴花,就像升起的灯王一样。
我用双手捧起,撒向七位佛陀。
在九十四劫之前,我曾把一朵花献上;
我不曾经历恶趣,这是供养佛陀的果报。
从这九十二劫以前,曾有七位名叫“花”的。
具足七宝、有大威力的转轮王。
“ 我的烦恼已烧尽……(中略)……佛陀之教已奉行。”巴利
‘‘Himavantassāvidūre, kukkuṭo nāma pabbato; Tamhi pabbatapādamhi, satta buddhā vasanti te. ‘‘Kadambaṃ pupphitaṃ disvā, dīparājaṃva uggataṃ; Ubho hatthehi paggayha, satta buddhe samokiriṃ. ‘‘Catunnavutito kappe, yaṃ pupphamabhiropayiṃ; Duggatiṃ nābhijānāmi, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ. ‘‘Dvenavute ito kappe, sattāsuṃ pupphanāmakā; Sattaratanasampannā, cakkavattī mahabbalā. ‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… kataṃ buddhassa sāsana’’nti.
证得阿拉汉果之后,他得知自己的第二位比丘同伴正住于大量邪思惟中,就拿那只母鹿作譬喻,告诫那位比丘:巴利
Arahattaṃ pana patvā attano dutiyakaṃ bhikkhuṃ micchāvitakkabahulaṃ viharantaṃ ñatvā tameva migiṃ upamaṃ karitvā taṃ ovadanto –
“ 难道这位悲悯众生至极利乐者,独处静居时竟不反复思量教法?
如是放任诸根而住,犹如林中稚幼母鹿。”巴利
‘‘Na nūnāyaṃ paramahitānukampino, rahogato anuvigaṇeti sāsanaṃ; Tathāhayaṃ viharati pākatindriyo, migī yathā taruṇajātikā vane’’ti. –
这里,“na nūnāyaṃ”中的“na”是否定词,“nūna”表示推测,词的分切是“nūna ayaṃ”,其中“ayaṃ”指此比丘。“paramahitānukampino”指以最高、极致的利益,或者说以最上、无上的利益,对众生常怀悲悯的世尊。“rahogato”指去到僻静处,进入空寂之处寂静之处,意思是具备身远离。“anuvigaṇeti”在这里要把“na nūnā”两个词拿来连接成“nānuvigaṇeti nūnā”,意思是:我想,他并未思虑;我推断,他并未审察。“sāsanaṃ”指行道之教,意趣是四圣谛的业处修习。“tathā hi”即由彼因,正因为不审察导师之教。“ayaṃ”即此比丘。“pākatindriyo”指因为眼等六根各自于其境界中放逸,所以诸根处于自然状态,也就是眼门等未防护的意思。由于此比丘的渴爱结缚未曾断绝,他诸根放逸而住;为了显示其譬喻,说“migī yathā taruṇajātikā vane”。譬如这只本性幼稚的母鹿,由于对幼子的爱恋未曾断绝,在林中受苦,不能超越那痛苦;同样,此比丘也因结缚未曾断绝,诸根放逸而住,不能超越轮回之苦,这就是意趣。“taruṇavijātikā”是另一种读法,意思是新产子的愚痴幼鹿。听了这话,那位比丘生起悚惧,增长观慧,不久便证得阿拉汉果。巴利
Tattha na nūnāyanti na-iti paṭisedhe nipāto. Nūnāti parivitakke. Nūna ayanti padacchedo. Paramahitānukampinoti paramaṃ ativiya, paramena vā anuttarena hitena satte anukampanasīlassa bhagavato. Rahogatoti rahasi gato, suññāgāragato kāyavivekayuttoti attho. Anuvigaṇetīti ettha ‘‘na nūnā’’ti padadvayaṃ ānetvā sambandhitabbaṃ ‘‘nānuvigaṇeti nūnā’’ti, na cintesi maññe, ‘‘nānuyuñjatī’’ti takkemīti attho. Sāsananti paṭipattisāsanaṃ, catusaccakammaṭṭhānabhāvananti adhippāyo . Tathā hīti teneva kāraṇena, satthu sāsanassa ananuyuñjanato eva. Ayanti ayaṃ bhikkhu. Pākatindriyoti manacchaṭṭhānaṃ indriyānaṃ yathāsakaṃ visayesu vissajjanato sabhāvabhūtaindriyo , asaṃvutacakkhudvārādikoti attho. Yassa taṇhāsaṅgassa acchinnatāya so bhikkhu pākatindriyo viharati, tassa upamaṃ dassento ‘‘migī yathā taruṇajātikā vane’’ti āha. Yathā ayaṃ taruṇasabhāvā migī puttasnehassa acchinnatāya vane dukkhaṃ anubhavati, na taṃ ativattati, evamayampi bhikkhu saṅgassa acchinnatāya pākatindriyo viharanto vaṭṭadukkhaṃ nātivattatīti adhippāyo. ‘‘Taruṇavijātikā’’ti vā pāṭho. Abhinavappasutā bālavacchāti attho. Taṃ sutvā so bhikkhu sañjātasaṃvego vipassanaṃ vaḍḍhetvā nacirasseva arahattaṃ pāpuṇi.
10. 优萨跋长老偈注释巴利
10. Usabhattheragāthāvaṇṇanā
山巅之象,善自生长,是尊者乌萨跋长老的偈颂。它的缘起是什么呢?这位长老在过去诸佛那里积集了善行,在一次次轮回中修造能助成解脱的福德。距今三十一劫前,在尸弃世尊的时代,他投生为一位天子。有一天,他见到世尊,心生净信,就用天界的花作供养。这次花供形成了一座花帐,持续了七天,天人和人大量聚集。他凭着这份福德业,在天界和人间流转,直到现在这位佛出世时,投生在憍萨罗国一个富户家里,取名为乌萨跋。他成年后,在世尊接受祇园精舍供养时生起了信心,于是出家,完成了出家后的预备工作,住在山林的山脚边。那时正是雨季,大云降雨,山峰上的树木、灌木和藤蔓长得枝叶浓密,郁郁葱葱。有一天,长老从岩洞里出来,看见那片森林的悦意和山间的优美,便通过如理作意这样思惟:“这些树木等无心之物,尚且能因时节适宜而生长;我既然得到了适宜的时节,为什么不在功德上增长呢?”于是——巴利
Nagā nagaggesu susaṃvirūḷhāti āyasmato usabhattherassa gāthā. Kā uppati? Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni karonto ito ekatiṃse kappe sikhissa bhagavato kāle devaputto hutvā nibbatto ekadivasaṃ satthāraṃ disvā pasannamānaso dibbapupphehi pūjaṃ akāsi. Sā pupphapūjā sattāhaṃ pupphamaṇḍapākārena aṭṭhāsi. Devamanussānaṃ mahāsamāgamo ahosi. So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde kosalaraṭṭhe ibbhakule nibbatti, tassa usabhoti nāmaṃ ahosi. So viññutaṃ patto jetavanapaṭiggahaṇe satthari laddhappasādo pabbajitvā katapubbakicco araññe pabbatapāde viharati. Tena ca samayena pāvusakālameghe abhippavuṭṭhe pabbatasikharesu rukkhagacchalatāya ghanapaṇṇasaṇḍino honti . Athekadivasaṃ thero leṇato nikkhamitvā taṃ vanarāmaṇeyyakaṃ pabbatarāmaṇeyyakañca disvā yonisomanasikāravasena ‘‘imepi nāma rukkhādayo acetanā utusampattiyā vaḍḍhiṃ pāpuṇanti, atha kasmā nāhaṃ utusappāyaṃ labhitvā guṇehi vaḍḍhiṃ pāpuṇissāmī’’ti cintento –
“ 树木在山巅长得极为茂盛,刚被新涌起的大云洒下的雨水润泽;
对渴望远离、心怀山林想的人,这会更让他生起公牛般的健壮。”巴利
‘‘Nagā nagaggesu susaṃvirūḷhā, udaggameghena navena sittā; Vivekakāmassa araññasaññino, janeti bhiyyo usabhassa kalyata’’nti. –
这里,“nagā”指树木,也有些人说“nāgā”,意思是龙树。“Nagaggesu”就是山顶上。“Susaṃvirūḷhā”的意思是:从四面八方都扎好了根,向四周和上方都真正长出了枝条、树梢和嫩枝。“Udaggameghena navena sittā”是说被初次生起、盛大而滂沱的夏雨充分浇灌。“Vivekakāmassa”是指渴望远离烦恼、希求心远离的人。他住在山林里,已经先获得了身远离,现在正想获得那能作为依止远离基础的心远离,为此专修警寤——这就是它的意思,所以接着说“araññasaññino”(有山林想者)。住在山林是导师所称赞、所赞叹的,而这只是为了彻底成就止与观的修习。因此,“我应当把这掌握在手中”——怀着这样的山林想,心中充满出离的意向,这就是它的含义。“Janeti”是生起的意思,这里用单数形式表示复数意义;不过也有人读作“janenti”。“Bhiyyo”是一再地、更进一步。“Usabhassa”是像对别人那样称呼自己。“Kalyataṃ”指心的善净状态、堪任性,也就是适于修行的状态。这个义理前面已经说过。就这样,长老在宣说这首偈时,就精勤修习观禅,证得了阿拉汉果。因此在《譬喻经》中(长老譬喻 1.16.25-29)说:巴利
Tattha nagāti rukkhā, ‘‘nāgā’’ti keci vadanti, nāgarukkhāti attho. Nagaggesūti pabbatasikharesu. Susaṃvirūḷhāti suṭṭhu samantato virūḷhamūlā hutvā parito upari ca sammadeva sañjātasākhaggapallavappasākhāti attho. Udaggameghena navena sittāti paṭhamuppannena uḷārena mahatā pāvusameghena abhippavuṭṭhā. Vivekakāmassāti kilesavivittaṃ cittavivekaṃ icchantassa, araññavāsena tāva kāyaviveko laddho, idāni upadhivivekādhigamassa nissayabhūto cittaviveko laddhabboti taṃ patthayamānassa, jāgariyaṃ anuyuñjantassāti attho, tenāha ‘‘araññasaññino’’ti. Araññavāso nāma satthārā vaṇṇito thomito. So ca kho yāvadeva samathavipassanābhāvanāpāripūriyā, tasmā sā mayā hatthagatā kātabbāti evaṃ araññagatasaññino nekkhammasaṅkappabahulassāti attho. Janetīti uppādenti, puthutte hi idaṃ ekavacanaṃ. Keci pana ‘‘janentī’’ti paṭhanti. Bhiyyoti uparūpari. Usabhassāti attānameva paraṃ viya vadati. Kalyatanti kalyabhāvaṃ cittassa kammaññataṃ bhāvanāyogyataṃ. Svāyamattho heṭṭhā vuttoyeva. Evaṃ thero imaṃ gāthaṃ vadantoyeva vipassanaṃ ussukkāpetvā arahattaṃ pāpuṇi. Tena vuttaṃ apadāne (apa. thera 1.16.25-29) –
我曾为天子,供养尸弃导师;
我用曼陀罗花献给了佛陀。
整整七天,天界的花鬘成了覆盖如来的顶盖。
所有的人都聚集过来,向如来行礼。
在三十一劫之前,我曾用花来供养。
我不曾经历恶趣,这是供养佛陀的果报。
从这之前的第十劫时,我曾是一位名叫持光王的国王。
具足七宝,具大威力的转轮王。
“ 我的烦恼已烧尽……(中略)……佛陀之教已奉行。”巴利
‘‘Devaputto ahaṃ santo, pūjayiṃ sikhināyakaṃ; Mandāravena pupphena, buddhassa abhiropayiṃ. ‘‘Sattāhaṃ chadanaṃ āsi, dibbaṃ mālaṃ tathāgate; Sabbe janā samāgantvā, namassiṃsu tathāgataṃ. ‘‘Ekatiṃse ito kappe, yaṃ pupphamabhipūjayiṃ; Duggatiṃ nābhijānāmi, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ. ‘‘Ito ca dasame kappe, rājāhosiṃ jutindharo; Sattaratanasampanno, cakkavattī mahabbalo. ‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… kataṃ buddhassa sāsana’’nti.
而这正是那位长老宣说证智的偈颂。巴利
Ayameva ca therassa aññābyākaraṇagāthā ahosīti.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14