说法者品
12. Dhammakathikavaggo
1. 蕴相应复注 · 25 段
1-2. 《无明经》等的注释
1-2. Avijjāsuttādivaṇṇanā
113-114“Yāvatā”(到什么程度):意思是“因为”。以“他不能如实了知‘这是苦’”等等方式所说的、在四圣谛中本质是无明的痴暗——也就是无明——而具足。“Ettāvatā”(到这种程度):就是以这个原因,他陷入无明、具备无明、被无明所摄,或者说他就是具备了无明的人。
113-114.Yāvatāti yasmā. Imāya…pe… samannāgatoti ‘‘idaṃ dukkhanti yathābhūtaṃ nappajānātī’’tiādinā nayena vuttāya catūsu ariyasaccesu aññāṇasabhāvāya avijjāya sammohena samannāgato. Ettāvatāti ettakena kāraṇena avijjāgato samaṅgībhūtena upagato, avijjāya vā upeto nāma hoti.
“第二”也是指《明经》。所谓“依明而说”的开示,这个本身就是差别所在,所以说“正是同样的方法”。
Dutiyepīti vijjāsutte. ‘‘Vijjāvasena desanā’’ti ayameva visesoti āha ‘‘eseva nayo’’ti.
3. 《说法者经》的注释
3. Dhammakathikasuttavaṇṇanā
115115. 第一句因为说了“他说法”,所以讲的是说法者。第二句因为说了“他行道”,所以讲的是有学地。第三句因为说了“他无执取而解脱”,所以讲的是无学地。世尊是在被问到说法者时,才这样回答的。加以区别,就是从说法者这个身份上加以区别、抬举。两地,就是有学地和无学地。
115.Paṭhamenadhammakathiko kathito ‘‘dhammaṃ desetī’’ti vuttattā. Dutiyena sekhabhūmi kathitā ‘‘paṭipanno hotī’’ti vuttattā, tatiyena asekhabhūmi kathitā ‘‘anupādāvimutto hotī’’ti vuttattā. Dhammakathikaṃ pucchitena bhagavatā. Visesetvāti dhammakathikabhāvato visesetvā ukkaṃsetvā. Dve bhūmiyoti sekkhāsekkhabhūmiyo.
4. 《第二说法者经》的注释
4. Dutiyadhammakathikasuttavaṇṇanā
116三个回答:按照所问的三个回答。
116.Tīṇivissajjanānīti yathāpucchaṃ tīṇi vissajjanāni.
5-9. 《缚经》等经的注释
5-9. Bandhanasuttādivaṇṇanā
117-121“此岸”是指轮回,也就是把它当作“此岸”来说。因此说:“而其他这些众生,只跟着此岸跑。”(《法句经》85)“彼岸”是指涅槃,也就是把它当作“轮回的彼岸”来说。“被缚”是说:因为还没有断除随眠,所以被烦恼的束缚绑住。即使在善的这一边,这里也只是针对“见随观”而说,仅仅是否定对色等对象的执著束缚,并不是说已经解脱。这部经讲的是轮回之苦;由于有“见此岸者、见彼岸者,我说他已从苦中解脱”这句话,所以可以说这部经既讲了轮回,也讲了还灭。
117-121.Tīraṃ vuccati vaṭṭaṃ orimatīranti katvā. Tenāha ‘‘athāyaṃ itarā pajā, tīramevānudhāvatī’’ti (dha. pa. 85). Pāraṃ vuccati nibbānaṃ saṃsārassa pārimanti katvā. Baddhoti anusayappahānassa akatattā kilesabandhanena baddho, sukkapakkhepi diṭṭhisamanupassanāya rūpādibandhanassa paṭikkhepamattameva vuttaṃ, na vimokkhanti adhippāyo. Imasmiṃ sutte vaṭṭadukkhaṃ kathitanti ‘‘tīradassī pāradassī, parimutto so dukkhasmāti vadāmī’’ti āgatattā vaṭṭavivaṭṭaṃ kathikanti vattuṃ sakkā.
第六经及之后的几部经,含义本身就很清楚,因为前面已经讲过其中的道理了。
Chaṭṭhādīni uttānatthāneva heṭṭhā vuttanayattā.
第10篇 具戒者经的注释
10. Sīlavantasuttavaṇṇanā
122122. 以病之义:从最初生起开始,即有逼迫、损害之义。以内污之义:只在内部变坏、躁动之义。以挖掘之义:即杀害之义。以苦之义:纯粹是苦,以苦为体性。因为在世间,苦被称为“恶”,因为它极具杀伤力。不相称……中略……以缘之义:对于如其所转起的地界等,成为不相称的大种所生疾病的缘。以非我所有之义:即不属于我。以坏散之义:即以某种方式破裂之义。以众生空之义:即所谓“众生”这一自我的空无。以无我状态:即由见趣所构想的我之不存在。在“由空而无我”这里,应把“异”这个词纳入,因此应说“由两种作意无我”。
122.Ābādhaṭṭhenāti ādito uppattito paṭṭhāya bādhanaṭṭhena rujanaṭṭhena. Antodosaṭṭhenāti abbhantare eva dussanaṭṭhena kuppanaṭṭhena. Khaṇanaṭṭhenāti sasanaṭṭhena. Dukkhaṭṭhenāti dukkhamattā dukkhabhāvena. Dukkhañhi loke ‘‘agha’’nti vuccati ativiya hananato. Visabhāgaṃ …pe… paccayaṭṭhenāti yathāpavattamānānaṃ dhātādīnaṃ visabhāgabhūtamahābhūtasamuṭṭhānassa ābādhassa paccayabhāvena. Asakaṭṭhenāti anattaniyato. Palujjanaṭṭhenāti pakārato bhijjanaṭṭhena. Sattasuññataṭṭhenāti sattasaṅkhātaattasuññataṭṭhena. Attābhāvenāti diṭṭhigatikaparikappitassa attano abhāvena. Suññato anattatoti ettha ‘‘parato’’ti padassa saṅgaho kātabbo, tasmā ‘‘dvīhi anattamanasikāro’’ti vattabbaṃ.
第11章《多闻者经》的注释
11. Sutavantasuttavaṇṇanā
123123. “如是,第十一”中的“如是”这个词,是把“只是浅显的”这一说法引过来衔接。“这里”指的是第十一(经)。依着对业处的取来、记持、熟悉和作意而生的智,因为是通过听闻业处而成就的,所以说为“闻”。
123.Tathāekādasameti ettha tathā-saddena ‘‘uttānamevā’’ti idaṃ ākaḍḍhati. Idhāti ekādasame. Kammaṭṭhānassa uggahadhāraṇaparicayamanasikāravasena pavattañāṇaṃ kammaṭṭhānasutavasena nipphajjanato ‘‘suta’’nti vuttaṃ.
12-13. 《劫经》等的注释
12-13. Kappasuttādivaṇṇanā
124-125124-125. 像《罗睺罗教诫经》那样:就是与《罗睺罗教诫经》(《中部》第2品第113经等)中所说的经文相似。
124-125.Rāhulovādasadisānīti rāhulovādasutte (ma. ni. 2.113 ādayo) āgatasuttasadisāni.