7. 有生命品
7. Sappāṇakavaggo
巴吉帝亚连结 · 40 段
故意杀生学处的义释
1. Sañciccapāṇasikkhāpada-atthayojanā
382382. 有命品第一则。如果按“用这个射箭”来解释,“弓手”这个词,主要意义上指的就是弓本身;而教人射箭的老师,则是引申意义上的弓手。如果按“射箭的人”来解释“弓手”这个词,那么教人射箭的老师就是弓手。这里应当取引申义或者行为者义,所以注疏说“就是教人射箭的老师”。因为出家之后不适合再做弓手这一行,所以说是“在家时”。关于“被夺去”这个词,为了说明前缀vi和ava加在词根ruh上所要表达的含义,所以注疏说“被分离”。
382. Sappāṇakavaggassa paṭhame usuṃ asati khipati anenāti issāsoti kate dhanuyeva mukhyato issāso nāma, dhanuggahā- cariyo pana upacārena. Usuṃ asati khipatīti issāsoti kate dhanuggahācariyo issāso nāma, idha pana upacārattho vā kattuttho vā gahetabboti āha ‘‘dhanuggahācariyo hotī’’ti. Pabbajitakāle issāsassa ayuttattā vuttaṃ ‘‘gihikāle’’ti. Voropitāti ettha vi ava pubbassa ruhadhātussa adhippāyatthaṃ dassetuṃ vuttaṃ ‘‘viyojitā’’ti.
“因为去”是句中的连接关系。“此”指的是“被从命夺去”这个说法。为什么那只是言语习惯而已呢?难道不是这样吗:无论从什么、在什么、于何处分离,两样东西就像那样各自分开而住;那么当命从众生分离时,命和众生生命也应该各自分开才对。所以论师说“并非在此”等话。“实”就是确实。“于此”的连接是:为了显示“被从命夺去”这个说法。“任何名为生命的东西”,这是句子的组合。“彼”:“命”。这里的意思关联是这样的:比如头上的装饰从头分离时,头与装饰各自分开而住;同样,当命从众生分离时,生命并不从众生各自分开而住,名为如此。 “另有所为”就是决定地。“命”虽然是从通泛上说的,但因为人的命在巴拉基格处已被取,所以这里依剩余之义,只有畜生之命应被取,因此论师说“只有畜生之命”。“彼”:那命。“于大命”则是连接关系。
Yasmā gacchatīti sambandho. Etanti ‘‘jīvitā voropitā’’tivacanaṃ. Kasmā vohāramattameva hoti, nanu yato kutoci yasmiṃ kismiṃci viyojite dve vatthūni viya visuṃ tiṭṭhanti pāṇato jīvite viyojite pāṇajīvitāpīti āha ‘‘na hetthā’’tiādi. Hīti saccaṃ. Etthāti ‘‘jīvitā voropitā’’tivacane dassetunti sambandho. Kiñci jīvitaṃ nāmāti yojanā. Ayaṃ panettha atthasambandho – sīsālaṅkāre sīsato viyojite sīsaṃ alaṅkārato visuṃ tiṭṭhati yathā, evaṃ jīvite pāṇato viyojite jīvitaṃ pāṇato visuṃ na tiṭṭhati nāmāti. Aññadatthūti ekaṃsena. ‘‘Pāṇa’’nti sāmaññato vuttopi manussapāṇassa pārājikaṭṭhāne gahitattā idha pārisesañāyena tiracchānapāṇova gahetabboti āha ‘‘tiracchānagatoyeva pāṇo’’ti. Tanti pāṇaṃ. Mahante pana pāṇeti sambandho.
385385. “净化”应理解为“去除”。所谓“蛆虫”,是吸食人类血液的一种特殊虫类。因为它为了吸血而到处爬行,从这个地方到那个地方,所以被称为“蛆虫”。应当知道,为了让词的字义不颠倒,也为了让听闻者获得诵习和教导,在某些地方会说明词义。它的种子本身因为细小,所以叫“蛆虫种子”,就在那上面。“那”指的是蛆虫种子。应理解为“正在破坏”。第一条。
385. Sodhento apanetīti yojanā. Maṅguloti manussarattapo eko kimiviseso. So hi rattapivanatthāya maṅgati ito cito ca imaṃ cimañca ṭhānaṃ gacchatīti ‘‘maṅgulo’’ti vuccati. Padakkharānañhi aviparitatthaṃ, sotūnañca sajjhāyopadesalabhanatthaṃ katthaci ṭhāne vacanattho vuttoti daṭṭhabbaṃ. Tassa bījameva khuddakaṭṭhena maṅgulabījakaṃ, tasmiṃ. Tanti maṅgulabījakaṃ. Bhindanto hutvāti yojanāti. Paṭhamaṃ.
2. 有生命的水学处
2. Sappāṇakasikkhāpadaṃ
387第二项:为了说明“与生物一起”就是指“有生物的水”,所以接着说“凡是有生物的”等等。“确实”表示这是真的。要连起来理解:“即使是装满钵的水”。“像那样的”指有生物的。“即使洗涤也犯巴吉帝亚”,要这样连接理解。“水槽”指石头做的水槽。“池”指石头做的池。“即使抽出也犯巴吉帝亚”,要这样连接理解。“从那里”指从水槽和池。“以水”就是用带生物的水,要连起来理解:注入装满的瓶里。“在那里”指在水中。“于水”指于呈水形之处的被注入水中。“将流回”指从水槽与池取得的水将流回。
387. Dutiye saha pāṇehīti sappāṇakaṃ udakanti dassento āha ‘‘ye pāṇakā’’tiādi. Hīti saccaṃ. Pattapūrampi udakanti sambandho . Tādisenāti sappāṇakena. Dhovatopi pācittiyanti yojanā. Udakasoṇḍinti silāmayaṃ udakasoṇḍiṃ. Pokkharaṇinti silāmayaṃ pokkharaṇiṃ. Uṭṭhāpayatopi pācittiyanti sambandho. Tatoti soṇḍipokkharaṇīhi. Udakassāti udakena, pūre ghaṭe āsiñcitvāti sambandho. Tatthāti udake. Udaketi udakasaṇṭhānakapadese āsiñcitaudake. Patissatīti soṇḍipokkharaṇīhi gahitaudakaṃ patissatīti. Dutiyaṃ.
3. 翻案学处
3. Ukkoṭanasikkhāpadaṃ
392在第三条中,用“使跳动”这个词来说“翻案”,这里是为了显示以 u(ud)为前缀的 kuṭ 字根的“使跳动”之义,因为诸字根有多种含义。凡是已经安立的,就按照它安立的样子;它的状态就是“如其所安立的状态”,靠这个词来表达。
392. Tatiye ‘‘uccālentī’’tiiminā ukkoṭentīti ettha upubbassa kuṭadhātussa uccālanatthaṃ dasseti dhātūna, manekatthattā. Yaṃ yaṃ patiṭṭhitaṃ yathāpatiṭṭhitaṃ, tassa bhāvo yathāpatiṭṭhitabhāvo, tena.
393凡法指的是止法。以法这里,用诶那这个音,在如法这个地方,显示如法中阿姆作用的作者。通过这个,显示如法这个词在已灭诤事这个地方,应当与已灭这个音相连的状态。由导师这个词,是已说这个词里的作者。没有已杀、没有杀害对此,当说已灭时,从义理上说就是寂止,所以说已寂止。
393.Yo dhammoti yo samathadhammo. Dhammenāti ettha enasaddena ‘‘yathādhamma’’nti ettha aṃitikāriyassa kāriṃ dasseti. Iminā ‘‘yathādhamma’’nti padassa ‘‘nihatādhikaraṇa’’nti ettha nihatasaddena sambandhitabbabhāvaṃ dasseti. ‘‘Satthārā’’tipadaṃ ‘‘vuttaṃ’’ itipade kattā. Natthi hataṃ hananaṃ imassāti nihatanti vutte atthato vūpasamanamevāti āha ‘‘vūpasamita’’nti.
395有人为了说明:并不是随便什么业都叫作法业,只有止息诤事的业才叫作法业,所以说了“以什么业”等话。“此亦”就是指这位比丘也是如此。“其余诸词亦”就是指“对法业有疑”等其余的词句也一样。这里“在此”是指在这一点学处中。接着应当连起来理解为“然而详细解释已经说过”。“就在那里”就是指就在《篇集》里。“在此”是指在这一点学处中,或者是指在分别中。第三。
395. Yaṃ vā taṃ vā kammaṃ dhammakammaṃ nāma na hoti, atha kho adhikaraṇavūpasamakammameva dhammakammaṃ nāmāti dassento āha ‘‘yena kammenā’’tiādi. Ayampīti ayampi bhikkhu. Sesapadānipīti ‘‘dhammakamme vematiko’’tiādīni sesapadānipi. Etthāti imasmiṃ sikkhāpade. Vitthāro pana vuttoti sambandho. Tatthevāti parivāre eva. Idhāti imasmiṃ sikkhāpade, vibhaṅge vāti. Tatiyaṃ.
4. 粗恶学处
4. Duṭṭhullasikkhāpadaṃ
399第四条里,按照义理提取的方式所显示的,其用意是因为它们与粗恶语这个词的义理状态相似。“担”在这里,由于具有特相,本来是处格的意义,却用了业格,所以说“在担上”。应当这样连接理解:仅仅在置于担上的时候。
399. Catutthe atthuddhāravasena dassitāni duṭṭhullasaddatthabhāvena sadisattāti adhippāyo. ‘‘Dhura’’nti ettha lakkhaṇavantattā bhummatthe upayogavacananti āha ‘‘dhure’’ti. Dhure nikkhittamatte satīti yojanā.
这样放下担子:意思是“我不告诉另一个人”,就这样把担子放下。“另一个人”是事相,从人说是指第二个人。“他也”指第二个人也这样。“另一个人”指第三个人。应当这样连接:只要还没到断尽的界限,就一直犯。“他的”指犯戒那个人的。“事和人”就是指犯戒的那个人本人。“此”指第一个比丘。“另一个人”指第二个。“那”指第二个告知,应当这样连接。“由谁”指由第一个比丘。“他的”指第二个人的。“他的”指第一个比丘自己的。针对事和人而说“由第三个人对第二个人”。
Evaṃdhuraṃ nikkhipitvāti ‘‘aññassa nārocessāmī’’ti evaṃ dhuraṃ nikkhipitvā. Aññassāti vatthu, puggalato aññassa dutiyassa. Sopīti dutiyopi. Aññassāti tatiyassa. Yāva koṭi na chijjati, tāva āpajjatiyevāti yojanā. Tassevāti āpattiṃ āpannapuggalassa. Vatthupuggaloyevāti āpattiṃ āpannapuggaloyeva. Ayanti paṭhamabhikkhu. Aññassāti dutiyassa. Soti dutiyo ārocetīti sambandho. Yenāti paṭhamabhikkhunā. Assāti dutiyassa. Tassevāti paṭhamabhikkhusseva. Vatthupuggalaṃ upanidhāya ‘‘tatiyena puggalena dutiyassā’’ti vuttaṃ.
400在“五罪聚”中,指的是土喇咤亚等五种罪聚。所谓“侵犯”,是因为越过、违犯了应当行持的事,所以称为侵犯。第四。
400.Pañcāpattikkhandheti thullaccayādike pañca āpattikkhandhe. Ajjhācāro nāmāti adhibhavitvā vītikkamitvā ācaritabbattā ajjhācāro nāmāti. Catutthaṃ.
5. 未满二十岁学处
5. Ūnavīsativassasikkhāpadaṃ
402第五项中,“诸指”就是手的分支。因为它们从手分作五支而长出,所以称为“诸指”。这里要连起来理解:优波离在书写的时候。“因此”是因为有许多应当思考的原因。“他的”指优波离的。“胸”就是心脏。因为心的热恼在那里烧灼、燃烧,所以称为“胸”。“形线”就是金匠用的形线,就像象师用的象线一样。“诸眼”就是眼根。因为它们遍布于各种境界,或者因为以它们见色,所以称为“诸眼”。由于用“蚊”这个词来指针嘴虫,所以应当用“虻”这个词来指黄蝇,因此说“虻就是黄蝇”。黄蝇因为螫、咬的意思而称为“虻”。为了说明“难以忍受的它们”是苦,所以说“苦恼”,应连起来理解为:诸受的。为了说明不悦的原因,所以说“不甜美”。由此显示这个意思:因为不甜美,所以不应品尝,因此是不悦的。为了说明“命”这个词和“生命”这个词是同义词,所以说“夺命”。夺取、除去命,就是夺命,应连起来理解为:它们的诸受。
402. Pañcame aṅguliyoti karasākhāyo. Tā hi aṅganti hatthato pañcadhā bhijjitvā uggacchantīti aṅguliyoti vuccanti. Likhantassa upālissāti sambandho. Tenāti bahucintetabbakāraṇena. Assāti upālissa. Uroti hadayaṃ. Tañhi usati cittatāpo dahati etthāti uroti vuccati. Rūpasuttanti heraññikānaṃ rūpasuttaṃ, yathā hatthācariyānaṃ hatthisuttanti. Akkhīnīti cakkhūni. Tāni hi akkhanti visayesu byāpībhavanti, rūpaṃ vā passati imehīti akkhīnīti vuccanti. Makasena sūcimukhānaṃ gahitattā ḍaṃsena piṅgalamakkhikāyova gahetabbāti āha ‘‘ḍaṃsāti piṅgalamakkhikāyo’’ti. Piṅgalamakkhikāyo hi ḍaṃsanaṭṭhena khādanaṭṭhena ḍaṃsāti vuccanti. Dukkaro khamo etāsanti dukkhāti dassento āha ‘‘dukkhamāna’’nti. Vedanānanti sambandho. Asātassa kāraṇaṃ dassetuṃ vuttaṃ ‘‘amadhurāna’’nti. Iminā amadhurattā na sāditabbāti asātāti atthaṃ dasseti. Pāṇasaddajīvitasaddānaṃ pariyāyabhāvaṃ dassetuṃ vuttaṃ ‘‘jīvitaharāna’’nti. Pāṇaṃ haranti apanentīti pāṇaharā, tāsaṃ vedanānanti sambandho.
404从出生的时候算起,满二十岁的人就不应该被接受;但如果从入胎的时候算起,则可以说“从结生取起”。连同在胎中住的时间一起,满第二十年的人,就叫作胎二十年的人。“实”就是真实。按照世尊所说的方式来计算,这样连接。或者也可以这样连接:世尊说了什么样的话呢?
404. Vijāyanakālato paṭṭhāya paripuṇṇavīsativasso na gahetabbo, gabbhagahaṇakālato pana paṭṭhāyāti dassento āha ‘‘paṭisandhiggahaṇato paṭṭhāyā’’ti. Gabbhe sayitakālena saddhiṃ vīsatimaṃ vassaṃ paripuṇṇamassāti gabbhavīso puggalo. Hīti saccaṃ. Yathāhāti yenākārena saṅkhyaṃ gacchati, tenākārena bhagavā āhāti yojanā. Atha vā yathā kiṃ vacanaṃ bhagavā āhāti yojanā.
应这样连接:成为胎二十岁者而受具足戒。“我是”就是“我是”。“nu”这个字是表示疑虑的不变词。应这样连接:如第一心那样。以此显示结生心。“第一识”就是它的异名。“那”就是第一心、第一识。“他的”就是有情的。应这样连接:那生本身就是那结生,名为胎。
Gabbhavīso hutvā upasampannoti sambandho. Amhīti asmi. Nusaddo parivitakkatthe nipāto. Yanti yādisaṃ paṭhamaṃ cittanti sambandho. Iminā paṭisandhicittaṃ dasseti. ‘‘Paṭhamaṃ viññāṇa’’nti tasseva vevacanaṃ. Tanti paṭhamaṃ cittaṃ paṭhamaṃ viññāṇaṃ. Assāti sattassa. Sāva jātīti sā eva paṭisandhi, gabbho nāma hotīti sambandho.
这里说的是:在圣典中,应当这样理解抉择。所谓“谁”,指的是人。所谓“大自恣”,指的是阿湿缚庾阇月满月那一天。因为这一天受到尊崇,所以称为大自恣。所谓“从彼”,指的是从自恣发生的时候起。所谓“彼”,指的是大自恣。所谓“及于初日”,这里的“及”表示不确定的选择,意思是应当在自恣日或次日中的任意一天受具足戒。所谓“损减与增长”,应当理解为:在住胎的月份中,多出来的部分算作损减,不足的部分算作增长。
Tatthāti pāḷiyaṃ, vinicchayo evaṃ veditabboti yojanā. Yoti puggalo. Mahāpavāraṇāyāti assayujapuṇṇamiyaṃ. Sā hi pūjitapavāraṇattā mahāpavāraṇāti vuccati. Tatoti pavāraṇāya jātakālato. Tanti mahāpavāraṇaṃ. Pāṭipade cāti ettha casaddo aniyamavikappattho, pavāraṇadivasapāṭipadadivasesu aññatarasmiṃ divase upasampādetabboti attho. Hāyanavaḍḍhananti kucchimhi vasitamāsesu adhikesu hāyanañca ūnesu vaḍḍhunañca veditabbaṃ.
那些古老长老给人授具足戒,这是上下文的关系。所谓“十九岁”,就是前面刚说过的十九岁。“应当出去”指的是沙瓦纳月。因为太阳从内道出去到外道,所以说它“应当出去”。“巴帝巴达日”就是最后进入雨安居的那一天。那就是授具足戒的时间。“为什么?”这是提问。站在这一点上,我说出避免的办法,这是上下文的关系。“在二十岁中”就是在已受具足戒的人的二十岁中。因为三十夜算一个月,所以说“四个月减少”。“向上拉”是为了消除一个闰月,把雨安居的时间往上拉。“从那”就是从六个月中减去,这是上下文的关系。“在此”就是在“十九岁”等语句中。“巴那”这个词是“希”的意思,也就是“确实”的意思。“亚”指的是人。“因此”是因为连胎中的月份也算进去而给人授具足戒,所以住了六个月,这是上下文的关系。住了八个月才出生的人也不能存活,这在经注中说过。
Porāṇakattherā pana upasampādentīti sambandho. Ekūnavīsativassanti anantare vuttaṃ ekūnavīsativassaṃ. Nikkhamanīyoti sāvaṇamāso. So hi antovīthito bāhiravīthiṃ nikkhamati sūriyo asminti ‘‘nikkhamanīyo’’ti vuccati. Pāṭipadadivaseti pacchimikāya vassūpagamanadivase. Taṃ upasampādanaṃ. Kasmāti pucchā. Ettha ṭhatvā parihāro vuccate mayāti yojanā. Vīsatiyā vassesūti upasampannapuggalassa vīsatiyā vassesu. Tiṃsarattidivassa ekamāsattā ‘‘cattāro māsā parihāyantī’’ti vuttaṃ. Ukkaḍḍhantīti ekassa adhikamāsassa nāsanatthāya vassaṃ upari kaḍḍhanti. Tatoti chamāsato apanetvāti sambandho. Etthāti ‘‘ekūnavīsativassa’’ntiādivacane. Pana-saddo hisaddattho, saccanti attho. Yoti puggalo. Tasmāti yasmā gabbhamāsānampi gaṇanūpagattā gahetvā upasampādenti, tasmā cha māse vasitvāti sambandho. Aṭṭha māse vasitvā jātopi na jīvatīti suttantaaṭṭhakathāsu (dī. ni. aṭṭha. 2.24-25; ma. ni. aṭṭha. 3.205) vuttaṃ.
406“满十年”是指从受达上之后,已经超过十年。“授达上”是指作为戒师或甘马语阿阇梨而授予达上。“他”是指作为戒师或阿阇梨的那个未受达上的人。作为甘马语阿阇梨授达上时,如果把他放开,而另外还有别的甘马语阿阇梨,那就善得达上。如果他自己宣诵甘马语,那就不得达上。但如果明知如此,仍然不再给他授达上,应当知道必定会有障碍天界和障碍圣道的果报。第五。
406.Dasavassaccayenāti upasampadato dasavassātikkamena. Upasampādetīti upajjhāyo vā kammavācācariyo vā hutvā upasampādeti. Tanti upajjhācariyabhūtaṃ anupasampannapuggalaṃ. Kammavācācariyo hutvā upasampādento taṃ muñcitvā sace aññopi kammavācācariyo atthi, sūpasampanno. Sova sace kammavācaṃ sāveti, nupasampanno. Ñatvā pana puna anupasampādente saggantarāyopi maggantarāyopi hotiyevāti daṭṭhabbanti. Pañcamaṃ.
6. 贼队学处
6. Theyyasatthasikkhāpadaṃ
407第六项中,“对光”这个词里的“光”是借代,指太阳。因为太阳从东方升起,落到西方去,所以当说“朝向名为太阳的光”即“对光”时,应当取西方之义,因此说“西方,这就是意思”。“业者”是指从事该业、投入该业的人。
407. Chaṭṭhe ‘‘paṭiyāloka’’nti ettha ālokasaddena sūriyo vutto upacārena. Sūriyo hi puratthimadisato uggantvā pacchimadisaṃ gato, tasmā sūriyasaṅkhātassa ālokassa paṭimukhaṃ ‘‘paṭiyāloka’’nti vutte pacchimadisāyeva gahetabbāti āha ‘‘pacchimaṃ disanti attho’’ti. Kammikāti kamme yuttā payuttā.
409在这里,“王”是指属于国王的东西,这是借代用法;或者也可以说,因为是国王的东西,所以把国王的所有物称为“王”。“窃盗”是在偷了之后的意思,就像在“恭敬”等词里那样,这里加了一个鼻音。意思是:偷了国王,或者偷了属于国王的东西之后离开。为了说明这个意思,所以经文说“或偷了国王……”等等。
409.Rājānanti ettha rañño santakaṃ ‘‘rājā’’ti vuccati upacārena, atha vā rañño eso ‘‘rājā’’ti katvā rañño santakaṃ ‘‘rājā’’ti vuccati. Theyyanti thenetvā ‘‘sakkacca’’ntiādīsu (pāci. 606) viya niggahītāgamo hoti. Rājānaṃ, rañño santakaṃ vā theyyaṃ thenetvā gacchantīti attho. Iti imamatthaṃ dassento āha ‘‘rājānaṃ vā thenetvā’’tiādi.
411在四种违约里,两种无犯,两种就是有犯。第六。
411. Catūsu visaṅketesu dvīhi anāpatti, dvīhi āpattiyevāti. Chaṭṭhaṃ.
7. 共谋学处
7. Saṃvidhānasikkhāpadaṃ
412在第七项学处中,“padhūpento”这个词里,前缀pa加上词根dhūp,是在“责骂”这个意义上使用的,所以说成“paribhāsanto”(责骂)。你虽然是沙门,却和女人一起走,这就是你自己的过失,不是那个男人的过失——意思是说,他其实是在责骂自己。通过“nikkhāmesi”这个词,就显示出“nippātesi”这里的ni前缀加词根pat,是“行走”的意思。第七项学处。
412. Sattame ‘‘padhūpento’’ti ettha papubba dhūpadhātu paribhāsanatthe vattatīti āha ‘‘paribhāsanto’’ti. Tvaṃ samaṇopi mātugāmena saddhiṃ gacchasi, tuyheveso doso, netassa purisassāti attānaṃyeva paribhāsantoti attho. ‘‘Nikkhāmesī’’tiiminā ‘‘nippātesī’’tiettha nipubba patadhātu gatyatthoti dassetīti. Sattamaṃ.
阿利塔学处
8. Ariṭṭhasikkhāpadaṃ
417第八项中,“气味”指的是秃鹫。它们贪求尸体,渴望尸体,所以被称为“气味”。也有写成“贪求者”的读法,这个也说得通,就像“yuganandho, yuganaddho”以及“paṭibandho paṭibaddho”那样。“他们伤害”就是他们杀害。“他的”指的是阿利塔的。
417. Aṭṭhame gandheti gijjhe. Te hi gidhanti kuṇapaṃ abhikaṅkhantīti ‘‘gandhā’’ti vuccanti . Gaddhetipi pāṭho, sopi yujjati yathā ‘‘yuganandho, yuganaddho’’ti ca ‘‘paṭibandho paṭibaddho’’ti ca. Bādhayiṃsūti haniṃsu. Assāti ariṭṭhassa.
为了说明那个派生词所表达的含义,说了“他们”等话。“他们”指障碍法。“在那里”指在五种障碍法当中。用“如是”这个词,是在指代“名为业障碍”这一句。“然而那个”指玷污比丘尼的业。“唯解脱的”指唯是道与涅槃的解脱。因为道以从烦恼中解脱之义,被称为解脱。禅那也包含在这里面,因为禅那从诸盖中解脱。涅槃以被解脱之义,被称为解脱。果也包含在这里面,因为果已被解脱。“决定邪见法”指已达到决定性状态的、或以决定的方式生起的、被称为邪见的诸法。它们又依无见、无因见、无作见而分为三种。因为提到般荼迦等只是举例,所以“结生法”一词应理解为包含无因结生与二因结生,因为这一切都有果报障碍。它们也只对解脱构成障碍,对天界不构成障碍。“然而他们”指诽谤圣者。仅仅这一点就称为诽谤障碍,这是上下文的连接。“他们亦”指故意犯下的罪。关于巴拉基格罪,说“或承认比丘身份”;关于桑喀地谢思罪,说“或不出罪”;关于轻罪,说“或不发露”。
Taddhitena vuttassa atthassa dassetumāha ‘‘te’’tiādi. Teti antarāyikā. Tatthāti pañcavidhesu antarāyikesu. ‘‘Tathā’’tipadena ‘‘kammantarāyikaṃ nāmā’’ti padaṃ atidisati. Taṃ panāti bhikkhunidūsakakammaṃ pana. Mokkhassevāti magganibbānasseva. Maggo hi kilesehi muccatīti atthena mokkho nāma. Jhānampettha saṅgahitaṃ nīvaraṇehi vimuccanattā. Nibbānaṃ vimuccīti atthena mokkho nāma. Phalampettha saṅgahitaṃ vimuccitattā. Niyatamicchādiṭṭhidhammāti niyatabhāvaṃ pattā, niyatavasena vā pavattā micchādiṭṭhisaṅkhātā dhammā. Te pana natthikaahetuka akiriyavasena tividhā. Paṇḍakādigahaṇassa nidassanamattattā ‘paṭisandhidhammā’’tipadena ahetukadvihetukapaṭisandhidhammā gahetabbā sabbesampi vipākantarāyikabhāvato. Tepi mokkhasseva antarāyaṃ karonti, na saggassa. Te panāti ariyūpavādā pana. Tāvadeva upavādantarāyikā nāmāti yojanā. Tāpīti sañcicca āpannā āpattiyopi. Pārājikāpattiṃ sandhāya vuttaṃ ‘‘bhikkhubhāvaṃ vā paṭijānātī’’ti. Saṅghādisesāpattiṃ sandhāya vuttaṃ ‘‘na vuṭṭhāti vā’’ti. Lahukāpattiṃ sandhāya vuttaṃ ‘‘na deseti vā’’ti.
这里“于彼”是指在五种障碍中。“此比丘”是指阿利塔,那个从前是乾闼婆族出身的比丘。“其余障碍”是指除了违命障碍之外的其余四种障碍。“这些在家者”是指这些习惯住在家里的人。关联是:比丘们也看见、触到、享用。为什么不退转?其实是在退转的,这是要表达的意思。“以味混味”是指用已执取的味去混合未执取的味,或者用未执取的味去混合已执取的味,把它们等同起来。因为缺少如理观察,所以在这里生起了欲贪,因此叫有欲贪,那同样的享用就是有欲贪的享用,即那(享用)。“令成一”是指令成为相同。犹如堆积般,生起恶见,这是连接。Kiṃ一词是谴责之义,为什么世尊制定了第一巴拉基格?这话的含义是:不应当制定。犹如阻挡大海者做不应做的事,同样,世尊在制定第一巴拉基格时,是在制定未曾制定的(戒),这是要表达的意思。“于此”是指在第一巴拉基格中。“能”是指有能力的。“于命令轮”是指名为命令的轮。
Tatrāti pañcavidhesu antarāyikesu. Ayaṃ bhikkhūti ariṭṭho gandhabādhipubbo bhikkhu. Sesantarāyiketi āṇāvītikkamantarāyikato sese catubbidhe antarāyike. Ime āgārikāti agāre vasanasīlā ime manussā. Bhikkhūpi passanti phusanti paribhuñjantīti sambandho. Kasmā na vaṭṭanti, vaṭṭantiyevāti adhippāyo. Rasena rasaṃ saṃsanditvāti upādiṇṇakarasena anupādiṇṇakarasaṃ, anupādiṇṇakarasena vā upādiṇṇakarasaṃ samānetvā. Yoniso paccavekkhaṇassa abhāvato saṃvijjati chandarāgo etthāti sacchandarāgo, soyeva paribhogo sacchandarāgaparibhogo, taṃ. Ekaṃ katvāti samānaṃ katvā. Ghaṭento viya pāpakaṃ diṭṭhigataṃ uppādetvāti yojanā. Kiṃsaddo garahattho, kasmā bhagavatā paṭhamapārājikaṃ paññattaṃ, na paññāpetabbanti attho. Mahāsamuddaṃ bandhanto yathā akattabbaṃ karoti, tathā paṭhamapārājikaṃ paññapento bhagavā apaññattaṃ paññapetīti adhippāyo. Etthāti paṭhamapārājike. Āsanti bhabbāsaṃ. Āṇācakketi āṇāsaṅkhāte cakke.
骨本身就是骨,因为“可厌”的意思;在“可厌”这个意思里,怎么会有“咖”音呢?骨本身就是粗劣,因为卑下、低劣的意思,所以叫“骨粗劣”,这是加了鼻音增入。以它为譬喻、相似,所以叫“骨粗劣譬喻”。老师们取“骨”和“粗劣”这两个词来解释。“炭坑譬喻”是指与炭堆相似,或者与装满炭的坑相似。“剑砧板譬喻”里,“剑”就是刀。因为它被投掷、抛掷,所以叫“剑”。“砧板”就是剁砍的地方。因为在那里被剁砍、变成粉碎状态,所以叫“砧板”。剑的砧板就是剑砧板,以它为譬喻、相似,所以叫剑砧板譬喻。“矛桩譬喻”是指与矛和桩相似。“于此”是指在这部注疏中。应该在中部注疏的蛇喻经里取。“如是实如”这句话,是为了显示“如是”字和“实”字之间“如”字的替代关系。第八。
Aṭṭhiyeva aṭṭhikaṃ kucchitatthena, kucchitatthe hi ko. Aṭṭhikameva khalo nīcaṭṭhena lāmakaṭṭhenāti aṭṭhikaṅkhalo niggahītāgamaṃ katvā. Tena upamā sadisāti aṭṭhikaṅkhalūpamā. ‘‘Aṭṭhī’’ti ca ‘‘kaṅkhala’’nti ca padaṃ gahetvā vaṇṇenti ācariyā (sārattha. ṭī. pācittiya 3.417; vi. vi. ṭī. pācittiya 2.417; ma. ni. aṭṭha. 2.42; ma. ni. ṭī. 3.42). Aṅgārakāsūpamāti aṅgārarāsisadisā, aṅgārehi vā paripuṇṇā āvāṭasadisā. Asisūnūpamāti ettha asīti khaggo. So hi asate khipate anenāti ‘‘asī’’ti vuccati. Sūnāti adhikoṭṭanaṃ. Tañhi sunati sañcuṇṇabhāvaṃ gacchati etthāti ‘‘sūnā’’ti vuccati. Asinā sūnāti asisūnā, tāya upamā sadisāti asisūnūpamā. Sattisūlūpamāti sattiyā ca sūlena ca sadisā. Etthāti imissaṃ aṭṭhakathāyaṃ. Majjhimaṭṭhakathāyaṃ alagaddūpamasutte (ma. ni. aṭṭha. 1.234 ādayo) gahetabbo. Evaṃsaddakhosaddānamantare viyasaddassa byādesabhāvaṃ dassetuṃ vuttaṃ ‘‘evaṃ viya kho’’ti. Aṭṭhamaṃ.
9. 与被举者共受用学处
9. Ukkhittasambhogasikkhāpadaṃ
424第九项,为了显示随法的真实面貌,所以说“见到随顺行之后所作的摄受”。通过这句话说明:见到随顺行之后所作的、名为摄受的法,就是随法。摄受的意思是令入。以彼,是因为被摈除的人没有作随法。“彼之”是指“以未作随法”这个词。
424. Navame anudhammassa sarūpaṃ dassetuṃ vuttaṃ ‘‘anulomavattaṃ disvā katā osāraṇā’’ti. Iminā anulomavattaṃ disvā kato osāraṇasaṅkhāto dhammo anudhammoti dasseti. Osāraṇāti pavesanā. Tenevāti ukkhittakassa akaṭānudhammattā eva. Assāti ‘‘akaṭānudhammenā’’ti padassa.
“或布施或接受”里的“或”字,表示不确定、可选择的含义。第九。
Dadato vā gaṇhato vāti vāsaddo aniyamavikappatthoti. Navamaṃ.
10. 刺学处
10. Kaṇṭakasikkhāpadaṃ
428第十条:就像阿利塔(Ariṭṭha)生起的那样,这个人也生起了,应当这样连接理解。“正在浮出”指的是正在作意。共住的灭摈,就是共住灭摈;特征的灭摈,就是特征灭摈;以杖罚甘马进行的灭摈,就是杖罚甘马灭摈。“在其中”指的是在三种灭摈当中。“污染者……应灭摈”,在这里应当这样连接理解:这种灭摈叫做特征灭摈。“此”指的是杖罚甘马灭摈。“在此”指的是在这个学处当中,或者指“应灭摈”这个词。“那里的‘在此’”是相对于前说而言,意思是“诸比丘,应当这样”等语。“喂”是呼唤词,与“para”一词意义相同,所以说“para”。“我们非内在的”或者“我们敌对的”,应当这样理解其意义。以“非我所有的”一词显示“para”一词的意趣。“我们向他归命,或者我们应向他归命”,是这个意思。“我们的”也是带有h音的读法。“由我们而生的”,是这个意思。“在何处”指的是在哪个地方。“te”是属格(所有格)形式用于业格意义,意思是“你”(taṃ)。或者与“你的色声”相连。不见,就是不见;不闻,就是不闻。
428. Dasame ariṭṭhassa uppannaṃ viya etassāpi uppannanti yojanā. Ummajjantassāti manasikarontassa. Saṃvāsassa nāsanā saṃvāsanāsanā. Liṅgassa nāsanā liṅganāsanā. Daṇḍakammena nāsanā daṇḍakammanāsanā. Tatthāti tividhāsu nāsanāsu. Dūsako…pe… nāsethāti ettha ayaṃ nāsanā liṅganāsanā nāmāti yojanā. Ayanti daṇḍakammanāsanā. Idhāti imasmiṃ sikkhāpade, ‘‘nāsetū’’ti pade vā. Tatthāti purimavacanāpekkhaṃ, ‘‘evañca pana bhikkhave’’ti ādivacaneti attho. Pireti āmantanapadaṃ parasaddena samānatthanti āha ‘‘parā’’ti. ‘‘Amhākaṃ anajjhattikabhūta’’iti vā ‘‘amhākaṃ paccanīkabhūta’’ iti vā attho daṭṭhabbo. ‘‘Amāmaka’’itipadena ‘‘para’’itipadassa adhippāyatthaṃ dasseti. Amhe namamāyaka, amhehi vā namamāyitabba iti attho. ‘‘Amhāmaka’’itipi hakārayutto pāṭho. Amhehi āmakaiti attho. Yatthāti yasmiṃ ṭhāne. Teti upayogatthe sāmivacanaṃ, tanti attho. Tava rūpasadde vāti sambandho. Na passāmāti na passāma, na suṇāma.
429“以此”是指那位沙弥。在“应令作”这个词中,说的是使役业。第十。
429.Tenāti sāmaṇerena. ‘‘Kārāpeyyā’’ti pade kāritakammanti. Dasamaṃ.