第9 宝品·内宫学处的义释
波逸提等连结·波逸提连结 · 128 段
内宫学处的义释巴利
1. Antepurasikkhāpada-atthayojanā
494 494. 在《王品》第一则中,“小”是指功德上微小。为了说明“殿堂胜”这个词应当和它上面的词连在一起理解,所以说“前往殿堂胜之上方”。由此显示语义:殿堂胜的上方,就是上层殿堂胜;到达那里、去到那里,就是前往上层殿堂胜。“诸尊者”:就是比丘们。用“因”这个词,说明“以车乘”这个词的含义。“由他们”:就是由那些尊者。巴利
494. Rājavaggassa paṭhame parittakoti guṇena khuddako. Pāsādavarasaddassa uparisaddena sambandhitabbabhāvaṃ dassetuṃ vuttaṃ ‘‘pāsādavarassa upari gato’’ti. Iminā pāsādavarassa upari uparipāsādavaraṃ, taṃ gato upagatoti uparipāsādavaragatoti vacanatthaṃ dasseti. Ayyānanti bhikkhūnaṃ. ‘‘Kāraṇā’’ti iminā ‘‘vāhasā’’ti padassatthaṃ dasseti. Tehīti ayyehi.
497 “间隙”是指刹那,或者空间,或者缝隙。“欲杀”是指想要杀害。“想要”这个词用在这里,显示的是 pattha 这个词根所含的乞求之义。在“王宫内院象群拥挤处”这类说法中,应该这样理解词义,这就是句子的连接方式。“象群拥挤处”是指大象拥挤的地方。“这里有马群拥挤”,所以就是马群拥挤处。“这里有车群拥挤”,所以就是车群拥挤处。这样说明词义之后,接着说“这个方法也是一样的”。因为按“sammatta”这个读法,第一个音节不能表达“拥挤”之义,所以说“那不应采纳”。“那里”是指在文本中。“象群的拥挤”这一说法,通过后一词显示“拥挤”的 bhāva 义,即“拥挤”本身,并通过前一词显示第六格复合词。而在前一种读法中,则显示后一词的处所义,以及前一词构成的第三格复合词。这也被称为“外义复合词”。在后一种读法中,为了显示“hatthisammadda”等词的性别颠倒,以及应与剩余的“atthī”一词连接,所以说“hatthisammaddo atthī”。“应被染污的”是指 rajanīyāni,意思是“值得被染污的”。由此,在相关场合,前一种读法中的“rañño antepure”应作格位颠倒。而在后一种读法中,则主要直接适用。因此说“tasmiṃ antepure”。巴利
497.Antaranti khaṇaṃ, okāsaṃ vā vivaraṃ vā. Ghātetunti hanituṃ. Icchatīti iminā patthadhātuyā yācanatthaṃ dasseti. ‘‘Rājantepuraṃ hatthisammadda’’ntiādīsu vacanattho evaṃ veditabboti yojanā. Hatthisammaddanti hatthisambādhaṭṭhānaṃ. Assehi sammaddo etthāti assasammaddo. Rathehi sammaddo etthāti rathasammaddoti vacanatthaṃ atidisanto āha ‘‘eseva nayo’’ti. ‘‘Sammatta’’nti paṭhamakkharena pāṭhassa sambādhassa avācakattā vuttaṃ ‘‘taṃ na gahetabba’’nti. Tatthāti pāṭhe. ‘‘Hatthīnaṃ sammadda’’nti iminā uttarapadassa sammaddanaṃ sammaddanti bhāvatthaṃ dasseti, purimapadena chaṭṭhīsamāsañca. Purimapāṭhe pana uttarapadassa adhikaraṇatthañca pubbapadena tatiyāsamāsañca dasseti. Bāhiratthasamāsotipi vuccati. Pacchimapāṭhe ‘‘hatthisammadda’’ntiādipadassa liṅgavipallāsañca ‘‘atthī’’ti pāṭhasesena yojetabbatañca dassetuṃ vuttaṃ ‘‘hatthisammaddo atthī’’ti. Rajitabbānīti rajanīyāni, rajituṃ arahānīti attho. Iminā sambandhakāle purimapāṭhe rañño antepureti vibhattivipallāso kātabboti. Pacchimapāṭhe pana mukhyatova yujjati. Tena vuttaṃ ‘‘tasmiṃ antepure’’ti.
498 已灌顶者:指已经通过刹帝利灌顶仪式灌顶的人。此:指从卧室。这里用这个词显示出这是第五格(从格)的外连复合词。王后因为能让国王心生喜悦,所以称为宝。大后:指已经受过灌顶的王后。为了显示带ni前缀的gam词根和带ni前缀的kam词根是同义词,所以说已出即已离开。第一。巴利
498.Avasittassāti khattiyābhisekena abhisittassa. Itoti sayanigharato. Iminā pañcamībāhirasamāsaṃ dasseti. Rañño ratijananaṭṭhena ratanaṃ vuccati mahesī. Mahesīti ca sābhisekā devī. Nipubba gamudhātussa nipubbakamudhātuyā pariyāyabhāvaṃ dassetuṃ vuttaṃ ‘‘niggatanti nikkhanta’’nti. Paṭhamaṃ.
2. 宝学处巴利
2. Ratanasikkhāpadaṃ
502 第二,“失念已”是指因为念的离开而失念。“满钵”是就满足布施而言。这个钵由于心愿圆满而成为可获得的份额,所以称为“满钵”。为了显示它的自身相状,所以说“常时五咖哈巴那”。但在这里,因为咖哈巴那有五百个,所以意指二十五咖哈巴那。为了显示“装饰”一词与“庄严”一词是同义词,所以说“庄严”。通过“名为大拉达”这句话,说明并不是随便哪一种装饰,而是特指一种殊胜的装饰。这里有大型的花鬘制作和藤蔓制作,所以叫大拉达。因为取了藤蔓,花鬘也就一并被取到了。它的价值是九俱胝,所以是九俱胝价;或者说,它配得上以九俱胝计的价值,所以是九俱胝价。巴利
502. Dutiye pamussitvāti sativippavāsena pamussitvā. Puṇṇapattanti tuṭṭhidāyaṃ. Tañhi manorathapuṇṇena pattabbabhāgattā ‘‘puṇṇapatta’’nti vuccati. Tassa sarūpaṃ dassetuṃ vuttaṃ ‘‘satato pañca kahāpaṇā’’ti. Idha pana kahāpaṇānaṃ pañcasatattā pañcavīsakahāpaṇā adhippetā. Ābharaṇasaddassa alaṅkārasaddena pariyāyabhāvaṃ dassetuṃ vuttaṃ ‘‘alaṅkāra’’nti. ‘‘Mahālataṃ nāmā’’ti iminā na yo vā so vā alaṅkāro, atha kho visesālaṅkāroti dasseti. Mahantāni mālākammalatākammāni etthāti mahālatā. Latāgahaṇena hi mālāpi gahitā. Navahi koṭīhi agghaṃ imassāti navakoṭiagghanakaṃ, navakoṭisaṅkhātaṃ agghaṃ arahatīti vā navakoṭiagghanakaṃ.
504 侍者因为习惯住在近处,所以被称为“内住者”,因此说“侍者”。巴利
504. Ante samīpe vasanasīlattā paricāriko ‘‘antevāsī’’ti vuccatīti āha ‘‘paricāriko’’ti.
506 506.“两个土块投掷的距离”,是指中等力气的人扔土块能达到的两倍远。为了僧团……中间省略……为了新修建等事务,自己拿取或让别人拿取,犯恶作。这是句子的连接方式。“其余的”,是指金银以外的东西。“母亲耳上穿孔的贝叶等”,是说母亲耳朵上穿孔所戴的贝叶之类,也与“令归还者”这句话相连。巴利
506.Dve leḍḍupātāti thāmamajjhimassa purisassa dve leḍḍupātā. Saṅgha…pe… navakammānaṃ atthāya uggaṇhantassa vā uggaṇhāpentassa vā dukkaṭanti yojanā. Avasesanti jātarūparajatato avasesaṃ. Mātukaṇṇapiḷandhanatālapaṇṇampīti mātuyā kaṇṇe piḷandhitatālapaṇṇampi, paṭisāmentassāti sambandho.
“这是如法的物品”这句话,是在说明不如法的物品不能用。这里的“此”,指的是物品。“名为障碍”,意思是自己的障碍。“以欲求”,是指因为木匠等人的欲求。“以怖畏”,是指因为国王宠臣等人的怖畏。“以强力”:做就是作,以力而作就是强力作,意思是凭强力而作,使它掉落。巴利
‘‘Kappiyabhaṇḍaṃ hotī’’ti iminā akappiyabhaṇḍaṃ na vaṭṭatīti dasseti. Idanti bhaṇḍaṃ. Palibodhonāmāti attano palibodho nāma. Chandenapīti vaḍḍhakīādīnaṃ chandahetunāpi. Bhayenapīti rājavallabhānaṃ bhayahetunāpi. Balakkārenāti karaṇaṃ kāro, balena kāro balakkāro, tena, balakkāro hutvā pātetvāti attho.
“在那里”说的是大园。“在何处”说的是在哪个地方,疑惑生起,这样连接起来。“在众人往来之处”说的是在很多人往来走动的那些地方。为了说明不该拿的理由,所以说了“没有障碍”。因为没有障碍,所以不该拿,这是要表达的意思。“一位”说的是有一位比丘看见,这样连接起来。“越过之后”就是越过之后。巴利
Tatthāti mahārāme. Yatthāti yasmiṃ ṭhāne, saṅkā uppajjatīti sambandho. Mahājanasañcaraṇaṭṭhānesūti bahūnaṃ janānaṃ sañcaraṇasaṅkhātesu ṭhānesu. Nagahetabbassa hetuṃ dassetuṃ vuttaṃ ‘‘palibodho na hotī’’ti. Yasmā palibodho na hoti, tasmā na gahetabbanti adhippāyo. Ekoti eko bhikkhu passatīti sambandho. Okkammāti okkamitvā.
“色”这个词是物品的同义词,所以(论师)说“物品”。应当这样连接理解:物品就是色。“包裹”,是指和物品连在一起的袋子。“计算”,就是做了计算。“相”在这里,“iti”这个词是名词的同义词。应当这样连接理解:标记等就是相。所谓“标记等”,用“等”这个字把蓝布条之类也包括进来了。“用虫胶”,就是用树脂。巴利
Rūpasaddo bhaṇḍapariyāyoti āha ‘‘bhaṇḍa’’nti. Bhaṇḍaṃ rūpaṃ nāmāti yojanā. Bhaṇḍikanti bhaṇḍena niyuttaṃ puṭakaṃ. Gaṇetvāti gaṇanaṃ katvā. Nimittantīti ettha itisaddo nāmapariyāyo. Lañchanādi nimittaṃ nāmāti hi yojanā. Lañchanādīti ādisaddena nīlapilotikādayo saṅgaṇhāti. Lākhāyāti jatunā.
这里所说的“适当者”,就是指有惭耻心、有顾虑的人,所以注释里说“有惭耻心的人、有顾虑的人”。“不动的”,是指除了会动的之外,其他不动的。“时段”,是指时间。“劝令”是指劝令别人去做。“圣者们指示而立,这就是对圣者们的乞求”,按照《本生经》1.7.59所说的这种方式乞求之后,就是这个意思。巴利
Patirūpā nāma idha lajjikukkuccakāti āha ‘‘lajjino kukkuccakā’’ti. Thāvaranti jaṅgamā aññaṃ thāvaraṃ. Addhunoti kālassa. Samādapetvāti aññe samādapetvā. Uddissa ariyā tiṭṭhanti, esā ariyāna yācanā’’ti (jā. 1.7.59) vuttanayena yācitvāti attho.
507 “被视为宝物者”,是指人们受用和享用的东西。第二。巴利
507.Ratanasammatanti manussānaṃ upabhogaparibhoganti. Dutiyaṃ.
3. 非时入村学处巴利
3. Vikālagāmappavisanasikkhāpadaṃ
508 在第三项中,用“畜生所成的谈论”这句话,说明“畜生论”这个词是一个同依复合词。“与王相应”,是指与诸王相应。巴利
508. Tatiye ‘‘tiracchānabhūtaṃ katha’’nti iminā ‘‘tiracchānakatha’’nti padassa tulyanissitasamāsaṃ dasseti. Rājapaṭisaṃyuttanti rājūhi paṭisaṃyuttaṃ.
512 512. “众多比丘”是关联语。“在那个村里”,指最初进入的那个村子。“那件事”,指想要做的那件事。“中间”,指村子和住处之间。这里是用从格来表达处格的意思。巴利
512. Sambahulā bhikkhūti sambandho. Tasmiṃ gāmeti tasmiṃ paṭhamapavisanagāme. Taṃ kammanti taṃ icchitakammaṃ. Antarāti gāmavihārānamantare. Bhummatthe cetaṃ nissakkavacanaṃ.
或者在亲属家、施主家。“或者为了乞油”,意思是为了讨油。“在身旁”,是说在自己的身旁、近处。“由彼”,指经过村中道路。“没有进入”,就是没有进入、没有走开的意思。第三。巴利
Kulaghare vāti ñātikulaupaṭṭhākakulaghare vā. Telabhikkhāya vāti telayācanatthāya vā. Passeti attano passe samīpeti vuttaṃ hoti. Tenāti gāmamajjhamaggena. Anokkammāti anokkamitvā, apakkamitvāti atthoti. Tatiyaṃ.
4. 针筒学处巴利
4. Sūcigharasikkhāpadaṃ
517 第四条。为了说明“咖”这个字母是补足音节的成分,所以说“破坏本身就是破坏具”。对于“为彼所有”这个意思,由于没有“-a”后缀,所以解释说“那是他所有的”。“阿萨”是指波逸提。意思是:先破坏针筒,然后才应当说波逸提。“阿拉尼达努盖”是指在阿拉尼木做的弓上。“韦达盖”是指系在身上的穿孔具。第四条。巴利
517. Catutthe kakārassa padapūraṇabhāvaṃ dassetuṃ vuttaṃ ‘‘bhedanameva bhedanaka’’nti. Assatthiatthe apaccayoti āha ‘‘taṃ assa atthī’’ti. Assāti pācittiyassa. Paṭhamaṃ sūcigharaṃ bhinditvā pacchā pācittiyaṃ desetabbanti attho. Araṇidhanuketi araṇiyā dhanuke. Vedhaketi kāyabandhanavedhaketi. Catutthaṃ.
5. 床具学处巴利
5. Mañcasikkhāpadaṃ
522 第五项中,“切断”本身就是“切断者”,由于有它,所以称为“切断者”。针对这个含义,才说“正如前面所说的方法”。巴利
522. Pañcame chedanameva chedanakaṃ, tamassatthīti chedanakanti atthaṃ sandhāya vuttaṃ ‘‘vuttanayamevā’’ti.
挖下去,是指挖得超过规定尺寸。或者让它朝上,是指上下翻转过来。放置,是指以悬挂的方式放置。第五。巴利
Nikhaṇitvāti pamāṇātirekaṃ nikhaṇitvā. Uttānaṃ vā katvāti heṭṭhupari parivattanaṃ vā katvā. Ṭhapetvāti lambaṇavasena ṭhapetvāti. Pañcamaṃ.
6. 项:棉絮填垫学处巴利
6. Tūlonaddhasikkhāpadaṃ
526 第六项。“在此处”是指床上或椅子上。“应覆盖”就是覆盖,用棉花覆盖就是“棉覆”,这个意思也说得通。“放入棉花”是指:在床上或椅子上铺开垫褥,然后把棉花放在上面,这就是它的意思。第六项。巴利
526. Chaṭṭhe etthāti mañcapīṭhe. Avanahitabbanti onaddhaṃ, tūlena onaddhaṃ tūlonaddhanti atthopi yujjati. Tūlaṃ pakkhipitvāti mañcapīṭhe cimilikaṃ pattharitvā tassupari tūlaṃ pakkhipitvāti atthoti. Chaṭṭhaṃ.
7. 坐具学处巴利
7. Nisīdanasikkhāpadaṃ
531 第七条的“何处”,是指哪一篇,还是指哪一种事由?“实”就是真实。“于彼”是指衣篇,或者是指妙食事由。用“如名”来显示“譬如”这个词的意思,用“古皮革匠”来显示“古刀匠”这个词的意思。皮革匠用刀割皮革、切皮革,所以称为“刀匠”。这是针对事由发生的时间而说“古”。为了让这个譬喻清楚明白,所以说“如实”。“实”就是使它清楚明白,意思是“我要把它说清楚”。应连接为:皮革匠拉扯。“宽广”就是广大。“那(坐具)也是优陀夷的”。应连接为:他拉扯那坐具。“因此”就是因拉扯的缘故。“彼”指优陀夷。与铺敷物相似。“于一边”就是于一端,应连接为:分裂。第七条。巴利
531. Sattame katthāti kismiṃ khandhake, kismiṃ vatthusmiṃ vā. Hīti saccaṃ. Tatthāti cīvarakkhandhake, paṇītabhojanavatthusmiṃ vā. ‘‘Yathā nāmā’’ti iminā ‘‘seyyathāpī’’ti padassa atthaṃ dasseti, ‘‘purāṇo cammakāro’’ti iminā ‘‘purāṇāsikoṭṭho’’ti padassa. Cammakāro hi asinā cammaṃ kuṭati chindatīti ‘‘asikoṭṭho’’ti vuccati. Vatthuppannakālamupanidhāya vuttaṃ ‘‘purāṇo’’ti . Tamevūpamaṃ pākaṭaṃ karonto āha ‘‘yathā hī’’ti. Hīti tappākaṭīkaraṇaṃ, taṃ pākaṭaṃ karissāmīti hi attho. Cammakāro kaḍḍhatīti sambandho. Vitthatanti visālaṃ. Sopīti udāyīpi. Taṃ nisīdanaṃ kaḍḍhatīti yojanā. Tenāti kaḍḍhanahetunā. Tanti udāyiṃ. Santhatasadisanti santhatena sadisaṃ. Ekasmiṃ anteti ekasmiṃ koṭṭhāse, phāletvāti sambandhoti. Sattamaṃ.
8. 掩疮衣学处巴利
8. Kaṇḍupaṭicchādisikkhāpadaṃ
537 第八项里说的“在哪里”等内容,和前面讲的一样。巴利
537. Aṭṭhame ‘‘katthā’’tiādīni vuttanayāneva.
539 为了说明“Yassā”这个词的所指范围,所以说了“比丘的”。用“脐下”这一说法,是在显示“脐的下方”就是“下脐”的意思;用“膝轮之上”这一说法,是在显示“膝轮的上方”就是“上膝轮”。“上”这个词是“上方”的同义词,是第七格词。因为“疥”和“癣”是同一个意思的不同说法,所以说了“疥就是癣”。会破坏,所以叫疥;会穿透,所以叫癣。有些传本写作“疮”,那是不对的。巴利
539. ‘‘Yassā’’ti padassa visayaṃ dassetuṃ vuttaṃ ‘‘bhikkhuno’’ti. ‘‘Nābhiyā heṭṭhā’’ti iminā nābhiyā adho adhonābhīti vacanatthaṃ dasseti, ‘‘jāṇumaṇḍalānaṃ uparī’’ti iminā jāṇumaṇḍalānaṃ ubbha ubbhajāṇumaṇḍalanti. Ubbhasaddo hi uparipariyāyo sattamyantanipāto. Kaṇḍukhajjusaddānaṃ vevacanattā vuttaṃ ‘‘kaṇḍūti khajjū’’ti. Kaṇḍati bhedanaṃ karotīti kaṇḍu. Khajjati byadhanaṃ karotīti khajju. Kesuci potthakesu ‘‘kacchū’’ti pāṭho atthi, so ayutto.
这种虫长着血红色的喙,所以叫血喙虫。它压迫、逼恼人,所以叫疖子。它大量地流出不净物,所以叫漏,为了说明这个词的意思,所以说“不净流出”。痔疮、肛瘘和糖尿病。用“等”字把恶名病之类的都包括进来。其中,像敌人一样侵袭、压制,所以叫痔。“粪门”指的就是肛门,它破裂、穿透那个地方,所以叫肛瘘,是长在肛门附近的一种特殊的疮。像蜜一样排泄尿液等物而流出,所以叫糖尿病,这种病有尿糖、精糖、血糖等多种类型。“粗”字是“大”的同义词,所以说为“大”。第八。巴利
Lohitaṃ tuṇḍaṃ etissāti lohitatuṇḍikā. Piḷayati vibādhayatīti piḷakā. Ā bhuso asuciṃ savati paggharāpetīti assāvoti vacanatthaṃ dassento āha ‘‘asucipaggharaṇa’’nti. Arisañca bhagandarā ca madhumeho ca. Ādisaddena dunnāmakādayo saṅgaṇhāti. Tattha ari viya īsati abhibhavatīti arisaṃ. Bhagaṃ vuccati vaccamaggaṃ, taṃ darati phāletīti bhagandarā, gūthasamīpe jāto vaṇaviseso. Madhu viya muttādiṃ mihati secatīti madhumeho, so ābādho muttameho sukkameho rattamehoti anekavidho. Thullasaddo mahantapariyāyoti āha ‘‘mahā’’ti. Aṭṭhamaṃ.
9. 雨浴衣学处巴利
9. Vassikasāṭikasikkhāpadaṃ
542 在第九项中,在雨季的雨时应当受持的,就是雨衣;它既是雨衣,也是衣,所以叫雨衣。第九。巴利
542. Navame vasse vassakāle adhiṭṭhātabbāti vassikā, vassikā ca sā sāṭikā ceti vassikasāṭikāti. Navamaṃ.
10. 难陀长老学处巴利
10. Nandattherasikkhāpadaṃ
547 第十项中,“以四指”这句话,是用“四个手指”来显示“四指”是不合并的复合词。“少于量”是指比世尊所制的量小。应当知道,这是用“少”这个词来显示“小”的意思。第十。巴利
547. Dasame ‘‘catūhi aṅgulehī’’ti iminā caturo aṅgulā caturaṅgulāti asamāhāradiguṃ dasseti. Ūnakappamāṇoti bhagavato lāmakapamāṇo. Iminā omakasaddassa lāmakatthaṃ dassetīti daṭṭhabbanti. Dasamaṃ.
6. 应悔过篇巴利
6. Pāṭidesanīyakaṇḍaṃ
1. 第一应悔过学处的义释巴利
1. Paṭhamapāṭidesanīyasikkhāpada-atthayojanā
小部之后,由结集者所安立的那些应悔过的法,现在要对这些法作注释,这就是衔接。巴利
Khuddakānaṃ anantarā pāṭidesanīyā ye dhammā saṅgītikārehi ṭhapitā, idāni tesaṃ dhammānaṃ ayaṃ vaṇṇanā bhavatīti yojanā.
552 552. 先说第一应悔过法,它的含义应当这样理解,这是衔接语。“返回时”:指从乞食的地方出发后,或者折返回来的时候。“一切”:这里因为省略了鼻音而构成连音,所以说“一切即”。“颤动”:用这个词显示出带pa前缀的动词词根有颤动的意思。“离去”:这里带apa前缀的i词根有行走的意思,所以说“离去”。巴利
552. Paṭhamapāṭidesanīye tāva attho evaṃ veditabboti yojanā. Paṭiāgamanakāleti piṇḍāya caraṇaṭṭhānato pakkamitvā, paṭinivattitvā vā āgamanakāle. Sabbevāti ettha niggahītalopavasena sandhi hotīti āha ‘‘sabbamevā’’ti. ‘‘Kampamānā’’ti iminā papubbavidhadhātuyā kampanatthaṃ dasseti. Apehīti ettha apapubbaidhātu gatyatthoti āha ‘‘apagacchā’’ti.
553 用这个来显示应当悔过的样子,所以叫“应当悔过之相的显示”。为了说明这两个词是同义词,所以说“rathikā就是racchā”。适合车通行的地方,叫rathikā(车道)。加上ṇya后缀之后,就说成“racchā”(街道)。没有被穿通的racchā,叫做“队列”,因此说“没有穿通”等等。所谓队列,就是把人们聚拢起来、让他们没有地方可去的做法,所以叫队列。saṅghāṭaka叫做道路交会处,因此说“道路交会之处”。在那里交会道路,所以叫saṅghāṭaka(交会处)。“在这些之中”,是指在rathikā等之中。“同样的方法”,是指对dukkaṭa和pāṭidesanīya也如此类推。“因为”,是确实的意思。“从言说”这一句,是“应当知道”这一句的说明原因。以正在布施的比丘尼为根据,这样连接。在这里,是指在学处中。因此,因为是无量的,所以。巴利
553. Paṭidesetabbākāraṃ dasseti anenāti paṭidesetabbākāradassanaṃ. Dvinnaṃ saddānaṃ pariyāyabhāvaṃ dassetuṃ vuttaṃ ‘‘rathikāti racchā’’ti. Rathassa hitā rathikā. Ṇyapaccaye kate ‘‘racchā’’ti (moggallāne 4.72 sutte) vuccati. Racchantarena anibbiddhā racchā byūho nāmāti āha ‘‘anibbijjhitvā’’tiādi. Byūheti sampiṇḍeti jane aññattha gantumapadānavasenāti byūho. Siṅghāṭakaṃ nāma maggasandhīti āha ‘‘maggasamodhānaṭṭhāna’’nti. Siṅghati maggasamodhānaṃ karoti etthāti siṅghāṭakaṃ. Etesūti rathikādīsu. Eseva nayoti dukkaṭapāṭidesanīye atidisati. Hīti saccaṃ. ‘‘Vacanato’’ti padaṃ ‘‘veditabbo’’ti pade ñāpakahetu. Dadamānāya bhikkhuniyā vasenāti yojanā. Etthāti sikkhāpade. Tasmāti yasmā apamāṇaṃ, tasmā.
“此”这个词说的是已经说过的内容,这就是它们之间的关联。在融为一味的三时中,应当这样连接理解。巴利
Idanti vacanaṃ vuttanti sambandho. Sambhinne ekarase kālikattayeti yojanā.
556 “使施与”这句话,是为了显示因义作用中的使役作者和使役业,才说“由非亲戚女,由任何其他人”。“以其他人”就是指以自己以外的其他人。“由那位比丘尼本人,或由任何其他人”这些词句,是“使接受”一词中的使役业。第一。巴利
556. ‘‘Dāpetī’’ti hetutthakiriyāya kāritakattukāritakammāni dassetuṃ vuttaṃ ‘‘aññātikāya aññena kenacī’’ti. Aññenāti attanā aññena. ‘‘Tāya eva vā bhikkhuniyā aññena vā kenacī’’ti padāni ‘‘paṭiggahāpetvā’’tipade kāritakammānīti. Paṭhamaṃ.
2. 第二应悔过学处巴利
2. Dutiyapāṭidesanīyasikkhāpadaṃ
558 在第二条学处里,前一条学处想说明的是:犯戒发生在房屋之间。这条学处想说明的是:犯戒可能发生在被训诫的状态下。不过,对布施的人来说,既不算犯这条学处,也不算犯前一条学处,因为那是属于别人的食物——这就是这里的意趣。第二。巴利
558. Dutiye purimasikkhāpadena āpatti antaragharattāti adhippāyo. Iminā sikkhāpadena āpatti bhaveyya vosāsamānattāti adhippāyo. Dentiyā pana neva iminā, na purimena āpatti aññassa bhattattāti adhippāyoti. Dutiyaṃ.
3. 第三应悔过学处巴利
3. Tatiyapāṭidesanīyasikkhāpadaṃ
562 562. 在第三条学处中,“两边”这里是在工具格的意义上说的,所以解释说“以两者”。“两边净信”无论拆开分析还是作为复合词都成立,复合时 to 后缀的 a 不脱落。为了显示“两边”这个词的原形,所以说“由近事男和近事女”。为什么是两边净信呢?于是说“据说在那一家中”等等。因为在那一家中……中略……据说只有入流者,所以说“两边净信”。“即使”这里用 pi 字把超过八亿财富的也一并包括进去。用“因为”等来说明退失的原因。巴利
562. Tatiye ‘‘ubhato’’ti ettha karaṇatthe toti āha ‘‘dvīhī’’ti. ‘‘Ubhatopasanna’’nti byāsopi samāsopi yuttoyeva, samāse topaccayassa alopo hoti. ‘‘Ubhato’’tipadassa sarūpaṃ dassetuṃ vuttaṃ ‘‘upāsakenapi upāsikāyapī’’ti. Kasmā ubhato pasannaṃ hotīti āha ‘‘tasmiṃ kirā’’tiādi. Yasmā tasmiṃ kule…pe… sotāpannāyeva honti kira, tasmā ‘‘ubhatopasanna’’nti vuttaṃ hoti. ‘‘Sacepī’’ti ettha pisaddena asītikoṭidhanato adhikampi sampiṇḍeti. Hāyanassa kāraṇaṃ dasseti ‘‘yasmā’’tiādinā.
569 从家中拿出来:这里为了说明“拿出来”这个词的宾语,所以说了“座位厅或精舍”。用“带来”这个词,显示了带有前缀ni的harati词根的含义。门口:指自己家的门口。第三。巴利
569. ‘‘Gharato nīharitvā’’ti ettha ‘‘nīharitvā’’ti padassa kammaṃ dassetuṃ vuttaṃ ‘‘āsanasālaṃ vā vihāraṃ vā’’ti. ‘‘Ānetvā’’tiiminā nīpubbaharadhātuyā atthaṃ dasseti. Dvāreti attano gehadvāreti. Tatiyaṃ.
4. 第四应悔过学处巴利
4. Catutthapāṭidesanīyasikkhāpadaṃ
570 第四项中,“被围绕”这个词是“被包围”的同义词,所以经文说“被包围”。意思是:林野住所从四周被围住、被包住。巴利
570. Catutthe avaruddhasaddo pariruddhasaddassa pariyāyoti āha ‘‘pariruddhā hontī’’ti. Āraññakassa senāsanassa parisamantato ruddhā āvutā hontīti attho.
573 “五者”这一说法,是为了显示在区分关系中的属格用法,以及需要与所区分的事物“任何”建立关联,所以才说“在五位同法者当中,无论哪一位”。“派人取来嚼食和噉食”这句话,显示的是预先通知的方式。“园”虽然是一般性地说,但这里指的正是阿兰若住处的园,所以说“阿兰若住处的园”。“彼之”,指阿兰若住处的园的。对于“为何”这个提问,为了与“为解脱”这个回答相配合,应当用表示与格(目的)义的离格。意思是:为了什么目的。“为解脱”是表示该目的的主格。意思是:为了名为解脱的目的。“目的”这个词表示目的。意思是:作为目的。或者,在“为解脱”这个回答中,为了与“为何”这个提问相配合,应当用表示离格义的主格。意思是:名为解脱的目的。“目的”这个词表示原因。意思是:作为原因。应当这样理解:问答前后相应的抉择理趣就此圆满。“我等之”:搬运嚼食和噉食的我们这些人的。“我等”:名为盗贼的我们。巴利
573. ‘‘Pañcanna’’nti niddhāraṇe sāmivacanabhāvañca ‘‘yaṃkiñcī’’ti niddhāraṇīyena sambandhitabbabhāvañca dassetuṃ vuttaṃ ‘‘pañcasu sahadhammikesu yaṃ kiñcī’’ti. ‘‘Pesetvā khādanīyaṃ bhojanīyaṃ āharissāmī’’tiiminā paṭisaṃviditākāradassanaṃ. ‘‘Ārāma’’nti sāmaññato vuttepi āraññakasenāsanassa ārāmo eva adhippetoti āha ‘‘āraññakasenāsanārāmañcā’’ti. Tassāti āraññakasenāsanārāmassa. ‘‘Kasmā’’ti pucchāya ‘‘paṭimocanattha’’nti visajjanāya sametuṃ sampadānatthe nissakkavacanaṃ kātabbaṃ. Kimatthanti hi attho. Paṭimocanatthanti tadatthe paccattavacanaṃ. Paṭimocanasaṅkhātāya atthāyāti hi attho. Atthasaddo ca payojanavācako. Payojanāyāti hi attho. Atha vā ‘‘paṭimocanattha’’nti visajjanāyaṃ. ‘‘Kasmā’’ti pucchāya sametuṃ nissakkatthe paccattavacanaṃ kātabbaṃ. Paṭimocanasaṅkhātā atthāti hi attho. Atthasaddo ca kāraṇavācako. Kāraṇāti hi attho. Evañhi pucchāvisajjanānaṃ pubbāparasamasaṅkhāto vicayo hāro paripuṇṇo hotīti daṭṭhabbaṃ. Amhākanti khādanīyabhojanīyapaṭiharantānaṃ amhākaṃ. Amheti corasaṅkhāte amhe.
为了说明“彼之”这个词的意思,所以说“这粥的”。“其他也”是指除了预先通知过的那家之外,其他的人家。“以彼”是指以预先通知过的那家。在库伦达派的说法里,预先通知的是粥,但不拿粥,而是拿来饼等,这是可以的,这就是所要表达的意思。巴利
‘‘Tassā’’ti padassatthaṃ dassetuṃ vuttaṃ ‘‘etissā yāguyā’’ti. Aññānipīti paṭisaṃviditakulato aññānipi kulāni. Tenāti paṭisaṃviditakulena. Kurundivāde yāguyā paṭisaṃviditaṃ katvā yāguṃ aggahetvā pūvādīni āharanti, vaṭṭatīti adhippāyo.
575 “一位”指的是那位比丘。“彼”指的是已被预先告知的比丘;或者应这样连接:为了四位或五位比丘。“其他亦”指的是除四五位比丘之外的其他比丘。“更多”指的是超出已食用部分之外的。“然而”指的是嚼食或噉食;应这样连接:从林中取来嚼食或噉食而布施。“彼处生者”这里,为了显示“彼”一词所指的范围,所以说“在园中”。连接关系是:由他人所给予。“它”指的是根、嚼食等。“预先告知”的意思是事先妥善告知。第四。巴利
575.Ekassāti bhikkhussa. Tassāti paṭisaṃviditabhikkhussa, catunnaṃ vā pañcannaṃ vā bhikkhūnaṃ atthāyāti yojanā. Aññesampīti catupañcabhikkhuto aññesampi. Adhikamevāti paribhuttato atirekameva. Yaṃ panāti khādanīyabhojanīyaṃ pana, yampi khādanīyabhojanīyaṃ vanato āharitvā dentīti yojanā. ‘‘Tatthajātaka’’nti ettha tasaddassa visayaṃ dassetuṃ vuttaṃ ‘‘ārāme’’ti. Aññena dinnanti sambandho. Nanti mūlakhādanīyādiṃ. Paṭisaṃviditanti paṭikacceva suṭṭhu jānāpitanti atthoti. Catutthaṃ.
应应悔过的解释巴利
Pāṭidesanīyavaṇṇanāya
7. 应学法篇巴利
7. Sekhiyakaṇḍaṃ
圆披品义释巴利
1. Parimaṇḍalavagga-atthayojanā
已经学完所学之学的世尊——他在三学、四道方面学已完成,因为对八种世间法不动摇而称为“如”,或者因为面对可意与不可意的事物时心不改变而称为“如”——他所宣说的那些学处被称为“众学法”。现在,对这些学处也要按照这样的次第来加以解说,应当这样连接理解。巴利
Sikkhitasikkhena tīsu sikkhāsu catūhi maggehi sikkhitasikkhena tādinā aṭṭhahi lokadhammehi akampiyaṭṭhena tādinā, iṭṭhāniṭṭhesu vā avikāraṭṭhena tādinā bhagavatā yāni sikkhāpadāni ‘‘sekhiyānī’’ti bhāsitāni, dāni tesampi sikkhāpadānaṃ ayampi vaṇṇanākkamo bhavatīti yojanā.
576 这里,“其中”是指众学处当中,它的含义应当这样理解,这是句子的连接方式。“周遍”这个词,是用来说明前缀“遍”的含义。在“脐轮、膝轮”这里,应当补上“上”和“下”两个字,所以说“脐上”等等。“八指量”是中性抽象名词,和“应当穿着”相连。“从此”是指从八指量之处。应当这样穿着,使身体得以遮盖,这是句义的解释。“其中,以此为量”是指那种穿着方式的量度。“如此”是指长度为五拳、宽度为二肘半的穿着方式。为了遮盖膝轮,这样是合适的,这是句子的连接。“其中”是指在诸衣当中。“不立”是因为稀疏而不竖立。“立”是因为密实而竖立。巴利
576.Tatthāti sekhiyasikkhāpadesu, attho evaṃ veditabboti yojanā. ‘‘Samantato’’tiiminā parityūpasaggassatthaṃ dasseti. ‘‘Nābhimaṇḍalaṃ jāṇumaṇḍala’’nti ettha uddhaṃsaddo ca adhosaddo ca ajjhāharitabboti āha ‘‘uddha’’ntiādi. Aṭṭhaṅgulamattanti bhāvanapuṃsakaṃ, nivāsetabbanti sambandho. Tatoti aṭṭhaṅgulamattato. Yathā paṭicchannaṃ hoti, evaṃ nivāsentassāti yojanā. Tatridaṃ pamāṇanti tassa nivāsanassa idaṃ pamāṇaṃ. Tādisassāti dīghato muṭṭhipañcakassa tiriyaṃ aḍḍhateyyahatthassa nivāsanassa. Jāṇumaṇḍalaṃ paṭicchādanatthaṃ vaṭṭatīti yojanā. Tatthāti cīvaresu. Na tiṭṭhatīti viraḷattā na tiṭṭhati. Tiṭṭhatīti ghanattā tiṭṭhati.
在这里,“与”这个字是限定作用的,意思是“只有穿着的人”。并不是只有这样穿着才没有恶作,其实即使这样穿着,也仍然有恶作,应当这样连接理解。“然而那些穿着方面的过失”,这是连接关系。“其他”是指从前面和后面垂下来穿着之外的其他方式。“那一切”是指所有那些穿着方面的过失。“在这里”是指在分别中。“就在那里”是指在犍度中。巴利
Nivāsentassa cātiettha casaddo avadhāraṇattho, nivāsentassevāti attho. Kevalaṃ evaṃ nivāsentasseva dukkaṭaṃ na hoti, atha kho tathā nivāsentassāpi dukkaṭamevāti yojanā. Ye pana nivāsanadosāti sambandho. Aññeti purato ca pacchato ca olambetvā nivasanato aññe . Te sabbeti sabbe te nivāsanadosā. Etthāti imasmiṃ vibhaṅge. Tatthevāti khandhakeyeva.
无意穿着的人不犯戒,这是前后关联。在“无念”这一句里也是同样的道理。这里说的“不知”,有两种不知:不知道穿着的方式,不知道已穿未穿的状态。其中,针对不知道已穿未穿的状态这一点,为了说明“不知的人”是指这种情况,所以接着说“不知的人,在这里”等等。“确实”就是真实的意思。“他的”指的是穿着的方式。“他的”指的是比丘的。“然而那”指的是未从罪解脱。“因此”是因为这个缘故。“谁”指的是比丘。“在《库伦帝》中说的”,这是前后关联。“这人小腿干瘦”,是说小腿干瘦的人。“这人有大块肉”,是说有大块肉的人。“他的”指的是比丘的。巴利
Asañcicca nivāsentassa anāpattīti sambandho. Eseva nayo ‘‘asatiyā’’ti etthāpi. Ajānantassāti ettha ajānanaṃ duvidhaṃ nivāsanavattassa ajānanaṃ, ārūḷhorūḷhabhāvassa ajānananti. Tattha ārūḷhorūḷhabhāvassa ajānanaṃ sandhāya vuttaṃ ‘‘ajānantassā’’ti dassento āha ‘‘ajānantassāti etthā’’tiādi. Hīti saccaṃ. Tassāti nivāsanavattassa. Assāti bhikkhuno. Taṃ panāti āpattito amokkhanaṃ pana. Tasmāti yasmā yujjati, tasmā. Yoti bhikkhu. Kurundiyaṃ vuttanti sambandho. Sukkhā jaṅghā imassāti sukkhajaṅgho. Mahantaṃ piṇḍikamaṃsaṃ imassāti mahāpiṇḍikamaṃso. Tassāti bhikkhussa.
疮就是伤口。因为它会破坏身体、造成损伤,所以称为疮。野兽或盗贼:这里的“或”字有把没说到的东西也收拢进来的作用,因此水灾、泥泞等其他灾难也一并包含在内。巴利
Vaṇoti aru. Tañhi vaṇati gattavicuṇṇanaṃ karotīti vaṇoti vuccati. Vāḷamigā vā corā vāti ettha vāsaddo avuttasampiṇḍanattho, tena aññāpi udakacikkhallādayo āpadā saṅgayhanti.
577 这里说“在此”,是指在这次分别里,或者在这条学处里。“两耳”是指前后垂下来的两只耳朵。“不加区分”是指不区分“在村落中”和“在园林中”,只是笼统地说。“在寺院中也是”则是针对僧团集会、侍奉佛陀、侍奉长老等时候说的。巴利
577.Idhāti imasmiṃ vibhaṅge, sikkhāpade vā. Ubho kaṇṇeti purato ca pacchato ca niggate dve kaṇṇe. Avisesenāti ‘‘antaraghare’’ti ca ‘‘ārāme’’ti ca visesaṃ akatvā sāmaññena. Vihārepīti saṅghasannipātabuddhupaṭṭhānatherupaṭṭhānādikālaṃ sandhāya vuttaṃ.
578 “身”这个词也可以指身体的一部分,所以经文说“膝盖或胸部”。用“不覆头”这句话,是为了排除“善覆盖”这个说法涵盖过宽的问题。“结”就是绳套。因为它用来系、用来绑,或者在这里系、在这里绑,所以叫做“结”。把n音变成ṇ音,就成了“结”,系上那个结。“两边”是指衣的两个角。“喉窝”里,“喉”就是脖子。因为吞咽硬食、软食、舔食、饮品这四种食物时,碎食滑过喉咙落入腹中,所以叫“喉”。“窝”就是小孔,以小的意义说就是小窝,小的意义用ka。位于喉部的小窝就是喉窝。因为从a音之后ā音脱落,如“papa”等例。这里“paāpa”是词的拆分,从a音之后ā音也脱落。增长的水就是“papa”,意思是大量的水。“打开头部”是连接关系。巴利
578. Kāyekadese kāyasaddo vattatīti āha ‘‘jāṇumpi urampī’’ti. ‘‘Na sīsaṃ pārutenā’’tiiminā ‘‘suppaṭicchannenā’’tipadassa atibyāpitadosaṃ paṭikkhipati. Gaṇṭhikanti pāso. So hi gantheti bandhatīti vā, gantheti bandhati etthāti vā katvā ganthikoti vuccati. Nthakārassa vāṇṭhakāre kate gaṇṭhiko, taṃ gaṇṭhikaṃ paṭimuñcitvā. Ubho kaṇṇeti cīvarassa dve koṇe. Galavāṭakatoti ettha galoti kaṇṭho. So hi khajjabhojjaleyyapeyyasaṅkhātaṃ catubbidhaṃ asanaṃ galati panno hutvā kucchiyaṃ patati itoti galoti vuccati. Āvāṭoyeva khuddakaṭṭhena āvāṭako, khuddakatthe ko. Gale ṭhito āvāṭako galavāṭako. Akārato hi ākārassa lopo ‘‘papa’’ntiādīsu (jā. 1.1.2) viya. Ettha hi paāpanti padacchedo, akārato ākārassa ca lopo. Pavaddhaṃ āpaṃ papaṃ, mahantaṃ udakanti attho. Sīsaṃ vivaritvāti sambandho.
579 有人要否定“已到达住处”或者“以住处而到达”这两种理解,就说“为了住宿而到达的人”。巴利
579. Vāsaṃ upagatoti vā vāsena upagatoti vā atthaṃ paṭikkhipanto āha ‘‘vāsatthāya upagatassā’’ti.
580 为了说明什么叫“不戏弄手脚者名为善守护”,所以他说:“不戏弄手或脚。”巴利
580. Hatthapāde akīḷanto susaṃvuto nāmāti dassento āha ‘‘hatthaṃ vā pādaṃ vā akīḷāpento’’ti.
582 “垂目”这里,“下”这个词是“向下”的意思,所以说“向下投目”。用“成为”这个词,是在说明它是动作的修饰成分。“轭相应”就是在轭上相应。“已调伏”就是已被调御。“良马”是指能如实了知可行与不可行的原因。“如此”是指四肘的量。如果(比丘)行走,这位比丘就犯恶作罪,应当这样连接理解。“有危险”和“无危险”这两种读法都讲得通。巴利
582.Okkhittacakkhūti ettha osaddo heṭṭhāpariyāyoti āha ‘‘heṭṭhā khittacakkhū’’ti. ‘‘Hutvā’’tiiminā kiriyāvisesanabhāvaṃ dasseti. Yugayuttakoti yuge yuttako. Damiyitthāti danto. Ābhuso jānāti kāraṇākāraṇanti ājāneyyo. Ettakanti catuhatthapamāṇaṃ. Yo gacchati, assa bhikkhuno dukkaṭā āpatti hotīti yojanā. ‘‘Parissayabhāva’’nti ca ‘‘parissayābhāva’’nti ca dve pāṭhā yujjantiyeva.
584 “如是相”这里说的是:像这样把衣抛起来,这叫作“如是”;比丘以此行走,就是“有”。以这个为标记,就是“相”,也就是衣。像这样存在,就是“如是有”;它的相就是“如是相”,在这个词里应看作工具格。所谓“如是相”,其实是动作特殊性的自性,所以说“或一边……中略……成为”的意思。“村内帝柱内”就是村落帝柱之内。第一品。巴利
584.Itthambhūtalakkhaṇeti imaṃ pakāraṃ itthaṃ cīvarukkhipanaṃ, bhavati gacchatīti bhūto, bhikkhu. Lakkhīyati anenāti lakkhaṇaṃ, cīvaraṃ. Itthaṃ bhūto itthambhūto, tassa lakkhaṇaṃ itthambhūtalakkhaṇaṃ, tasmiṃ. Karaṇavacanaṃ daṭṭhabbanti yojanā. Itthambhūtalakkhaṇaṃ nāma kiriyāvisesanassa sabhāvoti āha ‘‘ekato vā…pe… hutvāti attho’’ti. Antoindakhīlatoti gāmassa antoindakhīlatoti. Paṭhamo vaggo.
第2品 高声笑品 义释巴利
2. Ujjagghikavagga-atthayojanā
586 大声笑出声、哈哈大笑的人,叫做“高声笑者”;做这个动作的人就是“高声笑者”,这里用的是阴性工具格“tāya”,表示“以这种方式”。为了说明这个意思,所以经文说“作大笑而笑”。这里说的“此处”,指的就是“高声笑”这个词。巴利
586. Uccāsaddaṃ katvā jagghanaṃ hasanaṃ ujjaggho, soyeva ujjagghikā, tāya. Iti imamatthaṃ dassento āha ‘‘mahāhasitaṃ hasanto’’ti. Etthāti ‘‘ujjagghikāyā’’tipade.
588 “多少”是指以多大的量度来说;这里要和“如是坐着的诸长老”连起来理解,这是区分用法中的地格。“确定”是指说这个和那个,也就是确定下来。“到此为止”是指以这样的量度。巴利
588.Kittāvatāti kittakena pamāṇena, evaṃ nisinnesu theresūti sambandho, niddhāraṇe cetaṃ bhummavacanaṃ. Vavatthapetīti idañcīdañca kathetīti vavatthapeti. Ettāvatāti ettakena pamāṇena.
590 把身体保持不动、正直挺立,这叫作“身体支撑”,所以说“保持不动”等等。手臂支撑和头部支撑也是同样的道理。第二品。巴利
590. Niccalaṃ katvā kāyassa ujuṭṭhapanaṃ kāyapaggaho nāmāti āha ‘‘niccalaṃ katvā’’tiādi. Eseva nayo bāhupaggahasīsapaggahesupīti. Dutiyo vaggo.
第3品 叉腰品 义释巴利
3. Khambhakatavagga-atthayojanā
596 596. “因为撑起来而做成的”,就是叉腰。“撑起”的意思是倚靠。倚靠在哪里?所以说“把手放在腰上”。“连头一起盖住、缠住”就是裹覆,所以说“连头一起披着”。巴利
596. Khambho kato yenāti khambhakato. Khambhoti ca paṭibaddho. Kattha paṭibaddhoti āha ‘‘kaṭiyaṃ hatthaṃ ṭhapetvā’’ti. Sasīsaṃ avaguṇṭhayati pariveṭhatīti oguṇṭhitoti āha ‘‘sasīsaṃ pāruto’’ti.
600 此行走的一端向上,为了说明“蹲踞”而说“称为蹲踞”等。这里的“于此”,指的是“蹲踞”这个词。巴利
600. Uddhaṃ ekā koṭi imissā gamanāyāti ukkuṭikāti dassento āha ‘‘ukkuṭikā vuccatī’’tiādi. Etthāti ‘‘ukkuṭikāyā’’tipade.
601 在手掌支撑和衣掌支撑这两种当中,瑜伽掌支撑也被包含在衣掌支撑里,所以说“瑜伽掌支撑也就是衣掌支撑”。巴利
601. Hatthapallatthīkadussapallatthīkesu dvīsu dussapallatthike āyogapallatthīkāpi saṅgahaṃ gacchatīti āha ‘‘āyogapallatthikāpi dussapallatthikā evā’’ti.
602 对于“以正念现前,恭敬地”这一说法,他解释说“令念现前之后”。巴利
602. Satiyā upaṭṭhānaṃ sakkaccanti āha ‘‘satiṃupaṭṭhapetvā’’ti.
603 在把团食放进钵里布施的时候也是。对钵的识别就是钵想,他有这个想,所以叫有钵想的人。“作已”这个词,是在显示动作有特定样态这一层意思。巴利
603.Piṇḍapātaṃ dentepīti piṇḍapātaṃ patte pakkhipantepi. Patte saññā pattasaññā, sā assatthīti pattasaññī. ‘‘Katvā’’ tiiminā kiriyāvisesanabhāvaṃ dasseti.
604 604. “等羹团食”:在这里,可能会让人怀疑羹和团食是不是各占一半,所以(注释者)说“名为等羹者”等等。“于何处”指的是在团食中。如果羹的量是饭的四分之一,这样的团食就叫作等羹,应当这样连接理解。盐卤、蔬菜羹、鱼汁和肉汁,这是一个并列组合词。其中,“盐卤”是一种副食品种。“蔬菜羹”:适合做羹的东西叫羹宜,蔬菜本身就是羹宜,所以叫蔬菜羹宜,用这个说法涵盖了所有蔬菜类的羹宜副食品。“鱼汁肉汁等”中的“等”字,涵盖了其余所有副食品种。把这一切都看作味道中的味道、味中之味,所以称为“味之味”。巴利
604.Samasūpakaṃ piṇḍapātanti ettha sūpapiṇḍapātānaṃ samaupaḍḍhabhāvaṃ āsaṅkā bhaveyyāti āha ‘‘samasūpako nāmā’’tiādi. Yatthāti piṇḍapāte. Bhattassa catutthabhāgapamāṇo sūpo hoti, so piṇḍapāto samasūpako nāmāti yojanā. Oloṇī ca sākasūpeyyañca maccharaso ca maṃsaraso cāti dvando. Tattha oloṇīti ekā byañjanavikati. Sākasūpeyyanti sūpassa hitaṃ sūpeyyaṃ, sākameva sūpeyyaṃ sākasūpeyyaṃ. Iminā sabbāpi sākasūpeyyabyañjanavikati gahitā. Maccharasamaṃsarasādīnīti ettha ādisaddena avasesā sabbāpi byañjanavikati saṅgahitā. Taṃ sabbaṃ rasānaṃ raso rasarasoti katvā ‘‘rasaraso’’ti vuccati.
605 “等满”和“等充”只是同一个意思的不同说法。为了说明“做成塔、堆积起来”这个意思,就说“名为堆积者”等等。巴利
605. Samapuṇṇaṃ samabharitanti vevacanameva. Thūpaṃ kato thūpīkatoti atthaṃ dassento āha ‘‘thūpīkato nāmā’’tiādi.
这里“于彼处”是指“堆积”等说法中所说的。“他们”是指阿跋耶长老和三藏小那伽长老等人。于是他们问,并把那些长老的主张报告了——这是句子的连接方式。“长老”是指小须摩那长老。“此”是指三藏小那伽长老的。“七次”就是七回。“从何处”就是从哪位老师那里。“因此”是因为被时限药所限定,所以这样说。连接起来就是:属于食物类的粥饭,或者果实与非果实。“而彼”是指与钵沿齐平的。“然而以其他”是指以非加持受用的钵。连接起来就是:凡是糕饼、甘蔗块、果实非果实等向下掉落的,那些糕饼、甘蔗块、果实非果实等就是如此。“糕饼花冠”中,“花冠”指顶饰。因为那顶饰向上竖起、被装饰,所以称为花冠,把u音变成v音,把t音变成ṭ音之后,它就是花冠,即戴在头上的一种特殊装饰。糕饼因为与它相似,所以叫糕饼花冠。花花冠与塔库拉苦果等花冠,是并列复合词,它们就是这些。巴利
Tatthāti ‘‘thūpīkata’’ntiādivacane. Tesanti abhayattheratipiṭakacūḷanāgattherānaṃ. Iti pucchiṃsu, tesañca therānaṃ vādaṃ ārocesunti yojanā. Theroti cūḷasumanatthero. Etassāti tipiṭakacūḷanāgattherassa . Sattakkhattunti satta vāre. Kutoti kassācariyassa santikā. Tasmāti yasmā yāvakālikena paricchinno, tasmā. Āmisajātikaṃ yāgubhattaṃ vā phalāphalaṃ vāti yojanā. Tañca khoti tañca samatitthikaṃ. Itarena panāti nādhiṭṭhānupagena pattena pana. Yaṃ pūvaucchukhaṇḍaphalāphalādi heṭṭhā orohati, taṃ pūvaucchukhaṇḍaphalāphalādīti yojanā. Pūvavaṭaṃsakoti ettha vaṭaṃsakoti uttaṃso. So hi uddhaṃ tasīyate alaṅkarīyateti vaṭaṃsoti vuccati ukārassa vakāraṃ, takārassa ca ṭakāraṃ katvā, soyeva vaṭaṃsako, muddhani pilandhito eko alaṅkāraviseso. Pūvameva taṃsadisattā pūvavaṭaṃsako, taṃ. Pupphavaṭaṃsako ca takkolakaṭukaphalādivaṭaṃsako cāti dvando, te.
这里“在此”是指在学处中。难道不是因为在一切堆得高高的东西上取用都不被允许,所以食用也不被允许吗?因此说了“然而在一切处”等。其中,“在一切处”是指在一切堆得高高的东西上。第三品。巴利
Idhāti imasmiṃ sikkhāpade. Nanu sabbathūpīkatesu paṭiggahaṇassa akappiyattā paribhuñjanampi na vaṭṭatīti āha ‘‘sabbattha panā’’tiādi. Tattha sabbatthāti sabbesu thūpīkatesūti. Tatiyo vaggo.
第4品 恭敬品的义释巴利
4. Sakkaccavagga-atthayojanā
608 在处处,就是在各个地方。界限,就是限定和分界。巴利
608.Tattha tatthāti tasmiṃ tasmiṃ ṭhāne. Odhinti avadhiṃ mariyādaṃ.
610 “塔状物”就是指塔本身。为了说明从那个塔状物(得名)的原因,他说了“从顶部起”。巴利
610.Thūpakatoti thūpameva thūpakaṃ, tato thūpakatoti dassento āha ‘‘matthakato’’ti.
611 “勿杀时”等:国王们让人击鼓巡行宣告“不要杀害众生”,所以这叫“勿杀”;那个时节就是“勿杀时”。用“等”字,还应该包括其他隐秘的原因。巴利
611.Māghātasamayādīsūti ‘‘pāṇe mā ghātethā’’ti rājāno bheriṃ carāpenti etthāti māghāto, soyeva samayo māghātasamayo. Ādisaddena aññaṃ paṭicchannakāraṇaṃ gahetabbaṃ.
615 所谓“他们”,是指孔雀蛋、鸡蛋等。第四品。巴利
615.Tesanti mayūraṇḍakukkuṭaṇḍānanti. Catuttho vaggo.
5. 团食品的义释巴利
5. Kabaḷavagga-atthayojanā
617 为了说明“口门”与“没有拿来”和“我将打开”这两种动作之间的关联,所以说了“没有拿来的口门”。巴利
617. ‘‘Mukhadvāra’’nti kammassa ‘‘anāhaṭe’’ti ca ‘‘vivarissāmī’’ti ca dvīsu kiriyāsu sambandhabhāvaṃ dassetuṃ vuttaṃ ‘‘anāharite mukhadvāra’’nti.
618 整只手:这是指五根手指。巴利
618.Sakalaṃ hatthanti pañcaṅguliṃ sandhāya vuttaṃ.
619 在“与团食一起”这里,通过“团食”这个词,应把使语句不圆满的一切原因都包括进来理解。巴利
619.Sakabaḷenāti ettha kabaḷasaddena vacanassa aparipuṇṇakāraṇaṃ sabbampi gahetabbaṃ.
620 在“抛团食者”等说法中,为了表达反复的意思,就用了咖巴(kapa)这个后缀,所以说“把团食抛了又抛”。通过“德瓦”(tvā)这个词,显示出它是在说明动作的方式。巴利
620.Piṇḍukkhepakantiādīsu vicchatthe kapaccayoti āha ‘‘piṇḍaṃ ukkhipitvā ukkhipitvā’’ti. Tvāsaddena kiriyāvisesanabhāvaṃ dasseti.
624 用“撒下”这个词,是要说明这里只是前缀ava加上词根kir,而不是词根kar。巴利
624. ‘‘Avakiritvā’’ti iminā sitthāvakārakanti ettha avapubbo kiradhātuyeva, na karadhātūti dasseti.
626 “Capucapū”是这样的声音,“capucapū”就是像这样模仿出来的声音。第五品。巴利
626.‘‘Capucapū’’ti evaṃ saddanti ‘‘capucapū’’ti evaṃ anukaraṇaravanti. Pañcamo vaggo.
第6品 苏鲁苏鲁品的义理连结巴利
6. Surusuruvagga-atthayojanā
627 “苏鲁苏鲁”是模仿这种声音的拟声词,就是模仿“苏鲁苏鲁”的叫声。嬉戏玩闹,用这个说法来表达,就是戏弄,叫做“达瓦”,所以说“达瓦就是戏弄的话”。“那”指的就是那种戏弄。这里其实是语法性别的错乱。“不应做,不应做”是连在一起说的。“石佛”就是用石头做的佛,或者与石头有关的佛。“未觉”就是没有通达的佛,这也是戏弄的话。“牛法”就是牛的法。“羊法”就是羊的法。“兽群”就是兽类的群体。“畜群”就是牲畜的群体。巴利
627.‘‘Surusurū’’ti evaṃ saddanti ‘‘surusurū’’ti evaṃ anukaraṇaravaṃ. Davanaṃ kīḷananti iminā vacanatthena parihāso davo nāmāti āha ‘‘davoti parihāsavacana’’nti. Tanti so davo. Liṅgavipallāso hesa. Na kātabbaṃ na kātabboti sambandho. Silakabuddhoti silāya kato, silena niyutto vā buddho. Apaṭibuddhoti apaṭividdho buddho, parihāsavacanametaṃ. Godhammoti gunnaṃ dhammo. Ajadhammoti ajānaṃ dhammo. Migasaṅghoti migānaṃ saṅgho. Pasusaṅghoti pasūnaṃ saṅgho.
628 “吃”这个词,在“舔”这个词里,是动作的发出者。巴利
628. ‘‘Bhuñjantenā’’ti padaṃ ‘‘nillehitu’’nti pade bhāvakattā.
631 名叫这个的,是指那座名叫“口咖奴达”的楼阁,因为那座楼阁有这个名称,所以叫“名叫这个”,说的就是那座楼阁。“莲花形状”这一说法,是通过楼阁形状相似的比喻,说明它得到“口咖奴达”这个名字。“因此”是指因为形状像莲花。“它的”是指那座楼阁的。所谓“属于个人的”,也要理解为属于他人的,因为“属于自己的”——即属于自己个人的——是另外单独理解的。“螺”是指饮水用的螺。“碗”是指饮水用的碗。“盘”是指饮水用的盘。巴利
631.Evaṃnāmaketi ‘‘kokanuda’’nti evaṃ nāmaṃ assa pāsādassāti evaṃnāmako, pāsādo, tasmiṃ. ‘‘Padumasaṇṭhāno’’ti iminā pāsādassa sadisūpacārena ‘‘kokanudo’’ti nāmalabhanaṃ dasseti. Tenāti padumasaṇṭhānattā. Assāti pāsādassa. Puggalikampīti parapuggalasantakaṃ gahetabbaṃ ‘‘attano santakampī’’ti attapuggalasantakassa visuṃ gayhamānattā. Saṅkhampīti pānīyasaṅkhampi. Sarāvampīti pānīyasarāvampi. Thālakampīti pānīyathālakampi.
632 “取出后”这句话,是为了说明通常所说的这个词的业格和从格,才说“从水中取出残渣”。“打碎后”,就是弄成粉末和细粉。“外”,指从内室到外面。巴利
632. ‘‘Uddharitvā’’ti sāmaññato vuttavacanassa kammāpādānāni dassetuṃ vuttaṃ ‘‘sitthāni udakato’’ti. Bhinditvāti cuṇṇavicuṇṇāni katvā. Bahīti antaragharato bahi.
634 在这里,“白”这个词是“白色”的另一种说法,所以说“白色伞”。“以布包裹”,就是用布从四周缠裹起来。白色的伞就是白伞。用吉兰迦草编成的伞就是吉兰迦伞。用树叶做成的伞就是叶伞。用圆环绑扎成的就是圆环缚。用辐条绑扎成的就是辐条缚。“它们”,指这三种伞。“确实”,就是真实不虚。“哪怕只是一片叶伞”,也应当这样理解。“在这些当中”,指在这三种伞之中。“任何”,指任何在家者或出家者。“任何人”,指任何在家者或出家者。“以伞足或”,指用来放置伞杆的足,或者。“于此”,指在这个学处中。巴利
634.Setacchattanti ettha setasaddo paṇḍarapariyāyoti āha ‘‘paṇḍaracchatta’’nti. Vatthapaliguṇṭhitanti vatthehi samantato veṭhitaṃ. Setaṃ chattaṃ setacchattaṃ. Kiḷañjehi kataṃ chattaṃ kiḷañjacchattaṃ. Paṇṇehi kataṃ chattaṃ paṇṇacchattaṃ. Maṇḍalena baddhaṃ maṇḍalabaddhaṃ. Salākāhi baddhaṃ salākabaddhaṃ. Tānīti tīṇi chattāni. Hīti saccaṃ. Yampi ekapaṇṇacchattanti yojanā. Etesūti tīsu chattesu. Assāti yassa kassaci gahaṭṭhassa vā pabbajitassa vā. Soti yo koci gahaṭṭho vā pabbajito vā. Chattapādukāya vāti chattadaṇḍanikkhepanāya pādukāya vā. Etthāti imasmiṃ sikkhāpade.
635 “中等”是指尺寸上中等。通过“四肘长”这个说法,指出比四肘短或长的杖都不叫“杖”。为了说明“杖在他手中”这个词的构词含义,所以按前面已说的方式来解释。巴利
635.Majjhimassāti pamāṇamajjhimassa. ‘‘Catuhatthappamāṇo’’tiiminā catuhatthato ūnātireko daṇḍo na daṇḍo nāmāti dasseti. Daṇḍo pāṇimhi assāti vacanatthaṃ atidisanto āha ‘‘vuttanayenevā’’ti.
636 636. 在“刀在手中”这一说法里,这里指的其实就是剑,所以说“剑”。剑就是刀。巴利
636.‘‘Satthapāṇimhī’’ti ettha asi eva adhippetoti āha ‘‘asi’’nti. Asinti khaggaṃ.
637 637. 对于“所谓武器,就是弓和弩”这句话,经文中说的只是一种举例说明,为了表明这一点,所以说道“持武器者,在此处”等等。应当理解,所有弓的变形种类都属于武器,要这样把前后文连接起来。就像佩好剑站着的人,不会被称为“刀在手”一样,弓挂在脖子上的人,也不说他是“持武器在手”,因此说道“如果……”等等。由此表明,只有被手实际握持的,才叫作“持武器在手”。第六品。巴利
637. ‘‘Āvudhaṃ nāma cāpo kodaṇḍo’’ti pāḷiyaṃ vuttavacanaṃ upalakkhaṇamevāti dassento āha ‘‘āvudhapāṇissāti etthā’’tiādi. Sabbāpi dhanuvikati āvudhanti veditabbāti yojanā. Yathā asiṃ sannahitvā ṭhito satthapāṇīti saṅkhyaṃ na gacchati, evaṃ dhanuṃ kaṇṭhe paṭimukko āvudhapāṇīti āha ‘‘sace panā’’tiādi, iminā āvudho pāṇinā gahitoyeva āvudhapāṇi nāmāti dassetīti. Chaṭṭho vaggo.
第7品 鞋品义理连结巴利
7. Pādukavagga-atthayojanā
638 脚趾之间是指脚趾间的缝隙。鞋是履的一种。因为人靠它来行走,所以称为鞋。这种鞋有的是多层的,有的是皮做的,有的是木做的。穿上是指穿上鞋。巴利
638.Aṅgulantaranti pādaṅgulavivaraṃ. Pādukanti upāhanaviseso. So hi pajjate imāyāti pādukāti vuccati, sā bahupaṭalā cammamayā vā hoti kaṭṭhamayā vā. Paṭimuñcitvāti pādukaṃ paṭimuñcītvā.
640 “被两个人拿着”是指相互关联。“用竹竿”就是用竹子,“坐在车上”也是指相互关联。“破坏之后”就是造成损坏。“两者”指的是说法的人和接受法的人这两个人。“可以”就是允许说法。巴利
640. Dvīhi janehi gahitoti sambandho. Vaṃsenāti veṇunā, yāne nisinnoti sambandho. Visaṅkharitvāti vipattiṃ karitvā. Dvepīti dhammakathikadhammapaṭiggāhakasaṅkhātā ubhopi janā. Vaṭṭatīti desetuṃ vaṭṭati.
641 “已上床者”是指已经到床上的人,意思就是躺在床上的人。对于躺着的人,不适合为他说法,这就是这里的关联。巴利
641.Sayanagatassāti sayanaṃ gatassa, sayane nipannassāti attho. Nipannassa desetuṃ na vaṭṭatīti sambandho.
642 为了说明:坐在三种叶座中任何一种上的人,都不允许(向其)说法,故说了“叶座”等话。巴利
642. Tīsu pallatthikāsu yāya kāyaci pallatthikāya nisinnassa dhammaṃ desetuṃ na vaṭṭatīti dassento āha ‘‘pallatthikāyā’’tiādi.
643 就像头发被缠裹的时候看不到发端,同样,头被缠裹的人也是这样——这是句义的连接。巴利
643. Yathā veṭhiyamāne kesanto na dissati, evaṃ veṭhitasīsassāti yojanā.
647 647. 因为“旃巴咖”这个词和“旃陀罗”这个词是同义词,所以(注释里)说“旃陀罗”。旃陀罗因为煮狗肉,所以被称为“旃巴咖”,这是把“萨”音变成了“差”音。旃巴咖的女人就是旃巴基,也就是旃陀罗的妻子。关于“于此处”,这里“特拉”后缀是用于表达自身含义,所以说“何名”。如果一个国王坐在高座上学习咒语,这就说明这个国王极其不如法。“此一切”这个词是性(语法性别)的颠倒,所以说“此一切”。“世间”这个词用来说明“此处”这个词的范围。“最后”这个词是“最终”的同义词。“最终”就是低劣。“低劣”在这里叫做“败坏”,所以说“混乱”。“混乱”就是败坏。“无礼法”这个词用来说明“往混乱”等词所表达的意思。“往最后”就是“最后往”,“此一切世间最后往”就是它的意思。在这里以及本生经中,有些写本有“旃玛利咖德”的读法,那是不合理的。“于彼处”就是在庵婆树根处。“他们”就是国王和婆罗门们。巴利
647. Chapakasaddassa ca caṇḍālasaddassa ca vevacanattā vuttaṃ ‘‘caṇḍālassā’’ti. Caṇḍālo hi saṃ sunakhaṃ pacatīti chapakoti vuccati sakārassa chakāraṃ katvā. Chapakassa esā chapakī, caṇḍālabhariyā. Yatrāti ettha trapaccayo paccatte hotīti āha ‘‘yo hi nāmā’’ti. Yo rājā ucce āsane nisīditvā mantaṃ pariyāpuṇissati nāma, ayaṃ rājā yāva ativiya adhammikoti vuttaṃ hoti. ‘‘Sabbamida’’nti ayaṃ saddo liṅgavipallāsoti āha ‘‘sabbo aya’’nti . ‘‘Loko’’ti iminā idhasaddassa visayaṃ dasseti. Carimasaddo antimapariyāyo. Antimoti ca lāmako. Lāmakoti ca nāma idha vipattīti āha ‘‘saṅkara’’nti. Saṅkaranti vipattiṃ. ‘‘Nimmariyādo’’ti iminā ‘‘saṅkaraṃ gato’’ti padānaṃ adhippāyatthaṃ dasseti. Carimaṃ gataṃ carimagataṃ, sabbo ayaṃ loko carimagatoti attho. Idha ca jātake (jā. 1.4.33) ca kesuci potthakesu ‘‘camarikata’’nti pāṭho atthi, so ayuttoyeva. Tatthevāti ambarukkhamūleyeva. Tesanti rājabrāhmaṇānaṃ.
这里说的“其中”,是指在那一首偈颂里。“在巴利圣典中”,是指阐述自己行持的典籍,也就是巴利圣典。“不见”,这里re这个音是anti的变形,所以说“不见”。“凡此”就是“凡此”。这里的ayaṃ只是文辞上的装饰,意思是婆罗门。“学习”,就是诵习,意思是学习。巴利
Tatthāti tissaṃ gāthāyaṃ. Pāḷiyāti attano ācārapakāsakaganthasaṅkhātāya pāḷiyā. Na passareti ettha resaddo antissa kāriyoti āha ‘‘na passantī’’ti. Yo cāyanti yo ca ayaṃ. Ayaṃsaddo padālaṅkāramatto, brāhmaṇoti attho. Adhīyatīti ajjhāyati, sikkhatīti attho.
关于“彼”字:它连接的是菩萨所说偈颂之后的部分,因此是“从……之后”的关系。“彼”指的是那首偈颂。“尊者”是在呼唤菩萨。为了说明“已食”一词是受格用法,所以加上了“我”。“其”指的是米饭。由此,清净纯净的肉即是净肉,以之给饭调味,故“净肉调味”所展示的是一个外部复合词。“法”指行为之法。“变得坚固”即变得僵硬,或者也可如此读。为了排除“vaṇṇa”一词在形状等其他方面的含义,故说“受赞叹”。“被称赞”是它的同义词。巴利
Tatoti bodhisattena vuttagāthāto paranti sambandho. Tassāti gāthāya. Bhoti bodhisattaṃ āmanteti. ‘‘Bhutto’’ti padassa kammavācakabhāvamāvikātuṃ vuttaṃ ‘‘mayā’’ti. Assāti odanassa. Iminā suci parisuddhaṃ maṃsaṃ sucimaṃsaṃ, tena upasecanamassāti sucimaṃsūpasecanoti bāhiratthasamāsaṃ dasseti. Dhammeti ācāradhamme. Baddho hutvāti thaddho hutvā, ayameva vā pāṭho . Vaṇṇasaddassa saṇṭhānādike aññe atthe paṭikkhipituṃ vuttaṃ ‘‘pasattho’’ti. Thomitoti tasseva vevacanaṃ.
“然后”是指在紧接着之后。“那”指婆罗门。“那”(另一处)指两首偈颂的。“婆罗门”是在称呼祭司。“现在”指眼前可见的当下。为了说明“以堕落的生活,或以非法行”这些词之间的关联,所以说了“生起”。巴利
Athāti anantare. Nanti brāhmaṇaṃ. Tassāti gāthādvayassa. Brāhmaṇāti purohitaṃ ālapati. Sampatīti sandīṭṭhike. ‘‘Yā vutti vinipātena, adhammacaraṇena vā’’ti padānaṃ sambandhaṃ dassetuṃ vuttaṃ ‘‘nippajjatī’’ti.
这里“大梵”一词是指婆罗门,所以说“大婆罗门”。“其他人”是指除了王族婆罗门之外的其他婆罗门。说到“烹煮”时,因为两者不相分离,“食用”的意思也应当一并理解,所以说“既烹煮又食用”。用“不仅”等话,是在显示这里“pi”这个词具有总括的含义,并与“你将实行”相连。“又你”指的就是那个(taṃ),这是对格意义的主格词,应当与“不要分裂”相连。用“石头”这个词,是显示“asma”是石头的同义词。“由此”指以破坏之因。巴利
Mahābrahmeti ettha brahmasaddo brāhmaṇavācakoti āha ‘‘mahābrāhmaṇā’’ti. Aññepīti rājabrāhmaṇehi aparepi. ‘‘Pacantī’’ti vutte avinābhāvato ‘‘bhuñjantī’’ti atthopi gahetabboti āha ‘‘pacanti ceva bhuñjanti cā’’ti. ‘‘Na kevala’’ntiādinā aññepīti ettha pisaddassa sampiṇḍanatthaṃ dasseti, tvaṃ ācarissasīti sambandho. Puna tvanti taṃ, upayogatthe cetaṃ paccattavacanaṃ, ‘‘mā bhidā’’tiiminā sambandhitabbaṃ. ‘‘Pāsāṇo’’tiiminā asmasaddo pāsāṇapariyāyoti dasseti. Tenāti bhindanahetunā.
648 关于自己有疑惑的人发问,说了“不应该说”。巴利
648. Attano kaṅkhāṭhānassa pucchanaṃ sandhāya vuttaṃ ‘‘na kathetabba’’nti.
649 以平等的轭,即以平等的口,这是它的意思。巴利
649.Samadhurenāti samaṃ dhurena, samaṃ mukhenāti attho.
652 652. “无论是从根还是从枝走”,应当这样连接。说到“干”,是指树的树干。说到“排出”,是指大小便排出。“草卵”是指用草做的,或者草制的卵状物。说到“在此”,是指在大小便和痰唾之中。巴利
652. Yaṃ mūlaṃ vā yā sākhā vā gacchatīti yojanā. Khandheti rukkhassa khandhe. Nikkhamatīti uccārapassāvo nikkhamati. Tiṇaṇḍupakanti tiṇena kataṃ, tiṇamayaṃ vā aṇḍupakaṃ. Etthāti uccārapassāvakheḷesu.
653 为了说明想要的水,才说“只是受用水”。第七品。巴利
653. Adhippetaudakaṃ dassetuṃ vuttaṃ ‘‘paribhogaudakamevā’’ti. Sattamo vaggo.
这里“于此”是指在应学法里。“以饭覆羹菜”是指用饭把羹菜盖住。应学法终巴利
Etthāti sekhiyesu. Sūpabyañjanapaṭicchādaneti sūpabyañjane odanena paṭicchādeti. Samattā sekhiyā.
七灭诤法的义理关联巴利
8. Sattādhikaraṇasamatha-atthayojanā
655 数目被限定,就叫“数之限定”。“他们”,指四种诤事。“那”,指那些篇章与附随。“就在那里”,指就在那些篇章与附随当中。“于一切处”,指在一切学处当中。巴利
655. Saṅkhyaṃ paricchijjatīti saṅkhyāparicchedo. Tesanti catubbidhānamadhikaraṇānaṃ. Tassāti tesaṃ khandhakaparivārānaṃ. Tatthevāti tesu eva khandhakaparivāresu. Sabbatthāti sabbesu sikkhāpadesūti.
我已为众多人诵说了名为“Jādilañchita”的(内容)。巴利
Jādilañchitanāmena nekānaṃ vācito mayā.
1 2 3 4 5 6