破僧犍度注释
7. Saṅghabhedakakkhandhakavaṇṇanā
小品解释 · 16 段
六位释迦族人出家事的注释
Chasakyapabbajjākathāvaṇṇanā
330“阿努毗亚”这个名字是以单数形式出现的,但在第七格中则写作“阿努毕亚”。经文读作“迦卢达夷等十位使者”。文中还写道:“不是从下层楼阁,也不是朝向下方楼阁。”
330. ‘‘Anupiyaṃ nāmā’’ti ekavacanena dissati, sattamiyaṃ pana ‘‘anupiyāya’’nti. ‘‘Kāḷudāyippabhutayo dasa dūtā’’ti pāṭho. ‘‘Na heṭṭhāpāsādā na heṭṭhāpāsādaṃ vā’’ti likhitaṃ.
332332. 从前,在过去的时期。文本中也有“王在时”和“王住时”这两种读法。
332.Pubbe pubbakāle. ‘‘Rañño sato’’ti ca ‘‘raññovasato’’ti ca pāṭho.
333333. 在这里,欲渴爱并非对利养的渴爱,它不是禅定退失的原因。然而,如果渴求佛陀的德行,那连禅定也失去了。难道不是已经获得修证了吗?“意所成”就是指禅定由心意所成。
333. Na lābhataṇhā idha kāmataṇhā, jhānassa nesā parihāni hetu. Buddhattasīlaṃ pana patthayanto jhānāpi naṭṭhoti. Nanu pattabhāvanā. Manomayanti jhānamanomayaṃ.
334众导师,就是众人的导师。
334.Satthāroti gaṇasatthāro.
339“Potthanika”指的是匕首。
339.Potthanikanti churikaṃ.
340这里说的“人”,就是指男人。
340.Manusseti purise.
341341. 以“多出一夜”来说明那些期盼得到守护的人就是这样的,为了显示这一点,才说了“这五种”等话。因为前面说过“过去曾守护我”,所以这里说这句话是为了表明:如今我已经不需要再做守护这件事了。所谓“他人以暴力夺去如来的生命”,这是依照嘱咐而说的,所以才这样说。
341. Ekarattādhikārena rakkhaṃ paccāsīsantā īdisāti dassanatthaṃ ‘‘pañcime’’tiādi vuttaṃ. ‘‘Pubbe rakkhasseta’’nti vuttattā mayhaṃ pana rakkhaṇe kiccaṃ natthīti dassanatthaṃ vuttaṃ. Parūpakkamena tathāgataṃ jīvitā voropeyyāti idaṃ āṇattiyā āgatattā evaṃ vuttaṃ.
342不要怀着杀心靠近。从此,就是从这个生命。有人写道:“Yato 的意思是‘由于’,或者 Yato 的意思是‘已去者’。”又有人写道:“Paṭikuṭito 的意思是退避、蜷缩,或者表示退缩回避。”
342.Mā āsadoti mā vadhakacittena upagaccha. Itoti imamhā jīvitamhā. ‘‘Yatoti yasmā, yatoti vā gatassā’’ti likhitaṃ. ‘‘Paṭikuṭitoti apasakkitvā saṅkucito hutvā vā paṭisakkatī’’ti likhitaṃ.
343343.“三食”是指可供三人受用的食物。也有写成“应受三食”的读法。因为按照施设的用意,我允许三人一起受食,超过这个数目便成为众食,对此也同样作了说明。这里并没有前面未讲过的新内容。有记载说:“不是通过暗示而得到的食物,三人受用时虽然不叫众食;但若是靠暗示得到的,就不允许。”在“基于三种目的”这里,也应结合“为了不让那些依恶欲结党的人分裂僧团”以及“为了让善良比丘们安乐而住”来解释。“为了悲悯诸家”,意思是守护在家人对佛法的净信。“Vajja”就是过失。有记载说:“愿他触犯此过失”,意思是“愿他去接近应受呵责的人”。也可以说成“愿他的心不触犯”。“破轮”指破坏教法之轮。“寿量”在这里,虽然无间地狱并没有固定的寿量年限,但应理解为:由某种业力而必须领受多久的苦报,那就是它的寿量。
343.Tikabhojananti tīhi bhuñjitabbabhojanaṃ. ‘‘Tikabhojanīya’’ntipi pāṭho. Parikappato hi tiṇṇaṃ bhuñjituṃ anujānāmi, tato uddhaṃ gaṇabhojanameva hoti, tassāpi idameva vuttaṃ. Idha apubbaṃ natthi. ‘‘Akataviññattiladdhaṃ tiṇṇaṃ bhuñjantānaṃ kiñcāpi taṃ gaṇabhojanaṃ nāma na hoti, viññattivasena pana na vaṭṭatī’’ti likhitaṃ. Tayo atthavase paṭiccāti etthāpi ‘‘mā pāpicchāpakkhaṃ nissāya saṅghaṃ bhindeyyu’’nti pesalānaṃ bhikkhūnaṃ phāsuvihārāyāti yojetabbaṃ. Kulānuddayatāya cāti kulānaṃ pasādarakkhaṇatthaṃ. Vajjanti vajjameva. ‘‘Vajjamimaṃ phuseyyā’’ti likhitaṃ. ‘‘Vajjanīyaṃ puggalaṃ phuseyyā’’ti vuttaṃ. ‘‘Imassa mano na phuseyyā’’ti vattabbampi siyā. Cakkabhedanti sāsanabhedaṃ. Āyukappanti ettha kiñcāpi avīcimhi āyuparimāṇaṃ natthi, yena pana kammena yattakaṃ anubhavitabbaṃ, tassa āyukappanti veditabbaṃ.
345从“取另一个座位坐下”这句话来看,即使是一位前往不相应之处的善良比丘,也可以坐在他们的座位上,这一点已经成立。“Āgilāyati”就是疼痛的意思。“Ādesanāpāṭihāriyānusāsani”是指针对每个人的心性分别给予开示,也就是记说神变教诫。神通本身就是神变,所以叫神通神变,意思是:以与神通神变相应的教诫来教诲。“朋友,那不是……”在这里的意思是:“那句话,难道不是我对你说过的吗?”
345. ‘‘Aññataraṃ āsanaṃ gahetvā nisīdī’’ti vacanato visabhāgaṭṭhānaṃ gatassa pesalassapi bhikkhuno tesaṃ āsane nisīdituṃ vaṭṭatīti siddhaṃ. Āgilāyatīti rujjati. Ādesanāpāṭihāriyānusāsaniyāti tassa tassa cittācāraṃ ādissa ādissa desanā, ādesanāpāṭihāriyānusāsanī. Iddhi eva pāṭihāriyaṃ iddhipāṭihāriyaṃ, iddhipāṭihāriyasaṃyuttāya anusāsaniyā ovadatīti attho. Nanu taṃ āvusoti ettha taṃ vacanaṃ nanu mayā vuttosīti attho.
346-9Suvikkhālitaṃ意思是彻底洗净。Saṃkhāditvā意思是好好咀嚼之后。有记载写作:Mahiṃ vikubbato就是广大。那是说他正在吃他的莲藕。其中jaggato是指在河里守护象群的人。有人说:怎么?象群要走了吗?有记载说:Asaṃpāto是一种异读,意思是没到达。又说:因为恶趣众多,因此再次被提及。有记载说:Evaṃsate意思是他的诸漏如此。
346-9.Suvikkhālitanti sudhotaṃ. Saṃkhāditvāti suṭṭhu khāditvā. ‘‘Mahiṃ vikubbatoti mahāvisālo’’ti likhitaṃ. Tassa bhisaṃ ghasamānassa. Tattha nadīsu jaggatoti pālentassa. ‘‘Kiṃ? Hatthiyūthaṃ gantu’’nti vadanti. ‘‘Asaṃpāto’ti pāṭho, apatto hutvāti attho’’ti likhitaṃ. ‘‘Apāyabahuttā puna dassito’’ti vuttaṃ. ‘‘Evaṃsateti evaṃ assa te āsavā’’ti likhitaṃ.
350也有写成“Vosānaṃ 就是结束或完成”的。“Jātu”是表示确定、坚固语气的虚词。“Mā udapajjathā”就是不要生起。有版本写作“So pamādamanuyuñjanto”,意思是对善法不尊重。“大海”到底有多大?这里是说,极其恐怖,大到令人畏惧的程度。
350.‘‘Vosānaṃ pariniṭṭhānaṃ vā’’ti ca likhitaṃ. Jātūti daḷhatthe nipāto. Mā udapajjathāti mā uppajjeyya. ‘‘So pamādamanuyuñjanto’’ti pāṭho. Anādaraṃ kusalesu. Udadhi mahāti kittako mahā? Bhesmā yāva bhayānako, tāva mahāti vuttaṃ hoti.
351优波离,关于“比丘尼不分裂僧团”这句话,在这里有些人认为:比丘不分裂僧团,比丘尼才分裂僧团。这种看法不应采纳。因为一旦只单说“僧团”,所指的就只是比丘僧团。“施与僧团,施与两部僧团”这样的论母语句也能证明这一点。在那种由非法见造成的分裂中,也可能存在持法见的人。有记载说:“即使在因戒和忆念而产生的分裂中,若说‘行法’,对僧团分裂有疑惑的人也是如此。”vinidhāya 的意思是:掩盖了自己欺骗的意图。
351.Na kho, upāli, bhikkhunī saṅghaṃ bhindatīti ettha bhikkhu saṅghaṃ na bhindati, bhikkhunī saṅghaṃ bhindatīti keci, netaṃ gahetabbaṃ. Kevalaṃ ‘‘saṅgho’’ti vutte bhikkhusaṅghova adhippeto. ‘‘Saṅghassa deti, ubhatosaṅghassa deti cā’’ti (mahāva. 379) mātikāvacanampi sādheti. Tasmiṃ adhammadiṭṭhibhede dhammadiṭṭhi siyā. ‘‘Sīlasatibhedesupi samāno dhammaṃ kātunti saṅghabhede vematikopi tādiso vā’’ti likhitaṃ. Vinidhāyāti attano vañcanādhippāyataṃ chādetvā.