集犍度注释
3. Samuccayakkhandhakavaṇṇanā
小品解释 · 15 段
《出精事的注释》
Sukkavissaṭṭhikathāvaṇṇanā
9797. “我知‘我在感受’;用心领受之后,我体验到乐,我的意思并不是‘因为那个原因而我很痛苦’”——这是写下来的。如果还没有向庭院中的人报告,就应该先报告之后再放下(别住)。如果已经报告过了,就不需要再报告,只要放下就可以。放下这个规定而住的人,对于来到近边界内的所有人,都没有报告的义务。看见过的色、听过的声,应该报告;即使没有看见、没有听过,只要在内部十二手范围内,也应该报告。有人说:“这就是放下这个规定而住者的特征。”虽然巴利原文里没有“从已划定的寺院的围界”等说法,但还是有人说:“应该依照注释师的说法那样去做。”也有人说:“审察存在”,就是审察十二手近处范围内的存在,审察没有放下规定的人已经来到近边界内,应该知道共住等事。还说:“放下的人应该先报告再放下,这是有目的的”,但并没有说明那个目的。已行敬悦的比丘应做出罪——因为已行敬悦的人和应该出罪的人,理由并没有不同,否则就应该说“应该出罪的人应该让他出罪”。被作了举罪甘马(摈出甘马)的人,凭自己所得的执取,如果有同分比丘在,就不能不让他报告。
97.‘‘Vedayāmīti jānāmi, cittena sampaṭicchitvā sukhaṃ anubhavāmi, na tappaccayā ahaṃ dukkhitoti adhippāyo’’ti likhitaṃ. Yassa māḷake nārocitaṃ, tassa ārocetvā nikkhipitabbaṃ. Yassa ārocitaṃ, tassa puna ārocanakiccaṃ natthi, kevalaṃ nikkhipitabbameva. Vattaṃ nikkhipitvā vasantassa upacārasīmāgatānaṃ sabbesaṃ ārocanakiccaṃ natthi. Diṭṭharūpānaṃ sutasaddānaṃ ārocetabbaṃ, adiṭṭhaassutānampi antodvādasahatthagatānaṃ ārocetabbaṃ. ‘‘Idaṃ vattaṃ nikkhipitvā vasantassa lakkhaṇa’’nti vuttaṃ. ‘‘Parikkhittassa vihārassa parikkhepato’tiādi kiñcāpi pāḷiyaṃ natthi, atha kho aṭṭhakathācariyānaṃ vacanena tathā eva paṭipajjitabba’’nti ca vuttaṃ. ‘‘Atthibhāvaṃ sallakkhetvāti dvādasahatthe upacāre sallakkhetvā, anikkhittavattānaṃ upacārasīmāya āgatabhāvaṃ sallakkhetvā sahavāsādikaṃ veditabba’’nti ca vuttaṃ. ‘‘Nikkhipantena ārocetvā nikkhipitabbaṃ, payojanaṃ atthī’’ti ca vuttaṃ, na pana taṃ payojanaṃ dassitaṃ. Ciṇṇamānatto bhikkhu abbhetabboti ciṇṇamānattassa ca abbhānārahassa ca ninnānākāraṇattā aññathā ‘‘abbhānāraho abbhetabbo’’ti vattabbaṃ siyā. Ukkhepanīyakammakatopi attano laddhiggahaṇavasena sabhāgabhikkhumhi sati tassa anārocāpetuṃ na labhati.
别住事的注释
Parivāsakathāvaṇṇanā
102102. 读作“Anantarāyikassa pana antarāyikasaññāya chādayato acchannāvā”(对无障者以障想覆藏,即是未覆藏)。由于无怨敌性而属同分,就是无怨敌同分。“然而,犯了同分桑喀地谢思的人,不宜在他面前公开”——这个关联就在这里说明了。对轻罪没有禁止。因为允许以表白公开之后作伍波萨他,所以公开轻罪的同分是适当的。然而据说同分桑喀地谢思不宜以表白宣告。由于“他将在其面前忏悔那罪”这样说,这一许可只针对轻罪。因为不可能在一位清净者面前对桑喀地谢思作忏悔,所以有那样的记载。即使是轻罪,也不宜向同分者公开;正因为以表白公开是被允许的,否则那便没有意义。互相宣告是适当的,为了说明从那之后不适当,才允许以表白公开;因此这里说“犯了同分桑喀地谢思者”等语。这个意思在《疑惑度脱》中已经由“至此你二人皆无罪,其余人应在他二人面前发露同分罪”这句话说明了。然而桑喀地谢思以表白宣告后作伍波萨他是适当的。该表白的意思是:当见到清净比丘时,将在其面前以宣告的方式忏悔。这样忏悔之后,就从“诸比丘,犯戒者不应听闻巴帝摩卡,若听闻者,犯恶作”(《小品》386)所说的罪中解脱。因此说“无论是重罪还是轻罪,都可以以表白公开”,应在两种方式中选取更合适的一种。
102. ‘‘Anantarāyikassa pana antarāyikasaññāya chādayato acchannāvā’’ti pāṭho. Averibhāvena sabhāgo averisabhāgo. ‘‘Sabhāgasaṅghādisesaṃ āpannassa pana santike āvi kātuṃ na vaṭṭatī’’ti pasaṅgato idheva pakāsitaṃ. Lahukesu paṭikkhepo natthi. Tattha ñattiyā āvi katvā uposathaṃ kātuṃ anuññātattā lahukasabhāgaṃ āvi kātuṃ vaṭṭatīti. Sabhāgasaṅghādisesaṃ pana ñattiyā ārocanaṃ na vaṭṭatīti kira. ‘‘Tassa santike taṃ āpattiṃ paṭikarissatī’ti (mahāva. 171) vuttattā lahukassevāyamanuññātā . Na hi sakkā suddhassa ekassa santike saṅghādisesassa paṭikaraṇaṃ kātu’’nti likhitaṃ. Lahukesupi sabhāgaṃ āvi kātuṃ na vaṭṭatīti, tasmā eva hi ñattiyā āvikaraṇaṃ anuññātaṃ, itarathā taṃ niratthakaṃ siyā. Aññamaññārocanassa vaṭṭati, tato na vaṭṭatīti dīpanatthameva ñattiyā āvikaraṇamanuññātaṃ, teneva idha ‘‘sabhāgasaṅghādisesaṃ āpannassā’’tiādi vuttaṃ. Ayamattho ‘‘ettāvatā te dve nirāpattikā honti, tesaṃ santike sesehi sabhāgāpattiyo desetabbā’’ti (kaṅkhā. aṭṭha. nidānavaṇṇanā) vacanena kaṅkhāvitaraṇiyaṃ pakāsitova. Saṅghādisesaṃ pana ñattiyā ārocetvā uposathaṃ kātuṃ vaṭṭati. Tassā ñattiyā ayamattho yadā suddhaṃ bhikkhuṃ passissati, tassa santike ārocanavasena paṭikarissati. Evaṃ paṭikate ‘‘na ca, bhikkhave, sāpattikena pātimokkhaṃ sotabbaṃ, yo suṇeyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (cūḷava. 386) vuttāpattito mokkho hotīti, tasmā ‘‘garukaṃ vā hotu lahukaṃ vā, ñattiyā āvi kātuṃ vaṭṭatī’’ti vuttaṃ, ubhosu nayesu yuttataraṃ gahetabbaṃ.
“名与罪”这一段,注疏里写的是:“由于各种违犯而犯下的罪,就是罪;名,就是那个罪的名字。”关于“宣告之后应当搁置”,这里要理解成:宣告的作用,是为了排除破行法之恶作。所谓“这不是没有原因”,是针对“犯了众多桑喀地谢思罪”这种说法,从出罪的角度来讲的。
Nāmañceva āpatti cāti ‘‘tena tena vītikkamenāpannāpatti āpatti. Nāmanti tassā āpattiyā nāma’’nti likhitaṃ. Ārocetvā nikkhipitabbanti ettha ārocanaṃ vattabhedadukkaṭapaaharaṇappayojananti veditabbaṃ. Akāraṇametanti ‘‘sambahulā saṅghādisesā āpattiyo āpajji’’nti vutte vuṭṭhānato.
“十百夜”就是十百条罪、覆藏一百夜,要这样结合起来理解。所谓“同分事集合”,是指有人犯了众多属于同一类事的罪,并且覆藏了很多夜,对他应当先给别住,然后再给(敬悦等);另一类则是按不同事来计算——这就是它们之间的差别。
Dasasataṃ rattisatanti dasasataṃ āpattiyo rattisataṃ chādetvāti yojetabbaṃ. Agghasamodhāno nāma sabhāgavatthukāyo sambahulā āpattiyo āpannassa bahurattiṃ paṭicchāditāpattiyaṃ nikkhipitvā dātabbo, itaro nānāvatthukānaṃ vasenāti ayametesaṃ visesoti.
“在村边也可以”,这是根据“没有说‘村落的’”这句话说的,意思是说在村落附近也适用。文中还写道:“但这是一个特例。”其中记载:“在这里,只以注释师的说法为准,看不到合理的依据。”然而在《随律解》中,针对“但这是一个特例,外来比丘……进入后离去,确实算破夜”这段话,因为下面以“在天快亮时出去,从村落近处越过两掷石的距离”等方式作了强调,而且比丘尼的戒条处处都是依循敬重比丘尼的方式制定的,所以注释师为了显示比丘尼行敬重法的仪轨,就以相应于比丘尼敬重的方式说了“乃至前食时”等话。为了说明依照《库伦德》等所说去做也没有过失,所以只说了特例本身;这两者各自按各自的方式都能成立,但在作决断时应当依据特例,所以《库伦德》等所说被放在后面。而实际做法则以前者为准。在这里也是这样:如果某位比丘尼还没有越过两掷石的距离就天亮了,没有过失;不过因为一切注释书都这么说,所以说是“只有前者是惯行的做法”。关于“别住法”等——文中写道:“由于别住、依止、出罪等已由近边界划定,所以比丘尼住处的近边界应当取为界,而不是村落。”又写道:“在那个村落有托钵行”等,这是依邀请而说的。还写道:“因为那里村内没有住处。”又说:“那也只是在方式上说得通,并非实质上成立。”
‘‘Gāmassātina vutta’’nti vacanato kira gāmūpacārepi vaṭṭatīti adhippāyoti likhitaṃ. Vuttañca ‘‘ayaṃ pana viseso’’ti. ‘‘Ettha aṭṭhakathācariyāva pamāṇaṃ. Yuttaṃ na dissatī’’ti likhitaṃ. Anugaṇṭhipade pana ‘‘ayaṃ pana viseso, āgantukassa…pe… okkamitvā gacchati, ratticchedo hotiyevā’’ti vacane heṭṭhā ‘‘antoaruṇe eva nikkhamitvā gāmūpacārato dve leḍḍupāte atikkamitvā’’tiādinā nayena garuṃ katvā vacanato, bhikkhunīnaṃ garukavaseneva tattha tattha sikkhāpadānaṃ paññattattā ca tadanurūpavaseneva aṭṭhakathācariyena bhikkhunīnaṃ garuṃ katvā mānattacaraṇavidhidassanatthaṃ ‘‘yattakā purebhattaṃ vā’’tiādi vuttaṃ. Kurundiādīsu vuttavacanena karontassapi doso natthīti dassetuṃ kevalaṃ lakkhaṇamattameva vuttaṃ, tadubhayampi tena tena pariyāyena yujjati, vinicchaye patte lakkhaṇe eva ṭhātabbato kurundiādīsu vuttavacanaṃ pacchā vuttaṃ. Payogo pana purimova. Yathā cettha, tathā sace kāci bhikkhunī dve leḍḍupāte anatikkamitvā aruṇaṃ uṭṭhapeti, doso natthi, tathāpi sabbaṭṭhakathāsu vuttattā ‘‘purimameva āciṇṇa’’nti vuttaṃ. Parivāsavattādīnanti ‘‘parivāsanissayapaṭippassaddhiādīnaṃ upacārasīmāya paricchinnattā bhikkhunupassayassa upacārasīmāva gahetabbā, na gāmo’’ti likhitaṃ. ‘‘Tasmiṃ gāme bhikkhācāro sampajjatī’tiādi pavāritavasena vuttaṃ. Na hi tattha antogāme vihāro atthī’’ti ca likhitaṃ, ‘‘tampi tena pariyāyena yujjati, na atthato’’ti ca.
覆藏、别住等事的注释
Paṭicchannaparivāsādikathāvaṇṇanā
108108. “应单独地行敬悦之事”,意思是:没有先做令其回到根本(重新起算),而是单独以甘马语行敬悦——有人这样写。由于说“桑喀地谢思罪”,所以只有一种;在同一事缘上犯的桑喀地谢思,名为夹杂着粗罪和恶作的桑喀地谢思。所谓“覆藏法”,就是想要隐瞒的意愿。
108.‘‘Visuṃ mānatthaṃ caritabbanti mūlāya paṭikassanaṃ akatvā visuṃ kammavācāyā’’ti ca likhitaṃ. ‘‘Saṅghādisesāpattī’’ti vuttattā ekova, ekavatthumhi āpannā saṅghādisesā thullaccayadukkaṭamissakā nāma. Makkhadhammo nāma chādetukāmatā.
143法性就是法性,意思是如实性,就像“无惭”这个词里的用法一样。
143.Dhammatāti dhammatāya, tathātāyāti attho ‘‘alajjitā’’ti ettha viya.
148依前(者)为基础,应别住两个月,这里写道:别住的天数也应纳入计算。
148.Purimaṃ upādāya dve māsā parivasitabbāti ettha ‘‘parivasitadivasāpi gaṇanūpagā hontī’’ti likhitaṃ.
184“在那地”就是指在那片土地上。“他犯下众多桑喀地谢思罪,达到一定数量”等等,这是按种类而用单数。
184.Tasmiṃ bhūmiyanti tassaṃ bhūmiyaṃ. Sambahulā saṅghādisesā āpattiyo āpajjati parimāṇampītiādi jātivasenekavacanaṃ.