8. 义务犍度巴利 8. Vattakkhandhakaṃ
小品连结 · 31 段
客比丘义务说巴利
1. Āgantukavattakathā
357 357. 在《义务犍度》中说到“园”时,是指近行界而说的,所以说“近行界附近”。“取”这个词,它的受词“鞋”很明显,但工具没有说明。因此为了显示工具,就说“用鞋杖取”。这样就排除了“用手”作为工具。“退回”:这里否定了进入和离开的意思,所以说“集合”。“鞋……应问”:这里为了显示“应问”这个词连同受词的提问方式,就说“在哪个地方”等等。其中,“在哪个地方……内衣”显示的是提问方式。“住处比丘”显示的是受词。“应铺设”在这里,是对“vissajjetabba(应铺设)”一语,否定saj词根的舍弃义。行处应问:这里为了显示行处一词与乞食行一词意义相同,就说“乞食行应问”。为乞食而行于此,是乞食行,即行处村。“在何处”是在何村。“什么”等语显示的是应问水等的提问方式。“何时”是在何时。巴利
357. Vattakkhandhake ārāmanti upacārasīmaṃ sandhāya vuttanti āha ‘‘upacārasīmasamīpa’’nti. ‘‘Gahetvā’’ti padassa ‘‘upāhanā’’ti kammaṃ pākaṭaṃ, karaṇaṃ pana apākaṭaṃ. Tasmā karaṇaṃ dassento āha ‘‘upāhanadaṇḍakena gahetvā’’ti. Iminā ‘‘hatthenā’’ti karaṇaṃ nivatteti. Paṭikkamantīti ettha pavisantīti ca apakkamantīti ca atthaṃ paṭikkhipanto āha ‘‘sannipatantī’’ti. Upāhanā…pe… pucchitabbāti ettha ‘‘pucchitabbā’’ti padassa saha kammena pucchitabbākāraṃ dassento āha ‘‘katarasmiṃ ṭhāne’’tiādi. Tattha ‘‘katarasmiṃ…pe… coḷaka’’nti iminā pucchitabbākāraṃ dasseti. ‘‘Āvāsikā bhikkhū’’ti iminā kammaṃ dasseti. ‘‘Pattharitabba’’nti iminā vissajjetabbanti ettha sajadhātuyā cajanatthaṃ paṭikkhipati. Gocaro pucchitabboti ettha gocarasaddo bhikkhācārasaddena atthato ekanti dassento āha ‘‘bhikkhācāro pucchitabbo’’ti. Bhikkhāya caranti etthāti bhikkhācāro, gocaragāmo. Yatthāti yasmiṃ gāme. ‘‘Ki’’ntiādinā pānīyaṃ pucchitabbantiādīsu pucchitabbākāraṃ dasseti. Kaṃ kālanti kasmiṃ kāle.
“向外出去时”是指从精舍向外出去时。“应当环视”就是应当看一看。用“若能”这句话,是在说明这里的“若堪能”当中,“若”是“如果”的同义词,“堪能”是“能够”的同义词。和“有能力的人”相连的意思是:有能力的人有打扫精舍的职责。巴利
Bahi nikkhamantassāti vihārato bahi nikkhamantassa. Nilloketabboti oloketabbo. ‘‘Yadi sakkotī’’ti iminā sace ussahatīti ettha sacesaddo yadipariyāyo, ussahatisaddo sakkoti pariyāyoti dasseti. Sakkontassa vihārasodhanavatteti sambandho.
2. 关于常住比丘的义务巴利
2. Āvāsikavattakathā
359 359. 关于住处比丘的义务,应当这样理解其判定。连接起来说,就是“一切都应当做”。“他的”指那位年长的客比丘。通过“智者”等语句说明:如果那位愚者不说“先把塔院扫一扫”,那么放下扫帚之后,也仍然只应当为那位年长客比丘尽义务。“只应当做药”这句话因为是以强调的方式说的,所以即使愚者不说“先把药准备好”,也仍然只应当为他做药。而通过“确实是智者”等语句,只是说明客比丘应当开口提醒这一点。为了说明经外义务而说“再者”等语。“以扇子”即用扇子。因为“bījana”是中性词,“bījanī”是阴性词。又,依据“应被扇”和“应被扇”这一义注用语,应作词义解释:被此所扇故为“bījana”,被此所扇故为“bījanī”。“他的”指那位年长的客比丘。“应涂抹”即应涂油。“确实”即真实。“在此”指在拭鞋处。“在何处”指在哪个精舍。与被询问的住处比丘相连。巴利
359. Āvāsikavatte evaṃ vinicchayo veditabboti yojanā. Sabbaṃ kātabbanti sambandho. Tassāti vuḍḍhatarassa āgantukassa. ‘‘Paṇḍito’’tiādinā sace bālo ‘‘sammajjāhi tāva cetiyaṅgaṇa’’nti na vadati, sammajjaniṃ nikkhipitvā tassa vattameva kātabbanti dasseti. Bhesajjameva kātabbanti sahāvadhāraṇena vuttattā bālo ‘‘karohi tāva bhesajja’’nti avadantopi bhesajjameva kātabbaṃ. ‘‘Paṇḍito hī’’tiādinā pana āgantukassa vattabbabhāvamattameva dasseti. Pāḷimuttakavattaṃ dassento āha ‘‘apicā’’tiādi. Bījanenāti bījaniyā. ‘‘Bījana’’nti hi napuṃsakaliṅgo, ‘‘bījanī’’ti itthiliṅgo. ‘‘Bījitabbo’’ti ca ‘‘bījitabba’’nti ca iminā aṭṭhakathāvacanena bījiyati anenāti bījanaṃ, bījiyati etāyāti bījanīti vacanattho kātabbo. Assāti vuḍḍhataraāgantukassa. Makkhetabbāti añjetabbā. Hīti saccaṃ. Etthāti upāhanapuñchane. Katthāti kasmiṃ vihāre. Pucchitena āvāsikenāti sambandho.
用“自己跟前……中略……得不到”这句话,是就自己这方面来说,即使对方不主动过来,对于已经来到自己跟前的客比丘,也不得不履行对他的义务。巴利
‘‘Attano santikaṃ…pe… na labhatī’’ti iminā attānaṃ sandhāya anāgacchantopi attano santikaṃ sampattassa āgantukassa vattaṃ akātuṃ na labhatīti dasseti.
3. 行路时的义务巴利
3. Gamikavattakathā
360 360. “对于行路义务,应当这样理解其判定”——这是连接方式。“在那里”,指的是在坐卧具犍度中。“把那些全部收拾好”——这是连接方式。在那些虫蚁不会爬上去的石板、石柱处,无论在那块石板上,还是在那些石柱处,凡有已铺设好的坐卧具,即使不向人请求,也不犯戒——这是连接方式。“在四块石头等处所说的”——这是连接方式;“在虫蚁产生的地方所铺设的”——这是连接方式。“这”——指的是利益。不过,“在漏雨的屋子里所放置的床和椅子”——这是连接方式。巴利
360. Gamikavatte evaṃ vinicchayo veditabboti yojanā. Tatthāti senāsanakkhandhake. Taṃ sabbaṃ paṭisāmetvāti sambandho. Yattha yesu pāsāṇapiṭṭhipāsāṇatthambhesu upacikā nārohanti, tassaṃ pāsāṇapiṭṭhiyaṃ vā tesu pāsāṇatthambhesu vā yaṃ katasenāsanaṃ atthi, taṃ anāpucchantassāpi anāpattīti yojanā. Catūsu pāsāṇesūtiādi vuttanti sambandho, upacikānaṃ uppattiṭṭhāne kateti sambandho. Ayanti ānisaṃso. Ovassakagehe pana ṭhapitānaṃ mañcapīṭhānanti sambandho.
4. 关于随喜的职责巴利
4. Anumodanavattakathā
362 “兴盛了”在这里,为了否定以 idha 词根表示增长的意思,所以说“圆满了”。“坐在僧团长老中”是关联。“为了随喜而坐在次长老中”是连接。“被僧团长老劝请”是关联。“随喜者说”是关联。“随”是一再地,或者事后以法语让施主欢喜,所以叫随喜者。如果说“你们去吧”,那就是随喜者——这是连接。“他的”指随喜者的。“人们令作”是关联。“以一人”这个词在“令作”中表示使役的施作者。“他的”指被使役的比丘的。“因随喜”是以随喜为原因。“近坐语”是从近处坐着的人那里所说的话,所以叫近坐语。“为随喜”是为了随喜。“自己已被劝请”是自己就已经被劝请了。“在此”指在随喜这件事中。通过“已生便者”这句话,说明“便”是于此已生起的,因此称为“便者”;这是在显示已生的意义上加上 ita 后缀。巴利
362.Iddhaṃ ahosīti ettha idhadhātuyā vaḍḍhanatthaṃ paṭikkhipanto āha ‘‘sampannaṃ ahosī’’ti. Saṅghatthere nisinneti sambandho. Anuthere anumodanatthāya nisinneti yojanā. Saṅghattherena ajjhiṭṭhepīti sambandho. Anumodako vadatīti sambandho. Anu punappunaṃ, pacchā vā dāyake dhammakathāya modetīti anumodako. ‘‘Gacchathā’’ti sace vadati anumodakoti yojanā. Tassāti anumodakassa. Manussā kārentīti sambandho. ‘‘Ekenā’’ti padaṃ ‘‘kārentī’’ti pade kāritakammaṃ. Tassāti kāritabhikkhussa. Anumodanatoti anumodanakāraṇā. Upanisinnakathāti upasamīpe nisinnānaṃ kathiyati etāyāti upanisinnakathā. Anumodanāyāti anumodanatthāya. Ajjhiṭṭhovāti sayaṃ ajjhiṭṭho eva. Etthāti anumodanavatthusmiṃ. ‘‘Sañjātavacco’’ti iminā vacco sañjāto imassāti vaccitoti katvā sañjātatthe ita paccayoti dasseti.
5. 食堂行仪论。巴利
5. Bhattaggavattakathā
364 食堂行仪:所谓“食堂”,就是人们在这里取食的地方,也就是分配食物的地方。在那里应当做的行仪,就是食堂行仪。关于食堂行仪,应当这样理解其中的决断——这是句子的连接方式。所谓“人们分配食物的地方”,就是人们带着妻子儿女住在那里,并给比丘们供食的地方。“过度贴近”:这里用“过度贴近”来说明“侵入”,意思是说,khad 这个词根所表达的伤害,就是过度贴近。“当有座位时”:指当座位存在时。“新比丘坐下”——这是前后关联。“犯”:就是犯戒。“长老被询问后不允许,就犯”——这是句子的连接。“桑喀帝”:指所披的桑喀帝。巴利
364.Bhattaggavatteti bhattaṃ gaṇhanti etthāti bhattaggaṃ, parivisanaṭṭhānaṃ. Tasmiṃ kattabbaṃ vattaṃ bhattaggavattaṃ, tasmiṃ bhattaggavatte evaṃ vinicchayo veditabboti yojanā. Manussānaṃ parivisanaṭṭhānaṃ nāma yattha manussā saputtadārā āvasitvā bhikkhūbhojenti. ‘‘Atiallīyitvā’’ti iminā anupakhajjāti ettha khadadhātussa hiṃsanaṃ nāma atiallīyananti dasseti. Āsanesu satīti āsanesu santesu. Nisīdantassa navakassāti sambandho. Āpajjatīti āpattiṃ āpajjati. Āpucchite ananujānanto thero āpajjatīti yojanā. Saṅghāṭinti pārutasaṅghāṭiṃ.
洗钵水,是指为了吃饭而洗钵用的水。应取,是指要用手拿。巴利
Pattadhovanaudakanti bhuñjanatthāya pattānaṃ dhovanaudakaṃ. Gahetabbanti hatthena gahetabbaṃ.
“正如正在取的时候”,这是句义上的连接。“适量”就是按分量来说。“在酥等中也是如此”:这里要补上“eva(正是/也)”这个词。“在酥等中”是指在酥、油、上等残食等当中,这是表示简别的处格。“那”指酥等那些东西。“不够”是指不够所有比丘用。“那”指酥等那些东西,和“应当备办”相连。“那样的酥等”也是相连的。巴利
Yathā gaṇhiyamāneti yojanā. Mattāyāti pamāṇāya. Sabbiādīsu evāti evasaddo ajjhāharitabbo. Sabbiādīsūti sabbitelauttaribhaṅgesu, niddhāraṇe bhummaṃ. Yanti sabbiādikaṃ. Appahotīti sabbesaṃ bhikkhūnaṃ nappahoti. Tanti sabbiādikaṃ, sampādehīti sambandho. Tādisaṃ sabbiādikanti sambandho.
“yaṃ bhattaggaṃ”这句是连接说明。“洗手水”指已经吃完饭的人洗手用的水。“中间”指吃饭的中间。“口渴的人”指想喝水的人。“于喉”即于咽喉。巴利
Yaṃ bhattagganti yojanā. Hatthadhovanaudakanti bhuttāvīnaṃ hatthassa dhovanaudakaṃ. Antarāti bhojanassa majjhe. Pipāsitenāti pivituṃ icchantena. Galeti kaṇṭhe.
“返回者”这里,是从哪里返回呢?所以回答说“从食堂”。应当如何、以什么方式返回呢?这是句义连接。为什么新比丘们要比长老先返回呢?所以回答说“因为在拥挤处”等。“出去的空间”指先出去的空间。“依次第”指按长幼次第。“门口”指靠近俗家房门的地方,因为“dhura”这个词在这里是“附近”的意思。如果新比丘们坐在屋内,这是句义连接。“中间”指比丘们之间的空隙,或者中央。“稀疏”即稀薄。巴利
Nivattantenāti ettha kasmā ṭhānā nivattantenāti āha ‘‘bhattaggato’’ti. Kathaṃ kenākārena nivattitabbanti yojanā. Kasmā navakehi bhikkhūhi paṭhamataraṃ nivattitabbanti āha ‘‘sambādhesu hī’’tiādi. Nikkhamanokāsoti paṭhamataraṃ nikkhantokāso. Paṭipāṭiyāti vuḍḍhapaṭipāṭiyā. Dhureti gehadvārassa samīpe. Dhurasaddo hi idha samīpavācako. Navakā antogehe ce nisinnā hontīti yojanā. Antarenāti bhikkhūnaṃ vivarena, majjhena vā. Viraḷāyāti tanukāya.
6. 托钵乞食的行为规范。巴利
6. Piṇḍacārikavattakathā
366 366. 关于托钵行仪,应当这样理解其判定。这是句子的连接方式。“或拿了棉花”是与前文的关联。“以及任何”是指任何物品,“拿了”是关联。“正在做或站着”是指成为正在做的,或站着的。“那”指那行为。“而非对施食女”一句,因为用的是阴性词,所以意思是唯独不应注视女人的脸;为了否定这个意思,才说“或是女人”等话。通过“在施食时”这一表述,说明在其他时候即使看了也没有过失。至于“若她曾在某一时候施食,便一切时候都不应注视”这种不想要的解读,[作者]予以否定。巴利
366. Piṇḍacārikavatte evaṃ vinicchayo veditabboti yojanā. Kappāsaṃ vā gahetvāti sambandho. Yañcāti yañca kiñci vatthuṃ, gahetvāti sambandho. Karontī ṭhitā vāti karontī hutvā ṭhitā vā. Tanti kammaṃ. Na ca bhikkhādāyikāyāti itthiliṅgavasena vuttattā itthiyā eva mukhaṃ na ulloketabbanti atthaṃ paṭikkhipanto āha ‘‘itthī vā hotū’’tiādi. ‘‘Bhikkhādānasamaye’’ti iminā aññasmiṃ samaye olokentopi natthi dosoti dasseti. Ekasmiṃ kāle bhikkhāya dadamānāya sabbakālampi na oloketabbanti anicchitatthaṃ paṭikkhipati.
7. 关于住林者的行仪。巴利
7. Āraññikavattakathā
368 368. 在阿兰若行仪中,应当这样了解决断,这是文句的连接。“应当从坐卧处下来”:在这里,因为住在森林中树下等处的人没有精舍,所以“坐卧处”这个词是指住处而说的,因此说“应当从住处出来”。巴利
368. Āraññikavatte evaṃ vinicchayo veditabboti yojanā. Senāsanā otaritabbanti ettha araññe rukkhamūlādīsu nisinnassa vihārābhāvato senāsanaṃ nāma vasanaṭṭhānaṃ sandhāya vuttanti āha ‘‘vasanaṭṭhānato nikkhamitabba’’nti.
关于“把钵放进袋子”这一句,这里要问:钵该怎么放进袋子里?所以接着说了“如果在外”等话。其中,“钵应放进”是前后关联。在“洗过之后”等语句里,应把“钵与水”的格位变化处理好,再连接起来。“那”也指竹筒。“附近”指住在森林住处附近。就像住森林的人应当想要带上取火工具一样,走在荒野路上的人也应当想要带上取火工具,这就是这里的关联。“住于众者”指与众共住的人,和“阿兰若者”相关联。“以此”指以取火工具。“星宿即星宿足”这句话表明,只有阿沙尤佳等星宿(见《名灯论》第58至60偈),因为能让人知道方向和时节,所以叫做星宿足。巴利
Pattaṃ thavikāya pakkhipitvāti ettha kathaṃ patto thavikāya pakkhipitabboti āha ‘‘sace bahī’’tiādi. Tattha patto pakkhipitabboti sambandho. Dhovitvā katvāti padesu ‘‘pattaṃ vodaka’’nti vibhattipariṇāmaṃ katvā sambandhitabbaṃ. Tampīti veḷunāḷikampi. Samīpeti āraññakassa senāsanassa samīpe. Yathā ca āraññakassa araṇisahitaṃ icchitabbaṃ, evaṃ kantāraṃ paṭipannassāpi araṇisahitaṃ icchitabbanti yojanā. Gaṇavāsinoti gaṇena saha vāsino, āraññakassāti sambandho. Tenāti araṇisahitena. ‘‘Nakkhattāneva nakkhattapadānī’’ti iminā assayujādinakkhattāneva (abhidhānappadīpikāyaṃ 58-60 gāthāsu) disābhāgajānanassa, ca samayajānanassa ca kāraṇattā nakkhattapadāni nāmāti dasseti.
8. 关于坐卧处的行仪。巴利
8. Senāsanavattakathā
369 369. 关于坐卧处的行仪,应当这样了解决断,这就是衔接。“门”指的是大门。“大过道”指的是应当由大众使用。“在那里”就是在门那里。“询问之后”是指向长老询问之后,与同类中较年长者的关联。“确实可以”是指确实可以随自己舒适而住。“应转”是指应转向面前。巴利
369. Senāsanavatte evaṃ vinicchayo veditabboti yojanā. Dvāraṃ nāmāti mahādvāraṃ. Mahāvaḷañjanti mahantehi janehi paribhuñjitabbaṃ. Tatthāti dvāre. Āpucchitvāvāti vuḍḍhaṃ āpucchitvāva, sabhāgassa vuḍḍhatarassāti sambandho. Vaṭṭatiyevāti yathāsukhaṃ viharituṃ vaṭṭatiyeva. Parivattitabbanti parimukhaṃ vattitabbaṃ.
9. 关于热浴室行仪等的讨论巴利
9. Jantāgharavattādikathā
371 关于热浴室行仪,应当这样理解决断,这就是文句的衔接。“到外面去”指的是到外面的露台。巴利
371. Jantāgharavatte evaṃ vinicchayo veditabboti yojanā. Bahijagatīti bahiālindo.
373 373. 在洗手的部分,应当这样理解它的含义,这是文句的连接。“取出”就是取水。“应当洗”就是应当清洗。因为在《界论》中说:“‘ā’加上‘camu’是清洗的意思。”“这里太敞露”就是这个地方太敞露,没有任何东西遮住它,这就是它的意思。“唯独对得不到水的人”就是唯独对得不到水的人。巴利
373. Ācamanavatthusmiṃ evamattho veditabboti yojanā. Nīharitvāti udakaṃ nīharitvā. Ācamitabbanti dhovitabbaṃ. ‘‘Āpubbo camu dhovane’’ti hi dhātupāṭhesu vuttaṃ. Idaṃ ativivaṭanti idaṃ ṭhānaṃ ativivaṭaṃ, na kenaci paṭicchannanti attho. Udakaṃ alabhantassevāti udakaṃ alabhanteyeva.
374 374. 关于上厕所这件事,应当这样理解决断——这是句子的连接方式。“此”是指嚼了齿木之后去排便。“一切处”就是在任何地方。在“不用粗木”这一句里,并不只是指粗糙的木头,劈开的木块等会刮伤皮肤的木,也都叫做粗木;为了说明这一点,所以接着说“或用劈开的木”等等。“已进入者”是指已经进入厕所的人。巴利
374. Vaccakuṭivatte evaṃ vinicchayo veditabboti yojanā. Ayanti dantakaṭṭhaṃ khādato vaccakaraṇaṃ. Sabbatthevāti sabbasmiṃ eva ṭhāne. ‘‘Na pharusena kaṭṭhenā’’ti ettha na kevalaṃ kharakaṭṭhameva, phālitakaṭṭhādayopi chaviavalekhanakaṭṭhā pharusāyeva nāmāti dassento āha ‘‘phālitakaṭṭhena vā’’tiādi. Paviṭṭhassāti vaccakuṭiṃ paviṭṭhassa.
“一切共用处”是指所有比丘共用的、或者为一切比丘所共用的、名为厕所的处所。“于彼”是指在那个一切共用的处所。“为常行故”应这样连接理解:为了自己经常前往而建造的处所,或者属于个人的处所。巴利
Sabbasādhāraṇaṭṭhānanti sabbesaṃ bhikkhūnaṃ, sabbehi vā sādhāraṇaṃ vaccakuṭisaṅkhātaṃ ṭhānaṃ. Tatrāti tasmiṃ sabbasādhāraṇe ṭhāne. Nibaddhagamanatthāyāti attano nibaddhagamanatthāya kataṃ yaṃ ṭhānaṃ vā yaṃ puggalikaṭṭhānaṃ vā hotīti yojanā.
这里“已涂抹”是指明前缀u加上词根hada,所以他说“已涂抹”。因为《界论》中说“hada是排泄粪便的意思”,所以说“在外沾了粪”,意思是从肛门向外排粪。“应洗涤”:应当用水洗。“此亦”:即使没有水也一样。“一切处”:在一切行仪篇章中。巴利
Uhatāti ettha upubbo hadadhātūti dassento āha ‘‘uhaditā’’ti. ‘‘Hada karīsossagge’’ti dhātupāṭhesu (pāṇinī 977 dhātupāṭhe; saddanītidhātumālāyaṃ 15 dakārantadhātu) vuttattā vaccakūpato bahi karīsassa ossajjananti āha ‘‘bahi vaccamakkhitā’’ti. Dhovitabbāti udakena dhovitabbā. Etampīti udakassa avijjamānampi. Sabbatthāti sabbasmiṃ vattakkhandhake.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13