破僧犍度巴利 7. Saṅghabhedakakkhandhakaṃ
小品连结 · 38 段
六位释迦族青年出家的事巴利
Chasakyapabbajjākathā
330 330. 在《僧团分裂犍度》中,“众所周知、众所周知”这里,前缀“abhi”加在“ñāta”这个词前面,意思是“明显”,所以说“明显、明显”。“咖鲁达义等人”指咖鲁达义等。连起来理解就是:与随从一起的十位使者以及其他许多人,名为释迦王子。“在我们中”:指在名为释迦族的我们当中,这是依简别义而用的处格。以此显示经文剩余的部分。“从族”:以此说明“从族”这里是从格,即表示来源的从格词。“家居事”:这里为了说明在家居住者的事务,所以说“在家居生活中,任何……”等。其中,“任何”指任何事物。“水应导出”:这里为了说明水应取出、导引并除去,所以说“如水在一切处干涸”。“干”即干燥。“草”指损坏作物的草。“应拔除”:以此说明应驱除,这里词根“dhu”有抖落、摧坏之义。“糠”指作物的茎秆,与那些混在一起的碎屑就是糠。“应使抖落”:这里为了说明词根“phuṇ”有撒散之义,所以说“应除去”。“你独自了知家居事”:这里“以家居事”是宾格义(upayogattha)的具格。“了知”:前缀“upa”随顺词根之义,并且动词变位有所省略,因此说“你独自了知家居事”。“我”指名为跋迪亚王子的我。“你”指名为阿那律王子的你。“将一起出家”:以此显示经文剩余的部分。剩余的部分就是“将一起出家”这句话。巴利
330. Saṅghabhedakakkhandhake abhiññātā abhiññātāti ettha abhipubbo ñātasaddo pākaṭatthoti āha ‘‘pākaṭā pākaṭā’’ti. Kāḷudāyippabhūtayoti kāḷudāyiādayo. Parivārehi saddhiṃ dasa dūtā ca aññe ca bahū janā sakyakumārā nāmāti yojanā. Amhesūti sakyakulasaṅkhātesu amhesu, niddhāraṇe bhummaṃ. Iminā pāṭhasesaṃ dasseti. ‘‘Kulato’’ti iminā ‘‘kulā’’ti ettha nissakkatthe nissakkavacananti dasseti. Gharāvāsatthanti ettha ghare āvasantānaṃ manussānaṃ kiccanti dassento āha ‘‘gharāvāse ya’’ntiādi. Tattha yanti yaṃkiñci. Udakaṃ ninnetabbanti ettha udakaṃ nīharitvā netabbaṃ apanetabbanti dassento āha ‘‘yathā udakaṃ sabbaṭṭhānesu susaṃ hotī’’ti. Susanti sukkhaṃ. Tiṇānīti sassadūsakāni tiṇāni. ‘‘Uddharitabbānī’’ti iminā niddhāpetabbanti ettha dhudhātuyā papphoṭanadhaṃsanatthe dasseti . Bhusāti sassanāḷadaṇḍā, tehi missā palālā bhusikā. Ophuṇāpetabbanti ettha phuṇadhātuyā avakiraṇatthaṃ dassento āha ‘‘apanetabba’’nti. Tvaññeva gharāvāsatthena upajānāti ettha gharāvāsatthenāti upayogatthe karaṇavacanaṃ. Upajānāti upatyūpasaggo dhātvatthānuvattako, hivibhatti ca lopo hoti, tena vuttaṃ ‘‘tvaññeva gharāvāsatthaṃ jānāhī’’ti. Ahanti bhaddiyakumāranāmako ahaṃ. Tayāti anuruddhakumāranāmakena tayā. ‘‘Saddhiṃ pabbajissāmī’’ti iminā pāṭhasesaṃ dasseti. Sesanti ‘‘saddhiṃ pabbajissāmī’’ti vacanaṃ.
331 331. 关于“被驱逐”:在这里,为了说明“出去之后被遣走”的意思,所以说“被驱出”。关于“依慢者”:在这里,为了说明“依止于慢、卧眠于慢”的意思,所以说“依慢者”。巴利
331.Nippātitāti ettha nikkhamitvā gamāpitāti dassento āha ‘‘nikkhāmitā’’ti. Mānassinoti ettha mānaṃ sayanti nissayantīti mānassinoti dassento āha ‘‘mānassayino’’ti.
332 332. “内心没有忿怒”——这里的“内”字是指心,而词尾“to”表示处格的意思。为了说明这一点,所以说“其心中”。为什么没有忿怒呢?回答说“因为第三道已断除”。因为不来道已断除了嗔,所以漏尽者的心中没有忿怒,这就是要表达的意思。“如是超越有与非有”——这里为了说明其含义,说了“然而,因为……”等话。其中,因为这样说,所以应当这样理解其含义,这是文句的衔接。“非有”是指恶,这是关联。难道圣典中没有“非有”一词,只有“无有”一词吗?那为什么说“非有即无有”呢?回答说“非有与无有,在意义上其实是一回事”。以此说明只是文字上的差别。“这被称为有与非有的状态”,这是关联。用“种种”一词显示“iti”一词有种类之义。“以四道超越”,这是关联。“彼”指漏尽者。巴利
332.Yassantarato na santi kopāti ettha antarasaddo cittavācako, topaccayo ca sattamyatthavācakoti dassento āha ‘‘yassa citte’’ti. Kasmā kopā na santīti āha ‘‘tatiyamaggena samūhatattā’’ti. Anāgāmimaggena dosassa samūhatattā yassa khīṇāsavassa citte kopā na santīti adhippāyo. Iti bhavābhavatañca vītivattoti ettha atthaṃ dassento āha ‘‘yasmā panā’’tiādi. Tattha yasmā pana vuccati, tasmā evamattho daṭṭhabboti yojanā . Vibhavoti pāpaṃ vuccatīti sambandho. Nanu pāḷiyaṃ ‘‘vibhavo’’ti natthi, ‘‘abhavo’’ti eva atthi, atha kasmā ‘‘vibhavoti abhavo’’ti vuttanti āha ‘‘vibhavoti ca abhavoti ca atthato ekamevā’’ti. Iminā saddatoyeva nānanti dasseti. Yā esā bhavābhavatā vuccatīti sambandho. ‘‘Anekappakārā’’ti iminā itisaddassa pakāratthaṃ dasseti. Catūhipi maggehi vītivattoti sambandho. Tassāti khīṇāsavassa.
333 蛇腰带:就像腰带一样,所以叫腰带;以蛇作为腰带,就是蛇腰带。为了说明这个意思,所以说“把蛇系在腰上”。巴利
333.Ahimekhalikāti mekhalā viya mekhalikā, ahimeva mekhalikā ahimekhalikā. Tamevatthaṃ dassento āha ‘‘ahiṃ kaṭiyaṃ bandhitvā’’ti.
334 334. 关于“尊敬”这个词:这里本来应该按照使役动词类词根说成“使尊敬”,但实际上却是按第一类动词词根来说的。为了说明这一点,所以他说“使尊敬”。圣典的法则确实是不可思议的。“使尊敬”就是做尊敬。“此”指的是业。“彼”指的是导师。通过这个,说明在“此汝”这个地方,“汝”是一个习惯用语,在这里和代名词“彼”意思相同。巴利
334.Sammannatīti ettha ‘‘sammānetī’’ti curādigaṇikadhātuvasena vattabbe divādigaṇikadhātuvasena vuttanti dassento āha ‘‘sammānetī’’ti. Acinteyyo hi pāḷinayo. Sammānetīti sammānaṃ karoti. Yanti kammaṃ. Soti satthā. Iminā yaṃ tumoti ettha tumoti ruḷhīsaddo idha ‘‘so’’ti sabbanāmasaddena sadisatthoti dasseti.
关于宣示业等的讨论巴利
Pakāsanīyakammādikathā
336 336.“像唾液一样”:这里以此(语)通过相似的假说方式,显示邪命所生起的诸缘具有唾液的性质。因此,犹如唾液,故名为唾液,即邪命的诸缘。没有唾液时,吃、吞咽,所以叫食唾液者——词义应该这样解释。现在在巴利圣典和注疏中,有读作“食唾液者的”,以唇音字母作为第一个字母。巴利
336. ‘‘Kheḷasadisā’’ti iminā micchājīvena uppannapaccayānaṃ sadisūpacārena kheḷabhāvaṃ dasseti. Tasmā kheḷā viyāti kheḷo, micchājīvapaccayā, kheḷe asati bhakkhati ajjhoharatīti kheḷāsakoti vacanattho kātabbo. Etarahi pāḷiyaṃ, aṭṭhakathāyañca ‘‘kheḷāpakassā’’ti oṭṭhajena paṭhamakkharena pāṭho atthi.
340 340.“以极坚固”:这里,极度坚固就是极坚固,意思是强固。因此说“以不动”。“如布偶形状”:这里,所谓布偶形状,是指用布、象牙等做成的,与它相似就是如布偶形状,以此来形容。巴利
340.Patthaddhenāti ettha bhūso thaddho patthaddho, bāḷhathaddhoti attho. Tena vuttaṃ ‘‘niccalenā’’ti. Potthakarūpasadisenāti ettha potthakarūpaṃ nāma vatthadantādimayaṃ, tena sadiso potthakarūpasadiso, tena.
342 342.“王亲属”在这里是指被国王认作“我们的尊长”的人,这些人本身就是王亲属,应当这样理解其含义。为了说明这个意思,按照意图说“国王知道我们”等等。“竖耳竖尾”是指耳朵和尾巴都竖起来,所以叫竖耳竖尾。“以绳索不动”是指像被绳索藤蔓绑住一样不动,与竖耳竖尾相关联。用“作”这个字,是显示它在“奔驰”这个词中充当动词修饰成分。巴利
342.Rājañātakānāmāti ettha raññā jāniyanti ‘‘amhākaṃ garū’’ti rājañātā, teyeva rājañātakāti attho daṭṭhabbo. Tadatthaṃ adhippāyena dassento āha ‘‘rājā amhe jānātī’’tiādi. Pahaṭṭhakaṇṇavāloti pahaṭṭho kaṇṇo ca vālo ca etassāti pahaṭṭhakaṇṇavālo. Bandhaniccaleti rajjuvallīhi bandho viya niccale, pahaṭṭhakaṇṇavāleti sambandho. ‘‘Katvā’’ti iminā ‘‘abhidhāvī’’ti pade kiriyāvisesanabhāvaṃ dasseti.
“苦啊!象!接近龙象。”在这里,为了说明“kuñjara”一词是呼格,所以说“喂,象!”。因为“nāga”一词可用于蛇那伽和象那伽,所以说“佛龙”。为了说明“āsado”一词的意思是以愤怒而沉落、接近,所以说“叫做以杀害心接近”。“苦”是指现在和未来受苦的原因。“hi”这个字只是用来补足句子的,或者也可以理解为“就是苦”的意思。通过“对佛龙的杀害者”这一句,说明“因为杀害龙,所以是杀龙者”这个词的语义。巴利
Dukkhañhi kuñjara nāgamāsadoti ettha kuñjarasaddassa āmantanapadabhāvaṃ āvikaronto āha ‘‘bho kuñjarā’’ti. Nāgasaddassa ahināgahatthināgesu pavattanato vuttaṃ ‘‘buddhanāga’’nti. Āsadoti padassa ākodhena sadanaṃ upagamanaṃ āsadoti dassento āha ‘‘vadhakacittena upagamanaṃ nāmā’’ti. Dukkhanti etarahi ca āyatiñca dukkhakāraṇaṃ. Dukkhaṃ hīti hisaddo padapūraṇamattaṃ, atha vā dukkhamevāti attho. ‘‘Buddhanāgaṃ ghātakassā’’ti iminā nāgaṃ hanatīti nāgahatoti vacanatthaṃ dasseti.
“背对而退”这句话里,paṭikuṭiyo 的意思是背对着如来走的人;为了说明“成为背对者而退下”,所以他说“正对着如来,用后脚退下”。“不知”一词,在词根读本里所说的“见与标记”等含义中,这里取的是“见”的意思。“不应被标记”的意思是,不应被其他善士所标记。这里的 ṇya 后缀用于作者和业,把 ya 变成 ka 之后,就说成 alakkhika。巴利
Paṭikuṭiyova osakkīti ettha tathāgatassa paṭimukhaṃ kuṭena gamanametassāti paṭikuṭiyo, paṭikuṭiyo eva hutvā osakkīti dassento āha ‘‘tathāgatābhimukhoyeva piṭṭhimehi pādehi osakkī’’ti. ‘‘Na jānātī’’ti iminā lakkha dassanaṅkesūti dhātupāṭhesu (pāṇinī 1539 saddanītidhātumālāyaṃ 18 dakārantadhātu) vuttesu atthesu idha dassanatthoti dasseti. Na lakkhitabboti aññehi sappurisehi na lakkhitabboti attho. Ettha ṇyapaccayo kattukammesu hoti, yakārassa kakāraṃ katvā alakkhikoti vuttaṃ.
343 “应食之食”这句话,是用来说明“三种食”这个词里“yu”这个后缀具有业格的意义。“彼”就是指三种食。“如法”,是与“在众中食,巴吉帝亚”这条论母分别文所说相符。“五事乞求之说”,就是乞求五事的说法。“寿劫”,是就无间大地狱的寿量而说的。无间大地狱的寿量,称为一中劫,这在《胜者庄严疏》等书中说过。“一阿僧祇劫”,在《迷惑冰消》等书中说过。“最胜福”就是大福。这里显示出“brahaṃ puññaṃ”(大福)中的“braha”一词是大的意思。因为词根读本中说“braha vuddhiyaṃ”(增长、大),“braha”就是表达大义的词。从braha词根加a后缀,有“brahā”的读法;加ma后缀,则有“brahmā”的读法。“唯寿劫”,指诸天界的寿量。巴利
343. ‘‘Bhuñjitabbabhojana’’nti iminā tikabhojananti ettha yupaccayassa kammatthabhāvaṃ dasseti. Tanti tikabhojanaṃ. Yathādhammoti ‘‘gaṇabhojane pācittiya’’nti (pāci. 209) vuttāya mātikāvibhaṅgapāḷiyā anurūpaṃ . Pañcavatthuyācanakathāti pañca vatthūni yācanassa kathā. Āyukappanti avīcimahāniraye āyukappaṃ sandhāya vuttaṃ. Avīcimahāniraye āyukappo nāma eko antarakappoti jinālaṅkāraṭīkādīsu (mi. pa. 4.1.3; kathā. aṭṭha. 654-657; itivu. aṭṭha. 18; sārattha. ṭī. cūḷavagga 3.343; a. ni. ṭī. 3.662) vutto. ‘‘Eko asaṅkhyeyyakappo’’ti sammohavinodanādīsu (vibha. aṭṭha. 809; ma. ni. aṭṭha. 3.128; vi. vi. ṭī. 1.410; vajira. ṭī. pārājikaṇḍa 410) vutto. Seṭṭhaṃ puññanti mahantaṃ puññaṃ. Iminā brahaṃ puññanti brahasaddo mahantatthoti dasseti. Braha vuddhiyanti dhātupāṭhesu (pāṇinī 735; saddanītidhātumālāyaṃ 16 hakārantadhātu) vuttattā brahasaddo mahantavācako hoti. Brahadhātuto apaccayaṃ katvā ‘‘brahā’’tipi, mapaccayaṃ katvā ‘‘brahmā’’tipi pāṭho atthi. Āyukappamevāti saggesu āyukappameva.
344 “彼”指提婆达多,和“据说已经去了”这句话相连。“就在那里”是指就在寺院范围之内。“别众”是指从比丘僧团中分离出来单独成为一部分。巴利
344.Soti devadatto, gato kirāti sambandho. Tatthevāti vihārasīmāyameva. Āveṇikanti bhikkhusaṅghato āveṇikaṃ.
345 345.“āgilāyati”这个词里,前缀ā有“压伏”的意思,词根gil有“逼恼”的意思,所以说“被受所压伏而逼恼”。“tanti”指的是后背。先知道别人的心再为他说法,这叫ādesanā,它本身就是神变,也就是教示神变。用它来教诫,就叫anusāsanī。为了说明这个意思,所以说“这样对你……”等等。巴利
345.Āgilāyatīti ettha ātyūpasaggo abhibhavanattho, giledhātu bādhanatthoti āha ‘‘vedanābhibhūtā bādhatī’’ti. Tanti piṭṭhiṃ. Parassa cittaṃ ādisitvā desayati etāyāti ādesanā, sā eva pāṭihāriyaṃ ādesanāpāṭihāriyaṃ. Anusāsati etāyāti anusāsanī, imamevatthaṃ dassento āha ‘‘evampi te’’tiādi.
346 “随我而作”:在这里,anu前缀表“随”义,kar词根表“作”义,anta是后缀,此词属于gacchanta这一类。为说明这一点,就说“做随我之事”。“苦恼者”:这是用来说明kapa词根有“伤害”义。“大野猪”:此处为否定varāha一词的“猪”义,故说“大象”。“大地”:此处以mahiṃ vikubbatoti一语,否定mahī一词所指的那条同名大河。“裂开”:这是用来说明kar词根由vi前缀的力量而有“裂开”义。“与莲茎相等”:此处māna是表“作”义的词,故说“吃莲茎的”。“吃莲茎的”即食用者。那名为河的莲池——句子应这样连接。由此说明:在“在河中醒着”一语里,“河”指的是莲池;“醒着”即守护象群。巴利
346.Mamānukrubbanti ettha anutyūpasaggo anukiriyattho karadhātu antapaccayo gacchantādigaṇoti dassento āha ‘‘mamānukiriyaṃ kurumāno’’ti. ‘‘Dukkhito’’ti iminā kapaṇoti ettha kapadhātu hiṃsanatthoti dasseti. Mahāvarāhassāti varāhasaddassa sūkaratthaṃ paṭikkhipanto āha ‘‘mahānāgassā’’ti. ‘‘Pathavi’’nti iminā mahiṃ vikubbatoti ettha mahīsaddassa evaṃnāmakaṃ mahānadiṃ paṭikkhipati. ‘‘Padālentassā’’ti iminā karadhātuyā vityūpasaggavasena padālanatthaṃ dasseti. Bhisaṃghasamānassāti ettha mānasaddo katvatthoti āha ‘‘bhisaṃ ghasantassā’’ti. Ghasantassāti bhakkhantassa. Nadīnāmakaṃ taṃ pokkharaṇinti yojanā. Iminā nadīsu jaggatoti ettha nadī nāma pokkharaṇīti dasseti. Jaggatoti hatthiyūthaṃ pālentassa.
347 “所闻即河流”这句话,通过巴利原文显示出两重性。“无疑”这个词,在这里显示的是 diha 这个词根,排除的是 disa 这个词根。巴利
347. ‘‘Sutāti sotā’’ti iminā pāḷiyā dvidhābhāvaṃ dasseti. ‘‘Nissandeho’’ti iminā asandiddhoti ettha dihadhātuṃ dasseti, disadhātuṃ nivatteti.
350 即使有千佛,这个“pi”字也是谴责的意思,更何况只有一佛呢——这就是它要表达的意思。巴利
350.Buddhasahassenapīti pisaddo garahattho, pageva ekena buddhenāti dasseti.
用“有情”这个词,是在显示“koci”这个词的主要成分。为了说明“立”这个动词的含义,所以说“站立”。在“据我所闻,提婆达多”这句话里,“我”这个词是就世尊而说的,所以解释说“由世尊”。 “彼即”就是所闻本身。“此”指的是“据我所闻,提婆达多”这句话。“随增”就是随之增长。用“到达”这个词,是在说明“āsajjana”当中sad词根有前往的意思,同时也是对动作的修饰。关于“已投生无间地狱”:这里并不是说提婆达多现在已经投生到无间地狱了,而是因为将来必定会投生到无间地狱,所以说“已投生无间地狱”,因此解释说这是“表决定将来的过去式”。“决定将来”就是必定会发生的意思。在“可畏哉!大海!”当中,bhesmā这个词是怖畏的同义词,所以说“可畏的”。巴利
‘‘Satto’’ti iminā kocisaddassa padhānapadaṃ dasseti. Aṭṭhāti ākhyātapadassa atthaṃ dassento āha ‘‘ṭhito’’ti. Devadattoti me sutanti ettha ‘‘me’’ti padaṃ bhagavantaṃ sandhāya vuttanti āha ‘‘bhagavatā’’ti. Tadevāti sutameva. Idanti ‘‘devadattoti me suta’’nti vacanaṃ. Anucinātīti anuvaḍḍheti. ‘‘Patvā’’ti iminā āsajjananti ettha sadadhātuyā gatyatthaṃ, kiriyāvisesanañca dasseti. Avīcinirayaṃ pattoti ettha idāni na devadatto avīcinirayaṃ patto hoti, āyatiṃ pana avīciniraye avassambhāviyattā ‘‘avīcinirayaṃ patto’’ti vuttanti āha ‘‘āsaṃsāyaṃ atītavacana’’nti. Āsaṃsāyanti avassambhāviyatthe. Bhesmā hi udadhī mahāti ettha bhesmāsaddo bhayānakapariyāyoti āha ‘‘bhayānako’’ti.
351 这里“从一方”的“从”字,是为了说明“to”这个后缀在第七格(处格)意义上的用法,所以说“在持法者一方”。“顺导”这个词,是用来说明“随”字的意思,也就是一次又一次地引导。为了说明宣说的方式,所以说“不是只对你们”等等。应当这样连接理解:如果这是非法,或者这是非律,或者这不是导师的教导。“令知”这个词,是用来说明“听”这个词根的意思。“宣告后”这个词,是用来说明在“宣告”和“取筹”这两件事当中,宣告的行为发生在前一阶段,取筹的行为发生在后一阶段。巴利
351.Ekatoti ettha topaccayassa sattamyatthe pavattabhāvaṃ dassento āha ‘‘dhammavādīpakkhe’’ti. ‘‘Anunayanto’’ti iminā anussāvetīti ettha anusaddassa atthaṃ dasseti. Anunayantoti punappunaṃ nayanto. Sāvanākāraṃ dassento āha ‘‘na tumhākaṃyevā’’tiādi. Ayaṃ adhammo vā ayaṃ avinayo vā idaṃ asatthusāsanaṃ vā yadi bhaveyyāti yojanā. ‘‘Bodhetī’’ti iminā sāvetīti ettha sudhātuyā atthaṃ dasseti. ‘‘Anussāvetvā’’ti iminā ‘‘anussāveti, salākaṃ gāhetī’’ti ettha anussāvanakiriyā pubbabhāge pavattā, salākaggāhakiriyā pacchābhāgeti dasseti.
所谓“到此为止”,就是指仅仅做到宣告和取筹这一步。但这时僧团还不算已经分裂。真正的意思是:只有在宣告、取筹之后,又另外做了属于分裂僧团的甘马,僧团才算分裂。巴利
Ettāvatāti ettakena anussāvanasalākaggāhamattena. Na pana saṅgho bhinno hoti, anussāvetvā salākaṃ gāhetvā āveṇikaṃ saṅghakamme kateyeva saṅgho bhinno hotīti adhippāyo.
在这里,如果有人要追问,就可以这样连接起来:若有人提出责难,应当如何应对?为了说明“如何会有”,就说了“如此,提婆达多”等话。其中,“如此”的意思是:在僧团还正常和合的时候,如果破坏了僧团。“如何”是指以什么方式。“又如何”是指出于什么原因。“王”指阿阇世王,是所造业。“因令杀”是指因为令人杀害了频婆娑罗王。“于彼”是指在“比丘优波离”等话里,站在那个立场来说避免的方式,这是语句的连接。“因已违犯”是指因为已经违犯。为了详细阐明这个道理,就说了“那么”等话。其中,“那么”是表示劝遣的虚词。“如此”就是正是这样。“彼”是提婆达多的。“然而王子”是指阿阇世王子,只是做了事而没有被说到,这是关联。“彼”是提婆达多的。“因此”是因为在破僧之前,即使正在造作出佛身血之业的人,其后也被安立为不能犯,所以这样说。巴利
Ettha ṭhatvā kassaci codakassa anuyogo siyāti yojanā. Kinti siyāti āha ‘‘evaṃ devadatto’’tiādi. Tattha evanti pakatatte saṅghe bhinde satīti attho. Kathanti kenākārena. Puna kathanti kasmā kāraṇā. Raññoti ajātasatturañño, kāritakammaṃ. ‘‘Ghātāpitattā’’ti bimbisārarājānaṃ ghātāpitattā. Tatthāti ‘‘bhikkhu kho upālī’’tiādivacane, ṭhatvā parihāraṃ vadāmāti yojanā. Viraddhattāti virādhitattā. Tamatthaṃ vitthārento āha ‘‘tena hī’’tiādi. Tattha tena hīti uyyojanatthe nipāto. Evañhīti evameva. Tassāti devadattassa. Kumāro panāti ajātasattukumāro pana, katamatteyeva na vuttāti sambandho. Tassāti devadattassa. Tasmāti yasmā saṅghabhedato pubbe ruhituppādakammaṃ karontassāpi pacchā abhabbabhāvo ropito, tasmā.
在破僧的诸事中,应当了知这样的判定,这是文句的连接。为了以经、律两种方式显示法与非法等的差别,而说“以经的方式”等。其中,“以经的方式”是指依经的教导,也就是说,以经教说的方式。“如此”则是指与此不同。巴利
Bhedakaravatthūsu evaṃ vinicchayo veditabboti yojanā. Dhammādhammādīnaṃ suttantavinayapariyāyena visesaṃ dassento āha ‘‘suttantapariyāyenā’’tiādi. Tattha suttantapariyāyenāti suttantadesanāya, suttantadesanānayatoti vuttaṃ hoti. Tathāti tato aññathā.
其中,“于彼”指的是法与非法这两者。“如是我等”指的是当我们这样做的时候,属于我们的。像这样按照经的方式显示了法与非法之间的差别之后,现在再按照律的方式显示它们的那一差别,于是说“然而按照律的方式”等等。应当以真实的事来作,这是前后文的关联。“以非真实的事”这里也同样如此。巴利
Tatthāti dvīsu dhammādhammesu. Evaṃ amhākanti evaṃ kariyamāne amhākaṃ. Evaṃ suttantapariyāyena dhammādhammānaṃ visesaṃ dassetvā idāni vinayapariyāyena tesaṃ taṃ dassento āha ‘‘vinayapariyāyena panā’’tiādi. Bhūtena vatthunā kātabbanti sambandho. Evaṃ ‘‘abhūtena vatthunā’’ti etthāpi.
像这样,通过两种方式显示了法与非法这一对的差别之后,现在为了显示律与非律这一对的差别,而说“以经典的方式”等等。其中,按照经典的方式调伏贪等,所以叫律;按照律的方式调伏身和语,所以叫律——应该这样理解这个词的含义。巴利
Evaṃ dvinnaṃ pariyāyānaṃ vasena dhammādhammadukassa visesaṃ dassetvā idāni vinayāvinayadukassa visesaṃ dassento āha ‘‘suttantapariyāyenā’’tiādi . Tattha suttantanayena rāgādayo vinetīti vinayo, vinayanayena kāyaṃ vācaṃ vinetīti vinayoti vacanattho kātabbo.
像这样,通过两种方式显示了律与非律这一对的差别之后,现在为了显示所说与非所说这一对的差别,而说“以经的方式,四念处”等等。其中,“八支道”这句话,是如来所说、所讲的,应当这样连接理解。巴利
Evaṃ dvinnaṃ pariyāyānaṃ vasena vinayāvinayadukassa visesaṃ dassetvā idāni bhāsitābhāsitadukassa visesaṃ dassento āha ‘‘suttantapariyāyena cattāro satipaṭṭhānā’’tiādi. Tattha ‘‘aṭṭhaṅgiko maggo’’ti idaṃ vacanaṃ tathāgatena bhāsitaṃ lapitanti yojanā.
像这样,通过两种方式显示了所说与非所说这一对的差别之后,现在为了显示所行与非所行这一对的差别,而说“以经的方式,日日”等。其中,“日日”这个词,应当与“入定、观察”这三处相连。“以义生起的方式”是指以因生起的方式。因为因就是义,果从它而生,所以称为义;义的生起就是义生起,也就是把“义”字当作“咤”字来读,义生起之力就是义生起力,以这个意思。这个词应当与“经的教示、本生故事”这两个词相连。“此”是指果定入定等。“所行”是指已系缚的,或者一再积集、增长的,或者熟练的。“游行出发”是指为了游行的出发。巴利
Evaṃ dvinnaṃ pariyāyānaṃ vasena bhāsitābhāsitadukassa visesaṃ dassetvā idāni āciṇṇānāciṇṇadukassa visesaṃ dassento āha ‘‘suttantapariyāyena devasika’’ntiādi. Tattha ‘‘devasika’’nti padaṃ ‘‘samāpajjanaṃ, volokana’’nti tīsuyeva padesu yojetabbaṃ. Aṭṭhuppattivasenāti kāraṇuppattivasena. Kāraṇañhi arati phalaṃ etasmāti atthoti vuccati, atthassa uppatti atthuppatti, sāyeva aṭṭhuppatti tthakārassa ṭṭhakāraṃ katvā, aṭṭhuppattiyā vaso aṭṭhuppattivaso, tena. Idaṃ padaṃ ‘‘suttantadesanā jātakakathā’’ti dvīhipi padehi yojetabbaṃ. Idanti phalasamāpattisamāpajjanādi. Āciṇṇanti ā bandhitaṃ, punappunaṃ vā upacitaṃ vaḍḍhitaṃ, paguṇaṃ vā. Cāriyapakkamananti cāriyatthaṃ pakkamanaṃ.
像这样,通过两种方式说明了所行与非所行这一对的差别之后,现在为了说明施设这一对的差别,而说“以经的方式,有四念处”等等。这和所说与非所说那一对的情形是一样的。像这样,通过经和律两种方式,说明了五对的差别。巴利
Evaṃ dvinnaṃ pariyāyānaṃ vasena āciṇṇānāciṇṇadukassa visesaṃ dassetvā idāni paññattadukassa visesaṃ dassento āha ‘‘suttantapariyāyena cattāro satipaṭṭhānā’’tiādi. Taṃ bhāsitābhāsitadukasadisameva. Evaṃ dvinnaṃ suttantavinayapariyāyānaṃ vasena pañcannaṃ dukānaṃ viseso dassito.
在犯与不犯这一对中,“非为解脱意趣”这句经文之后,紧接着的下一句里有个“等”字,要把它拿来理解。意思就是“以这些方式”。其中“于彼彼”,指的是在每一个学处上。这个说法在下一句里也要一并沿用。巴利
Āpattānāpattiduke ‘‘na mocanādhippāyassā’’ti pāṭhassa anantare pacchimavākye ṭhito ādisaddo ānetabbo. Iti ādinā nayenāti hi attho. Tattha tatthāti tasmiṃ tasmiṃ sikkhāpade. Idaṃ padaṃ pacchimavākyepi anuvattetabbaṃ.
在轻与重这一对中,五犯聚是指:由土喇咤亚、巴吉帝亚、向悔、恶作、恶说这五类组成的五种犯聚。二犯聚是指:由巴拉基格和桑喀地谢思这两类组成的两种犯聚。巴利
Lahukagarukaduke pañcāpattikkhandhāti thullaccayapācittiyapāṭidesanīyadukkaṭadubbhāsitavasena pañca āpattirāsayo. Dve āpattikkhandhāti pārājikasaṅghādisesavasena dve āpattirāsayo.
在“有余与无余”这一对中,“六种犯聚”是指除了巴拉基格罪以外,其余六种犯聚。巴利
Sāvasesānāvasesaduke cha āpattikkhandhāti pārājikāpattito avasesā cha āpattirāsayo.
在粗重与非粗重这一对中,和轻与重那一对完全相同。不过这里有一个差别:重罪就叫粗重,轻罪就叫非粗重。这样一来,只是依照律学的用语方式,显示了这四对的差别。巴利
Duṭṭhullāduṭṭhulladuke lahukagarukadukasadisameva. Ayaṃ pana viseso – garukāpatti duṭṭhullā nāma , lahukāpatti aduṭṭhullā nāmāti evaṃ vinayapariyāyavaseneva catunnaṃ dukānaṃ viseso dassito.
这里说的“于此”,是在“把非法说成是法”这一类话里。四种僧甘马,是指以请求听许等方式进行的四种僧甘马。由作者,即由作为因的造作者;这里的“作”字,是表示原因意义的具格用法。巴利
Etthāti ‘‘adhammaṃ dhammoti dīpentī’’tiādivacane. Catunnaṃ saṅghakammānanti apalokanādivasena catunnaṃ saṅghakammānaṃ. Karontehi hetubhūtehi, hetvatthe cetaṃ karaṇavacanaṃ.
这里“其中”指的是“以这些……”这类说法里。“拉拽”这个地方,为了说明词根 kas 有“行走、前往”的意思,所以说“拉拽大众”。“解开”就是使之解开,意思是使他们分开。“推向一边”就是在一边使其凸起。“过度拉拽”这里应当知道,由于两个前缀的作用,有“极度”的意思,所以说“极度拉拽”。为了说明“极度”的意思,又说“就像完全分离那样,使他们变成那样”。“如”是用来连接“以某种方式来做”的。通过“分开”这个词,显示“āveṇi”一词是表示“分开”之义的不成词词干。“诸事”就是破僧事。“取此”就是取此主张。“分开”就是各别。“在此犍度中所说的文句”,与《附随》的经文相合,所以说“然而在《附随》中”等。“其中,以五种方式”就是“以甘马、以诵出、以称呼、以宣告、以取筹”,如此以五种原因。“它的”就是《附随》中所说的文句。“在此”就是在这僧团分裂犍度中,指“以此所说的僧团分裂相”。“从义上说没有差别”这句话,说明从词上说有差别。“它的”就是僧团分裂相。“然而那没有差别”是连接。“就在彼处”就是在《附随》中。“一切处”就是在整个僧团分裂犍度中。巴利
Tatthāti ‘‘te imehī’’tiādivacane. Apakassantīti ettha kasadhātussa gatyatthaṃ dassento āha ‘‘parisaṃ ākaḍḍhantī’’ti. Vijaṭentīti vijaṭaṃ karonti, visuṃ karontīti attho. Ekamantaṃ ussādentīti ekasmiṃ ante ussadaṃ karonti. Avapakassantīti ettha dvinnaṃ upasaggānaṃ vasena ativiyattho daṭṭhabboti āha ‘‘ati viya ākaḍḍhantī’’ti. Ativiyatthaṃ āvikaronto āha ‘‘yathā visaṃsaṭṭhāva honti, evaṃ karontī’’ti. Yathāti yenākārena kariyamāneti sambandho. ‘‘Visu’’nti iminā āveṇisaddo ‘‘visu’’ntiatthavācako anipphannapāṭipadikoti dasseti. Vatthūsūti bhedakaravatthūsu. Imaṃ gaṇhathāti imaṃ vādaṃ gaṇhatha. Visunti āveṇiṃ. Imasmiṃ khandhake vuttavacanaṃ parivārapāḷiyā saṃsandento āha ‘‘parivāre panā’’tiādi. Tattha pañcahi ākārehīti ‘‘kammena uddesena voharanto anussāvanena salākaggāhenā’’ti (pari. 458) evaṃ pañcahi kāraṇehi. Tassāti parivāre vuttavacanassa. Idhāti imasmiṃ saṅghabhedakakkhandhake, vuttena iminā saṅghabhedalakkhaṇenāti yojanā. ‘‘Atthato nānākaraṇaṃ natthī’’ti iminā saddato nānākaraṇaṃ atthīti dīpeti. Assāti saṅghabhedalakkhaṇassa. Taṃ pana nānākaraṇābhāvanti yojanā. Tatthevāti parivāre eva. Sabbatthāti sabbasmiṃ saṅghabhedakakkhandhake.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13