比丘尼犍度
10. Bhikkhunikkhandhakaṃ
小品连结 · 32 段
玛哈巴迦巴提·果达弥的故事
Mahāpajāpatigotamīvatthukathā
402在《比丘尼犍度》中,先指出“为什么拒绝”这一责难,然后显示她的意向,所以说“难道不是”等话。接着用“欲”等语句,以先认可、再排除的方式作答。其中,“欲”这个词是认可的意思,“然而”这个词是责备的意思,因此前后连起来就是:虽然如此,仍然拒绝。“彼”指玛哈巴迦巴提·果达弥。“被请求之后允许了”——应这样理解句意。“此”指出家。“作善妙”就是使之合意、使之愉悦,这是它的意思。
402. Bhikkhunikkhandhake kasmā paṭikkhipatīti codanaṃ dassetvā tassā ābhogaṃ dassento āha ‘‘nanū’’tiādi. ‘‘Kāma’’ntiādinā abhyūpagamaparihāravasena vissajjeti. Tattha kāmaṃsaddo anuggahattho, pana saddo garahattho, pana tathāpi paṭikkhipatīti sambandho. Tanti mahāpajāpatiṃ gotamiṃ. Yācitena hutvā anuññātanti yojanā. Ayanti pabbajjā. Bhaddakaṃ katvāti laddhakaṃ katvā, manāpaṃ katvāti attho.
403403.“瓮灯贼”在这里是指:在瓮里点灯,借着那灯光去偷东西,所以叫“瓮灯贼”。为了说明这一点,就说了“在瓮里点灯”等话。
403.Kumbhathenakehīti ettha kumbhe dīpaṃ jāletvā tenālokena thenentīti kumbhathenakāti dassento āha ‘‘kumbhe dīpaṃ jāletvā’’tiādi.
进入有穗禾秆的中间,就是进到禾秆当中。节,就是秆节。也有人写作茎,意思是杆子。以何,是指用哪种小生灵。这里的何这个字,应该理解成不期待彼这个字。
Nāḷimajjhagatanti sassanāḷassa majjhe gataṃ. Gaṇṭhinti phaḷuṃ. ‘‘Kaṇḍa’’ntipi pāṭho, daṇḍanti attho. Yenāti pāṇakena. Ayañhi yaṃsaddo taṃsaddānapekkhoti daṭṭhabbo.
“内在的血性”就是指体内的血液。“这个意思”是指接下来要说的意思。“为遮蔽”就是为遮挡。“即使没有被系住”里的“也”字是强调语气,已经被系住的就更不用说了。“一点点”是指极少的量。“水”就是指水。“那水也”就是指水同样如此。“也”这个字针对的是没有被系住时残留的一点点水。“这些被制定的重法”要这样连接理解。“事先”就是更早,也就是最初的时候。“对于它们”是指对于这些重法。要连接理解为“即使还没有制定时也存在”。“最初所说的”等语,是在说明“将只住一千年”这个意思,应当这样连接理解。“一千年”这句话也是所说的,应当这样联系。“从那里”是指从一千年。“连教法也”里的“也”字针对的是证悟之法。在两种正法住立时,修行正法当然是住立的,因此没有说。“那些本身”就是指那五千年。有教法时证悟就不会发生,因此也不应该说。连接理解。“相”是指沙门的形相,也就是沙门的样子的意思。
Antorattabhāvoti antolohitabhāvo. Etamatthanti etaṃ vakkhamānaṃ atthaṃ. Āḷiyāti āvaraṇāya. Abaddhāyapīti pisaddo anuggahattho, baddhāya pana pagevāti attho. Kiñcīti appamattakaṃ. Yanti udakaṃ. Tampīti udakampi. Pisaddo abaddhāya ṭhitaṃ kiñci udakaṃ apekkhati. Ye ime garudhammā paññattāti yojanā. Paṭikaccevāti pageva , paṭhamamevāti attho. Tesūti garudhammesu. Apaññattesu santesupīti yojanā. Paṭhamaṃ vuttantiādi vuttaṃ, vassasahassameva ṭhassati iti imamatthaṃ dassetīti yojanā. ‘‘Vassasahassa’’nti ca etaṃ vacanaṃ vuttanti sambandho. Tatoti vassasahassato. Pariyattidhammopīti pisaddo paṭivedhasaddhammaṃ apekkhati. Dvīsu saddhammesu ṭhitesu paṭipattisaddhammo ṭhitoyevāti katvā na vuttaṃ. Tāniyevāti pañcavassasahassāniyeva. Pariyattiyā sati paṭivedho na hotīti nāpi vattabboti yojanā. Liṅganti samaṇavesaṃ, samaṇākāranti attho.
准许比丘尼受达上的讨论
Bhikkhunīupasampadānujānanakathā
404“以此随制”的意思是:对照玛哈巴迦巴提接受八敬法而受具足戒这件事来看,这个规定就叫作随制;依这个随制让她受具足戒,这就是这句话的意思。“让她们成为玛哈巴迦巴提的共住弟子”的意思是:以玛哈巴迦巴提为戒师,让五百位释迦女成为她的共住弟子。“如是”是连接“因此而有”的。“以此教诫”是指世尊的这一教诫。
404.Imāya anupaññattiyāti mahāpajāpatiyā aṭṭhagarudhammapaṭiggahaṇūpasampadaṃ upanidhāya ayaṃ paññatti anupaññatti nāma, tāya anupaññattiyā upasampādetunti attho. Mahāpajāpatiyā saddhivihāriniyo katvāti mahāpajāpatiṃ upajjhaṃ katvā pañcasatā sākiyāniyo tassā saddhivihāriniyo katvāti attho. Itīti tasmā ahesunti sambandho. Iminā ovādenāti bhagavato iminā ovādena.
410“对此”是指对这位比丘尼。“彼”是指那项甘马。“于其他”是指在其他甘马中。“其他”是指不同于应当施设的甘马的另一项甘马。
410.Etissāti etissā bhikkhuniyā. Tanti kammaṃ. Aññasminti aññasmiṃ kamme. Aññanti ropitabbakammato aññaṃ kammaṃ.
411“以泥水”是指用被泥搅浑的水。“于泥等亦”里的“亦”字要接到“以任何”那里,意思就是“以任何”。“集会”是指比丘尼僧团集会。“应呵责”是指应当呵责的甘马。“以此量”是指仅以这样一次宣告。“不应礼”是指不应礼敬,意思是不值得礼敬。“从彼”是指从应三次宣告之处。“不礼敬”是指比丘尼们不礼敬。“即使见”是指即使见到那位比丘。“以彼比丘”应和“应请恕”相连,指指出应呵责之事的比丘。“于住处”是指在比丘们的住处。“以彼比丘”应和“应说”相连,指应前往的比丘。“从彼”是指从应说的时候。“彼”是指指出应呵责之事的比丘。“于此”是指在比丘尼篇。“甘马分别”是指在附随末尾的甘马分别处。
411.Kaddamodakenāti kaddamena āluḷitena udakeneva. Kaddamādīsupīti pīsaddo ‘‘yena kenacī’’ti ettha yojetabbo. Yena kenacipīti hi attho. Sannipatitvāti bhikkhunisaṅghena sannipatitvā. Apasādanīyanti apasādetabbaṃ kammaṃ. Ettāvatāti ettakena sāvanamattena. Avandiyoti na vandetabbo, vandituṃ na arahoti attho. Tatoti tikkhattuṃ sāvetabbato. Na vandantīti bhikkhuniyo na vandanti. Disvāpīti taṃ bhikkhuṃ disvāpi. Tena bhikkhunāti apasādanīyaṃ dassentena bhikkhunā, khamāpetabbanti sambandho. Vihāreyevāti bhikkhūnaṃ vihāreyeva. Tena bhikkhunāti upasaṅkamitabbena bhikkhunā, vattabbanti sambandho. Tatoti vattabbakālato. Soti apasādanīyaṃ dassento bhikkhu. Etthāti bhikkhunikkhandhake. Kammavibhaṅgeti parivārāvasāne kammānaṃ vibhaṅgaṭṭhāne (pari. aṭṭha. 495-496).
以光辉这句话,是为了说明以低劣的方式而说,所以他说以非法光辉。与比丘尼结合这里,是为了说明业与作具,所以他说男子以非法。其中,用男子来表示业,用以非法来表示作具。入住处就是进入比丘们的住处。停止教诫这里,是为了说明停止教诫的方式,所以他说非比丘尼住处等。为教诫就是为了受教诫。莫作就是你们不要作。
Obhāsantīti ava hīnena bhāsantīti dassento āha ‘‘asaddhammena obhāsantī’’ti. ‘‘Bhikkhunīhi saddhiṃ sampayojentī’’ti ettha kammakaraṇe dassento āha ‘‘purise asaddhammenā’’ti. Ettha ‘‘purise’’ti iminā kammaṃ dasseti, ‘‘asaddhammenā’’ti iminā karaṇaṃ. Vihārappavesaneti bhikkhūnaṃ vihārappavesane. Ovādaṃ ṭhapetunti ettha ovādaṭṭhapanākāraṃ dassento āha ‘‘na bhikkhunupassaya’’ntiādi. Ovādatthāyāti ovādapaṭiggahaṇatthāya. Mā karitthāti mā kareyyātha.
416“在家女”是指系缚在家女子的(腰带)。所谓“以厚布”,就是用厚实的布条做成的。“一周”在这里是为了说明:一次缠绕腰部而做成的腰带,叫做“一周”,所以说“一次缠绕的”。其中,“缠绕的”就是指应当缠绕在腰上的。
416.Gihidārikāyoti gihibhūtā dārikāyo bandhanti viyāti yojanā. Ghanapaṭṭakenāti ghanabhūtena paṭṭena niyuttena. Ekapariyakanti ettha ekavāraṃ kaṭiyaṃ parikkhipitvā kataṃ kāyabandhanaṃ ekapariyakanti dassento āha ‘‘ekavāraṃ parikkhipanaka’’nti. Tattha parikkhipanakanti kaṭiyaṃ parikkhipanārahaṃ.
这里“以发丝”是用单数表达复数的意思,所以说“以细发丝”。“以制成的带”这句话,是在说明巴利经文里“以制成的”后面省略了“带”字。“以白布带”就是用白布做成的带子。“以制发辫”就是用做好的发辫。这里通过“用这块布做成的发辫”,说明“布发辫”这个词的含义。前后几句也都是同样的道理。“衣袈裟色”就是衣,因为被袈裟色染过,所以叫袈裟色衣。
Vilīvenāti ettha bahutthe ekavacananti āha ‘‘saṇhehi vilīvehī’’ti. ‘‘Katapaṭṭenā’’ti iminā pāḷiyaṃ ‘‘katenā’’ti pāṭhasesaṃ dasseti. Setavatthapaṭṭenāti setavatthena katena paṭṭena. Kataveṇiyāti katāya veṇiyā. Iminā dussena katā veṇi dussaveṇīti vacanatthaṃ dasseti. Eseva nayo purimapacchimapadesupi. Coḷakāsāvanti coḷameva kasāvena rattattā coḷakāsāvaṃ.
“以骨”是指湿润的骨头。用“牛胫骨”这个说法,是在显示骨的关联。“令击打手臂”这里,所谓的“手”只指前臂,不是从肘部开始——为了说明这一点,所以他说“前臂”。“手背”就是手的背面。“足背”就是脚的背面。
Aṭṭhillenāti addena aṭṭhinā. ‘‘Gojaṅghaṭṭhike’’ti iminā aṭṭhino sambandhaṃ dasseti. Hatthaṃ koṭṭāpentīti ettha hatthaṃ nāma aggabāhamevādhippetaṃ, na kapparato paṭṭhāyāti dassento āha ‘‘aggabāha’’nti. Piṭṭhihatthanti hatthapiṭṭhiṃ. Piṭṭhipādanti pādapiṭṭhiṃ.
417“按照前面所说的方式”,就是按照在六群比丘涂脸等事上(《小品注》247页)所说的方式。“在肢体上”,指在身体的部位上。“在脸颊部位”,指在面颊的部位上。“站在有光的地方”这里,应当理解为“这里有光”,因此取“门”的意思,所以说“打开门”。“使他们出来”,就是使他们受具足戒。“放置生肉”这里,“生肉”这个词是肉的另一种说法,所以说“卖肉”。“用那个”,就是用那个奴仆。这个词在“令作”这个词中表示使役业。“生者以及熟者”这句话,显示“生熟”这个词是并列结构。其中,“生者”指新鲜的叶子,“熟者”指煮过的叶子。
417.Vuttanayānevāti chabbaggiyānaṃ mukhalimpanādīsu (cūḷava. aṭṭha. 247) vuttanayāneva. Aṅgadeseti sarīrappadese. Gaṇḍappadeseti kapolappadese. Sāloke tiṭṭhantīti ettha saṃvijjati āloko etthāti sālokanti katvā dvāraṃ gahetabbaṃ. Tena vuttaṃ ‘‘dvāraṃ vivaritvā’’ti. Vuṭṭhāpentīti upasampādenti. Sūnaṃ ṭhapentīti ettha sūnāsaddo maṃsapariyāyoti āha ‘‘maṃsaṃ vikkiṇantī’’ti. Tenāti dāsena. Idaṃ padaṃ ‘‘kārentī’’ti pade kāritakammaṃ. ‘‘Haritakañceva pakkañcā’’ti iminā haritakapakkikanti padassa dvandavākyaṃ dasseti. Tattha haritakanti haritameva paṇṇaṃ. Pakkanti seditaṃ paṇṇaṃ.
418就像在衣犍度里已经说过的那样。
418.Kathitāyevāti cīvarakkhandhake kathitāyeva.
419419.“圣典外决断”是指不同于圣典中所说决断的决断。为了详细说明圣典外决断,说了“如果”等话。“任何人临终时说”,这是连接语。“我死后”,就是我过世之后。“他人”,指前面所说的和尚等人之外的其他人。“他们”,指和尚等人。“不成”,指资具不成。“确实”,表示真实,或者表示原因。“死后施”,指以死后为条件的布施。“不成立”,指对五种同法者,或者对出家人或在家人,对任何人所作的死后施,对他们不成立,只对僧团成立,这是要表达的意思。而“在家人之死后施”,是连接语。“成立”,指在家人对出家人或在家人,对任何人所作的死后施,对他们成立,成为他们自己的所有物,这是要表达的意思。
419.Pāḷimuttakavinicchayoti pāḷiyaṃ vuttavinicchayato mutto vinicchayo. Pāḷimuttakavinicchayaṃ vitthārento āha ‘‘sace hī’’tiādi. Yo koci kālaṃ karonto vadatīti sambandho. Mamaccayenāti mama atikkamena. Aññassāti vuttehi upajjhāyādīhi aññassa . Tesanti upajjhāyādīnaṃ. Na hotīti parikkhāro na hoti. Hīti saccaṃ, yasmā vā. Accayadānanti accayena hotūti dānaṃ. Na ruhatīti pañcannaṃ sahadhammikānaṃ pabbajitassa vā gahaṭṭhassa vā yassa kassaci accayadānaṃ tesaṃ na ruhati, saṅghasseva ruhatīti adhippāyo. Gihīnaṃ pana accayadānanti sambandho. Ruhatīti gihīnaṃ pabbajitassa vā gahaṭṭhassa vā yassa kassaci accayadānaṃ tesaṃ ruhati, tesaṃyeva santako hotīti adhippāyo.
420“古玛丽”:这里,摔跤手的妻子叫玛丽,古时候的玛丽就是“古玛丽”。为了说明这一点,所以说了“古时”等话。“在家时”:用这个来说明“古时”这个词里 ṇa 后缀的原形。“摔跤手的”:就是拳击摔跤手的。“男相”:这里“相”这个词是“标志”的另一种说法,所以说“男标志”。“心”:指贪心。
420.Purāṇamallīti ettha mallassa bhariyā mallī, purāṇe mallī purāṇamallīti dassento āha ‘‘purāṇe’’tiādi. ‘‘Gihikāle’’ti iminā ‘‘purāṇe’’ti ettha ṇapaccayassa sarūpaṃ dasseti. Mallassāti muṭṭhimallassa. Purisabyañjananti ettha byañjanasaddo nimittapariyāyoti āha ‘‘purisanimitta’’nti. Cittanti rāgacittaṃ.
421“所”指的是那个事物,“先”指的是最初的部分。“不适宜”指的是对自己不适宜。
421.Yanti yaṃ vatthu, agganti paṭhamabhāgaṃ. Asappāyanti attano asappāyaṃ.
“昨天”是指刚过去的那一天。“从其他人”是指从比丘尼以外的其他人。“比丘尼们”这个词,在“令接受”这个词中表示使役的对象。“确实”是指真实,或者表示原因。
Hiyyoti atītānantarāhani. Aññasminti bhikkhunīhi aññasmiṃ. ‘‘Bhikkhunīhī’’ti padaṃ ‘‘paṭiggāhāpetvā’’ti pade kāritakammaṃ. Hīti saccaṃ, yasmā vā.
426用“食时”这个说法,是在显示“度过时间”那里“时”的具体所指。
426. ‘‘Bhojanakāla’’nti iminā ‘‘kālaṃ vītināmesu’’nti ettha kālavisesaṃ dasseti.
先,指最初。她们的,指那八位比丘尼的。内部的,指包含在内部。其他的,指与八位比丘尼不同。应连起来理解为:成为较新的。用“除食堂”这一句,在这里显示“其他”一词是从格。在其他一切地方都不应违反长幼次序。在其他,这里用smiṃ格显示ttha后缀的含义。用“在四资具分配处”这一句,显示它的本身形态。
Pureti ādimhi. Tāsanti aṭṭhannaṃ bhikkhunīnaṃ. Abbhantarimāti abbhantare pariyāpannā. Aññāti aṭṭhahi bhikkhunīhi aññā. Navakatarā hotīti sambandho. ‘‘Ṭhapetvā bhattagga’’nti iminā aññattha sabbattha yathāvuḍḍhaṃ na paṭibāhitabbanti ettha aññasaddassa apādānaṃ dasseti. Aññasminti ettha smiṃvacanena tthapaccayassa atthaṃ dasseti. ‘‘Catupaccayabhājanīyaṭṭhāne’’ti iminā sarūpaṃ dasseti.
430关于“也可由使者授达上”这一句,这里说:是不是在任何情况下都允许由使者授达上?于是说“由使者……允许”。应当理解为“由任何障碍(所阻)”,意思是:没有障碍时,就不允许。应当理解为“在甘马语结束时,就已经得达上”。“就在那时”,指的是得达上的那一刹那。
430.Dūtenapi upasampādetunti ettha kiṃ sabbathā dūtena upasampadā vaṭṭatīti āha ‘‘dūtena…pe… vaṭṭatī’’ti. Yena kenaci antarāyenāti sambandho, asati antarāye na vaṭṭatīti adhippāyo. Kammavācāpariyosāne upasampannāva hotīti sambandho. Tāvadevāti upasampannakkhaṇeyeva.
431“新作业亦”里的“亦”字,指的是车棚和住处。
431.Navakammampīti pisaddo udositaupassaye apekkhati.
432“那位女人的”,说的就是那个女人。“直到那个男孩达到识知”,这里应该怎么理解“识知”呢?所以他说“直到能嚼食”等等。
432.Tassāti tassā itthiyā. Yāva so dārako viññutaṃ pāpuṇātīti ettha kathaṃ viññubhāvo gahetabboti āha ‘‘yāva khāditu’’ntiādi.
“除了与家室同卧之处”:这里“sa”这个字表示“共同”,“agāra”则表示“卧房”,所以说“除了与家室同卧这一点”。应当像对待别的男子那样去行持,对那人也同样如此,这是句子的连接方式。说“于其他”,是为了显示一点:经文中“其他男子”一词的依格语尾由smiṃ换成了e,而这种替换来自一切名词。这一显示同时也表明,《迦旃延语法》所禁止的“从一切名词来的依格e替换”,并非固定不变的规则。
Ṭhapetvā sāgāranti ettha sakāro sahasaddakāriyo, agāranti ca seyyāgāranti dassento āha ‘‘sahāgāraseyyamattaṃ ṭhapetvā’’ti. Yathā aññasmiṃ purise paṭipajjitabbaṃ, evaṃ tathāti yojanā. ‘‘Aññasmi’’nti iminā pāḷiyaṃ aññe puriseti ettha smiṃvacanassa sabbanāmato ekārādeso dassito, taṃdassanena ca kaccāyane (kaccāyane 110 sutte) sabbanāmato smiṃvacanassa ekārādesanisedhanaṃ aniccanti dasseti.
434“正因为她离去”这句话,是用来显示上述内容的,这是上下文之间的关联。“因为”这个词,在这里显示“正因为”中“因”字表示原因的意思。穿白衣,这是关联。“所以正是”这句话,只是显示“正是那个”这个词表示原因的意思。“不是因为舍弃学处”这句话,是显示这个意思所产生的结果。她不能再得到达上,就是说那位离去的比丘尼不能再得到达上。
434.‘‘Yadeva sā vibbhantā’’ti iminā dassetīti sambandho. ‘‘Yasmā’’ti iminā yadevāti ettha yaṃsaddassa kāraṇatthaṃ dasseti. Odātāni vatthāni nivatthāti sambandho. ‘‘Tasmāyevā’’ti iminā tadevāti padassa kāraṇatthameva dasseti. ‘‘Na sikkhāpaccakkhānenā’’ti iminā evatthaphalaṃ dasseti. Sā puna upasampadaṃ na labhatīti sā vibbhantā bhikkhunī puna upasampadaṃ na labhati.
已经转投外道的比丘尼,连出家都得不到,更不用说达上了。
Pabbajjampi na labhatīti titthāyatanasaṅkantā bhikkhunī pabbajjampi na labhati, pageva upasampadaṃ.
“按摩脚”是指给比丘尼们按摩脚。“头发”是指比丘尼们的头发。“在此”是指在“心生疑虑而不接受”这句话里。有些老师这样说,这是关联。“有染着”是搭配。“在此”是指在男子礼敬等事上。“此”就是男子礼敬等事,它是“已开许”这个词所说的行为,也是“适宜”这个词所说的主体。或者,特别开许的男子礼敬等事是适宜的,这就是关联。如果是这样,“特别开许”就是一个包含在原因里的限定语,意思是:因为特别开许,所以适宜。“彼”是指注疏里所说的话。“确实”是指真实,或者是指原因。
Pāde sambāhantāti bhikkhunīnaṃ pāde sambāhantā. Keseti bhikkhunīnaṃ kese. Tatrāti ‘‘kukkuccayantā na sādiyantī’’ti vacane. Eke ācariyā vadantīti sambandho. Sārattā hontīti yojanā. Etthāti purisānaṃ abhivādanādīsu. Idanti purisānaṃ abhivādanādi, ‘‘anuññāta’’nti pade vuttakammaṃ ‘‘vaṭṭatī’’ti pade vuttakattā. Atha vā odissa anuññātaṃ idaṃ purisānaṃ abhivādanādi vaṭṭatīti yojanā. Evañhi sati ‘‘odissa anuññāta’’nti padaṃ hetuantogadhavisesanaṃ, odissa anuññātattā vaṭṭatīti adhippāyo. Tanti aṭṭhakathāsu vuttavacanaṃ. Hīti saccaṃ, yasmā vā.
435435.“以盘腿而坐”这里,为了排除“座位上的盘腿”这种理解,所以说“结跏趺而坐”。其中,“结跏趺”就是绑好、盘紧。“井”指粪坑。“上方”指粪坑的上方。通过“在一切方向都显现”这句话,说明只是被遮住了,并不是上方有遮盖。
435.Pallaṅkena nisīdantīti ettha āsanapallaṅkaṃ paṭikkhipanto āha ‘‘pallaṅkaṃ ābhujitvā nisīdantī’’ti. Tattha ābhujitvāti ābandhitvā. Kūpoti vaccakūpo. Uparīti kūpato upari. ‘‘Sabbadisāsu paññāyatī’’ti iminā paṭicchannameva atthi, na upari channanti dasseti.
436昆达卡是指小粒。在此是指比丘尼犍度中。
436.Kuṇḍakanti kaṇaṃ. Etthāti bhikkhunikkhandhake.