《小品释义》显示巴利原文
Cūḷavaggayojanā
Mahāvaggakhandhakassevaṃ , katvāna yojanānayaṃ; Adhunā cūḷavaggassa, karissaṃ yojanānayaṃ.
一、羯磨犍度显示巴利原文
1. Kammakkhandhakaṃ
一、呵责羯磨论显示巴利原文
1. Tajjanīyakammakathā
1 一、应知在小品的第一羯磨犍度中,义理如此,此为连结。“小品的”一词与“羯磨犍度”一词是部分与整体的关系。“首先”者,从别住犍度等开始,或是别住犍度等中的第一个。且“且”词与“及”词显示“般杜迦与罗希陀迦”一词为相违释复合词。为显示依止者的名称,由于在依止者中以转喻的方式,他们的共住弟子与受业弟子也以般杜迦与罗希陀迦之名而存在,故说“他们的依止者也”等。以“也”词总括转喻之义。以“极强”一词,由于以同义词的方式说了“强”与“极强”二词,故显示超越之义。应说“强强”,但由于语言流畅而作长音,如是而说。“应反驳”者,应在隐蔽处说。以此显示“应反对”中,“曼陀”词根有秘密言说之义。在诸义中,对于作用与言说的事务,“阿拉”为有能力之义,为显示“他们特别”即更有能力之义,故说“更有能力”。显示巴利原文
1. Cūḷavaggassa paṭhame kammakkhandhake evamattho veditabboti yojanā. ‘‘Cūḷavaggassā’’ti padaṃ ‘‘kammakkhandhake’’ti pade avayavisambandho. Tāvāti pārivāsikakkhandhakādito , pārivāsikkhandhakādīnaṃ vā paṭhamaṃ. Cevasaddo ca casaddo ca ‘‘paṇḍukalohitakā’’ti padassa asamāhāradvandavākyaṃ dīpenti. Nissayānaṃ nāmaṃ nissitesu upacāravasena tesaṃ saddhivihārikaantevāsikāpi paṇḍukalohitakanāmāyeva hontīti dassento āha ‘‘tesaṃ nissitakāpī’’tiādi. Pisaddena upacāratthaṃ sampiṇḍeti. ‘‘Suṭṭhu balava’’nti iminā balavābalavanti dvinnaṃ saddānaṃ pariyāyabhāvena vuttattā atisayatthoti dasseti. ‘‘Balavabalava’’nti vattabbe vācāsiliṭṭhavasena dīghaṃ katvā evaṃ vuttaṃ. Paṭivadathāti paṭicchannaṭṭhāne kathetha. Iminā paṭimantethāti ettha mantadhātuyā guttabhāsanatthaṃ dasseti. Atthesu karaṇabhāsanakiccesu alaṃ samatthāti alamatthā, tesaṃ visesenāti alamatthatarāti dassento āha ‘‘samatthatarā’’ti.
十二种非法羯磨论显示巴利原文
Adhammakammadvādasakakathā
4 四、应知:于“不现前所作”等处,当如是抉择,这是连结。为了说明离开现前即是“不现前”,故说“离开僧、法、律、人现前而作”。通过“未询问”一词,显示“未询问”中后缀“tva”变为“a”音。“彼的”,指被举罪者的。“导向不告知”:此处为显示“a”音的另一意义,故说“波罗夷……乃至……或”。“此中”,指呵责羯磨。“九处”:即在九处中,这是位格单数的表达。在前三组中所说的九处,如此连结。当以“各各”一词进行连结。“以这些”,指以这些二处。“十二组”,即以前三组与九组混合而成的十二组。“在白分中也”:由于离开了遮止的方式,在白分的诸分中也如此。显示巴利原文
4. Asammukhā katantiādīsu evaṃ vinicchayo veditabboti yojanā. Sammukhehi virahitā asammukhāti dassento āha ‘‘saṅghadhammavinayapuggalasammukhānaṃ vinā kata’’nti. ‘‘Appaṭipucchitvā’’ti iminā appaṭipucchāti ettha tvāpaccayassākārabhāvaṃ dasseti. Tassevāti cuditakasseva. Adesanāgāminiyāti ettha akārassa aññatthaṃ dassento āha ‘‘pārājikā…pe… vā’’ti. Etthāti tajjanīyakamme. Nava padāti navasu padesu, niddhāraṇe cetaṃ paccattavacanaṃ. Purimakesu tīsu tikesu vuttesu navasu padesūti yojanā. ‘‘Ekeka’’nti padena sambandhitabbaṃ. Imehīti imehi dvīhi padehi. Dvādasa tikāti purimehi tīhi tikehi nava tike missetvā dvādasa. Sukkapakkhesupīti paṭisedhavirahavasena sukkesu pakkhesupi.
6 六、以“出家者”一词,遮止了对在家人的不随顺性。“以萨哈索基德等”:以“等”字包含萨哈难迪。在此,所有注释书从“不应授具足戒,即不应以戒师身份授具足戒”这一文句开始,直到“不应令结合:即不应令他们相互结合而引发争论”为止,记载了十八正行事的解释文句;然而,那段文句不应写入此处。何以故?因其不符合巴利文的次第,而且注释书中将说“我们将在别住犍度中解释十八正行事”,如其所言,在别住犍度中已作解释。因此,那段文字并非古本原文,应视为后来插入的。显示巴利原文
6. ‘‘Pabbajitāna’’nti iminā gihīnaṃ ananulomikataṃ nivatteti. Sahasokitādīhīti ādisaddena sahanandiṃ saṅgaṇhāti. Imasmiṃ ṭhāne sabbaaṭṭhakathāpotthakesu ‘‘na upasampādetabbanti upajjhāyena hutvā na upasampādetabba’’nti pāṭhato paṭṭhāya yāva ‘‘na sampayojetabbanti aññamaññaṃ yojetvā kalaho na kāretabbo’’ti pāṭho atthi, tāva aṭṭhārasasammāvattanavattānaṃ saṃvaṇṇanāpāṭho likhito, so pāṭho imasmiṃ ṭhāne na likhitabbo. Kasmā? Pāḷikkamānuppattābhāvato, aṭṭhakathāyameva ‘‘aṭṭhārasa sammāvattanavattāni pārivāsikakkhandhake vaṇṇayissāmā’’ti vakkhamānattā, yathāvacanañca pārivāsikakkhandhake (cūḷava. aṭṭha. 76) saṃvaṇṇitatthā ca. Tasmā so pāṭho na porāṇapāṭho hoti, pacchā pakkhittapāṭhoti daṭṭhabbo.
“诸比丘,三位比丘”等语,是指其关联。“以一一”指在三支中,各别以每一支。由此显示依部分语句的生起而成为应作羯磨者。“确实”即真实。“尤其对于依止甘马,因频繁犯戒之故称为支”,这是关联。在此,表示形态的“如是”一词应视为从略,这一法则同样适用于下文。“因此调伏羯磨而应呵责”即应呵责,彼羯磨即是呵责羯磨。“应依止汝而住”即因此调伏羯磨而应依止,愚者应被依止;因属天等之类,故萨音转为双音,如“尼萨、瓦萨”等,依止本身即是羯磨,为依止甘马。“从村等处应被驱出”即因此调伏羯磨而应驱摈,彼羯磨即是驱摈羯磨。“于三”指在依诤讼制造者、频繁犯戒者、家族破坏者而成的三种支中。“以任何支”是关联。“若一切羯磨皆可作”是关联。“如是时,于瞻波犍度中所说此语则成相违”是关联。“因语与义之差别”指因语与义各有不同。为详明其义,故说“应呵责羯磨者,此确实”等。在此,“三位比丘”等语之义为支的具备,这是关联。“因此”即因不相违之故。“为僧团所作”是关联。以此特征,对于彼应呵显示巴利原文
Tiṇṇaṃ bhikkhave bhikkhūnantiādi vuttanti sambandho. Ekekenāpīti tīsu aṅgesu ekekenāpi. Iminā avayavavākyanibbattivasena kammārahabhāvaṃ dasseti. Hīti saccaṃ. Niyassassa visesena abhiṇhāpattikattaṃ aṅgaṃ iti vuttanti yojanā. Ettha ākāravācako itisaddo luttaniddiṭṭhoti daṭṭhabbaṃ. Eseva nayo anantarepi. Tajjīyati anena vinayakammenāti tajjanīyaṃ, tameva kammaṃ tajjanīyakammaṃ. ‘‘Nissāya te vatthabba’’nti niyassīyati bālo bhajāpīyati anena vinayakammenāti niyassaṃ, divādigaṇikattā sakārassa dvebhāvo hoti ‘‘nassaṃ vassa’’ntiādīsu viya, niyassameva kammaṃ niyassakammaṃ. Gāmādito pabbājiyati anena vinayakammenāti pabbājanīyaṃ, tameva kammaṃ pabbājanīyakammaṃ. Tīsūti bhaṇḍanakārakaabhiṇhāpattikakuladūsakavasena tividhesu aṅgesu. Yena kenaci aṅgenāti sambandho. Yadi sabbāni kammāni kātuṃ vaṭṭatīti yojanā. Evaṃ sati campeyyakkhandhake (mahāva. 400 ādayo) vuttaṃ idaṃ vacanaṃ virujjhatīti sambandho. Vacanatthanānattatoti vacanassa ca atthassa ca nānābhāvato. Tamevatthaṃ vitthārento āha ‘‘tajjanīyakammārahassāti imassa hī’’tiādi. Tattha ‘‘tiṇṇaṃ bhikkhave’’tiādivacanassa aṅgasambhavo atthoti yojanā. Tasmāti yasmā na virujjhati, tasmā. Saṅghena kataṃ hotīti sambandho. Iminā lakkhaṇena tajjanīyādikammārahassa tassa bhikkhussāti yojanā. Evaṃ kammasanniṭṭhānatthaṃ dassetvā aṅgasambhavatthaṃ dassento āha ‘‘yassa panā’’tiādi. Tattha yassāti bhikkhussa, atthīti sambandho. Bhaṇḍanakārakādīsūtiādisaddena abhiṇhāpattikakuladūsakāni saṅgaṇhāti. Ākaṅkhamāno saṅgho kareyyāti sambandho. Kammārahanti kammassa, kamme vā arahaṃ. Etthāti kammakkhandhake. Pubbenāti pubbe vuttena campeyyakkhandhakena. Aparanti apare vuttaṃ kammakkhandhakaṃ. Sametīti samaṃ gacchati.
“于彼”指于诸业中与呵责业相连,或指于诸支中依诤论制造者而相连。“然而”意为虽如此说。“作者”指作甘马语的宣说者,这是连接。“确实”是显示结果。“以真实之事”即以真实的事由。“其他业”指呵责业之外的其他业。“为何对愚者、无能者、多犯戒者应作呵责业”,这是连接。“此亦”指呵责业也是如此。“于一切处”即于一切业中。显示巴利原文
Tatthāti kammesu, tajjanīyakammeti sambandho, aṅgesu vā, bhaṇḍanakārakavasenāti sambandho. Atha khoti tathā vuttāpīti attho. Karontena kammavācāvācakenāti sambandho. Hīti phalajotako. Bhūtena vatthunāti tacchena vatthunā. Aññassa kammassāti tajjanīyakammato aññassa kammassa. Kasmā bālassa abyattassa āpattibahulassa tajjanīyakammaṃ kātabbanti yojanā. Idampīti tajjanīyakammampi. Sabbatthāti sabbesu kammesu.
不应撤销的十八种等论显示巴利原文
Nappaṭippassambhetabbaaṭṭhārasakādikathā
8 “散乱毛”指倒伏之毛。“此”指衣。“净行者”一词,在此因未接触的辅音连结中,后面的‘他’音变为‘他’音,故应依第二音节之读法为正确。“以何”指以衣。“驱摈”即从驱摈。“十日或五日应满”,这是关联。“确实”即真实。“以此量”即以此十日、五日的量。显示巴利原文
8.Pannalomāti patitamānalomā. Etanti vattaṃ. Netthāranti ettha aphuṭṭhakkharasaṃyoge parassa takārassa thakāro hoti, tasmā dutiyakkharena pāṭho yutto. Yenāti vattena. Nissāraṇāti nissāraṇato. Dasa vā divasāni, pañca vā divasāni pūretabbanti yojanā. Hīti saccaṃ. Ettakenāti etappamāṇena dasapañcadivasena.
二、依止甘马论显示巴利原文
2. Niyassakammakathā
11 “诸比丘亦常”:此处,因不变化词有多种义项,这里的‘apissu’一词为‘常’义。‘pakata’一词,在‘追悔常’等中为‘压倒’义,但在此处为‘忙碌’义,为显示此义,故说‘常忙碌’。显示巴利原文
11.Apissu bhikkhū pakatāti ettha nipātānamanekatthattā idha apissusaddo niccattho hoti. Pakatasaddo ‘‘kukkuccapakatā’’tiādīsu (pārā. aṭṭha. 1.tatiyasaṅgītikathā; pāci. aṭṭha. 438) abhibhavanattho, idha pana byāvaṭatthoti dassento āha ‘‘niccaṃ byāvaṭā hontī’’ti.
三、驱出羯磨论显示巴利原文
3. Pabbājanīyakammakathā
27 “于此”:指阿沙基与布那巴苏咖之事。“身”:在此,为说明“以身嬉戏者为身”的词义,故说“称为身嬉戏”。以同样方法,“以语嬉戏者为语”,身与语二者为“身语”,如此显示词义。此处,最后这一词义是聚集相违释;在聚集相违释中,有些地方语法家们认为它是阳性,如“法与律”等。为显示“违越以身门所制之学处者为身”的词义,故说“称为违越于身门所制之学处”。“以身违越所制之学处者为身”的词义也成立。通过“称为伤害”,说明伤害就是伤害,该伤害本身即是伤害性,这是词义。通过“灭摈”,显示字根“杀”(hana)的伤害义。“依被禁止的医疗行业等,煮油、煮阿利他等,称为身邪命”——这是连接。以此显示邪命的形式。显示巴利原文
27.Etthāti assajipunabbasukavatthumhi. Kāyikoti ettha kāyena kīḷatīti kāyikoti vacanatthaṃ dassento āha ‘‘kāyakīḷā vuccatī’’ti. ‘‘Eseva nayo’’ti iminā vācāya kīḷatīti vācasiko, kāyiko ca vācasiko ca kāyikavācasikoti vacanatthaṃ atidisati. Ettha ca pacchimavacanattho samāhāradvando, samāhāradvandepi katthaci pulliṅgamicchanti saddavidū ‘‘dhammavinayo’’tiādīsu (vibha. aṭṭha. 509) viya. Kāyadvārapaññattasikkhāpadaṃ vītikkamatīti kāyikoti vacanatthaṃ dassento āha ‘‘kāyadvāre paññattasikkhāpadavītikkamo vuccatī’’ti. Kāyena paññattasikkhāpadaṃ vītikkametīti kāyikoti vacanatthopi yujjateva. ‘‘Upahananaṃ vuccatī’’ti iminā upahananaṃ upaghātaṃ, tameva upaghātikanti vacanatthaṃ dasseti. ‘‘Nāsana’’nti iminā hanadhātuyā hiṃsanatthaṃ dasseti. Paṭikkhittavejjakammādivasena telapacanaariṭṭhapacanādīni kāyiko micchājīvo nāmāti yojanā. Iminā micchājīvassa sarūpaṃ dasseti.
四、令和解羯磨论显示巴利原文
4. Paṭisāraṇīyakammakathā
33 “于苏达摩事中,应知此义”——这是连接。“未求听”:此处,前缀“apa”加“loka”一词有询问之义,故说“未询问”。显示巴利原文
33. Sudhammavatthusmiṃ evamattho veditabboti yojanā. Anapaloketvāti ettha apapubbo lokasaddo āpucchanatthoti āha ‘‘na āpucchitvā’’ti.
34 “何等”,意为“何等副食主食”。“诸”,即你们。“居士”是称呼之词。此与诸长老相关。“准备”指已准备。以“彼说此”这句,显示此处“彼说此”中省略了鼻音连音。“即”一词,因与“胡麻丸”相连,故为阴性,所以说“此阴性”。“胡麻糖丸”是指混有胡麻的糖丸。由“彼不存在”这句,显示后句中的“何”词对前句“彼”词的依待性。“一人”,是连接之词。“糕饼”,指糕饼,或以糕饼所做的买卖。“以彼”,即以此因。“不”,是对居士而言。“长老”,指苏达摩长老。“何等任何”,此处显示“任何即是何所说”,所以说“任何即胡麻丸之说”。“此”,指此义。“彼”,指小鸡。“乌鸦所下”,是乌鸦所下而未作,此处相连。“汝亦”中的“亦”字,是依待于小鸡。未曾说比丘之语,未曾说居士之语,如此显示此义,应这样连接。显示巴利原文
34.Kinti kiṃ nāma khādanīyabhojanīyaṃ. Voti tumhehi. Gahapatīti ālapanapadaṃ. Therānaṃ atthāyāti sambandho. Paṭiyattanti paṭiyāditaṃ. ‘‘Etaṃ avocā’’ti iminā etadavocāti ettha niggahitādesasandhiṃ dasseti. Yadidanti saddo ‘‘tilasaṃguḷikā’’ti padena yojitattā itthiliṅgoti āha ‘‘yā aya’’nti. Tilasakkhalikāti tilena saṃsaṭṭhā sakkhalikā. ‘‘Sā natthī’’ti iminā uttaravākye yaṃsaddassa pubbavākye taṃsaddāpekkhataṃ dasseti. Eko purisoti sambandho. Pūviyoti pūvaṃ, pūvena vā kayavikkayo. Tenāti kāraṇena. Nanti gahapatiṃ. Theroti sudhammatthero. Yadeva kiñcīti ettha kiñci eva yaṃ vacananti dassento āha ‘‘kiñcideva tilasaṃguḷikāvacana’’nti. Idanti imaṃ atthaṃ. Soti kukkuṭapotako. Kākavassitanti kākassa vassitaṃ, neva akāsīti sambandho. Tayāpīti pisaddo kukkuṭapotakaṃ apekkhati. Neva bhikkhuvacanaṃ vuttaṃ, na gihivacanaṃ vuttaṃ, iti imamatthaṃ dassetīti yojanā.
非法羯磨等十二法论显示巴利原文
Adhammakammādidvādasakakathā
39 “以先前诸业”,是连接之词。“于彼”,指于诸支分。如同作回避时,居士们不得利益,应这样连接。“遍满萨咖界”是精进之义,故说“精进者”。“于彼”,指于无义等。“义破”,指居士们利益的破坏。“终结”,指居士们的终结。“居士们”在此是同义属格,故说“于居士们之近处”。若作时为真实,若不作则不然,应这样连接。“以一支分亦”中的“亦”字,是可能之义,以此显示以更多支分更何须说。“于此”,指于应令忆念的羯磨。“以此调伏羯磨应令忆念面前自犯过失”,因此是应令忆念,此羯磨即是应令忆念羯磨。显示巴利原文
39. Purimehi kammehīti sambandho. Tatthāti aṅgesu. Yathā parisakkiyamāne gihino lābhaṃ na labhantīti yojanā. Paripubbo sakkadhātu parakkamatthoti āha ‘‘parakkamanto’’ti. Tatthāti anatthādīsu . Atthabhaṅgoti gihīnaṃ atthassa bhaṅgo. Avasananti gihīnaṃ avasanaṃ. Gihīnanti ettha sāmyatthe sāmivacananti āha ‘‘gihīnaṃ santike’’ti. Yathā kariyamāne sacco hoti, evaṃ na karotīti yojanā. Ekaṅgenāpīti pisaddo sambhāvanattho, tato adhikehi aṅgehi kā nāma kathāti dasseti. Etthāti paṭisāraṇīyakamme. Paṭimukhaṃ attano dosaṃ sarāpetabbaṃ anena vinayakammenāti paṭisāraṇīyaṃ, tameva kammaṃ paṭisāraṇīyakammaṃ.
五、于不见罪时举罪甘马论显示巴利原文
5. Āpattiyā adassane ukkhepanīyakammakathā
46 “共说”:此处显示共说语根的说义,故说“汝等应告知”。汝等共说、应说,此为其义。显示巴利原文
46.Saṃsathāti ettha saṃsadhātuyā kathanatthaṃ dassento āha ‘‘ārocethā’’ti. Tumhe saṃsatha, kathethāti attho.
50 “作争论者”等,是依因近行而说,故言“争论等之因”等。造作争论等为因,由此所犯的罪为果;对其罪若不见时,应作举罪甘马,这是它的意趣所在。“彼”者,指其罪。显示巴利原文
50.Bhaṇḍanakārako hotītiādi kāraṇūpacāravasena vuttoti āha ‘‘bhaṇḍanādipaccayā’’tiādi. Bhaṇḍanakārakādi kāraṇaṃ, tena āpannā āpatti phalaṃ, tassā adassane ukkhepanīyakammaṃ kātabbanti adhippāyo. Tassāti āpattiyā.
51 “于此”,指在举罪甘马中。“于彼”,指在四十三事中。“不应被驱散”,此处遮止了词根 dhaṃs 的“行”义,故说“不应呵责”。因为在“Rajonuddhaṃsatī”等处,dhaṃs 词根确实用于“行”义。“非比丘以诸比丘”,此处遮止了“同一比丘以同一诸比丘”之义,故说为“另一比丘以另一诸比丘”。“非居士幢”,此处说居士们的幢即是居士幢,意指白衣等,故说“白衣等”。“非外道等三句”,指“不应亲近外道,应亲近诸比丘,应学比丘之学”这三句。借“不应被轻蔑”一语,显示在此处“不应被侵犯”中,前缀“ā”的 sad 词根与前缀“apa”的 sad 词根意义相同。“内或外”,此处问何者之内或外,故说“精舍的内外”。“其余一切事”,应如此与前句连接。“以此”,即指于罪不见时所作的举罪甘马。显示巴利原文
51.Etthāti ukkhepanīyakamme. Tatthāti tecattālīsavattesu. Anuddhaṃsetabboti ettha dhaṃsadhātuyā gatyatthaṃ paṭikkhipanto āha ‘‘na codetabbo’’ti. ‘‘Rajonuddhaṃsatī’’tiādīsu (bu. vaṃ. 2.101) hi dhaṃsadhātu gatyatthe vattati. ‘‘Na bhikkhu bhikkhūhī’’ti ettha soyeva bhikkhu teheva bhikkhūhīti atthaṃ nivārento āha ‘‘añño bhikkhu aññehi bhikkhūhī’’ti. Na gihiddhajoti ettha gihīnaṃ dhajo gihiddhajoti vutte odātavatthādīnīti āha ‘‘odātavatthānī’’tiādi. Na titthiyādipadattayanti ‘‘na titthiyā sevitabbā, bhikkhū sevitabbā, bhikkhusikkhāya sikkhitabba’’nti padānaṃ tayaṃ. ‘‘Na apasādetabbo’’ti iminā na āsādetabboti ettha āpubbasadadhātuyā apapubbasadadhātuyā samānabhāvaṃ dasseti. ‘‘Anto vā bahi vāti’’ ettha kassa anto vā bahi vāti āha ‘‘vihārassā’’ti. Sesaṃ sabbaṃvattanti yojanā. Imināti āpattiyā adassane ukkhepanīyakammena.
65 “彼”者,指其罪。“于此”,指于不舍弃恶见时所作的举罪甘马中。于不见罪等情形之中,以此律之羯磨将其举出、将其除去,故为“举罪”;此羯磨本身即是举罪甘马。显示巴利原文
65.Tassāti āpattiyā. Idhāti pāpikāya diṭṭhiyā appaṭinissagge kate ukkhepanīyakamme. Āpattiadassanādīsu uddharitvā khipīyati apanīyati anena vinayakammenāti ukkhepanīyaṃ, tameva kammaṃ ukkhepanīyakammaṃ.
2. 别住犍度显示巴利原文
2. Pārivāsikakkhandhakaṃ
一、别住者行法论显示巴利原文
1. Pārivāsikavattakathā
75 75. 在别住犍度中,为显示“别住者”一词之义为“行别住者”,故说“行别住者”。“于彼”者,指“行别住者”此派生词句。“于他们”者,指四种别住。“外道别住”者,外道之别住,或应给予外道之别住,或外道应行之别住,为外道别住。“不覆藏别住”者,不覆藏之别住为不覆藏别住。“于彼”者,指不覆藏别住。“诸”者,语词。“然此”者,指此覆藏别住。“于此”者,指别住犍度。“余”者,指不覆藏别住之余。“三”者,指不覆藏别住等三种,应给予,此为连接。为说“应给予谁”,故说“由谁”等。“已犯且”者,指应犯且。“于他们”者,指三种别住。“然这些”者,指三种。“于此”者,指别住犍度。“因此”者,因在此所意指,故。“于这些”者,指三种别住。显示巴利原文
75. Pārivāsikakkhandhake pārivāsikāti padassa parivāsaṃ parivasantīti pārivāsikāti dassento āha ‘‘parivāsaṃ parivasantā’’ti. Tatthāti ‘‘parivāsaṃ parivasantā’’ti taddhitavākye. Tesūti catubbidhesu parivāsesu. Titthiyaparivāsoti titthiyānaṃ parivāso, titthiyānaṃ vā dātabbo parivāso, titthiyehi vā parivasitabbo parivāso titthiyaparivāso. Appaṭicchannaparivāsoti appaṭicchanno parivāso appaṭicchannaparivāso. Tatthāti appaṭicchannaparivāse. Yanti vacanaṃ. Ayaṃ panāti ayaṃ paṭicchannaparivāso pana. Idhāti pārivāsikakkhandhake. Sesāti appaṭicchannaparivāsato sesā. Tayoti appaṭicchannaparivāsādayo tayo, dātabbāti sambandho. Kassa dātabbāti āha ‘‘yenā’’tiādi. Āpannā cevāti āpajjitabbā ceva. Tesūti tividhesu parivāsesu. Ete panāti tayo pana. Idhāti pārivāsikakkhandhake. Tasmāti yasmā idha adhippetā, tasmā. Etesūti tividhesu parivāsesu.
“本性比丘”者,此处为明示所意指的本性比丘,故说“除……外”等。“应行本根牵回者等”者,此处以“等”字包含应行僧悦意、行僧悦意者、应行出罪者等。以“亦”字关联本性者的本然状态。“他们”者,指那些本性比丘。“他们作任何礼敬等事”为连接。“受用”者,此处的受用称为领受,故说“领受”。“于彼”者,指于礼敬等事,此为位格。“应取之业”者,此是恭敬的同义词,为连接。“礼敬等”者,指礼敬、起立、合掌等业。“扇风等施与”者,指施与以扇扇出的风等。“持来座位”者,此处持来即持来,持来座位即持来座位。为显明语义,故更说“座之持来”。“敷设亦”者,由持来而敷设的缘故,持来本身即得此名,故说“或者即是敷设”。以“洗足水”显示洗足之水,即足水的语义。以“足台”显示足之台座,即足座的语义。以“或拭足布”显示足之擦拭布,即足布的语义。“对于弟子的礼敬等亦应”为连接。以“亦”字显示,对于受用其他事物者,还有何语可说。“他们”者,指这些弟子。“信出家者”者,指由信而出家者。“良家子”者,指生为良家子及行为如良家子者。“作”,具足询问即为连接。“称名为被遮止的不可受用”,故说“自被遮止以来便为无罪”。“彼此之间犹如上座”者,此处。显示巴利原文
Pakatattānaṃ bhikkhūnanti ettha adhippetapakatatte dassento āha ‘‘ṭhapetvā’’tiādi. Mūlāyapaṭikassanārahādīnampīti ettha ādisaddena mānattārahamānattacārikaabbhānārahādayo saṅgaṇhāti. Pisaddena pakatipakatattaṃ apekkhati. Teti pakatattā. Yaṃ abhivādanādiṃ karontīti yojanā. Sādiyantīti ettha sādiyanaṃ nāma sampaṭicchananti āha ‘‘sampaṭicchantī’’ti. Tatthāti abhivādanādīsu, niddhāraṇe cetaṃ bhummavacanaṃ. Sāmīcikammanti etaṃ ābhisamācārikassa adhivacananti yojanā. Abhivādanādīnīti abhivādanapaccuṭṭhānaañjalikammāni. Bījanavātadānādinoti bījaniyā paharitena pavattassa vātassa dānādino. Āsanābhihāranti ettha abhiharaṇaṃ abhihāro, āsanassa abhihāro āsanābhihāroti vacanatthaṃ dassento āha ‘‘āsanassa abhiharaṇa’’nti. Paññāpanampi abhiharitvā paññāpitattā abhihāroyeva nāmāti āha ‘‘paññāpanameva vā’’ti. ‘‘Pādadhovanaudaka’’nti iminā pādassa dhovanaṃ udakaṃ pādodakanti vacanatthaṃ dasseti. ‘‘Pādaṭṭhapanaka’’nti iminā pādassa ṭhapanakaṃ pīṭhaṃ pādapīṭhanti vacanatthaṃ dasseti. ‘‘Pādaghaṃsanaṃ vā’’ti iminā pādassa ghaṃsanaṃ kathalikaṃ pādakathalikanti vacanatthaṃ dasseti. Saddhivihārikānampi abhivādanādinti sambandho. Pisaddena aññesaṃ sādiyantassa kā nāma kathāti dasseti. Teti saddhivihārikā. Saddhāpabbajitāti saddhāya pabbajitā. Kulaputtāti jātikulaputtā, ācārakulaputtā ca. Karonti, āpucchantiyevāti sambandho. Vāritampi asādiyanaṃ nāmāti āha ‘‘vāritakālato paṭṭhāya anāpattī’’ti. Mithu yathāvuḍḍhanti ettha mithusaddo aññamaññapariyāyo, yathāsaddo yaṃsaddapariyāyo, vicchattho cāti āha ‘‘aññamaññaṃ yo yo vuḍḍho’’ti. Aññamaññañhi mithati saṅgamaṃ karotīti mithūti vuccati. Tena tenāti bhikkhunā, ‘‘sāditu’’nti pade bhāvakattā. Sādituṃ anujānāmīti sambandho.
“依长老次第”以此显示“依长老之次第”,即“如长老”的第四格不变词;而前词则为第一格不变词。“于行列”即指在行列中。“即在彼处”即指在僧团新作之处。“亦于自恣”以“亦”字显示不仅于布萨,也于自恣。“由僧团分配”为连接。显示巴利原文
‘‘Vuḍḍhapaṭipāṭiyā’’ti iminā vuḍḍhānaṃ paṭipāṭi yathāvuḍḍhanti catutthīabyayībhāvaṃ dasseti. Purimapade pana paṭhamāabyayībhāvo. Pāḷiyāti pantiyā. Tatthevāti saṅghanavakaṭṭhāne eva. Pavāraṇāyapīti pisaddena na kevalaṃ uposatheyeva, atha kho pavāraṇāyapīti dasseti. Saṅghena bhājiyamānanti sambandho.
与“来去的比丘”相连。“四堂食”者:四面有门的殿堂为四堂,即食堂,于彼处依序所供之食为四堂食。“此”指四堂食。“于行列”即于比丘的行列。“下降”即向下退让。“手范围”即施食者之手所及的范围。“彼”指俗人。“由园民沙弥”一语,在“令持来”中为使役用法。“自己”即别住比丘未经命令而自作。“亦于大钵食”即投入大钵中所给之食也是如此。“然于何处”即于分配处。显示巴利原文
Oṇojananti avanudate oṇojanaṃ. Avapubbo nudadhātu nakārassa ṇakāraṃ, dakārassa ca jakāraṃ katvā oṇojananti vuccati. Nudadhātu apanayanattho, tena vuttaṃ ‘‘vissajjanaṃ vuccatī’’ti. Uddesabhattādīnītiādisaddena salākabhattādīni saṅgaṇhāti. Assāti pārivāsikassa. Tānīti dve tīṇi uddesabhattādīni. Heṭṭhāti attano heṭṭhā. Gāhethāti navakatare bhikkhū gāhāpetha. Bhattapaccāsāti bhattameva paccāsā bhattapaccāsā, paccāsābhattanti attho. ‘‘Vissajjetabbānī’’ti iminā avanuditabbanti oṇojananti atthaṃ dasseti. Evanti gahetvā vissajjamāneti yojanā. Tānīti uddesabhattādīni. Yadi pana na gaṇhātīti sace saṅghato vassaggena na gaṇhāti. Na vissajjetīti sace aññassa na vissajjeti. Odissāti uddisitvā. Tassāti pārivāsikassa. Hīti yasmā. Saṅghanavakaṭṭhāne nisinnassa tassāti yojanā. Bhattaggeti bhattassa gahaṇaṭṭhāne. Soti pārivāsiko, mā kilamitthāti sambandho. Idanti oṇojanaṃ. Assāti pārivāsikassa, anuññātanti sambandho.
与“诸比丘来来去去”相连。“四堂食”者:四面有门的殿堂为四堂,即食堂,于彼处依序所供之食为四堂食。“此”指四堂食。“于行列”即于比丘的行列。“下降”即向下退让。“手范围”即施食者之手所及的范围。“行列”即次第。“由园民沙弥”一语,在“令持来”中为使役用法。“自己”即别住比丘未经命令而自作。“亦于大钵食”即投入大钵中所给之食也是如此。“然于何处”即于分配处。显示巴利原文
Āgatāgatehi bhikkhūhīti sambandho. Catussālabhattanti catumukhā sālā catussālā bhojanasālā, tattha paṭipāṭiyā dinnaṃ bhattaṃ catussālabhattaṃ. Etanti catussālabhattaṃ. Pāḷiyāti bhikkhūnaṃ pāḷiyā. Osakkitvāti heṭṭhā sakkitvā. Hatthapāseti bhattadāyakassa hatthapāse. Senoti kulalo. ‘‘Ārāmikasamaṇuddesehī’’ti padaṃ ‘‘āharāpetu’’nti pade kāritakammaṃ. Sayamevāti pārivāsikena anāṇatto hutvā sayameva. Mahāpeḷabhattepīti mahatiyaṃ peḷāyaṃ pakkhipitvā dinne bhattepi. Yattha panāti parivisaṭṭhāne pana.
76 76. 此处,为显示“正行”一词中“彼”字的不定指含义,故说“今此所说之正行”。应以此而正行者,为正行。于其中,即于正行中。不应授具足戒者:于此,即便作为戒师而令听闻甘马语,亦属授具足戒,故说“即使作为戒师,亦不应令其听闻甘马语”。于他不在时:即自己不在宣说他人甘马语之处时。不应给予依止者:于此,仅指不应给予客比丘依止,非指已给予依止者;为显示此义,故说“不应给予客比丘依止”等,并与“由诸比丘所摄受”相连。显示巴利原文
76. Tatrāyaṃ sammāvattanāti ettha tasaddassa aniyamaniddesabhāvaṃ dassento āha ‘‘idāni yā ayaṃ sammāvattanā vuttā’’ti. Sammā vattitabbaṃ etāyāti sammāvattanā. Tatthāti sammāvattanāyaṃ. Na upasampādetabbanti ettha ācariyena hutvā kammavācāsāvanampi upasampādanamevāti āha ‘‘ācariyena hutvāpi kammavācā na sāvetabbā’’ti. Aññasmiṃ asatīti attanā aññasmiṃ kammavācāvācake asati. Na nissayo dātabboti ettha āgantukānameva nissayo na dātabbo, na dinnanissayānampīti dassento āha ‘‘āgantukānaṃ nissayo na dātabbo’’tiādi, yehipi bhikkhūhi gahitoti sambandho.
他沙马内拉:指在常时给予亲教师而被摄受的沙马内拉之外的沙马内拉。为尊位所在处:是一切认可中尊位所在之处。有能力者:指有能力教诫比丘尼者。以此显示:由已获得认可者所差遣,即便未获认可者,亦得以重法或其他方式教诫比丘尼。“已来之比丘尼应说”与此相连。“或”指汝等之。“彼”指比丘。“或”指汝等之,与“将给”相连。显示巴利原文
Aññosāmaṇeroti pakatattakāle upajjhaṃ datvā gahitasāmaṇerehi añño sāmaṇero. Ādhipaccaṭṭhānabhūtāti sabbasammutīnaṃ adhipatibhāvassa ṭhānabhūtā. Paṭibalassāti bhikkhuniyo ovadituṃ paṭibalassa. Iminā laddhasammutikena āṇatto aladdhasammutikopi garudhammehi vā aññehi vā bhikkhuniyo ovadituṃ labhatīti dasseti. Āgatā bhikkhuniyo vattabbāti sambandho. Voti tumhākaṃ. Soti bhikkhu. Voti tumhākaṃ, dassatīti sambandho.
由漏泄精液:指由漏泄精液之罪因。应联结为:不应犯身触等重罪。为依罪聚详说诸罪事之更恶与更更恶性,故说“于七聚中”等。更更恶:恶作罪比恶说罪更更恶。彼诸:指七聚罪。如前法:如前所述诸罪之法则。差别:指诸事之差异。如是依罪聚明示诸罪事之更恶与更更恶性已,今为依学处而明示他们之二,故说“然于制定所违之学处”等。二者俱:指名与事二者俱。显示巴利原文
Sukkavissaṭṭhiyāti sukkavissaṭṭhiāpattikāraṇā. Kāyasaṃsaggādigarukāpatti nāpajjitabbāti yojanā. Āpattikkhandhavasena āpattivatthūnaṃ pāpiṭṭhabhāvañca pāpiṭṭhatarabhāvañca vitthārento āha ‘‘sattasu hī’’tiādi. Pāpiṭṭhatarāti dubbhāsitāpattito dukkaṭāpatti pāpiṭṭhatarā. Tāsanti sattannaṃ āpattīnaṃ. Purimanayenevāti purimānaṃ āpattīnaṃ nayeneva. Bhedoti vatthūnaṃ viseso. Evaṃ āpattikkhandhavasena āpattivatthūnaṃ pāpiṭṭhapāpiṭṭhatarabhāvaṃ dassetvā idāni sikkhāpadavasena tesaṃ taṃ dassento āha ‘‘paṇṇattivajjasikkhāpade panā’’tiādi. Ubhayampīti vatthuāpattisaṅkhātaṃ ubhayampi.
“业”者:此处,作为因的业,其名称转用于作为果的甘马语中,由此作为果的甘马语亦被称为业,故说“称为别住甘马语”。若有业,或应依业而说,故称甘马语——其词义应如此确立。耕作业,即名为耕作的事业;护牛业,即名为护牛的事业。以“业已作”显示词义:造业者名为业者。“他们”即他们业者比丘,与“不应呵责”相连。显示巴利原文
Kammanti ettha kāraṇabhūtassa kammassa nāmaṃ kāriyabhūtāyaṃ kammavācāyaṃ upacāravasena kāriyabhūtā kammavācā kammanti vuccatīti āha ‘‘parivāsakammavācā vuccatī’’ti. Kammasmiṃ sati, kammena vā vacitabbāti kammavācāti vacanattho kātabbo. Kasikammanti kasisaṅkhātaṃ kammaṃ. Gorakkhakammanti gorakkhasaṅkhātaṃ kammaṃ. ‘‘Kammaṃ kata’’nti iminā kammaṃ karontīti kammikāti vacanatthaṃ dasseti. Teti kammikā bhikkhū, na garahitabbāti sambandho.
“应由此过失而说者”,名为“应说”;具有应说之事者,名为“有应说”;不应作彼——这是此处的含义。为详细解释此义,故说“为障碍故”等。应将下句连读:只要该诤事尚未平息,从此住处一步也不应离开。“彼”指“你的”。显示巴利原文
Vacitabbaṃ anena dosenāti vacanīyaṃ, saṃvijjati vacanīyaṃ assāti savacanīyaṃ, taṃ na kātabbanti attho. Tamevatthaṃ vitthārento āha ‘‘palibodhatthāya hī’’tiādi. Yāva na taṃ adhikaraṇaṃ vūpasantaṃ hoti, tāva imamhā āvāsā ekapadampi mā pakkāmīti yojanā. Teti tuyhaṃ.
“随说”者:此处,依教诫而随他言说者,称为“随说”。就所说的“长老事”而言,故说“于精舍中不应作长老事”。为显示长老事的具体表现,故说“由说巴帝摩卡者”等。“我”即“我的”;“汝”即“你的”。关于“不应举罪”:此处,为何不应举罪?故说“由事或由罪”。“不应令忆念”即不应令彼忆念。“不应与诸比丘相结合”:此处,为表明不应以争论将自己与诸比丘相互结合,故说“不应使他们互相结合而发起争论”。显示巴利原文
Anuvādoti ettha anusāsanavasena aññe vadatīti anuvādoti vutte jeṭṭhakaṭṭhānanti āha ‘‘vihāre jeṭṭhakaṭṭhānaṃ na kātabba’’nti. Jeṭṭhakaṭṭhānaṃ sarūpena dassento āha ‘‘pātimokkhuddesakena vā’’tiādi. Meti mayhaṃ. Tanti tavaṃ. Na codetabboti ettha kena na codetabboti āha ‘‘vatthunā vā āpattiyā vā’’ti. Na sāretabboti na sarāpetabbo. Na bhikkhūhisampayojetabbanti ettha bhikkhūhi attanā kalahavasena na sampayojetabbanti dassento āha ‘‘aññamaññaṃ yojetvā kalaho na kāretabbo’’ti.
“由僧团长老而成”的意思是:正在成为僧团长老者。既然不应走在前面,为何又要走在后面?因此说到“十二肘”等。“座位边界”是指座位本身就是边界,是低劣的,故称座位边界。为说明其义,所以说“称为僧团新座位”。“彼之”中的“彼”指座位边界;“之”指别住者。“于彼处”即于座位边界。“此”指别住者,与“不得”相连。“所取之余”指已被占用的卧处之外的部分。“充满鼬粪”指充满了鼬的粪便。“之”指别住者的。“尘土所毁之地”指被尘土毁坏、湮没之处,故称尘土所毁之地。“充满树胶与老鼠”指充满了树胶和老鼠。“叶屋”指用树叶覆盖的屋子。“之”指别住者的。“一切住处”是连带所说。“以这些”指以清净的比丘们。“于他们”指于住处。“往”指前往住处。“资具”指雨安居所得的利养。“一边”指不站在比丘们的行列中,而立于一旁。显示巴利原文
Saṅghattherena hutvāti saṅghattherena hontenapīti attho. Purato agantabbe samāne kiṃ pacchato gantabbanti āha ‘‘dvādasahattha’’ntiādi. Āsanapariyantoti āsanameva pariyanto lāmakoti āsanapariyanto, tadatthaṃ dassento āha ‘‘saṅghanavakāsanaṃ vuccatī’’ti. Svāssāti so assa. Soti āsanapariyanto. Assāti pārivāsikassa. Tatthāti āsanapariyante. Ayanti pārivāsiko, na labhatīti sambandho. Gahitāvasesāti gahitāhi seyyāhi avasesā. Maṅgulagūthabharitāti maṅgulānaṃ gūthehi pūritā. Assāti pārivāsikassa. Rajehi hatā nāsitā bhūmi etthāti rajohatabhūmi. Jatukamūsikabharitāti jatūhi ca mūsikāhi ca pūritā. Paṇṇasālāti paṇṇehi chāditā sālā. Assāti pārivāsikassa. Sabbepi āvāsāti yojanā. Etehīti pakatattehi. Tesūti āvāsesu. Yanti āvāsaṃ. Paccayanti vassāvāsikalābhaṃ. Ekapasseti bhikkhūnaṃ pāḷiyaṃ aṭṭhatvā ekasmiṃ passe.
“之”指别住者的,与“给与”相连。“唯彼”就是指座位等边界。“于亲属邀请之处被邀请者”是连接句。“于彼处”指那户人家。“安排”即已作安排。“之”指该人家的,或应当有。显示巴利原文
Assāti pārivāsikassa, dentīti sambandho. So evāti āsanādipariyanto eva. Ñātipavāritaṭṭhāne nimantitenāti sambandho. Tatthāti taṃ kulaṃ. Saṃvidhāyāti saṃvidahitvā. Assāti kulassa, bhaveyya vā.
“羞愧者”指感到羞耻的人。“即使由”指即使由别住者。“已受持”指已受持住于阿兰若的头陀支。“如是”指正如不应受持阿兰若支一样。“常乞食头陀支亦”中的“亦”字是就阿兰若支而言。“然而彼”指然而那位别住者。显示巴利原文
Harāyamānenāti lajjamānena. Yenāpīti pārivāsikenapi. Samādinnanti āraññikadhutaṅgasamādinnaṃ. Tathāti yathā āraññikaṅgaṃ na samādātabbaṃ, tathā. Piṇḍapātikadhutaṅgampīti pisaddo āraññikaṅgaṃ apekkhati. Yo panāti pārivāsiko pana.
“对不告知者”表示连接;或者,“当不告知时”表示连接。“以此因”:以此为缘,此处“缘”字表因义,且从格语词用于因义,以此显示。应解作“彼夜断即是缘,由此而生”。“沙弥们”一词,在“令煮”一词中是使役宾语。此处亦然:自己取出后,在精舍中令煮后,对食用者并无禁止。何以故?因说“由此而生”故。“村”者,指大村,意为一切时中不离数百比丘之村。“村住处”者,村本身以小为义而称为村,于其中所造的住处即是村住处。显示巴利原文
Anārocentassa meti yojanā. Anārocente satīti vā yojanā. ‘‘Iminā kāraṇenā’’ti iminā tappaccayāti ettha paccayasaddo kāraṇattho, nissakkavacanañca kāraṇatthe hotīti dasseti. So ratticchedo eva paccayo tappaccayoti vacanattho kātabbo. ‘‘Sāmaṇerehī’’ti padaṃ ‘‘pacāpetvā’’ti pade kāritakammaṃ. Etthāpi pakatiyā nīharāpetvāpi vihāre pacāpetvāpi bhuñjantassa paṭisedho natthi. Kasmā? ‘‘Tappaccayā’’ti vuttattā. Gāmeti mahāgāme, sabbakālaṃ anekasatehi bhikkhūhi avivitte gāmeti attho. Gāmakāvāsanti gāmoyeva khuddakaṭṭhena gāmako, tasmiṃ kārito āvāso gāmakāvāso, taṃ.
“由已去的客比丘别住者”为连接。“于彼处”:指在某精舍,“一切比丘”是连接。“于彼彼处”:指在各个所住之处。不见某些比丘,由于未见而不告知,便唯有夜断,这是其意趣。显示巴利原文
Gatena āgantukapārivāsikenāti sambandho. Tatthāti kismiñci vihāre, sabbe bhikkhūti sambandho. Tattha tatthāti tasmiṃ tasmiṃ ṭhitaṭṭhāne. Na ekacce passati, apassitattā nāroceti, ratticchedova hotīti adhippāyo.
“对一或众多客比丘”是连接。“此处”者,于“应对客比丘告知”之词中。“以所说之方式”者,以于“客比丘应告知”之词中所说之方式。显示彼所说之方式,故说“若”等。“他们亦”者,客比丘们亦。“彼之”者,别住者之。“对不知者”者,此是不敬之属格语词。“然而此”者,别住者。“去时”者,于客比丘们去时。“他们亦”者,客比丘们亦。“入后”者,下降后,意为进入后。“此与”者,别住者,“知”是连接。“他们之”者,客比丘们之。“彼亦”者,客比丘亦。“之”者,别住者之。“因未知”者,因来之状态未被知。“出罪”之词,于“作”之词中是业,于“成”之词中是作者。“超过之夜”者,从覆藏罪之夜超过之诸夜。“此”者,别住行仪之行道。“无误之行道”者,无违犯之行道,意为决定之行道。显示巴利原文
Ekassa vā bahūnaṃ vā āgantukānanti sambandho. Etthāti ‘‘āgantukassa ārocetabba’’nti pade. Vuttanayenevāti ‘‘āgantukena ārocetabba’’nti pade vuttanayeneva. Taṃ vuttanayamāvikaronto āha ‘‘sace’’tiādi. Tesampīti āgantukānampi. Tassāti pārivāsikassa. Ajānantassevāti anādare cetaṃ sāmivacanaṃ. Ayañca panāti pārivāsiko ca. Gatakāleti āgantukānaṃ gatakāle. Yepīti āgantukāpi. Okkamitvāti osaritvā, pavisitvāti attho. Ayañcāti pārivāsiko ca, jānātīti sambandho. Nesanti āgantukānaṃ. Yopīti āgantukopi. Assāti pārivāsikassa. Aññātattāti āgatabhāvassa ajānitattā. ‘‘Abbhāna’’nti padaṃ ‘‘karotī’’ti pade kammaṃ, ‘‘hotī’’ti pade kattā. Adhikā rattiyoti āpattipaṭicchannarattito adhikā rattiyo. Ayanti pārivāsikavattapaṭipadā. Apaṇṇakapaṭipadāti aviraddhapaṭipadā, ekaṃsapaṭipadāti attho.
“对正在行走的比丘”一句,为关联之语。“应使知”者,即应使听闻。“以境与非境”者,即应以适当之处与不适当之处来告知。“咖拉维咖提萨长老说”一句,为关联之语。显示巴利原文
Gacchantampi bhikkhunti sambandho. Sāvetunti suṇāpetuṃ. Visayāvisayenāti ārocetuṃ desādesena. Karavīkatissatthero āhāti sambandho.
“在布萨日”一句,以此排除“布萨”一词中诸如诵巴帝摩卡等其余含义。“在自恣时亦”者,即在自恣日亦然。“前往”者,即前往比丘所在的处所。“即使通过使者”者,此处为了排除非意中所指的使者,而指明意中所指的使者,故说“应令未达上者……告知”。显示巴利原文
‘‘Uposathadivase’’ti iminā uposatheti ettha uposathasaddassa pātimokkhuddesādayo atthe nivatteti. Pavāraṇāyapīti pavāraṇadivasepi. Gantunti bhikkhussa ṭhitaṭṭhānaṃ gantuṃ. Dūtenāpīti ettha anadhippetadūtaṃ paṭikkhipitvā adhippetadūtaṃ dassetuṃ vuttaṃ ‘‘anupasampannaṃ…pe… ārocāpetabba’’nti.
“空闲住处”者,即远离比丘众的幽静住处。“于何处”者,即于任何住处。“实”者,意为确实,或表因为。“于彼处”者,即在那空闲住处。然而,当有十种障碍存在时,则理当前往,此为关联之语。“异住者们”者,即由羯磨异住、见解异住、戒行异住而成为异住者。显示巴利原文
Suññavihāroti bhikkhūhi vivittavihāro. Yatthāti yasmiṃ āvāse. Hīti saccaṃ, yasmā vā. Tatthāti suññavihāre. Dasavidhantarāye sati pana gantabbamevāti yojanā. Nānāsaṃvāsakehīti kammanānāsaṃvāsakaladdhinānāsaṃvāsakehi.
81 为显示住处等的自相,说「所谓住处」等。「以第三词」:以「在住处或非住处」这第三个词。「在这些」:在住处等中。「从覆盖」:从覆盖物的边缘。「住处内」:在墙壁围绕的住处内。「无差别地」:不区分「被举罪者」或「别住者」,一概而论。「以水滴」:水滴从覆盖处落于此处,即水滴所在处。「在五色覆盖所系之处」:在这些以五种量覆盖所系之处的住处中,这是与上文连接。「别住者与被举罪者连同清净比丘被禁止」:这是与上文连接。「即使在非同一近行」:以「亦」字显示,在同一近行中自不必说,即使在非同一近行中也是如此。「在此」:在同一覆盖的住处等中,若卧下,这是与上文连接。「因此」:即使是六十瓦萨的别住者也是如此。显示巴利原文
81. Āvāsādīnaṃ sarūpaṃ dassento āha ‘‘āvāso nāmā’’tiādi. Tatiyapadenāti ‘‘āvāse vā anāvāse vā’’ti tatiyapadena. Etesūti āvāsādīsu. Chadanatoti chadanakoṭito. Antoāvāseti bhittiparicchinne antoāvāse. Avisesenāti ‘‘ukkhittako’’ti vā ‘‘pārivāsiko’’ti vā visesaṃ akatvā sāmaññena. Udakapātenāti chadanato udakaṃ patati etthāti udakapāto, tena. Pañcavaṇṇacchadanabaddhaṭṭhānesūti pañcapamāṇena chadanena baddhaṭṭhānesu etesu āvāsesūti sambandho. Pārivāsikassa ca ukkhittakassa ca pakatattena saddhiṃ vāritanti yojanā. Nānūpacārepīti pisaddena ekūpacāre pana kā nāma kathāti dasseti . Etthāti ekacchanne āvāsādike, sace nipajjatīti sambandho. Tasminti saṭṭhivassepi pārivāsike.
「应起立、应邀请」:此处是问,是否见到比自己更年长的清净比丘就应起立、应邀请?故说「即使当日达上者」等。「Obuddhaṃ」意为被障碍。「同座」:此处「一」是「相同」的同义词,故说「同瓦萨者之座」,即同瓦萨者的座位。「坐于地上」:此处「地」是「地面」的同义词,故说「坐于地面」。「与另一者」:与别住者。「与同伴一起经行」等,这是与上文连接。「在同一经行处」:以此显示「同一经行处」一词是同格限定复合句。显示巴利原文
Vuṭṭhātabbaṃ, nimantetabboti ettha kiṃ attano vuḍḍhataraṃ pakatattaṃ disvā vuṭṭhātabbaṃ, nimantetabboti āha ‘‘tadahupasampannampī’’tiādi. Obuddhanti palibuddhaṃ. Ekāsaneti ettha ekasaddo samānapariyāyoti āha ‘‘samānavassikāsane’’ti, samānavassikānaṃ āsaneti attho. Chamāyaṃ nisinneti ettha chamāsaddo bhūmipariyāyoti āha ‘‘bhūmiyaṃ nisinne’’ti. Itarenāti pārivāsikena. Sahāyena saddhiṃ caṅkamati viyāti yojanā. ‘‘Ekasmiṃ caṅkame’’ti iminā ekacaṅkamasaddassa tulyādhikaraṇasamāsavākyaṃ dasseti.
「在地上经行」:此处依格意义而用业格,故说「在地上经行者」。「然而此」:这是将要说的。「在此」:在「在地上经行者」这一句中。「经行者」:清净比丘正在经行时。「不应经行」:别住者不应经行,何况在砖砌坚固、栏楯围绕之处呢?此为连接之义。「在山间、林间、丛间」:在山中、林中、丛中,或在山隙、林隙、丛隙中。「近行」:十二肘的近行。显示巴利原文
Chamāyaṃ caṅkamantanti ettha bhummatthe upayogavacananti āha ‘‘chamāyaṃ caṅkamante’’ti. Ayaṃ panāti vakkhamāno pana. Etthāti ‘‘chamāyaṃ caṅkamante’’ti pāṭhe. Caṅkamanteti pakatatte caṅkamante. Na caṅkamitabbanti pārivāsikena na caṅkamitabbaṃ. Ko pana vādo iṭṭhakācayasampanne vedikāparikkhitte iti atthoti yojanā. Pabbatantaravanantaragumbantaresūti pabbatamajjhavanamajjhagumbamajjhesu, pabbatavivaravanavivaragumbavivaresu vā. Upacāranti dvādasahatthaṃ upacāraṃ.
82 「其他」:指新比丘。「对他」:即对新比丘。「不知故,于不说破时无恶作」:因不知悉,故未说破时无恶作。此理通于一切处。「非后非前」:即不先不后,一次地之义。应如此连接:「同一戒腊的两位别住者」。为显两位别住者共住之过失,故说「若二人」等。「对他们」:指对两位别住者。「于此」:即于别住者等五类比丘之中。应连接为「应退回原本者等四类比丘」。显示巴利原文
82.Itaroti navako. Assāti navakassa. Na vattabhede dukkaṭanti aññātattā na vattabhede dukkaṭaṃ. Eseva nayo sabbattha. Apacchāpurimanti apacchā apurimaṃ, ekapahārenāti attho. Samavassā dve pārivāsikāti yojanā. Dvinnaṃ pārivāsikānaṃ ekato vasanadosaṃ dassento āha ‘‘sace hi dve’’tiādi. Nesanti dvinnaṃ pārivāsikānaṃ. Etthāti pārivāsikādīsu pañcasu bhikkhūsu. Mūlāyapaṭikassanārahādayo cattāroti yojanā.
「给予别住等」:此处的「等」字,含摄了退回原本、给予僧悦与出罪。「唯于这些」:唯于给予别住等事中。「此」:指别住者。显示巴利原文
Parivāsadānādīnīti ādisaddena mūlāyapaṭikassanamānattadānaabbhānāni saṅgaṇhāti. Etesvevāti parivāsadānādīsu eva. Ayanti pārivāsiko.
83 为说明「尔时,尊者优波离……」等文的脉络,故说「然此……」等。应连接为「对独处的优波离长老」。或作不敬格解,应连接为「优波离长老独处时」。「于此」:即于别住者相应之事。「彼」:指优波离长老。「对他」:即对优波离长老。「于彼」:即于三种破夜的情形。「凡此」:此语与「共住」相连。应连接为「彼所住者,名为共住」。「别住」:此处意在显示与清净比丘分离而住,故说「独一之住」。「来者等」:此「等」字应含摄住者。显示巴利原文
83. ‘‘Atha kho āyasmā upālī’’tiādivacanassa anusandhiṃ dassento āha ‘‘imaṃ panā’’tiādi . Rahogatassa upālittherassāti yojanā. Atha vā anādare sāmivacanaṃ katvā upālittherassa rahogatassāti yojanā kātabbā. Etthāti pārivāsikavatte. Soti upālitthero. Assāti upālittherassa. Tatthāti tīsu ratticchedesu. Yvāyanti yo ayaṃ, ekato vāsoti sambandho. So vāso sahavāso nāmāti yojanā. Vippavāsoti ettha pakatattena vippayutto hutvā vāsoti dassento āha ‘‘ekakasseva vāso’’ti. Āgantukādīnanti ādisaddena āvāsikā gahetabbā.
84 「于彼彼」:即种种处。「于二处」:指于两句所摄之处。「以一一」:即以每一句处。「已别住」:指已住于别住,因彼已住别住,故名已住别住者。「实」:真实。「此」:与此比丘相连。「于清净」:于清净的部分。「苦」:指轮回之苦。「边」:是苦之边际,亦即灭尽。显示巴利原文
84.Tattha tatthāti taṃ taṃ ṭhānaṃ. Dvīsu padesūti dvīsu vākyasaṅkhātesu padesu. Ekenekenapīti ekena ekena vākyapadenapi. Parivasiyitthāti parivuttho, parivuttho parivāso etassāti parivutthaparivāso, tassa. Hīti saccaṃ. Esāti eso bhikkhūti sambandho. Suddhanteti suddhakoṭṭhāse. Dukkhassāti vaṭṭadukkhassa. Antanti avasānaṃ, vināsaṃ vā.
二、应退回原本者行法论显示巴利原文
2. Mūlāyapaṭikassanārahavattakathā
86 应连接为「除较新的应退回原本者」。「唯此五清净比丘故」一句相连。「对他们」:指对应退回原本者、应僧悦者、行僧悦者、应出罪者这四人,与「应退回原本者等之相」相连。「于此」:于应退回原本者之事上。「从此」:从应退回原本者之事中。显示巴利原文
86. Navakataraṃ mūlāyapaṭikassanārahaṃ ṭhapetvāti yojanā. Imesaṃ pañcannaṃ pakatattā evāti sambandho. Nesanti mūlāyapaṭikassanārahamānattārahamānattacārikaabbhānārahānaṃ catunnaṃ, mūlāyapaṭikassanārahādilakkhaṇanti sambandho. Etthāti mūlāyapaṭikassanārahassa vatte. Itoti mūlāyapaṭikassanārahassa vattato.
87 应连接为:正如别住者不能补足僧数,这些比丘也同样不能。显示巴利原文
87. Yatheva pārivāsiko gaṇapūrako na hoti, evaṃ etepi na hontīti yojanā.
僧悦行者的义务论显示巴利原文
4. Mānattācārikavattakathā
92 「不足众」:此处所说的「众」,如同众食学处(波逸提 217 等)中所说,故称为「四人或超过四人」。「一切处」:指别住犍度中。显示巴利原文
92.Ūnegaṇeti ettha gaṇo nāma gaṇabhojanasikkhāpade (pāci. 217 ādayo) viya hotīti āha ‘‘cattāro vā atirekā vā’’ti. Sabbatthāti pārivāsikakkhandhake.
3. 合诵犍度显示巴利原文
3. Samuccayakkhandhakaṃ
一、排精论显示巴利原文
1. Sukkavissaṭṭhikathā
在合诵犍度中,「于彼」:指四种敬悦。所施予的敬悦,名为「不覆藏敬悦」,如此联结。此方法同样适用于后续诸句。「因覆藏之罪」:此处为具格,表原因;或为从格,表理由。「半月」:十五日的期限。「合并」:即合为一组。以「合为一」之语显示「合并」一词的含义。「于他们」:即于四种敬悦。「此」:指敬悦。「因不覆藏……乃至……之语」:以此表明原因,显示「因不覆藏之罪所应施予的敬悦为不覆藏敬悦」的语义。「彼」:即不覆藏敬悦。「于此」:于此文句中。「更过于彼」:指更超过那三者。「他们为异事」:为别别不同之事。「他们之」:即别别不同之事所属。显示巴利原文
Samuccayakkhandhake tatthāti catubbidhesu mānattesu. Yaṃ mānattaṃ diyyati, idaṃ appaṭicchannamānattaṃ nāmāti yojanā. Eseva nayo anantaravākyesupi. Paṭicchannāya āpattiyāti hetvatthe karaṇavacanaṃ, kāraṇatthe nissakkavacanaṃ vā. Addhamāsanti pannarasadivasakālaṃ. Odhāyāti samūhaṃ katvā. ‘‘Ekato katvā’’ti iminā ‘‘odhāyā’’ti padassa atthaṃ dasseti. Tesūti catubbidhesu mānattesu. Idanti mānattaṃ. Appaṭicchannāya…pe… vacanatoti ñāpakahetu. Etena appaṭicchannāya āpattiyā dātabbaṃ mānattaṃ appaṭicchannamānattanti vacanatthaṃ dasseti. Tanti appaṭicchannamānattaṃ. Idhāti imissaṃ pāḷiyaṃ. Tatuttarīti tato tīhipi uttari. Nānāvatthūni etāsanti nānāvatthukāyo. Tāsanti nānāvatthukānaṃ.
“唯于界场”者,即唯在界场内,唯在界庭院中,这是它的意思。“于彼处”者,也就是唯于界场。显示巴利原文
Māḷakasīmāyamevāti sīmamāḷake eva, sīmaṅgaṇe evāti attho. Tatthevāti māḷakasīmāyameva.
“我们告知”即“我告知”,意思是:令僧团知晓我乃行僧悦者的身份。“告知”即令知,意趣是“愿僧团如此记住我”。“依所说之法”即依别住犍度中所说的方法。“应舍置”即应如此舍置:“我舍置僧悦,我舍置行”。“从界场”即从界庭院。“彼亦”指同行者也如此。以“未于界场告知”一语显示,即使在其界场已作告知,若未如此告知,也应舍置。“应由告知者行”,这是前后的连接。显示巴利原文
Vedayāmahanti vedayāmi ahaṃ. Mama mānattacarabhāvaṃ saṅghaṃ jānāpemīti attho. Vedayatīti manti jānāpeti, iti maṃ saṅgho dhāretūti adhippāyo. Vuttanayenevāti pārivāsikakkhandhake vuttanayeneva. Nikkhipitabbanti ‘‘mānattaṃ nikkhipāmi, vattaṃ nikkhipāmī’’ti nikkhipitabbaṃ. Māḷakatoti sīmaṅgaṇato. Sopīti saha gacchantopi. ‘‘Māḷake nārocita’’nti iminā yassa māḷake ārocitaṃ, tassa anārocetvāpi nikkhipitabbanti dasseti. Ārocentena vattabbanti sambandho.
因与不同类者共住时仪规难以圆满,故说“同类比丘们共住”。“四人、五人”的“或”字,也包含了超过此数的情况。“从围墙投石处”指衣篇(《大品注疏》第379段)中所说的围墙投石处。“越过二石掷距”,这是为了舍离住在精舍中的比丘们诵经等声音所及的近处而说的;若未离声音近处,就应越过更远。“进入”,则是为了舍离在道路上行走的比丘们言语声音的近处而进入。“以丛林或以沟渠”,是为了舍离眼见的近处而说。此中所谓近处,即站立于该处时能见、能闻的地方。“另一”指异于那四人或五人的另一位比丘。“此”指这位别住行者。显示巴利原文
Visabhāgehi saha vasantassa vattassa duppūritattā vuttaṃ’’sabhāgā bhikkhū vasantī’’ti. Catūhi, pañcahi vāti vāsaddena tato atirekampi saṅgaṇhāti. Parikkhepārahaṭṭhānatoti cīvarakkhandhake (mahāva. aṭṭha. 379) vuttaparikkhepārahaṭṭhānato. ‘‘Dve leḍḍupāte atikkamitvā’’ti idaṃ vihāre bhikkhūnaṃ sajjhāyādisaddasavanūpacārapahānatthaṃ vuttaṃ. Sace savanūpacārato na muccati, tato atirekampi atikkamitabbaṃ. Okkammāti maggapaṭipannānaṃ bhikkhūnaṃ vacanasaddasavanūpacārapahānatthaṃ okkamitvā. ‘‘Gumbena vā vatiyā vā’’ti dassanūpacārapahānatthaṃ vuttaṃ. Idha upacāro nāma yattha ṭhatvā passati suṇāti, soyeva deso. Aññoti catūhi pañcahi vā bhikkhūhi añño. Esāti eso mānattacāriko.
“入十二手寻近处”:这是为了说明,即使未进入该范围且不知情者,也可前往,并不犯夜分断。在此,对于已见其色、已闻其声的比丘,即使他们站在十二手寻近处之外,也应告知;而对于既未见到、也未听闻的比丘,若处在十二手寻近处之内,同样应告知——应当如此理解。“有事”:这是为了显示前往的理由而说,然而即使没有事,也可前往。“彼亦”:即那一位比丘。“于彼面前告知后”:以此表明,若不告知,则犯恶作。当在一人面前告知后而搁置时,是否在不足众中就没有行法过失或别离过失?为此而说“此亦”等语。其中,“此亦”指别住行者。“由何因缘而住,以彼因缘”应连读。“观察比丘们之存在”:在恢复清净时,若未告知他们便前往,其义即为:应观察比丘们是否在十二手寻近处之内。在此,以“告知众后”显示在不足众中无行法过失;以“观察比丘们之存在”显示无别离过失。“往”:指先前未被告知的比丘。“来”:指最初见到者告知后,所作的搁置。“未舍置仪规之保护”:以此表明,在未舍置仪规时,应将一切处于近处内的比丘悉数告知。显示巴利原文
‘‘Dvādasahatthaṃ upacāraṃ okkamitvā’’ti iminā anokkamitvā ajānantasseva gacchati, natthi ratticchedopīti dasseti. Ettha diṭṭharūpānaṃ sutasaddānaṃ dvādasahatthūpacārato bahi ṭhitānampi ārocetabbaṃ. Adiṭṭhāsutānampi anto dvādasahatthūpacāragatānaṃ ārocetabbanti daṭṭhabbaṃ. Sati karaṇīyeti idaṃ gantussa kāraṇadassanatthaṃ vuttaṃ. Asati karaṇīyepi gantuṃ vaṭṭati. Sopīti eko bhikkhupi. ‘‘Tassa santike ārocetvā’’ti iminā anārocane vattabhedadukkaṭaṃ hotīti dasseti. Ekassa santike ārocetvā nikkhipiyamāne kiṃ ūne gaṇe caraṇadoso vā vippavāso vā na hotīti āha ‘‘ayañcā’’tiādi. Tattha ayañcāti mānattacāriko pana. Yasmā kāraṇā vasi, tena kāraṇenāti yojanā. Bhikkhūnañca atthibhāvaṃ sallakkhetvāti pakatattāgatakāle tassa anārocetvāva gacchanti, tasmā bhikkhūnañca dvādasahatthūpacāre atthibhāvaṃ sallakkhetvāti attho. Ettha ca ‘‘gaṇassa ārocetvā’’ti iminā ūne gaṇe caraṇadosābhāvaṃ dasseti. ‘‘Bhikkhūnañca atthibhāvaṃ sallakkhetvā’’ti iminā vippavāsadosābhāvaṃ dasseti. Yanti pubbe anārocitaṃ yaṃ bhikkhuṃ . Ayanti paṭhamaṃ passitabbassa ārocetvā nikkhipanaṃ. ‘‘Nikkhittavattassa parihāro’’ti iminā anikkhittavatte antoupacāragatānaṃ sabbesaṃ ārocetabbanti dasseti.
“来”:指别住行者,“住”应与之连接。“以彼亦”:即“即使以别住行者”,应与“应请求”连接。“彼”:指未舍置仪规的比丘。“于彼处”:即于“彼应被出罪”一语当中。应连接为:此出罪法已说。“此亦”:即出罪法。“他们”:指诸罪。“如是”等:是结论。应连接为:应给予覆藏别住。以“对于覆藏”等语,显示其语义:对于覆藏之罪应给予的别住,即名为覆藏别住。“非”:指覆藏别住。显示巴利原文
Ayanti mānattacāriko, ṭhitoti sambandho. Tenāpīti mānattacārikenapi, yācitabbanti yojanā. Soti anikkhittavatto bhikkhu. Tatrāti ‘‘so abbhetabbo’’ti vacane. Ayaṃ abbhānavidhi vuttoti yojanā. Ayañcāti abbhānavidhi ca. Tāsanti āpattīnaṃ. Evantiādi nigamanaṃ. Paṭicchannamānattaṃ pana dātabbaṃ hotīti sambandho. ‘‘Paṭicchannāyā’’tiādinā paṭicchannāya āpattiyā dātabbaṃ mānattaṃ paṭicchannamānattanti vacanatthaṃ dasseti. Nanti paṭicchannamānattaṃ.
别住论显示巴利原文
2. Parivāsakathā
102 “彼”:指覆藏别住。“合并后”:即在此别住论中合并之后。应连接为:将于此别住论中显示。“于此”一词,实为顾及前后文而设。显示巴利原文
102.Tassāti paṭicchannamānattassa. Samodhānetvāti idheva parivāsakathāyaṃ samodhānetvā. Idheva parivāsakathāyaṃ dassayissāmāti yojanā. Idhevasaddo hi pubbāparāpekkho.
在此,为了详细说明所指的别住,而说“此实”等语。应知:此处所指的别住,共有三种。“于彼处”,是指在三种别住之中。为了详释“如所覆藏之罪”而说“某人实”等语。应知:如同优陀夷长老有覆藏一日之罪,某人亦有覆藏一日之罪;如同从别处来的优陀夷长老自身之罪,某人亦有覆藏二日等罪。如此,依据所说之法,于其他处亦应推知其义。“所以”,因有一日等覆藏的一类罪,故应了知。显示巴利原文
Idha adhippetaṃ parivāsaṃ vitthāretvā dassento āha ‘‘ayaṃ hī’’tiādi. Idha adhippeto parivāso nāma tividho hotīti yojanā. Tatthāti tividhesu parivāsesu. ‘‘Yathāpaṭicchannāya āpattiyā’’ti vacanaṃ vitthārento āha ‘‘kassaci hī’’tiādi. Yathā udāyittherassa ekāhapaṭicchannā ayaṃ āpatti hoti, tathā kassaci ekāhapaṭicchannā āpatti hotīti yojanā. Yathā ca parato āgatā udāyittherasseva āpatti hoti, tathā kassaci dvihādipaṭicchannā āpatti hotīti yojanā. Iminā vuttanayānusārena paratopi nayo netabbo. Tasmāti yasmā ekāhādipaṭicchannā ekādiāpatti hoti, tasmā jānitabboti yojanā.
为了说明覆藏的状态,而说“此实”等语。“于彼处”,是指在“以十种行相”的文句中。“罪想”,是指对此罪有想,故称罪想。“能亦”,指有能力。前缀“pa”与词根“hu”合为有能力之义。显示巴利原文
Paṭicchannabhāvaṃ vitthārento āha ‘‘ayaṃ hī’’tiādi. Tatthāti ‘‘dasahākārehī’’ti pāṭhe. Āpattiiti saññā etassāti āpattisaññī. Pahu cāti samattho ca. Papubbo hūdhātu samatthatthe hoti.
“于彼处”,是指在那摄颂中。“往”,是指罪。“彼亦”,是指比丘亦。“于彼处”,是指在那罪中。“来”,是指比丘。“于彼处”,是指在罪中。“住于无惭方”,因住于所说“故意覆藏罪”的那方面,故称为住于无惭方。显示巴利原文
Tatthāti tassaṃ mātikāyaṃ. Yanti āpattiṃ. Sopi cāti bhikkhupi ca. Tatthāti tassaṃ āpattiyaṃ. Ayanti bhikkhu. Tatthāti āpattiyaṃ. Alajjipakkhe tiṭṭhatīti ‘‘sañcicca āpattiṃ parigūhatī’’ti (pari. 359) vuttapakkhe ṭhitattā alajjipakkhe tiṭṭhati.
「本性」者:此处为遮除「未犯波罗夷」之义,故说「未作三种举罪甘马」。「此」者,指未覆藏的状态,或指「犯……乃至……由善者所思」的语句。显示巴利原文
Pakatattoti ettha ‘‘pārājikaṃ anajjhāpanno’’ti atthaṃ paṭikkhipanto āha ‘‘tividhaṃ ukkhepanīyakammaṃ akato’’ti. Etanti appaṭicchannabhāvaṃ, ‘‘āpajjati…pe… kusalehi cintitā’’ti vacanaṃ vā.
偈颂中以「有余」一词遮除波罗夷。「重」者:此处唯指桑喀地谢沙,如此显示。「不恭敬」者:指对于学处的不恭敬。「过失」者:恶作。「被举罪者」:即以被举罪为因。显示巴利原文
Gāthāya ‘‘sāvasesa’’nti iminā pārājikaṃ nivatteti. Garukanti ettha saṅghādisesameva adhippetanti dasseti. Anādariyanti sikkhāpade anādariyaṃ. Vajjanti dukkaṭaṃ. Ukkhittakena karaṇabhūtena.
「彼」指比丘,与「无」相连。「怯弱性」:以怯弱为本性。于住在山寺的比丘而言。「山寺」:建于山脚下或山腰间的寺院。「此」:指此类情形。遇有障碍时,他的事便成为未覆藏。「以无障碍想而覆藏,仍属未覆」:意谓即使有人以无障碍的想法去覆藏,由于必定存在障碍,故仍旧不算覆藏。显示巴利原文
Yassāti bhikkhussa, natthīti sambandho. Bhīrukajātikatāyāti bhīrukasabhāvatāya. Pabbatavihāre vasantassa yassa bhikkhunoti yojanā. Pabbatavihāreti pabbatassa tale, antare vā kārite vihāre. Etasminti etādise. Antarāye satiyevāti yojanā. Tassa acchannāva hotīti yojanā. Anantarāyikasaññāya chādayato acchannāvāti anantarāyikasaññāya chādentassāpi ekantena antarāyikattā acchannāvāti adhippāyo.
“有”者,指比丘。“颚风”者,指令颚部生病之风。“刺”者,刺入颚部。“此”者,指此比丘。虽然以充足想而覆盖,但因决定为不充足,故实为未覆盖。显示巴利原文
Assāti bhikkhussa. Hanukavātoti hanukassa gelaññakaro vāto. Vijjhatīti hanukaṃ vijjhati. Imināti bhikkhunā. Pahusaññino chāditāpi ekantena apahuttā acchāditāva hoti.
“欲覆盖且”者,此处应知有此四句:欲覆盖而覆盖、欲覆盖而未覆盖、不欲覆盖而覆盖、不欲覆盖而未覆盖。其中,依第一句而说“此唯明显义”。如是,于其余母句中亦应知此四句。在四个四句中,唯于第一句为已覆盖,余句则不然。为显示非明显义,故说“然若”等。“午前或”者,午前或,因在食前、从食之前,故为午前。依不变格复合词中第七格之不定性,故说“于午前”。此理于“于午后”亦然。显示第二句之义后,为显示第三句之义,故说“然彼”等。应连接为“住于无比丘处之彼比丘”。“来者、去者”者,这些为表不恭敬之属格语。显示巴利原文
Chādetukāmo cāti ettha idaṃ catukkaṃ veditabbaṃ chādetukāmo chādeti, chādetukāmo nacchādeti, acchādetukāmo chādeti, nacchādetukāmo nacchādetīti. Tattha paṭhamapadaṃ sandhāya vuttaṃ ‘‘idaṃ uttānatthamevā’’ti. Evaṃ sesāsupi mātikāsu catukkaṃ veditabbaṃ . Catūsu catukkesu paṭhamapade eva channā hoti, na sesapadesu. Anuttānatthaṃ dassento āha ‘‘sace panā’’tiādi. Purebhatte vāti purebhattaṃ vā, bhattato, bhattassa vā pureti purebhattaṃ. Abyayībhāvasamāse sattamīvibhattiyā amitikāriyassa aniccabhāvato vuttaṃ ‘‘purebhatte’’ti. Eseva nayo ‘‘pacchābhatte’’ti etthāpi. Dutiyapadassa atthaṃ dassetvā tatiyapadassa atthaṃ dassento āha ‘‘yassa panā’’tiādi. Abhikkhuke ṭhāne vasantassa yassa bhikkhussāti yojanā. Āgamentassa gacchantassāti anādare cetāni sāmivacanāni.
为显明第四句之义,故说“然彼”等。其中,“然彼”者,指那位比丘,应连接“显露”。“同类”者,指无怨者。“此”者,指这位比丘。应连接为“或戒师或教授师”。“羞”者,指羞耻之相、羞耻之因,或羞耻之缘。“实”者,指真实,或因为。“此中”者,指于罪过告白之处。“无怨同类之”者,指成为无怨且同类之人。显示巴利原文
Catutthapadassa atthaṃ dassento āha ‘‘yo panā’’tiādi. Tattha yo panāti bhikkhu pana, āvi karotīti sambandho. Sabhāganti averiṃ. Ayanti bhikkhu. Upajjhāyo iti vā ācariyo iti vāti yojanā. Lajjāyāti lajjanimittaṃ, lajjakāraṇā, lajjahetu vā. Hīti saccaṃ, yasmā vā, idhāti āpattiārocanaṭṭhāne. Averisabhāgassāti averī hutvā sabhāgassa.
「欲宣示」者,即欲向他人宣示。「纵使对亲教师」者,以「亦」字表示:对其他人更复何言?「此处」者,指发露罪过之处。「同类桑喀地谢沙」者,指事同类之桑喀地谢沙罪。「清净者」者,指相对于同类桑喀地谢沙罪而言清净者。为说明显露之相,故说「显露者」等。如此诸说,即是结论。显示巴利原文
Pakāsetukāmoti aññesaṃ pakāsetukāmo. Upajjhāyassāpīti pisaddena aññassa santike kā nāma kathāti dasseti. Tatthāti āpattiārocanaṭṭhāne. Sabhāgasaṅghādisesanti vatthusabhāgasaṅghādisesaṃ. Suddhassāti vatthusabhāgasaṅghādisesato suddhassa. Āvikaraṇākāraṃ dassento āha ‘‘āvikaronto cā’’tiādi. Iti imānītiādi nigamanaṃ.
「彼」者,从应知之义而说;「其余」是连接。「一日覆」者,即覆藏一日。「乃至十四日」,应依日数而作连结,这便是连结。「半月覆」者,即覆藏半月。「过半月覆」者,即覆藏超过半月。显示巴利原文
Tatoti jānitabbato, paranti sambandho. Ekāhapaṭicchannāti ekāhena paṭicchannā. Yāva cuddasa divasāni, tāva divasavasena yojanā kātabbāti yojanā. Pakkhapaṭicchannanti pakkhena paṭicchannaṃ. Atirekapakkhapaṭicchannanti pakkhato atirekena paṭicchannaṃ.
「一年覆」者,即覆藏一年。「或从此」者,即或从超过六十年。「更多」者,即超过之量。显示巴利原文
Saṃvaccharapaṭicchannanti saṃvaccharena paṭicchannaṃ. Tato vāti atirekasaṭṭhisaṃvaccha rato vā. Bhiyyopīti atirekampi.
“彼”者,指以三罪。“其余”者,指超过。“以计数方式”者,即依罪之计数方式。“或以事之说明方式”者,即或以诸罪之事来说明的方式。“或仅以名称方式”者,即仅以“桑喀地谢沙罪”这样的名称方式。在此,“仅”字是限定之义,由此将事排除在外。显示巴利原文
Tatoti tīhi āpattīhi. Paranti atirekaṃ. Gaṇanavasenāti āpattigaṇanavasena. Vatthukittanavasena vāti āpattīnaṃ vatthukittanavasena vā. Nāmamattavasena vāti ‘‘saṅghādisesāpattiyo’’ti evaṃ nāmasseva vasena vā. Ettha hi mattasaddo avadhāraṇattho, tena vatthuṃ nivatteti.
“在彼处”者,指在“仅以名称方式”这一句中。“同类共通”者,自己的类别为同类,与彼类共通即同类共通。与一切罪共通,或为一切共通。“在彼处”者,指在两种名称之中。“即使以一切共通名称方式”者,这里的“亦”字显示:“尊者,我犯众多桑喀地谢沙罪,覆藏一日”——这样以同类共通名称方式;或“尊者,我犯众多桑喀地谢沙罪,覆藏一日”——这样以两者共通的方式,都可以说。“确实”者,即真实。一切别住等,这是律的羯磨,是相续。“事”者,罪依止于此,因依彼而住,故称为事。“语”被称为言说或智,能守护彼者,是种类。显示巴利原文
Tatthāti ‘‘nāmamattavasenā’’ti pade. Sajātisādhāraṇanti sassa attano jāti sajāti, tāya sādhāraṇaṃ sajātisādhāraṇaṃ. Sabbesaṃ, sabbehi vā āpattīhi sādhāraṇaṃ sabbasādhāraṇaṃ. Tatthāti duvidhesu nāmesu. Sabbasādhāraṇanāmavasenāpīti ettha pisaddo ‘‘ahaṃ bhante sambahulā saṅghādisesā āpajjiṃ ekāhapaṭicchannāyo’’ti evaṃ sajātisādhāraṇanāmavasenapi ‘‘ahaṃ bhante sambahulā saṅghādisesā āpattiyo āpajjiṃ ekāhapaṭicchannāyo’’ti evaṃ ubhayasādhāraṇavasenapi vattuṃ vaṭṭatīti dasseti. Hīti saccaṃ. Sabbampi parivāsādikaṃ idaṃ vinayakammanti yojanā. Vasati āpatti ettha tadāyattavuttitāyāti vatthu. Go vuccati vacanaṃ vā ñāṇaṃ vā, taṃ tāyatīti gottaṃ.
“在彼处”者,指在事等四种之中。“在彼处”者,指在那些言说之中。“即使以‘泄精、身触’等言说”者,此处以“等”字包含粗恶语等言说。“然而在此”者,即在此处。“凡”者,指犯三或触。显示巴利原文
Tatthāti vatthādīsu catubbidhesu. Tatthāti tesu vacanesu. Sukkavissaṭṭhiṃ kāyasaṃsaggantiādinā vacanenāpīti ettha ādisaddena duṭṭhullādivacanāni saṅgaṇhāti. Idha panāti imasmiṃ pana ṭhāne. Yo yoti tisso vā phusso vā āpanno hoti.
「应如是告知」的意思是,应以如下的方式告知,这是文句的连接。应告知什么?应告知:「尊者,我……(中略)……愿僧团忆持」,这是连接。显示巴利原文
Evaṃ ārocetabbanti evaṃ vakkhamānanayena ārocetabbanti yojanā. Kiṃ ārocetabbaṃ? ‘‘Ahaṃ bhante…pe… saṅgho dhāretu’’ iti ārocetabbanti yojanā.
「我告知」:即我告知。我令僧团或僧团众了知我的别住者身份,这是其含义。「告知」中的「我」:即「告知我」。令僧团或僧团众了知我之别住者身份,故说「愿僧团忆持我」,这是其含义。在此处,众多注疏手稿中有「向三位或更多比丘告知时,应说:愿诸具寿忆持」的读法。在某些注疏手稿中,仅有「向三位比丘告知者,应说:愿诸具寿忆持」的读法。下文的愉悦说明中也是如此。其中,以「更多」一词显示向超过三位比丘告知者,若期望对僧团以单数表达,则应说「愿僧团忆持我」;若期望对众多比丘以复数表达,如同对三位比丘那样,则应说「愿诸具寿忆持我」,这是如此显示的。这只是依语法学而说,应知并非依律藏羯磨的过犯而说。显示巴利原文
Vedayāmahanti vedayāmi ahaṃ. Mama pārivāsikabhāvaṃ saṅghaṃ, saṅghassa vā jānāpemīti attho. Vedayatīti manti vedayati iti maṃ. Pārivāsikabhāvaṃ saṅghaṃ, saṅghassa vā jānāpetīti maṃ saṅgho dhāretūti attho. Ettha bahūsu aṭṭhakathāpotthakesu ‘‘tiṇṇaṃ vā atirekānaṃ vā ārocentena āyasmanto dhārentū’’ti pāṭho atthi . Kesuci aṭṭhakathāpotthakesu ‘‘tiṇṇaṃ ārocentena āyasmanto dhārentū’’ti ettakoyeva pāṭho atthi. Heṭṭhā mānattakathāyampi evameva atthi. Tattha ‘‘atirekāna’’nti iminā tīhi atirekānaṃ ārocentena saṅghaṃ apekkhitvā sace ekavacanavasena vattukāmo hoti, ‘‘maṃ saṅgho dhāretū’’ti vattabbaṃ. Atha sambahule bhikkhū apekkhitvā sace bahuvacanavasena vattukāmo hoti, yathā tiṇṇaṃ, evaṃ ‘‘maṃ āyasmanto dhārentū’’ti vattabbanti dasseti. Idañca saddasatthavaseneva vuttaṃ, na vinayakammavipattivasenāti daṭṭhabbaṃ.
「住处即夜的摄受」,以此显示在住处内的近行界中亦应行别住。近行界,即已结界住处的结界范围,或未结界处应结界之处。「此」指别住比丘。「对于来者」指对于已来的比丘。显示巴利原文
‘‘Vihāreyeva rattipariggaho’’ti iminā antoupacārasīmāyampi parivasitabbabhāvaṃ dasseti. Upacārasīmanti parikkhittassa vihārassa parikkhepaṃ, aparikkhittassa parikkhepārahaṭṭhānaṃ. Esāti pārivāsiko bhikkhu. Assāti āgatassa bhikkhuno.
「从彼」者,从覆藏罪之日。「为除疑悔故」者,为除「应与覆藏日数相等地行别住,抑或不应」之疑悔。「已行别住故」者,因已行别住。「彼」者,已行别住之比丘。「此」者,应给予之敬悦。「彼」者,覆藏之敬悦。「六夜」者,六夜聚集故为六夜,集合之依主释。应说「六夜」,为易发音故,将六字母长音化而如是说,此为极近结合时之受格。显示巴利原文
Tatoti āpattipaṭicchannadivasato. Kukkuccavinodanatthāyāti āpattipaṭicchannadivasena samaṃ parivasitabbaṃ nukho, na nukhoti kukkuccassa vinodanatthāya. Parivutthattāti parivasitattā. Soti parivuttho bhikkhu. Idanti dātabbamānattaṃ. Tanti paṭicchannamānattaṃ. Chārattanti charattiyo samāhaṭāti chārattaṃ, samāhāre digu. ‘‘Charatta’’nti vattabbe sukhuccāraṇatthaṃ chakārassa dīghaṃ katvā evaṃ vuttaṃ, accantasaṃyoge cetaṃ upayogavacanaṃ.
“可给予未覆藏罪”,这是连接句。以此显示,下文所说的覆藏敬悦,合并于此处的覆藏敬悦中,也可以给予。即使如此,依根本敬悦,它也被称为覆藏敬悦。“如何可给予”,这是连接句。显示巴利原文
Appaṭicchannāpattiṃ dātuṃ vaṭṭatīti sambandho. Iminā heṭṭhā vuttaṃ paṭicchannamānattaṃ imasmiṃ paṭicchannamānatte samodhānetvāpi dātuṃ vaṭṭatīti dasseti. Evaṃ santepi mūlamānattaṃ paṭicca paṭicchannamānattanti vuccati. Kathaṃ dātuṃ vaṭṭatīti yojanā.
“对于彼”,指对于乞求敬悦的人。“与彼相应”,指与那个乞求相应。“若覆藏二”,其中的“二”只是举例,因为也应当包括超过此数的情形。“一切处”,指在任何一人或多人的情形下。“仅与彼相应”,意思是仅与给予敬悦一事相应。“然而此中”,是指在覆藏敬悦的情形中。“如是”等是结语。所给予的敬悦,这是连接。“此中”,指在覆藏敬悦中。显示巴利原文
Assāti mānattaṃ yācantassa. Tadanurūpanti tassa yācanassa anurūpaṃ. Sace paṭicchannā dveti ettha dveti nidassanamattaṃ tato atirekampi gahetabbattā. Sabbatthāti sabbesu ekabahūsu. Tadanurūpame vāti tassa mānattadānassa anurūpameva. Idha panāti paṭicchannamānatte pana. Itītiādi nigamanaṃ. Yaṃ mānattaṃ diyyatīti yojanā. Etthāti paṭicchannamānatte.
“余者”,是指除去未覆藏别住和覆藏别住后,所剩下的部分。“于彼”,即在余下的两种别住中。“于不如法敬悦行结束时许可的别住”,这是句子的连结。问:“在哪件事上许可?”为此说“于此事中”。“此”即净终,应给予,这是连结。“此”即知与不知。显示巴利原文
Avasesāti appaṭicchannaparivāsapaṭicchannaparivāsehi avasesā. Tatthāti avasesesu dvīsu parivāsesu. Adhammikamānattacārāvasāne anuññātaparivāsoti sambandho. Kismiṃ vatthusmiṃ anuññātoti āha ‘‘imasmiṃ vatthusmi’’nti. Esāti suddhanto, dātabboti sambandho. Etanti jānanājānanaṃ.
“于彼”:在两种净终中,即被称为“小净终”,这是连结。“彼”,是指比丘,说,这是连结。“告白日”:即发露罪过之日。显示巴利原文
Tatthāti dvīsu suddhantesu, cūḷasuddhantoti vuccatīti sambandho. Yoti bhikkhu, vadatīti sambandho. Ārocitadivasatoti āpattiārocitadivasato.
“彼”:是指小净终,而行别住者应行别住,这是连结。“取”:即取别住。“另”:指与所取月份不同的另一月份。“无与别住之事”,以此显示也没有取别住之事,因为应给予取者,或者应取于与者。“向上亦增”:因为从取别住之时起,应于其他时间行别住,所以向上增加。“向下亦减”:因为从取别住之时起,应于较少时间行别住,所以向下减少。“此”:即增与减。“彼之”:即净终别住之。“依一而有二、三或众多”,为此说:“除了一之外,由于众多不存在。”显示巴利原文
Tanti cūḷasuddhantaṃ, parivasantena parivasitabbanti sambandho. Aggahesīti parivāsaṃ aggahesi. Aññanti gahitamāsato aññaṃ. ‘‘Parivāsadānakiccaṃ natthī’’ti iminā parivāsagahaṇakiccampi natthīti dasseti gaṇhantasseva dātabbattā, dentasseva gahetabbattā vā. Uddhampi ārohatīti parivāsagahaṇakālato aññampi kālaṃ parivasitabbattā uddhampi ārohati. Heṭṭhāpi orohatīti parivāsagahaṇakālato ūnampi kālaṃ parivasitabbattā heṭṭhāpi orohati. Idanti ārohanorohanaṃ. Tassāti suddhantaparivāsassa. Ekameva paṭicca dve, tisso, sambahulā vā bhavantīti āha ‘‘ekaṃ vinā sambahulānaṃ abhāvato’’ti.
如此开示了小的清净终之后,接着开示大的清净终,而说“然而那位”等。“那位”指大的清净终。“乃至有多少受具足戒的日子,便有那么多的时间”,这是连接。“向上不增”:由于没有向上增加的时间,故不向上增加。“于此”:在清净终别住中。“这称为清净终别住”,这是结论。显示巴利原文
Evaṃ cūḷasuddhantaṃ dassetvā mahāsuddhantaṃ dassento āha ‘‘yo panā’’tiādi. Tanti mahāsuddhantaṃ. Yāva yattako upasampadadivaso hoti, tāva tattakaṃ kālanti yojanā. Uddhaṃ nārohatīti uddhaṃ ārohanakālassa abhāvato uddhaṃ na ārohati. Etthāti suddhantaparivāse. Ayaṃ suddhantaparivāso nāmāti nigamanaṃ.
“于彼”:在三种合并别住中。“应于抖落后合并而给予别住”,以此说明应于抖落后合并而给予的别住即是抖落合并的语义;“别住”,以此显示其派生词缀的形态。在这里,被抖落、应被抖落者称为抖落;一起被放置、被聚合,或放置、聚合称为合并,这是分解词的含义。“抹去”,以此显示“抖”字根有打破、摧毁、洗净等义。“彼”指抖落合并,已来,这是连接。显示巴利原文
Tatthāti tividhesu samodhānaparivāsesu. ‘‘Odhunitvā samodahitvā dātabbaparivāso’’ti iminā odhunitvā samodhānetvā dātabbo parivāso odhānasamodhānoti vacanatthaṃ dasseti, ‘‘parivāso’’ti iminā taddhitaṇapaccayassa sarūpaṃ dasseti. Ettha ca avadhuniyate, avadhunitabbanti vā odhānaṃ, saṃ ekato odahīyate sampiṇḍīyate, udahiyati sampiṇḍiyatīti vā samodhānanti avayavavacanattho kātabbo. ‘‘Makkhetvā’’ti iminā dhudhātuyā pappoṭanadhaṃsanadhovanāni dasseti. Soti odhānasamodhāno, āgatoti sambandho.
“于此”:在抖落合并中。“那位”指比丘,覆藏,这是连接。“正在行别住者、或应行敬悦者、或正在行敬悦者、或应出罪者,该比丘”,这是连接。“前罪”一词与“相等或”一词相互连接。“较少”一词为从格,或为所推论的从格。“于日作”,以此显示“抖落”中的“抖”字根正如所说之义。“少于半月所覆藏”:以少于半月的时间覆藏。“以此方便”:以此半月中所说的方便。显示巴利原文
Etthāti odhānasamodhāne. Yoti bhikkhu, paṭicchādetīti sambandho. Parivasanto vā mānattāraho vā mānattaṃ caranto vā abbhānāraho vā yo bhikkhūti yojanā. ‘‘Purimāya āpattiyā’’ti padaṃ ‘‘samā vā’’ti pade sahādiyogo. ‘‘Ūnatarā’’tipade vibhattiapādānaṃ, anumeyyavisayaapādānaṃ vā. ‘‘Adivase katvā’’ti iminā odhunitvāti ettha dhudhātuyā yathāvuttattheyeva dasseti. Ūnakapakkhapaṭicchannāti pakkhato ūnakena paṭicchannā. Etenupāyenāti pakkhe vuttena etena upāyena.
「于彼处」:指于根本罪之外有所覆藏。「令显露」:令从根本罪而生起的中间罪覆藏状态得以显露。「于此」:指于罪的覆藏处。「量」:指原因。「彼」:指罪。「于彼处」:指于应以根本性处理的那条根本罪。「其余」:指那条应以根本性处理的其他根本罪。「合并」:合并在一起。「投入」是其含义。显示巴利原文
Tatthāti mūlāpattito atirekapaṭicchanne. Āvi kārāpetvāti mūlāpattito antarāpattiyā paṭicchannabhāvaṃ āvi kārāpetvā. Etthāti āpattipaṭicchanne. Pamāṇanti kāraṇaṃ. Yāti āpatti. Tatthāti mūlabhāvena kattabbāyaṃ mūliāpattiyaṃ. Itaranti mūlibhāvena kattabbaṃ mūlāpattiṃ. Samodhāyāti samodahitvā. Pakkhipitvāti attho.
「或一罪为一切久覆藏」,应连结为:或有一罪,即对一切罪长久覆藏者。「一切久覆藏」:以长久时间覆藏一切罪。「他们」:指那些罪。「以价值」:以界定。此处「价值」一词表达界定之义。《阿毗达那》(《阿毗达那灯》第1048颂)中说:「价值,于价值与尊敬中」。此处「于价值」一词的意义,应视为根本的界定。为了显示同义,说「他们以夜之限定」。通过这些词句,显示了「应以价值和夜的限定合并后,给予别住,是为价值合并」这一语义。在此,虽然由于说「一切久覆藏」,以第三格语尾的读法似乎适合表达极限义,但不应采用那种读法。何以故?因为在众多巴利典籍与注疏典籍中,并未那样书写。在众多古本典籍中,唯独以第四格语尾的读法书写,故应采用那种读法,而非其他,应如此理解。「彼」:指价值合并。「已来」是连结。显示巴利原文
Ekā vā yā āpatti sabbacirapaṭicchannā hotīti yojanā. Sabbacirapaṭicchannāyoti sabbāsaṃ āpattīnaṃ cirena paṭicchannāyo. Tāsanti āpattīnaṃ. Agghenāti paricchedena. Agghasaddo hettha paricchedatthavācako. Abhidhāne (abhidhānappadīpikāyaṃ 1048 gāthāyaṃ) vuttaṃ ‘‘aggho mulye ca pūjane’’ti. Ettha ‘‘mulye cā’’ti padassa mūlaparicchedeti attho daṭṭhabbo. Tamevatthaṃ dassento āha ‘‘tāsaṃ rattiparicchedavasenā’’ti. Imehi padehi agghena rattiparicchedena samodhānetvā dātabbo parivāso agghasamodhānoti vacanatthaṃ dasseti. Ettha ca ‘‘sabbacirapaṭicchannāyo’’ti vuttattā kiñcāpi koṭiatthavācako tatiyakkharena pāṭho yutto viya dissati. Tathāpi so pāṭho na gahetabbo. Kasmā? Bahūsu pāḷipotthakesu, aṭṭhakathāpotthakesu ca alikhitattā. Bahūsu hi porāṇapotthakesu catutthakkharena pāṭhoyeva likhito, tasmā so pāṭhoyeva gahetabbo, na aññoti daṭṭhabbaṃ. Soti agghasamodhāno. Āgatoyevāti sambandho.
「然而若彼」指比丘,「覆藏」是关联词。「一切」指全部。在《罪千颂》中——显示巴利原文
Yassa panāti bhikkhussa, paṭicchannāti sambandho. Sabbanti sakalaṃ. Āpattisahassagāthāya –
“千罪覆藏百夜”应如此连接。以此方式也应了知,在“价值合并”一词中,价值一词以第四格(与格)的读法是合适的。即以价值和十夜的限定合并而给予,称为价值合并。显示巴利原文
Dasasataṃ āpattiyo rattisataṃ chādayitvānāti yojanā. Iminā nayenapi agghasamodhānoti ettha agghasaddassa catutthakkharena pāṭhassa yuttabhāvo veditabbo. Agghena dasarattiparicchedena samodhāya dātabbo agghasamodhāno.
“凡将不同事由的诸罪合为一处而给予的别住,此别住名为杂合并”——应如此连接。在此,应作此语义:将事由相杂的诸罪合并而给予的别住,称为杂合并。“在其中”是指于杂合并中。“与其相应”是指与彼请求相应。显示巴利原文
Yo parivāso nānāvatthukāyo āpattiyo ekato katvā diyyati, ayaṃ parivāso missakasamodhāno nāmāti yojanā. Ettha vatthuvasena missakā āpattiyo samodhānetvā dātabbo parivāso missakasamodhānoti vacanattho kātabbo. Tatrāti missakasamodhāne. Tadanurūpāyāti tassa yācanassa anurūpāya.
“在此与”:于杂合并中与;“应作”:是关联。显示巴利原文
Ettha cāti missakasamodhāne ca, kātuṃ vaṭṭatīti sambandho.
“半月僧悦”……乃至……“将说”——此所说之语,乃彼语之场合,应如是连结。“然而彼”者,即半月僧悦也。“‘应给予半月’”,以此显示语义:应给予之僧悦即是半月,故称半月僧悦。“确实”者,即真实也。“然而彼”者,即半月僧悦也,应连结“应给予”。“自己之界”者,指自己寺院的界,即大界之义。“清净已”者,以手臂之量引导一切比丘尼之方式,以引导应得欲者之欲的方式,及以令出界外的方式,而得以清净。“四人众”者,即四人僧团。“众”者,此处所指即是僧团。显示巴利原文
‘‘Pakkhamānattañca …pe… kathayissāmā’’ti yaṃ vacanaṃ vuttaṃ, tassa vacanassa okāsoti yojanā. Taṃ panāti pakkhamānattaṃ pana. ‘‘Aḍḍhamāsameva dātabba’’nti iminā pakkhameva dātabbaṃ mānattaṃ pakkhamānattanti vacanatthaṃ dasseti. Hīti saccaṃ. Taṃ panāti pakkhamānattaṃ pana, dātabbanti sambandho. Attano sīmanti attano vihārasīmaṃ, mahāsīmanti attho. Sodhetvāti sabbāsaṃ hatthapāsanayanavasena, chandārahānaṃ chandanayanavasena, sīmato bahikaraṇavasena ca sodhetvā. Catuvaggagaṇanti catuvaggasaṅghaṃ. Gaṇoti cettha saṅghoyevādhippeto.
“于此”者,于“应作连结”一语中。“唯见其面”者,唯见其方便,或唯见其开端也。“犯戒之比丘尼”一词,于“应如是告彼女”语中为作者,于“令乞求已”语中为使役业。“善巧之比丘尼”一词,于“应令知”语中为使役作者,“僧团”一词,于同处为使役业。“此因”者,应引入词根业。即以应作后缀而说使役业。为显示应令知之方式,故说“愿僧团听我”等语。显示巴利原文
Tatrāti ‘‘yojanā kātabbā’’ti vacane. Mukhamattadassananti upāyamattadassanaṃ, ādimattadassanaṃ vā. ‘‘Āpannāya bhikkhuniyā’’ti padaṃ ‘‘evamassa vacanīyo’’ti pade kattā, ‘‘yācāpetvā’’ti pade kāritakammaṃ. ‘‘Byattāya bhikkhuniyā’’ti padaṃ ‘‘ñāpetabbo’’ti pade kāritakattā, ‘‘saṅgho’’ti padaṃ tattheva kāritakammaṃ. ‘‘Etaṃ kāraṇa’’nti dhātukammaṃ ajjhāharitabbaṃ. Tabbapaccayena kāritakammameva vuttaṃ. Ñāpetabbākāraṃ dassento āha ‘‘suṇātu me’’tiādi.
“已舍弃之行”者,此为具格义之对格语。其义为“以已舍弃之行”也。“即于彼处”者,即于殿堂界中。“确实”者,真实也,或“因为”也。“于彼女”者,对于行僧悦之比丘尼。“于此”者,其义为因应作调伏羯磨之性故。“非”者,我等,应连结“近处”。应连结“应与四位清净比丘尼同坐”。“从村落近处越过二石掷之距离”者,此乃依比丘尼寺院近处之越过而说。“从寺院近处也”者,从比丘寺院近处也。“于彼处”者,诸比丘尼之坐处。“然而于《库伦达注》与《大护法注》中所说”,应连结此句。“及寺院之”者,及比丘寺院之。应连结“未说舍弃村落近处为允许”。其意趣为:于村落近处坐,亦为允许。显示巴利原文
Nikkhittavattanti karaṇatthe cetaṃ upayogavacanaṃ. Nikkhittavattenāti hi attho. Tatthevāti māḷakasīmāyameva. Hīti saccaṃ, yasmā vā. Assāti mānattacārikāya bhikkhuniyā. Tatrāti tasmā kattabbavinayakammabhāvatoti attho. Noti amhākaṃ, santikanti sambandho. Catūhi pakatattabhikkhunīhi nisīditabbanti sambandho. Gāmūpacārato dve leḍḍupāte atikkamitvāti idaṃ bhikkhunīvihārūpacārātikkamaṃ sandhāya vuttaṃ. Vihārūpacāratopīti bhikkhuvihārūpacāratopi. Tatthāti bhikkhunīnaṃ nisinnaṭṭhānaṃ. Kurundimahāpaccarīsu pana vuttanti sambandho. Vihārassa cāti bhikkhuvihārassa ca. Gāmassa upacāraṃ muñcituṃ vaṭṭatīti na vuttanti yojanā. Tasmā gāmūpacārepi nisīdituṃ vaṭṭatīti adhippāyo.
应连结“彼比丘尼应告知”。显示巴利原文
Tāya bhikkhuniyā ārocetabbanti sambandho.
“于同处”:即于比丘尼等的坐处。“处”:比丘等的处所。“来”:到来。“清晨”:即早晨。“对彼女”:指对行僧悦者。显示巴利原文
Tatthevāti bhikkhunīnaṃ nisīdanaṭṭhāneyeva. Ṭhānanti bhikkhūnaṃ ṭhānaṃ. Etīti āgacchati. Pagevāti pātoyeva. Tāyāti mānattacāriniyā.
应连结“然而对未舍弃行的比丘尼”。“因不知”:因不知的缘故。“彼”:指话语。“行别住者等”:以“等”字摄取了客行、依止、返还等。“显得更为适当”:成为更适当而显现出来。以此显示:如同未舍弃行的比丘,比丘尼也应仅告知在内近处界中的人,而不应前往告知住在村中的人。“布萨”:即布萨日。此义同样适用于自恣。“每日”:即日日。“于彼村”:指比丘尼等所居住的村。“除外”:指比丘尼等所居住的村以外的村。“于彼处”:比丘尼等居住的村。“示已”:向比丘尼等示后。“对彼女”:对行僧悦者。“寺院”:比丘等的寺院。应将“从近处界”连结为“从近处界外”。“此女”:指行僧悦者。显示巴利原文
Anikkhittavattāya pana bhikkhuniyāti sambandho. Ajānanapaccayāti ajānanakāraṇā. Tanti vacanaṃ. Pārivāsikavattādīnanti ādisaddena āgantukavattapūraṇanissayapaṭippassaddhādayo saṅgaṇhāti . Yuttataraṃ dissatīti yuttataraṃ hutvā dissati. Iminā anikkhittavattabhikkhunā viya bhikkhuniyāpi antoupacārasīmagatānaṃyeva ārocetabbaṃ, na gāme ṭhitānampi gantvā ārocetabbanti dīpeti. Uposatheti uposathadivase. Eseva nayo pavāraṇāyapi. Devasikanti divase divase. Tasmiṃ gāmeti bhikkhunīnaṃ vasanagāme. Aññatrāti bhikkhunīnaṃ vasanagāmato aññasmiṃ gāme. Tatrāti bhikkhunīnaṃ vasanagāmaṃ. Dassetvāti bhikkhunīnaṃ dassetvā. Tāyāti mānattacāriniyā. Vihāranti bhikkhūnaṃ vihāraṃ. Upacārasīmāyāti upacārasīmato bahīti sambandho. Ayanti mānattacārinī.
“二十众”者,即此二十众之僧团,于其中。应连接“行敬悦的比丘尼”。“此名为半月敬悦”者,乃为说明后文,而以前文之结论方式宣说,应如是见。显示巴利原文
Vīsati gaṇo imassāti vīsatigaṇo, saṅgho, tasmiṃ. Mānattaṃ caramānā bhikkhunīti yojanā. Idaṃ pakkhamānattaṃ nāmāti idaṃ pubbavacanassa nigamavasena paravacanassa kathanatthāya vuttanti daṭṭhabbaṃ.
“于彼”者,于三种敬悦中。应连接“此敬悦乃被允许”。“于他”者,于他人。应连接“允许给予正行别住、被退回原罪的优陀夷长老”。“犯后”者,从犯起。应连接“此即称为敬悦”。“确实”者,真实,或因为。“覆盖与合并”者,此词义已在下文说明。“彼亦”者,于库伦地所说之文亦然。显示巴利原文
Tatthāti tividhesu mānattesu. Yadetaṃ mānattaṃ anuññātanti sambandho. Paratoti parasmiṃ. Parivāsaṃ parivasantassa mūlāyapaṭikassitassa udāyittherassa anuññātanti sambandho. Āpajjitvāti āpajjanato. Idanti mānattaṃ vuccatīti sambandho. Hīti saccaṃ, yasmā vā. Odhānasamodhānanti ettha vacanattho heṭṭhā vuttoyeva. Tampīti kurundiyaṃ vuttavacanampi.
“彼”者,即价值合并与杂合并,应连接“应施与”。“至此”者,以此量之文句次第,从“此处所意指者名为别住”之文开始,乃至“结合后应施与”之文,即以此文句次第之义。应连接“所说‘诸比丘,如是……我将示导’之文”。“从义”者,由此亦应取其词,以不相离故。显示巴利原文
Tanti agghasamodhānamissakasamodhānaṃ, dātabbanti sambandho. Ettāvatāti etaparimāṇena vacanakkamena, ‘‘ayañhi idha adhippeto parivāso nāmā’’ti (cūḷava. aṭṭha. 102) vacanato paṭṭhāya yāva ‘‘yojetvā dātabba’’nti vacanaṃ, tāva vacanakkamenāti attho. ‘‘Tena hi bhikkhave…pe… dassessāmā’’ti yaṃ vacanaṃ vuttanti yojanā. ‘‘Atthato’’ti iminā saddopi gahetabbo avinābhāvato.
覆藏别住论显示巴利原文
Paṭicchannaparivāsakathā
102 应联系那所说的经文。显示巴利原文
102. Yā pāḷi vuttāti sambandho.
108 “于彼”出自经文。“彼罪”是指中间罪。“之”是指比丘的。应连接“已舍弃羯磨之比丘”,或连接“成为”。“彼”指比丘,应连接“站定之后”。“彼罪之”即那个中间罪的。“被覆藏”是说中间罪也被覆藏。“于彼亦”是指在退回原本时也同样。“被涂”是指被涂抹、被破坏,也就是指已行别住之日。再次出现的“于彼”出自经文,应连接“他”。“于他亦”,这便是其中的理则。“如是”等作为结语。在覆藏门中,应显示连接。显示巴利原文
108.Tatoti pāḷito. Taṃ āpattinti taṃ antarāpattiṃ. Assāti bhikkhussa. Nikkhittavatto bhikkhūti sambandho, hutvāti vā. Soti bhikkhu, ṭhito hutvāti sambandho. Tassā āpattiyāti tassā antarāpattiyā. Paṭicchannā hotīti antarāpattipi paṭicchannā hoti . Tasmimpīti mūlāya paṭikassanepi. Makkhitāti pisitā, dhaṃsitā vā. Makkhiyanti pisiyanti, dhaṃsiyantīti vā makkhitā, parivutthadivasā. Tatoti pāḷito paranti sambandho. Paratopi eseva nayo. Evantiādi nigamanaṃ. Paṭicchannavāre dassitā hontīti sambandho.
合并别住论显示巴利原文
Samodhānaparivāsakathā
125 “于彼”是从覆藏门,应连接“其后所示”的内容。“于此且”是说在此门中。“因为”是指由于某种原因,或以某种原因。“以彼”是指以那个原因,或因那个原因,由此连接“说‘应退回原本……’”。由此应连接“因此一切皆被涂抹”。“于彼”是从其门之后,应连接“被完成”。显示巴利原文
125.Tatoti paṭicchannavārato, paraṃ dassitanti sambandho. Ettha cāti etasmiṃ vāre ca. Yasmāti yasmā kāraṇā, yena kāraṇena vā. Tenevāti teneva kāraṇena, tasmā kāraṇā vā, ‘‘mūlāya…pe… detū’’ti vuttanti yojanā. Tasmā sabbe makkhitāva hontīti yojanā. Tatoti vārato paraṃ niṭṭhāpitanti sambandho.
价值合并别住论显示巴利原文
Agghasamodhānaparivāsakathā
134 “于彼”:应连接“由此门之后所示”。“于彼”:应连接“由此门之后经文安立”。“或于应惭法已生起”:应连接。“行”:羯磨。“于彼”:应连接“由此门之后经文如是被安立”。显示巴利原文
134.Tatoti vārato paraṃ dassitoti sambandho. Tatoti vārato paraṃ pāḷi ṭhapitāti sambandho. Lajjidhamme vā uppanneti sambandho. Yanti kammaṃ. Tatoti vārato paraṃ tatheva pāḷi ṭhapitāti sambandho.
138 “于彼”:应连接“由此门之后,依前所述方式安立经文”。显示巴利原文
138.Tatoti vārato paraṃ purimanayeneva pāḷi ṭhapitāti sambandho.
清净边际别住等论显示巴利原文
Suddhantaparivāsādikathā
156 “于彼”:应连接“由此门之后,显示清净边际别住”。显示巴利原文
156.Tatoti vārato paraṃ suddhantaparivāso dassitoti sambandho.
160 “于彼”者,应如此连结:从经文之后,经文被安立。显示巴利原文
160.Tatoti pāḷito paraṃ pāḷi ṭhapitāti sambandho.
165 “于彼”者,指在经文中。在“中间……乃至……未覆藏者”等处,应当见此义,并与此连结。显示巴利原文
165.Tatthāti pāḷiyaṃ. Antarā…pe… appaṭicchannāyotiādīsu attho daṭṭhabboti sambandho.
166 于“最后罪聚”一语中,因为罪聚有分类之别,为何说“于最后罪聚”?故云:“那罪聚实为同一。”既然如此,为何又说“于最后罪聚”?是故言:“然而因为后来覆藏的缘故”等。此处的“然”字是表达呵责之义,即“虽是这样”的意思。罪聚虽只一种,但因后来覆藏,故而说为“于最后罪聚”,这是它的意趣所在。显示巴利原文
166.Pacchimasmiṃāpattikkhandheti ettha āpattikkhandhassa bhedabhāvato kiṃ ‘‘pacchimasmiṃ āpattikkhandhe’’ti vuttanti āha ‘‘ekova so āpattikkhandho’’ti. Atha kasmā ‘‘pacchimasmiṃ āpattikkhandhe’’ti vuttanti āha ‘‘pacchā chāditattā panā’’tiādi. Ettha panasaddo garahatthavācako, tathāpīti hi attho. Ekopi āpattikkhandho pacchā chāditattā pacchimasmiṃ āpattikkhandheti vuttanti adhippāyo.
180 “已确定、已混乱”——此为文句,应作连结。显示巴利原文
180. ‘‘Vavatthitā sambhinnā’’ti etaṃ vacananti yojanā.
第八 二比丘门十一组等论显示巴利原文
8. Dvebhikkhuvāraekādasakādikathā
181 “于彼”一词,应连结“从经文之后所说”。“于彼处”者,指于经文中。“混合”者,此处与何者混合?故说“与粗罪等混合”。显示巴利原文
181.Tatoti pāḷito paraṃ vuttanti sambandho. Tatthāti pāḷiyaṃ. Missakanti ettha kehi missakanti āha ‘‘thullaccayādīhi missaka’’nti.
184 “于彼”一词,应连结“从经文之后所说”。“于彼处”者,指“诸比丘,于此”等文句。“及彼”者,即“诸比丘,于此”等文句,以及此前未说的一切文句,应作此连结。显示巴利原文
184.Tatoti pāḷito paraṃ vuttanti sambandho. Tatthāti ‘‘idha pana bhikkhave’’tiādipāṭhe. Tañcāti ‘‘idha pana bhikkhave’’tiādivacanañca ito pubbe avuttaṃ sabbaṃ vacanañcāti yojanā.
四、止揵度显示巴利原文
4. Samathakkhandhakaṃ
第一 现前毗奈耶论显示巴利原文
1. Sammukhāvinayakathā
186-7 于止揵度中当如是通达其义,此连结。“六种基本条目”一语,无论作为句或作为复合词皆属合理;其中,复合词唯是非集合持业释。“舍置”一词,是“已说”一词的前时动作修饰语,或与之同义。“广说”即是分别。“于彼中”,即于分别中。“令了知”:此处遮止“作想而令知”之义,故说“令满足而令知”,由此显示:与“令”字结合之“知”字根,内含令满足之义,遂有令觉悟之义。“似因”,即似是而非之因。“令审察”:此处“审”字根有观察义,故说“观察”。“如”,即以何种方式,当与“被作”相连结。“彼”,指说法者。“于他亦尔”,此即理趣。以“再再”一词,显示“随观”之“随”字非断绝义。“见、随观”:此处“见”字根,与“示、随示”中之“示”字根,其义相近,故说“示……乃至……同义语”。“他们之”,指“见、随观”等词之。“同义语”,即于义中周遍运转之异名;依这些而行而说者为同义,他们即是文句,故为同义语。“彼”,指非法说者。“令迷惑”,即令说法者等人心生迷惑。显示巴利原文
186-7. Samathakkhandhake evamattho veditabboti yojanā. Cha mātikāpadānīti vākyampi samāsopi yuttoyeva. Tattha samāso pana asamāhāradiguyeva. ‘‘Nikkhipitvā’’ti padaṃ ‘‘vutto’’ti pade pubbakālakiriyāvisesanaṃ, tulyattho vā. Vitthāroti vibhaṅgo. Tatthāti vibhaṅge. Saññāpetīti ettha saññaṃ katvā jānāpetīti atthaṃ paṭikkhipanto āha ‘‘paritosetvā jānāpetī’’ti. Iminā saṃpubbo ñādhātu paritosanatthaṃ antokatvā avabodhanattho hotīti dasseti. Kāraṇapatirūpakānīti kāraṇassa paṭibhāgāni. Nijjhāpetīti ettha jhedhātu olokanatthoti āha ‘‘oloketī’’ti. Yathāti yenākārena, kariyamāneti sambandho. Soti dhammavādī. Paratopi eseva nayo. ‘‘Punappuna’’nti iminā anupekkhatīti ettha anusaddo na upacchinnatthoti dasseti. Pekkhati anupekkhatīti ettha ikkhadhātu ‘‘dasseti anudassetī’’ti ettha disadhātuyā sadisatthoti āha ‘‘dasseti…pe… pariyāyavacanānī’’ti. Tesaññevāti ‘‘pekkhati anupekkhatī’’ti padānaññeva. Pariyāyavacanānīti vevacanasaddā atthe paribyattiṃ ayanti gacchanti imehīti pariyāyāni, tāniyeva vacanāni pariyāyavacanāni. Soti adhammavādī. Mohetvāti dhammavādīpuggalādiṃ mohāpetvā.
188 将“说法者之人被显示”联结起来,意为“说法者被显示出来”。“不令迷惑”,即不令非法说者等类心生迷惑,令其了知不颠倒,此是义趣。显示巴利原文
188. Dhammavādī puggalo dassetīti sambandho. Amohetvāti adhammavādīpuggalādiṃ amohāpetvā, aviparītaṃ jānāpetvāti attho.
第二 忆念毗奈耶论显示巴利原文
2. Sativinayakathā
195 “调伏”者,调伏、灭除过失,故名“调伏”;或以之调伏、灭除过失,故名“调伏”,即是调伏业。应给予僧团、法、调伏、人现前之调伏,称为现前调伏。“此五者”中,为显明五者之相,故说“清净者”等。此与所举罪者相关联。“这些”即指五支。由于“不能依各别支而得”一句是总说之语,所以显示唯依五支而得。“仅是说示而已”,意谓“此五者”这句话仅是宣说而已,并非针对各别支分而说。“法”指真实。“此处”指“诸比丘,此五者”等语句中。“于彼处及”指在“诸比丘,此五者”等语句中及。“举罪”一词,此处为表明不以毁辱而言说,故说“举罪”。然此忆念调伏应给予,此是关联。“不还者亦”中的“亦”字表可能性,意思是对于一来等更何须说,由此显示。“彼及”指忆念调伏及。“正被举罪时”,即正在被举罪者,或可作此读法。“因此”,关联所给予的忆念调伏。因未被举罪故,言说不成立,所以又说“举罪者亦”等。“犯”指举罪者犯。当举罪等不相应时,调伏、灭除过失,故名“调伏”;或以之调伏、灭除,故名“调伏”,即是调伏业。应给予。显示巴利原文
195. Parammukhaṃ vineti vināsetīti vinayo, parammukhaṃ vineti vināseti anenāti vā vinayo, vinayakammaṃ. Saṅghadhammavinayapuggalasammukhānaṃ dātabbo vinayo sammukhāvinayo. Pañcimānīti ettha pañcannaṃ sarūpaṃ dassento āha ‘‘suddhassā’’tiādi. Anuvaditassa dānanti sambandho. Etānīti pañca aṅgāni. ‘‘Ekekaaṅgavasena na labbhantī’’ti iminā samudāyavākyanibbattibhāvato pañcaṅgavaseneva labbhantīti dasseti. Desanāmattamevetanti ‘‘pañcimānī’’ti etaṃ vacanaṃ desanāmattameva, na avayavavākyanibbattivacananti adhippāyo. Dhammanti bhūtaṃ. Etthāti ‘‘pañcimāni bhikkhave’’tiādivacane. Tattha cāti ‘‘pañcimāni bhikkhave’’tiādivacane ca. Anuvadantīti ettha anuddhaṃsanena vadantīti dassento āha ‘‘codentī’’ti. Ayaṃ pana sativinayo dātabboti sambandho. Anāgāminopīti pisaddo sambhāvane, sakadāgāmiādike pana kā nāma kathāti dasseti. So ca khoti sativinayo ca. Codiyamāneyevāti codiyamānasseva, ayameva vā pāṭho. Tasminti sativinayasmiṃ dinneti sambandho. Acoditattā kathā na rūhatīti āha ‘‘codentopī’’tiādi. Āpajjatīti codako āpajjati. Codanādiasāruppe vineti vināsetīti vinayo, vineti vināseti anenāti vā vinayo, vinayakammaṃ. Sativepullapattassa dātabbo vinayo sativinayo.
三、不痴调伏论显示巴利原文
3. Amūḷhavinayakathā
196 “语所说、身所行”中,为显示“语所说”与“身所行”二词各有别别的作用,故说“以语所说,以身所行”。以“遍行而作”,此句显示“遍行即是身所行,遍行而作即身所行”的语词含义。“遍行”即是超越。“具寿忆念”中,为显示省略“u”音的连音,故说“具寿忆念”。以“如是类之罪”,此句显示“所犯”一词,此处由于有“tu”后缀的用法,故业处第六格亦有可能。当“tu”后缀被使用时,业处第六格并非必然,因此应见巴利文中并未以业处第六格说“如是类之罪”,而是以业处第二格说“如是类罪”。“彼之”为“犯已”之读法。以“最初、后来”等词显出意趣之义。举罪者的言说,调伏、灭除,故名“调伏”;或以之调伏、灭除举罪者之言说,故名“调伏”。最初达到痴迷状态,后来应给予不痴者之调伏,即不痴调伏。显示巴利原文
196.Bhāsitaparikantanti ettha bhāsitaparikantasaddānaṃ karaṇāpekkhattā visuṃ karaṇaṃ dassento āha ‘‘vācāya bhāsitaṃ, kāyena parikanta’’nti. ‘‘Parikkametvā kata’’nti iminā parikamatīti parikantaṃ, parikantaṃ hutvā kataṃ parikantanti vacanatthaṃ dasseti. Parikkametvāti atikkamitvā. Saratāyasmāti ettha ukāralopasandhiṃ dassento āha ‘‘saratu āyasmā’’ti. ‘‘Evarūpiyā āpattiyā’’ti iminā āpajjitāti ettha tupaccayayogabhāvato kammatthachaṭṭhiyāpi sambhavabhāvaṃ dasseti. Tupaccayayoge kammatthachaṭṭhī aniccaṃ hoti, tasmā pāḷiyaṃ ‘‘evarūpiyā āpattiyā’’ti kammatthachaṭṭhībhāvena avatvā ‘‘evarūpiṃ āpatti’’nti kammatthadutiyābhāvena vuttanti daṭṭhabbaṃ. Tassāti ‘‘āpajjitvā’’ti pāṭhassa. ‘‘Paṭhamaṃ pacchā’’ti padehi adhippāyatthaṃ dasseti. Codakassa kathaṃ vineti vināsetīti vinayo, codakassa kathaṃ vineti vināseti anenāti vā vinayo. Paṭhamaṃ mūḷhabhāvaṃ upagantvā pacchā amūḷhassa dātabbo vinayo amūḷhavinayo.
四、承认处理论显示巴利原文
4. Paṭiññātakaraṇakathā
200 “承认”者,指被承认,或承认的行为即是承认,应以彼而作。显示巴利原文
200. Paṭijāniyate, paṭijānanaṃ vā paṭiññā, tāya kāretabbaṃ.
五、多数决论显示巴利原文
5. Yebhuyyasikākathā
202 “多数决”:此处,依多数而行即是多数决。为了说明达成说法者多数的行为,故说“以何行为”等。其中,“以何行为”即指以何种行为达成多数。“此”即指达成多数的行为。显示巴利原文
202.Yebhuyyasikāti ettha yebhuyyena pavattā yebhuyyasikā, dhammavādīnaṃ yebhuyyatāsampādikā kiriyāti dassento āha ‘‘yassā kiriyāyā’’tiādi. Tattha yassā kiriyāyāti yassā yebhuyyatāsampādikāya kiriyāya. Esāti yebhuyyatāsampādikā kiriyā.
204 “微小”:此处,“ora”字与“mattaka”字合成,表示少量、微量,故说“少量、微量”。“仅是争论而已”显示这并非重大的诤事。“未经久时”:此处为显示并非长时,故说“二三日……未决断”。其中,“于彼处”即于诤事发生的各个住处。为表明“忆念”与“令忆念”二词纯粹为使役行为,故说“既非自己忆念,亦非被他人令忆念”。“以那些比丘”:即引发诤事的比丘们。通过“取筹”,此语显示“知”这个词的作者。“以此理由”:即以此原因。“或许”:此语显示“appeva nāma”即是“api nāma”的同义词。“应有”:即应成立。这显示了巴利语中“或许说恶法者成为多数,这也是善的”这一连接方式。“此为他的意向”:这句话表明了文句的余意。“彼之”:即取筹者的。“于二处”:即于“僧团了知将要破裂”与“或许僧团应当破裂”这两种文句之中。显示巴利原文
204.Oramattakanti ettha orasaddo ca mattasaddo ca samūhaṃ katvā parittavācako appamattavācakoti āha ‘‘parittaṃ appamattaka’’nti. ‘‘Bhaṇḍanamattamevā’’ti iminā na mahantaṃ vivādādhikaraṇaṃ hotīti dasseti . Na ca gatigatanti ettha cirakālabhāvaṃ na ca gatanti dassento āha ‘‘dve tayo…pe… avinicchita’’nti. Tattha tatthevāti tasmiṃ tasmiṃ vivādādhikaraṇajātaāvāse eva, na ca saritasāritapadānaṃ suddhakāritakiriyabhāvaṃ dassento āha ‘‘sayaṃ saritaṃ vā aññehi sāritaṃ vā na hotī’’ti. Tehi bhikkhūhīti vivādakārakehi bhikkhūhi. ‘‘Salākaṃ gāhento’’ti iminā ‘‘jānātī’’ti padassa kattāraṃ dasseti. Iminā nīhārenāti iminā kāraṇena. Api nāmāti iminā appevanāmasaddo apināmapariyāyoti dasseti. Assūti bhaveyyuṃ. Iminā ‘‘pāḷiyaṃ adhammavādī bahutarā bhaveyyuṃ, appeva nāma sādhū’’ti yojanānayaṃ dasseti. ‘‘Ayamassa ajjhāsayo hotī’’ti iminā pāṭhasesaṃ dasseti. Assāti salākagāhassa. Dvīsupīti ‘‘jānāti saṅgho bhijjissatī’’ti ca ‘‘appeva nāma saṅgho bhijjeyyā’’ti ca dvīsupi padesu.
“以非法而取”:此处,“取”这一动词的作者唯是说恶法者,故说“说恶法者”。通过“二说法者”一句,显示“派别取”中的“取”,其作者唯是说法者。“非依见而取”:此处为显示虽成为说法者,却没有取说法者筹,反而取了说恶法者筹,非依己见而取,故说“成为说法者”等。“转回”:即遮止此义。“转变”是另一种读法,意为上下颠倒。“他们”:指说法者。“此处”:指在《灭诤篇》的结集中。显示巴利原文
‘‘Adhammena gaṇhantī’’ti ettha ‘‘gaṇhantī’’ti kiriyāpadassa adhammavādino eva kattā nāmāti āha ‘‘adhammavādino’’ti. ‘‘Dve dhammavādino’’ti iminā ‘‘vaggā gaṇhantī’’ti ettha ‘‘gaṇhantī’’ti kiriyāpadassa dhammavādino eva kattā nāmāti dasseti. Na ca yathādiṭṭhiyā gaṇhantīti ettha dhammavādino hutvā dhammavādisalākaṃ aggahetvā adhammavādisalākassa gahaṇaṃ na ca yathādiṭṭhiyā gaṇhanti nāmāti dassento āha ‘‘dhammavādino hutvā’’tiādi. Paṭivattetvāti imamevatthaṃ paṭisedhetvā. ‘‘Parivattetvā’’tipi pāṭho, heṭṭhupariyāyaṃ katvāti attho. Teti dhammavādino. Etthāti samathakkhandhake.
六、惩彼过论显示巴利原文
6. Tassapāpiyasikākathā
207 “不净”:此处指此人没有清净的身语业,故称“不净”。为显示词义,说“具足不净的身语业”。同样的道理也适用于“无惭”。
“有随责”:因“随责”与“诽谤”二者同义,故说“有诽谤”。
“如是五”:指这五支。
“于此”:指在惩彼过羯磨中。
“此”:应与“称为羯磨”相连。
“即”:是详细解释。
“何人为更恶”:应作连接。
“因恶增盛”:因卑劣的增盛。以此显示词义:此人恶,此人亦恶,此人在这些之中尤为恶,故为“更恶”;又在诸恶中极为恶,故为“更恶”。
“彼”:指那个人。以此显示词义:为彼更恶者所应作的羯磨,名为“惩彼过”,此羯磨即是“惩彼过羯磨”。
在有些写本中,有“亚”字的重复,这其实不合理。因为在“多数”一词中已显示了“亚”字的重复,所以此处的重复也应合理,书写者应当这样了知。显示巴利原文
207.Asucīti ettha natthi sucīni kāyavacīkammāni etassāti asucīti vacanatthaṃ dassento āha ‘‘asucīhi kāyavacīkammehi samannāgato’’ti . Eseva nayo alajjīti etthāpi. Sānuvādoti ettha anuvādaupavādasaddānaṃ pariyāyattā vuttaṃ ‘‘saupavādo’’ti. Iti pañcāti imāni pañca aṅgāni. Etthāti tassapāpiyasikakamme. Idanti kammaṃ vuccatīti sambandho. Hīti vitthāro. Yo puggalo pāpiyoti yojanā. Pāpussannatāyāti lāmakussannatāya. Iminā ayañca pāpo ayañca pāpo, ayamimesaṃ visesena pāpoti pāpiyoti ca pāpānaṃ atisayena pāpoti pāpiyoti ca vacanattho dassito. Tassāti puggalassa. Iminā tassa pāpiyassa kattabbaṃ tassapāpiyasikaṃ, tameva kammaṃ tassapāpiyasikakammanti vacanatthaṃ dasseti. Kesuci potthakesu yakāre dvebhāvo atthi, so ayuttoyeva. ‘‘Yebhuyyasikā’’ti ettha yakāre dvebhāvassa dassanato etthāpi dvebhāvo yutto bhaveyyāti likhantīti daṭṭhabbaṃ.
七、如草覆地等论显示巴利原文
7. Tiṇavatthārakādikathā
212 “因粗暴性与凶恶性”:此处“粗暴者的状态为粗暴性,凶恶者的状态为凶恶性”,为显示词义,说“因粗暴的状态与凶恶的状态”。以此否认“tā”后缀的集合义与自性义。
“因粗暴性与凶恶性”:仅是字面不同,含义并无差别。
“为破坏”:此处排除其他的破坏,所以说“为僧团破坏”。
“于病者中亦”:“亦”字表示“其他人更不待言”。
“于彼处”:即在灭诤之处。
以“一处”一词,显示“集于一处”一语与“一处”一语相同,不过是从“一”字而来的“jjha”后缀与“to”后缀有所不同;以“与草覆相似”显示类似的用法。
“应以草覆盖”名为“草覆”,粪尿,如同草覆盖一样是“草覆物”。此处主要得到诤事,而灭诤则是从果的用法,“ka”后缀是相似义。为清楚显示此义,所以说“如同”等。
应连接“被搅动的粪或尿”。“被搅动”一词作为包含在因中的限定语,应与“恼害”相连。
而“被善覆盖的此粪尿”,应作连接。“被善覆盖”一词也是包含在因中的限定语,应与“不恼害”相连。
应连接“任何诤事导致”。
“根与随根”:根与随根合称“根随根”。
“彼”:指诤事。
“以此羯磨”显示巴利原文
212.Kakkhaḷatāya vāḷatāyāti ettha kakkhaḷassa bhāvo kakkhaḷatā, vāḷassa bhāvo vāḷatāti vacanatthaṃ dassento āha ‘‘kakkhaḷabhāvāya ceva vāḷabhāvāya cā’’ti. Iminā tāpaccayassa samūhatthañca svatthañca paṭikkhipati. ‘‘Kakkhaḷatāya vāḷatāyā’’ti byañjanatoyeva nānaṃ, na atthato. Bhedāyāti ettha aññassa bhedaṃ paṭikkhipanto āha ‘‘saṅghabhedāyā’’ti. Gilānepīti pisaddo aññe pana kā kathāti dasseti. Tatthevāti adhikaraṇavūpasamaṭṭhāneyeva. ‘‘Ekato’’ti iminā ekajjhanti padassa ‘‘ekato’’ti padena samānataṃ dasseti, ekasaddato jjhapaccayo ca topaccayo ca viseso, ‘‘tiṇavatthārakasadisattā’’ti iminā sadisūpacāraṃ dasseti. Tiṇehi avattharitabbanti tiṇavatthāraṃ, gūthamuttaṃ, tiṇavatthāramiva tiṇavatthārakaṃ. Ettha adhikaraṇameva mukhyato labbhati, samatho pana phalūpacārato, sadisatthe kapaccayo. Tamevatthaṃ pākaṭaṃ karonto āha ‘‘yathā hī’’tiādi. Ghaṭṭiyamānaṃ gūthaṃ vā muttaṃ vāti yojanā. ‘‘Ghaṭṭiyamāna’’nti padaṃ hetuantogadhavisesanaṃ, ‘‘bādhatī’’ti iminā sambandhitabbaṃ. Suppaṭicchāditassa pana assa gūthamuttassāti yojanā. ‘‘Suppaṭicchāditassā’’ti padampi hetuantogadhavisesanameva, ‘‘na bādhatī’’ti iminā sambandhitabbaṃ. Yaṃ adhikaraṇaṃ saṃvattatīti sambandho. Mūlānumūlanti mūlañca anumūlañca mūlānumūlaṃ. Tanti adhikaraṇaṃ. Iminā kammenāti tiṇavatthārakakammena. Gūthaṃ tiṇehi paṭicchannaṃ suvūpasantaṃ hoti viya tiṇavatthārakena paṭicchannaṃ suvūpasantaṃ hotīti yojanā. Itīti tasmā.
213 “粗重罪”:此处因偷兰遮也是粗重罪,所以这里特指波罗夷与桑喀地谢沙,故说“波罗夷与桑喀地谢沙”。
“与在家相应”:此处“与在家人相应”称为与在家相应,为显示词义,说“在家人的”等。
“以卑劣”一词,应只与“嘲笑与讥讽”一词相连接。
“于如法的询问中”:处格,表目的。显示巴利原文
213.Thullavajjanti ettha thullaccayassāpi thullavajjattā idha pārājikasaṅghādisesamevādhippetanti āha ‘‘pārājikañceva saṅghādisesañcā’’ti. Gihipaṭisaṃyuttanti ettha gihīnaṃ paṭisaṃyuttaṃ gihipaṭisaṃyuttanti vacanatthaṃ dassento āha ‘‘gihīna’’ntiādi. ‘‘Hīnenā’’ti padaṃ ‘‘khuṃsanavambhana’’ iti padeneva sambandhitabbaṃ. Dhammikapaṭissavesūti nimittatthe bhummavacanaṃ.
214 “于甘马语结束时已起立”一句,应与此相连。“于彼处”,是指灭诤之处。“心已置于他处者亦”,是说在诤事判决时,心已转向或安住于其他处。“从达上界”,是从达上界场。“然而他们”,是指那些比丘,应与“作已见羯磨”、“未来”或“已坐”等句相连。“或以他们”,是指那些判决诤事的比丘们。“于彼处”,是指诤事已判决之处。“给与欲后”,是指将欲交于僧团之后。“于住处等中”的“等”字,包含了住所等。“他们”,是指比丘们。显示巴利原文
214. Kammavācāpariyosāne vuṭṭhitā hontīti sambandho. Tatthāti adhikaraṇavūpasamaṭṭhāne. Aññāvihitāpīti adhikaraṇavinicchayato aññasmiṃ ṭhāne cittaṃ āvihitāpi ṭhapitāpi. Upasampadamaṇḍalatoti upasampadasīmabimbato, ye panāti bhikkhū pana, diṭṭhāvikammaṃ karontīti vā anāgatāti vā nisinnāti vā sambandho. Tehi vāti adhikaraṇaṃ vinicchinantehi bhikkhūhi vā. Tatthāti adhikaraṇavinicchitaṭṭhānaṃ. Chandaṃ datvāti chandaṃ saṅghassa datvā. Pariveṇādīsūtiādisaddena āvāsādayo saṅgaṇhāti. Teti bhikkhū.
八、诤事论显示巴利原文
8. Adhikaraṇakathā
215 “为恼害”:此处,以变异状态而落下、发生,称为“恼害”,也就是心苦,此即“恼害性”。为显示“为彼义”,故说“为心苦义”。以“粗恶语”一词,显示“用语”一词即是“语言”的同义词。“何于彼处”:此处为显示“ta”字所指的对象,故说“于那些随责者当中”。“何毁谤”一句,应作连接。“随责”一词,亦应作连接。“相之显示”,是指随责之相的显示,或因显示。以“再再”显示“随顺倾向性”中“随”字的不断之义。“于彼处”,即于随责中。“顺倾向性”,是善巧地倾斜、倾向、趋向的性质。“超越努力性”:此处为显示超越的努力性,故说“为何”等。“随力给与”:此处为显示再再而给予之力,故说“前语的”等。显示巴利原文
215.Vipaccatāyāti ettha vikārabhāvena patati pavattatīti vipaccaṃ, cittadukkhaṃ, tadeva vipaccatā, tadatthāyāti dassento āha ‘‘cittadukkhattha’’nti. ‘‘Pharusavacana’’nti iminā vohāra saddo vacanapariyāyoti dasseti. Yo tatthāti ettha tasaddassa visayaṃ dassento āha ‘‘tesu anuvadantesū’’ti. Yo upavādoti yojanā. ‘‘Anuvadanā’’ti etaṃ padanti yojanā. Ākāradassananti anuvadanassa ākāradassanaṃ, dassanahetu vā. ‘‘Punappuna’’nti iminā anusampavaṅkatāti ettha anusaddassa na upacchinnatthaṃ dasseti. Tatthevāti anuvadane eva. Sampavaṅkatāti sammā pakārena ninnaponapabbhāratā. Abbhussahanatāti ettha atirekaṃ ussāhanatāti dassento āha ‘‘kasmā’’tiādi. Anubalappadānanti ettha punappunaṃ balassa padānanti dassento āha ‘‘purimavacanassā’’tiādi.
「应作性」者,于此,如于「勿作聪明」等中,因字母增加而有「亚」字之来,故说「应作即为应作亚」。以「此二者皆为僧团之同义语」显示「应作」与「应作」二词为作者之表示词,因僧团作,以语义而称为「应作」与「应作」。彼之状态,于说「应作性」与「应作性」时,仅获得僧团羯磨。因此说「此二者皆为僧团羯磨之同义语」。若为业之表示词,因说「应作为应作,应作」而获得僧团羯磨,「达」接尾词应为自性义。若如是,「应作亚之状态为应作性,应作之状态为应作性」,此语义不应作,且已作,因此应知非业之表示词。「即彼」者,即僧团羯磨。「于彼处」者,于求听等四羯磨中。「界限僧团」者,住于近行界等中的僧团。「清查后」者,于此,清查名为界限僧团的手掌距离之引导,欲应取者之欲的取来,从界外之作。为部分显示此义,故说「取来欲应取者之欲后」。「求听」者,以此询问为「求听」,即此羯磨为「求听羯磨」。「以所说之理」者,以「清查界限僧团后」等所说之理。「以『愿听我』等告知僧团众人为告白,即此羯磨为告白羯磨,告白即为第二为告白第二,即此羯磨为告白第二羯磨」。于此,虽告白置于第一,甘马语即为第二,然而如于「触第五」等中,以逆序作用语,故说「告白第二」。「触第五」者,于此,虽于法集论中说「有触,有受,有想,有思,有心」而触说于第一,然而以逆序作用语,于界论中说「触第五」,应知。此同理亦适用于告白第四羯磨。「以一次宣告」者,从告白后应宣告为「宣告」,以彼,「以三次宣告」者,从告白后,或再再三次应宣告为「宣告」,以他们。「于彼处」者,于四羯磨中。显示巴利原文
Kiccayatāti ettha ‘‘mā paṇḍiccaya’’ntiādīsu (jā. 2.22.1) viya byañjanavaḍḍhanavasena yakārāgamoti āha ‘‘kiccameva kiccaya’’nti. ‘‘Ubhayaṃpetaṃ saṅghasseva adhivacana’’nti iminā kiccakaraṇīyasaddo kattuvācakoti dasseti, saṅgho hi karotīti vacanatthena kiccoti ca karaṇīyoti ca vuccati. Tassa bhāvo, kiccayatā karaṇīyatāti vutte saṅghakammaṃyeva labbhati. Tena vuttaṃ ‘‘ubhayaṃpetaṃ saṅghakammasseva adhivacana’’nti. Yadi kammavācako bhaveyya, ‘‘kattabbanti kiccaṃ, karaṇīya’’nti vutteyeva saṅghakammassa labhanato tāpaccayo svattho bhaveyya. Evañhi sati kiccayassa bhāvo kiccayatā karaṇīyassa bhāvo karaṇīyatāti vacanattho na kattabbo bhaveyya, kato ca, tasmā na kammavācakoti daṭṭhabbaṃ. Tassevāti saṅghakammasseva. Tatthāti apalokanādīsu catūsu kammesu. Sīmaṭṭhakasaṅghanti ‘‘upacārasīmādīsu ṭhitaṃ saṅghaṃ. Sodhetvāti ettha sodhanaṃ nāma sīmaṭṭhakasaṅghassa hatthapāsanayanaṃ, chandārahānaṃ chandassa āharaṇaṃ, sīmato bahikaraṇaṃ. Tamevatthaṃ ekadesato dassetuṃ vuttaṃ ‘‘chandārahānaṃ chandaṃ āharitvā’’ti. Apaloketi āpucchati anenāti apalokanaṃ, taṃyeva kammaṃ apalokanakammaṃ. Vuttanayenevāti ‘‘sīmaṭṭhakasaṅghaṃ sodhetvā’’tiādinā vuttanayeneva. ‘‘Suṇātu me’’tiādinā saṅghagaṇapuggale ñāpeti etāyāti ñatti, sāyeva kammaṃ ñattikammaṃ, ñattiyeva dutiyaṃ ñattidutiyaṃ, tameva kammaṃ ñattidutiyakammaṃ. Ettha kiñcāpi ñatti paṭhamaṃ ṭhapitā, kammavācāyeva dutiyā hoti, ‘‘phassapañcamā’’tiādīsu (dhātu. 316) viya pana paṭilomavasena vohāraṃ katvā ‘‘ñattidutiyā’’ti vuttaṃ. Phassapañcamāti ettha kiñcāpi dhammasaṅgaṇiyaṃ (dha. sa. 1 ādayo) ‘‘phasso hoti, vedanā hoti, saññā hoti, cetanā hoti , cittaṃ hotī’’ti phassaṃ paṭhamaṃ vuttaṃ, paṭilomavasena pana vohāraṃ katvā ‘‘phassapañcamā’’ti dhātukathāyaṃ vuttanti daṭṭhabbaṃ. Eseva nayo ñatti catutthakammepi. Ekāya ca anusāvanāyāti ñattito anupacchā sāvetabbāti anusāvanā, tāya, tīhi ca anusāvanāhīti ñattitoanu pacchā, punappunaṃ vā tikkhattuṃ sāvetabbāti anusāvanā, tāhi. Tatthāti catūsu kammesu.
「求听后」者:此处为显示如是之果,而说「不应以单白羯磨等方式作」。「单白羯磨亦」者:以「亦」字显示,非仅求听羯磨而已,单白羯磨亦复如是。「然白二甘马」者:此处「然」字,或显特别之义,或示另一面。「于彼」者:于二种羯磨中。「重者」者:非轻者也。「其余者」者:指除去六种重羯磨后所余之轻羯磨;此为连结。「其余」亦是另一读法,与「约定」连结。「求听后亦」者:「亦」字总摄「说白二甘马语后亦」之义。为遮除余义,故说「然不应以单白羯磨与白四甘马方式作」。此与「应作白四甘马」连结。「此处」者:于灭诤篇结集中。显示巴利原文
Apaloketvāvāti ettha evaphalaṃ dassento āha ‘‘ñattikammādivasena na kātabba’’nti. Ñattikammampīti pisaddena na kevalaṃ apalokanakammameva, atha kho ñattikammampīti dasseti. Ñattidutiyakammaṃ panāti ettha panasaddo visesatthajotako, pakkhantarajotako vā. Tatthāti dvīsu kammesu. Garukānīti alahukāni. Avasesānīti chahi kammehi avasesāni, evarūpāni lahukakammānīti sambandho. ‘‘Avasesā’’tipi pāṭho, sammutiyoti sambandho. Apaloketvāpīti pisaddo ñattidutiyakammavācaṃ sāvetvāpīti sampiṇḍeti. Aññatthāpohanaṃ dassento āha ‘‘ñattikammañatticatutthakammavasena pana na kātabbamevā’’ti. Ñatticatutthakammaṃ kātabbanti sambandho. Etthāti samathakkhandhake.
「然已详来」者:此为连结。「这些」者:指四种羯磨。「然若有事类尚不明显」者:此为连结。「于彼」者:于四种羯磨中。「彼」者:事类也。「如是」者:即在如是解说羯磨犍度之时。「实」者:显所得之功德。「易知」者:应以简易方式了知。显示巴利原文
Vitthārato pana āgatoyevāti sambandho. Etesanti catunnaṃ kammānaṃ. Yaṃ pana atthajātaṃ anuttānanti sambandho. Tatthāti catūsu kammesu. Tanti atthajātaṃ. Evanti evaṃ kammavaggeyeva vaṇṇayamāne. Hīti laddhaguṇajotako. Suviññeyyāti sukhena viññātabbā.
216 「依圣典方式」者:其意趣为不依注疏方式。显示巴利原文
216.Pāḷivasenevāti na aṭṭhakathāvasenāti adhippāyo.
220 “以何”是指以心生起。“以此争论”是指以此显示“争论”的语义。“与诸调伏”中的“与”字是总摄之义,即不仅只是争论,还包括诤事,如此总摄;或者“与诸调伏”就是诸调伏。以此显示“以此被处理、被止息,故为诤事”的语义。争论即是诤事,为争论诤事。“以如是等方式”是以“等”字总摄“以驳斥说,以此心生起”等随说的语义。显示巴利原文
220.Yenāti cittuppādena. Iminā vivadanti anenāti vivādoti vacanatthaṃ dasseti. Samathehi cāti casaddo sampiṇḍanattho. Tena na kevalaṃ vivādoyeva, atha kho adhikaraṇañcāti sampiṇḍeti, atha vā samathehi cāti samathehi eva. Iminā samathehi adhikarīyati vūpasamīyatīti adhikaraṇanti vacanatthaṃ dasseti. Vivādoyeva adhikaraṇaṃ vivādādhikaraṇaṃ. Evamādinā nayenāti ādisaddena anuddhaṃsanena vadanti anena cittuppādenāti anuvādotiādayo vacanatthe saṅgaṇhāti.
222 “依所指而说之力故”是指依针对世间过失而说的语句之力。为了详说所指而说的意义,而说“于何实”等。其中,在掘地等事中,系属于“在何种堕罪诤事中”。“因此”是指在善心分的堕罪诤事中,因为不能说,故说“因此”。“此”是指将“无堕罪诤事为善”这句话与“已说”相连接。显示未指陈而说之后,再显示指陈而说,说“然此是依所指而说”。其中“然此”是指依原因,系属在何种堕罪诤事中。“于世间过失”一词中为同格,意谓在世间中,或应被世间所避免的,即为世间过失。“彼”是指堕罪诤事。“于彼”是指在堕罪诤事中。“分别”是指种种思量,或种种思惟。“然何”是指然堕罪诤事。“于制定过失”一词中为同格,意谓应被世尊的制定所避免的,即为制定过失。“彼”是指堕罪诤事,是不善。“少许”是指少量,不知堕罪与非堕罪而犯。“因此”因为是无记,故说“因此”。“于彼”是指在作为制定过失的堕罪诤事中。“堕罪诤事……乃至……善”这句话,是已说。显示巴利原文
222.Sandhāyabhāsitavasenāti lokavajjaṃ sandhāya bhāsitassa vacanassa vasena. Sandhāyabhāsitatthaṃ vitthārento āha ‘‘yasmiṃ hī’’tiādi. Tattha pathavikhaṇanādike yasmiṃ āpattādhikaraṇeti yojanā. Tasminti kusalacittaṅge āpattādhikaraṇe. Tasmāti yasmā na sakkā vattuṃ, tasmā. Idanti ‘‘natthi āpattādhikaraṇaṃ kusala’’nti vacanaṃ, vuttanti sambandho. Sandhāya avuttaṃ dassetvā sandhāya vuttaṃ dassento āha ‘‘idaṃ pana sandhāya vutta’’nti. Tattha idaṃ panāti kāraṇaṃ pana sandhāyāti sambandho. Yaṃ āpattādhikaraṇanti yojanā. ‘‘Lokavajja’’nti pade tulyādhikaraṇaṃ. Lokasmiṃ, lokehi vā vajjetabbanti lokavajjaṃ. Tanti āpattādhikaraṇaṃ. Tatthāti āpattādhikaraṇe. Vikappoti vividhā kappanaṃ, vividhatakko vā. Yaṃ panāti āpattādhikaraṇaṃ pana. ‘‘Paṇṇattivajja’’nti pade tulyādhikaraṇaṃ. Bhagavato paññattiyā hetubhūtāya vajjetabbanti paṇṇattivajjaṃ. Tanti āpattādhikaraṇaṃ, akusalaṃ hotīti sambandho. Kiñcīti appamattakaṃ, āpattānāpattiṃ ajānantassa āpajjanatoti sambandho. Tasmāti yasmā abyākataṃ hoti, tasmā. Tatthāti paṇṇattivajjabhūte āpattādhikaraṇe. ‘‘Āpattādhikaraṇaṃ…pe… kusala’’nti idaṃ vacanaṃ vuttanti yojanā.
若以善心而犯,难道不应说堕罪诤事是善吗?因此说“然若”等。“何”是指堕罪诤事。“若说‘此被称为……乃至……善’”,这是连接。羊毛与波逸提合称羊毛波逸提,将这些作为初始的,便是羊毛波逸提等;将这些作为生起的,便是羊毛波逸提等所生起,他们堕罪也是如此。“于彼”是指在羊毛波逸提等所生起的诸堕罪中。“堕罪之分”是指堕罪的原因。如此显示了堕罪的非分之后,再显示其分,说“然依身语表方式”等。其中,“以动转而转起者”是指以动转为因而转起者。或者,动转的身与转起的语为动转与转起,即他们动转与转起的身语。“彼与”是指身语二者任一。“无记”在此,“如是”一词是结束之义。显示巴利原文
Yadi kusalacitto āpajjati, atha nanu āpattādhikaraṇaṃ kulalanti vattabbo bhaveyyāti āha ‘‘sace panā’’tiādi. Yanti āpattādhikaraṇaṃ. ‘‘Idaṃ vuccati…pe… kusala’’nti vadeyya saceti yojanā. Eḷakalomañca padasodhammañca eḷakalomapadasodhammāni, tāni ādīni yesaṃ tānīti eḷakalomapadasodhammādīni, tāni samuṭṭhānāni yāsanti eḷakalomapadasodhammādisamuṭṭhānā, tāsaṃ āpattīnampīti sambandho. Tatthāti eḷakalomapadasodhammādisamuṭṭhānāsu āpattīsu. Āpattiyā aṅganti āpattiyā kāraṇaṃ. Evaṃ āpattiyā anaṅgaṃ dassetvā tassāyeva aṅgaṃ dassento āha ‘‘kāyavacīviññattivasena panā’’tiādi. Tattha calitappavattānanti calitena hetubhūtena pavattānaṃ. Atha vā calito ca kāyo, pavattā ca vācāti calitappavattā, tāsaṃ calitappavattānaṃ kāyavācānaṃ. Tañcāti kāyavācānaṃ aññatarañca. Abyākatanti ettha itisaddo parisamāpanattho.
应当这样理解此义,这是关联:「以彼」,即以此心;「此……乃至……共」,通过此「了知」,在此处以美妙之义显示「共」字的形态;「越过……乃至……思量」,以此显示「故意」一词及其限定语的含义;「以着手方式……乃至……派遣」,以此显示「遍越」一词的含义。圣典中「何」一词是越过的对象,故说「何堕罪诤事为越过」;「犯」显示圣典的余文。如是越过的那个比丘,这是关联。显示巴利原文
Ayamattho evaṃ veditabboti yojanā. Tenāti cittena. ‘‘Idaṃ…pe… saddhi’’nti iminā sañjānantoti ettha saṃsaddassa sundaratthaṃ saha ākārena dasseti. ‘‘Vītikkama…pe… kappetvā’’ti iminā ceccāti padassa atthaṃ saha visesanena dasseti. ‘‘Upakkamavasena…pe… pesetvā’’ti iminā abhivitaritvāti padassa atthaṃ dasseti. Pāḷiyaṃ yaṃsaddovītikkamavisayoti āha ‘‘yaṃ āpattādhikaraṇaṃ vītikkama’’nti. ‘‘Āpajjatī’’ti iminā pāṭhasesaṃ dasseti. Evaṃ vītikkamato tassa bhikkhunoti yojanā.
「于无记品中亦」的「亦」字,关联到不善品。「彼」,即此心。对于「不知」等词的含义,应以不善品中所说的相反方式来理解。「何堕罪诤事」等词的含义,与不善品中的完全一致。显示巴利原文
Abyākatavārepīti pisaddo akusalavāraṃ apekkhati. Tassāti cittassa. Ajānantotiādīnaṃ padānamattho akusalavāre vuttapaṭipakkhavasena veditabbo. Yaṃ āpattādhikaraṇantiādīnaṃ padānamattho akusalavārena sadisoyeva.
224 在「此诤非诤事」等语句中,应如此了知此义:这是关联。显示巴利原文
224.Ayaṃ vivādo no adhikaraṇantiādīsu evamattho veditabboti sambandho.
9. 诤事止灭之论显示巴利原文
9. Adhikaraṇavūpasamanasamathakathā
228 “四众作”指结界等羯磨。“五众作”指于边地国土举行的具足戒等羯磨。“十众作”指于中部国土举行的具足戒羯磨。“二十众作”指出罪羯磨。“羯磨所得”即得羯磨、相称、相应。显示巴利原文
228.Catuvaggakaraṇe kammeti sīmasammutiādikamme. Pañcavaggakaraṇeti paccantimesu janapadesu upasampadādikamme. Dasavaggakaraṇeti majjhimesu janapadesu upasampadakamme. Vīsativaggakaraṇeti abbhānakamme. Kammappattāti kammassa pattā yuttā anurūpā.
230 “应受持”意为应当接受。至于“受持后应越过”,这是关联的语句。“物品”指衣等物品。“为折伏慢故”指为折伏诤论者之慢。“若干日”即若干天,意思是二日或三日。显示巴利原文
230.Sampaṭicchitabbanti paṭiggaṇhitabbaṃ. Sampaṭicchitvā ca pana atikkāmetabbanti sambandho. Bhaṇḍakanti cīvarādibhaṇḍakaṃ. Mānaniggahatthāyāti bhaṇḍanajātānaṃ mānassa niggahatthāya. Katipāhanti katipayāhaṃ, dvīhatīhanti attho.
231 “无量”与“诸语”:此处“无量”一词与“无数”义同,故说“无数”。“‘诸语词’”——以此显示“语”一词是“语词”的同义词。“应以求听羯磨认可”,以何认可?故说“求听或”等。这表明应以求听羯磨或白二甘马进行认可。对于无量的诸语,指出说法者,加以排除、禁止,以此进行认可,因此这是求听羯磨,由他执行。得到如此认可的比丘们应作出判决,此为关联句。“别坐后,或坐于彼众中”,此为关联句。“其他”指除被认可的比丘以外的其他人。显示巴利原文
231.Anantāni ceva bhassānīti ettha anantasaddo aparimāṇasaddena atthato ekoti āha ‘‘aparimāṇānī’’ti. ‘‘Vacanānī’’ti iminā bhassasaddo vacanapariyāyoti dasseti. Ubbāhikāya sammanitabboti kena sammanitabboti āha ‘‘apaloketvā vā’’tiādi. Iminā apalokanakammena vā ñattidutiyakammena vā sammanitabboti dasseti. Anantāni bhassāni dhammakathikaṃ uddharitvā bāhati paṭisedheti imāya sammutiyāti ubbāhikā, tāya. Evaṃ sammatehi pana bhikkhūhi vinicchitabbanti sambandho. Visuṃ nisīditvā tassāyeva parisāya nisīditvā vāti yojanā. Aññehīti sammatabhikkhūhi aññehi.
233 「在那里」者:此处,将「在那里」(tatrassa)作词语解析后,「那」(ta)字指涉与会众、众所周知的范围,「在」(assa)字是动词,故说「在那个会众中应有」。「既非经来」者:虽从总体上说了,但因后文将说「非经分别」,所以是针对总纲而说,故言「总纲未至」。「律亦」者:犍度亦复如是。以「亦」字引出经分别。「字面影像」者:此处「影像」(chāyā)一词有映像与光辉二义,故说「仅字面而已」,其意是:未把握作为字面映像、字面光辉之本质的义理,仅仅执取字面映像、字面光辉而已。「遮止」者:以此显示「遮止」(paṭibāha)一词唯有遮止义,而非压制义。为显示遮止的方式,故说「于金银、田地、宅地受取等」云云。「为何」者:以何因缘,或何种缘故。「这些」者:这些受取金银等的比丘。「应使作」者:你们应使作。其中「应」(eyyātha)的「应」(e)实为替代字;疑问句中存在第七格语尾。「经中」者:在经藏中。「另一说法者说」是连接。「这些」者:指垂下而穿着者。「在此」者:于垂下而穿着中。显示巴利原文
233.Tatrassāti ettha tatra assāti padavibhāgaṃ katvā tasaddo parisavisayo pasiddhavisayo, assasaddo ākhyātikoti āha ‘‘tassaṃ parisati bhaveyyā’’ti. ‘‘Neva suttaṃ āgata’’nti sāmaññato vuttepi ‘‘no suttavibhaṅgo’’ti vakkhamānattā mātikaṃ sandhāya vuttanti āha ‘‘na mātikā āgatā’’ti. Vinayopīti khandhakavinayopi. Pisaddena suttavibhaṅgaṃ apekkhati. Byañjanacchāyāyāti ettha chāyāsaddo paṭibimbe ca pabhāya ca hotīti āha ‘‘byañjanamattamevā’’ti, byañjanapaṭibimbikabyañjanapabhāvantabhūtaṃ atthaṃ aggahetvā byañjanapaṭibimbabyañjanapabhāmattameva gahetvāti adhippāyo. ‘‘Paṭisedhetī’’ti iminā paṭibāhasaddo paṭisedhatthoyeva, na maddanatthoti dasseti. Paṭibāhanākāraṃ dassento āha ‘‘jātarūparajatakhettavatthupaṭiggahaṇādīsū’’tiādi. Kinti kena kāraṇena, kasmā kāraṇā vā. Imeti jātarūpādipaṭiggāhake bhikkhū. Kārethāti tumhe kāreyyātha. Eyyāthassa hi ethādeso. Pucchāyaṃ sattamīvibhatti hoti. Sutteti suttantapiṭake. Aparo dhammakathiko vadatīti sambandho. Imesanti olambetvā nivāsentānaṃ. Etthāti olambetvā nivāsane.
234 「更多比丘」者:此处,须以二倍、三倍等增多方称更多,故说「即使多一人也是更多」。而「何况」等语,则显示「即使」中的「亦」字含有责难之义。显示巴利原文
234.Bahutarā bhikkhūti ettha dviguṇatiguṇādinā adhikā eva bahutarā nāmāti āha ‘‘ekenapi adhikā bahutarāvā’’ti. ‘‘Ko pana vādo’’tiādinā ‘‘ekenapī’’ti ettha pisaddassa garahatthaṃ dasseti.
三种筹取之论显示巴利原文
Tividhasalākaggāhakathā
235 「为令知」者:此处,令知即是「令知」(saññatti),为显示「为其义」,故说「为令知之义」。「应隐」者:隐藏的,即隐藏筹,应行筹取——此为连接。「应显」者:显露的,即显露筹。「于自己耳边低语、言说」称为「自耳语」(sakaṇṇajappa),亦即自耳语。「施设相想后」者:以此显示「作美丑」中的「美」字表示形状,意即作形状美、形状丑的筹。「那时」者:从作差别后应取,此为连接。「所有那些筹」是结合。「作」者:作投入。「如所说方式」者:以「无惭者增多」等所说方式。「乃至三次」者:以此显示「应反复抽出」中,应反复向上抽出之义。「超过而生」者:当非法说者超过而生时,是连接。「乃至三次亦」者:「亦」字显示:若少于此,一次、二次,又有何话可说。显示巴利原文
235.Saññattiyāti ettha saññāpanaṃ saññatti, tadatthāyāti dassento āha ‘‘saññāpanatthāyā’’ti. Gūhitabboti gūḷho, soyeva gūḷhako, salākaggāho kātabboti sambandho. Vivaritabboti vivaṭo, soyeva vivaṭako. Sassa attano kaṇṇasamīpe jappīyati kathīyatīti sakaṇṇajappo, soyeva sakaṇṇajappako. ‘‘Nimittasaññaṃ āropetvā’’ti iminā vaṇṇāvaṇṇāyo katvāti ettha vaṇṇasaddo saṇṭhānavācakoti dasseti. Susaṇṭhānadusaṇṭhānā salākāyo katvāti attho. Tatoti visabhāgakaraṇato paraṃ gahetabboti sambandho. Sabbāpi tā salākāyoti yojanā. Katvāti pakkhipanaṃ katvā. Vuttanayenāti ‘‘alajjussannāyā’’tiādinā vuttanayena. ‘‘Yāvatatiya’’nti iminā paccukkaḍḍhitabbanti ettha punappunaṃ uddhaṃ kaḍḍhitabbanti atthaṃ dasseti. Atirekajāteti adhammavādīhi atirekato jāte satīti sambandho. Yāvatatiyampīti pisaddo tato ūne ekadvevāre pana kā nāma kathāti dasseti.
「然而在自耳语者中,应如是知决断」是结合句。「若僧团长老取」是连接句。「彼」指僧团长老。「未达年龄」指未达到最后年龄。「此」指非法说者筹。「属于」指属于僧团长老。「其余筹」指不同于非法说者筹的法说者筹。「彼」指僧团长老。「那」指法说者筹。「那时」指并非不觉知的原因。「如所说方式」即如隐藏中所说方式。「显露义」即此义显露。显示巴利原文
Sakaṇṇajappake pana evaṃ vinicchayo veditabboti yojanā. Sace saṅghatthero gaṇhātīti sambandho. Soti saṅghatthero. Vayoanuppattāti pacchimavayaṃ anuppattā. Etanti adhammavādisalākaṃ. Assāti saṅghattherassa. Itarā salākāti adhammavādisalākāhi aññā dhammavādisalākā. Soti saṅghatthero. Tanti dhammavādisalākaṃ. Tatoti neva avabujjhanakāraṇā. Vuttanayamevāti gūḷhake vuttanayameva. Vivaṭo attho imassāti vivaṭattho.
惩彼过调伏之论显示巴利原文
Tassapāpiyasikāvinayakathā
238 名为波罗夷边际:即波罗夷的相近处。「在不与取等」:以「等」字摄取了人身、上人法波罗夷。「正解开」:指无缠缚,那个比丘——这是连接。以此显示「解开者」中的「者」字是「我」字的同义词。「过度缠缚」:这里,以什么过度缠缚?故说「以『来,具寿』等言辞」。「以彼」:以举罪者。「我」:我的。「说」:被举罪者所说。「对此」:对于作轻蔑、承认等的恶人。「若有戒」:若恶人有戒。「寂静」:从恶人性中寂静。「若不」:若没有戒。「如是被灭」:以对彼作惩彼过羯磨而被灭。「一切处」:在一切灭诤篇集中。显示巴利原文
238.Pārājikasāmantaṃnāmāti pārājikassa āsannaṃ nāma. Adinnādānādīsūti ādisaddena manussaviggaha uttarimanussadhammapārājike saṅgaṇhāti. Nibbeṭhayamānanti veṭhanarahitaṃ, tamenaṃ bhikkhunti sambandho. Iminā nibbeṭhentanti ettha antasaddo mānasaddapariyāyoti dasseti. Ativeṭhetīti ettha kehi ativeṭhetīti āha ‘‘iṅghāyasmātiādivacanehī’’ti. Tenāti codakena. Manti mamaṃ. Āhāti cuditako āha. Etassāti avajānanapaṭijānanādikārakassa pāpiyassa puggalassa. Sīlavā bhavissatīti pāpiyo puggalo sace sīlavā bhavissati. Paṭippassaddhinti pāpiyabhāvato paṭippassambhanaṃ. No ceti sīlavā no bhavissati ce. Tathā nāsitoti tena tassa pāpiyasikakammakaraṇena nāsaṃ gato bhavissati. Sabbatthāti sabbasmiṃ samathakkhandhake.
【五、小事犍度】显示巴利原文
5. Khuddakavatthukkhandhakaṃ
小事之论显示巴利原文
Khuddakavatthukathā
243 于《小事犍度》中,「拳斗士」是指:以拳互相击打、互相伤害,故名拳斗士。以此显示经文中词语的上下文义。「村庄嬉戏者」:此中,以皮肤染色装饰为事者有嬉戏,故名嬉戏者;住在村庄的嬉戏者为村庄嬉戏者。为显示此义而说‘从事皮肤染色装饰的城镇人’。应如‘在蛇等中有色者’等处所见的说法。「柱」:此中,并非任何处所有柱,而是在沐浴渡口挖掘后所立的柱。故说‘在沐浴渡口挖掘后设立的柱’。显示巴利原文
243. Khuddakavatthukkhandhake muṭṭhikamallāti muṭṭhikena mathanti aññamaññaṃ hiṃsantīti muṭṭhikamallā. Iminā pāḷiyaṃ padassa heṭṭhupariyaṃ dasseti. Gāmamudavāti ettha chavirāgamaṇḍanānuyuttena mudo modanaṃ etesamatthīti mudavā, gāme vasantā mudavā gāmamudavāti dassento āha ‘‘chavirāgamaṇḍanānuyuttā nāgarikamanussā’’ti. ‘‘Vaṇṇavā ahesu’’ntiādīsu (pārā. 193; pāci. 67) viya vacanaṃ daṭṭhabbaṃ. Thambheti ettha na yattha katthaci thambho hoti, atha kho nhānatitthe nikhaṇitvā ṭhapitathambhoyevāti āha ‘‘nhānatitthe nikhaṇitvā ṭhapitatthambhe’’ti.
「砖、石、木制的游戏板」即砖制游戏板、石制游戏板、木制游戏板。「以八格形式」即八格棋盘的形式。「线」即画线。「在那里」指在游戏板上,与「撒」相连。「乾闼婆手」:如同乾闼婆的琵琶手,故称乾闼婆手。因以木制成,故说「以木制的手」。「以那个」即以乾闼婆手,与「取」相连。「古儒温德咖石粉」即名为古儒温德咖的石头的粉末。「串」即制成的丸药串,与「取」相连。「角力」:为显示互相以身体牢固抓取,故说「互相以身体对身体」。「摩咖罗牙」:即形如摩咖罗鱼齿的牙。「以斗士根的形状」:即以痰盂足的形状。「即使对病者」:『亦』字显示对非病者更是如此。显示巴利原文
Iṭṭhakāsilādārukuṭṭānanti iṭṭhakākuṭṭasilākuṭṭadārukuṭṭānaṃ. Aṭṭhapadākārenāti aṭṭhapadaphalakākārena. Rājiyoti lekhāyo. Tatthāti aṭṭāne, ākiritvāti sambandho. Gandhabbahatthakoti gandhabbānaṃ vīṇāhattho viyāti gandhabbahatthako. Dārūhi katattā vuttaṃ ‘‘dārumayahatthenā’’ti. Tenāti gandhabbahatthena, gahetvāti sambandho. Kuruvindakapāsāṇacuṇṇānīti evaṃnāmakassa pāsāṇassa cuṇṇāni. Tanti kataguḷikakalāpakaṃ, gahetvāti sambandho. Viggayhāti aññamaññassa sarīre daḷhaṃ gahetvāti dassento āha ‘‘aññamaññaṃ sarīrena sarīra’’nti. Makaradantaketi makaranāmakassa macchassa dantasadise dante. Mallakamūlasaṇṭhānenāti kheḷapaṭiggahapādasaṇṭhānena. Gilānassāpīti pisaddo agilānassa pagevāti dasseti.
244 244.「牙」即摩咖罗牙。「未制成的斗士」:即未制成斗士形。「或头骨片」:『或』字是合并义。由于无咳嗽与胀满,故布条名为伍迦尸咖。「此中无咳嗽与胀满」,故名伍咖萨,亦即伍迦尸咖。「对任何人」:即对病者或非病者,或对老弱者或年少强壮者。「在背上」:即在背部,或此即是读法。「宽手掌处」:手掌宽阔处为宽手掌,以此所作为宽手掌制,即手部按摩,故说「称为手部按摩」。「对一切」:即对沐浴者或不沐浴者的一切。显示巴利原文
244.Danteti makaradante. Akataṃ mallakaṃ akatamallakaṃ. Kapālakhaṇḍaṃ vāti vāsaddo samuccayattho. Kāsaphullavirahitattā vatthavaṭṭi ukkāsikā nāma. Natthi kāsaṃ phullametissāti ukkāsā, sā eva ukkāsikā. Yassa kassacīti gilānāgilānassa vā jarādubbalataruṇabalavassa vā. Piṭṭhinti piṭṭhiyaṃ, ayameva vā pāṭho. Pāṇitalassa puthuṭṭhānaṃ puthupāṇi, tena kataṃ puthupāṇikaṃ, hatthaparikammaṃ, tena vuttaṃ ‘‘hatthaparikammaṃ vuccatī’’ti. Sabbesanti nhāyantānaṃ vā anhāyantānaṃ vā sabbesaṃ.
245 「从耳」:即从耳孔。因其形态如同垂下的尿蔓等,故称为蔓。「垂挂线」:解开后以此垂挂,故称垂挂,此线即是垂挂线。「环」:即臂钏。显示巴利原文
245.Kaṇṇatoti kaṇṇacchiddato. Muttolambakādivallisadisattā vallikā nāma. Palambakasuttanti parimuñcitvā lambiyati anenāti palambakaṃ, tameva suttaṃ palambakasuttaṃ. Valayanti niyuraṃ.
246 「以两个月为结合」:即两月制。「此有两指」:指头发长及两指。「以两者」:即以名为两月制与两指的这两者。这也只是说最高限度,应当如此理解。「从那」:即从两月制两指的规定。显示巴利原文
246. Dvīhi māsehi niyuttaṃ dumāsikaṃ. Dve aṅgulāni etassāti duvaṅgulaṃ, keso. Ubhayenapīti dumāsikaduvaṅgulasaṅkhātena ubhayenapi . Ayampi ukkaṭṭhaparicchedova vuttoti yojanā. Tatoti dumāsikaduvaṅgulato.
「使平整」:此中,为了显示刮平后使之平稳安立,故说「刮平后使平顺安帖」。「在牙制等中」:以「等」字包含骨制等。「以手掌」:即用手掌。「以树脂」:即以与树脂相似的树液。「以水油」:这里,水与油,为了排除只是「名为水的油」的误解,故说「以水混合的油」。以此显示「水混合的油」即是水油之义。「竖立的毛」:指竖起的毛发处。「浸湿手后」:即以水油浸湿手后。「即使对热所逼、尘土满头者」:指被热所逼且满头尘土之人;或者,热所逼头者与尘土满头者,两者合称热所逼尘土满头者,中间词省略,对他们也是如此。「以湿手」:即以润湿的手;或者说,这便是它的读法。显示巴利原文
Osaṇṭhentīti ettha olikhitvā samaṃ patiṭṭhāpentīti dassento āha ‘‘olikhitvā sannisīdāpentī’’ti. Dantamayādīsūti ādisaddena aṭṭhimayādayo saṅgaṇhāti. Hatthaphaṇenāti hatthasaṅkhātena phaṇena. Cikkhallenāti cikkhallasadisena niyyāsena. Udakatelenāti ettha udakañca telañcāti ca udakasaṅkhātena telenāti ca atthaṃ nivattento āha ‘‘udakamissakena telenā’’ti. Iminā udakena missakaṃ telaṃ udakatelanti vacanatthaṃ dasseti. Uṭṭhalometi uṭṭhitalome. Hatthaṃ temetvāti hatthaṃ udakatelena temetvā. Uṇhābhitattarajokiṇṇasirānampīti uṇhena abhitatto ca rajehi okiṇṇasiro ca uṇhābhitattarajokiṇṇasirā, atha vā uṇhena abhitatto siro etesanti uṇhābhitattasirā, rajehi okiṇṇo siro etesanti rajokiṇṇasirā , uṇhābhitattasirā ca rajokiṇṇasirā ca uṇhābhitattarajokiṇṇasirā, pubbapade uttarapadalopo, tesampi. Allahatthenāti addahatthena, ayameva vā pāṭho.
247 在那些铜钵等之中,面容的影像显现,所有这些铜钵等都应如此理解。「于任何处」:即无论在镜中还是水钵中,这是关联。「皮肤是否已生」:即“皮肤已生起吗?我是否已老了呢?”这是连结。显示巴利原文
247. Yesu kaṃsapattādīsu mukhanimittaṃ paññāyati, sabbāni tāni kaṃsapattādīnipīti yojanā. Yattha katthacīti yasmiṃ kasmiṃci ādāse vā udakapatte vāti sambandho. Sañchavi nu khoti sañjātā chavi nu kho, ahaṃ jiṇṇo amhi nu kho, noti yojanā.
「涂面」:这里,用什么涂抹?答:“用能使肤色清净光洁的面部涂料。”「以雌黄」:以此表明雌黄就是雌黄粉。「那些」:即标记。「以雄黄等」:以复数词显示并不仅是用雌黄粉,而是用雄黄等。显示巴利原文
Mukhaṃ ālimpantīti ettha kehi ālimpantīti āha ‘‘vippasannachavirāgakarehi mukhalepanehī’’ti. ‘‘Manosilāyā’’ti iminā manosilā eva manosilikāti dasseti. Tānīti lañchanāni. Haritālādīhipīti pisaddena na kevalaṃ manosilikāya eva, atha kho haritālādīhipīti dasseti.
248 「诸比丘,不应作舞」等句中,应了知是这样的决断,此为连结。「令舞者」:即被他人使令跳舞者。「善歌」:即美妙而与无常等相应的歌曲,或是善人所唱的歌曲。「齿间所出的歌咏也不允许」,这是关联。「去」:指歌曲。「前分」:即在歌唱之前的部分。「令歌者亦」:即或由他人使令而歌唱者也这样。「然而」:指作用的触击。「所击者:于彼击中无罪」,这是连结。「一切」:指所有的舞、歌、音乐。「见」:即见者和闻者。闻也通过其余或以共通指示而仅以见包含。「从住处」:即从没有舞、歌、音乐的住处。「住处」:即有舞、歌、音乐的住处。「于食堂」:即村中设立的食堂。显示巴利原文
248.Nabhikkhave naccaṃ vātiādīsu evaṃ vinicchayo veditabboti yojanā. Niccāpentassa vāti parehi naccāpentassa vā. Sādhugītanti sundaraṃ aniccatādipaṭisaṃyuttaṃ gītaṃ, sajjanānaṃ vā. Dantagītampi na vaṭṭatīti sambandho. Yanti gītaṃ. Pubbabhāgeti gāyanato pubbabhāge. Gāyāpentassāpīti parehi vā gāyāpentassāpi. Yaṃ panāti kiriyāparāmasanaṃ. Yaṃ paharati, tattha paharaṇe anāpattīti yojanā. Sabbanti akhilaṃ naccagītavāditaṃ. Passatoti passantassa ca suṇantassa ca. Savanampi hi ekasesena vā sāmaññaniddesena vā passaneneva saṅgahitaṃ. Vihāratoti anaccaagītaavāditaṭṭhānavihārato. Vihāranti naccagītavāditaṭṭhānavihāraṃ. Asanasālāyāti gāme ṭhitāya asanasālāya.
249 “音调作用”者,即音调之作用。以此“音调称呼”者,此处显示音调之造作为音调称呼的语义。“未得定”,此为关联。“后世人”者,此处因无部分则无集合体,无集合体则无部分,故虽有彼后缀之自义,仍说为“后世之人”。“彼彼事”者,即经事等彼彼事。“破坏字”者,指应说之字以异说而破坏,如将长音说为短音等。“然而于法”者,此中“然而”一词是显示差别,应知为与歌咏之差别,这就是句义。“经事”者,以经之诵说为事,这就是规则。于“本生事、偈事”中亦然。“彼”者,指事。若将彼破坏,作过长则不允许,此时,如何显示应如经事等而成就呢?故说“以方正之事”等。其中,“以方正之事”者,以圆满的诵说为事。“圆满”者,周遍为圆,形相为圆,也即充满,这就是义。“以声说”者,以此“声说”者,此处显示以声说为声说的语义。“于声说中确实存在”,此为关联。波浪事等诵说规定,现今已不存在。“三十二事”者,仅有数量,并非所数。因此,于复注中说:“波浪事等之诵说规定,已失其用。”“存在”者,即存续。此“存在”一词为不变词。“于他们”者,指于三十二事中。“去”者,即是事。此是显示他们一切之共通义。显示巴利原文
249.Sarakiriyanti sarassa kiriyaṃ. Iminā sarakuttinti ettha sarassa karaṇaṃ sarakuttīti vacanatthaṃ dasseti. Aladdhaṃ samādhinti sambandho. Pacchimā janatāti ettha samūhiṃ avayavaṃ vinā samūhassa avayavino abhāvā tāpaccayo svatthopi hotīti āha ‘‘pacchimo jano’’ti. Taṃ taṃ vattanti suttantavattādiṃ taṃ taṃ vattaṃ. Akkharāni vināsetvāti aññathā vattabbāni akkharāni aññathā vadanena ca dīghādīni rassādivadanena ca vināsetvā. Dhamme panāti ettha saddo pana visesajotako. Gītato visesova veditabboti hi attho. Suttantavattanti suttantassa uccāraṇaṃ vattaṃ. Eseva nayo ‘‘jātakavattaṃ gāthāvatta’’nti etthāpi. Tanti vattaṃ. Yadi pana taṃ vināsetvā atidīghaṃ kātuṃ na vaṭṭati, evaṃ sati yathā suttantavattādīni honti, tathā kathaṃ dassetabbānīti āha ‘‘caturassena vattenā’’tiādi. Tattha caturassenavattenāti paripuṇṇena uccāraṇavattena. Parimaṇḍalānīti samantato maṇḍalāni bimbāni puṇṇānīti attho. ‘‘Sarena bhaṇita’’nti iminā sarabhaññanti ettha sarena bhaṇitabbanti sarabhaññanti vacanatthaṃ dasseti. Sarabhaññe kira atthīti sambandho . Taraṅgavatthādīnaṃ uccāraṇavidhānāni (vajira. ṭī. cūḷavagga 249; sārattha. ṭī. cūḷavagga 3.249; vi. vi. ṭī. cūḷavagga 2.248-9) etarahi natthi. Dvattiṃsavattānīti ca saṅkhyāmattameva atthi, na saṅkhyeyyaṃ. Tasmā ṭīkāsu (sārattha. ṭī. cūḷavagga 3.249; vajira. ṭī. cūḷavagga. 249) ‘‘taraṅgavattādīnaṃ uccāraṇavidhānāni naṭṭhapayogānī’’ti vuttaṃ. Atthīti saṃvijjanti. Ayañhi atthisaddo nipāto. Tesūti dvattiṃsavattesu. Yanti vattaṃ. Uccāraṇavidhānāni naṭṭhapayogānipi tesaṃ sabbesaṃ sāmaññalakkhaṇaṃ dassento āha ‘‘sabbesa’’ntiādi. Tattha sabbesanti dvattiṃsavattānaṃ, lakkhaṇanti sambandho. ‘‘Avināsetvā’’ti vatvā tamevatthaṃ pākaṭaṃ karonto āha ‘‘vikāraṃ akatvā’’ti. Tattha vikārakaraṇaṃ nāma yattakāhi mattāhi akkharaṃ paripuṇṇaṃ hoti, tato adhikamattāyuttaṃ katvā kathanaṃ, tathā akatvā samaṇasāruppena caturassena nayena pavattanaṃyeva lakkhaṇanti attho.
“外毛”即羊毛者,此处“外毛”一词为中性词,故说“将羊毛置于外面”。“羊毛披”者,以此显示“羊毛”者,是省略了后面之词。或者,以“披”字表示此物有羊毛,故名“有羊毛者”,由此显示衍生词之同形。为显示“如此持着者犯恶作”一语之义理规则,故说:“将毛置于内而披着,则开许。”显示巴利原文
Bāhiralomiṃ uṇṇinti ettha ‘‘bāhiralomi’’nti padaṃ bhāvanapuṃsakanti āha ‘‘uṇṇalomāni bahi katvā’’ti. ‘‘Uṇṇapāvāra’’nti iminā uṇṇīti ettha uttarapadalopaṃ dasseti. Atha vā pāvārapadena uṇṇā etassa atthīti uṇṇīti katvā taddhitapaccayassa sarūpaṃ dasseti. ‘‘Tathā dhārentassa dukkaṭa’’nti vacanassa atthāpattinayaṃ dassento āha ‘‘lomāni anto katvā pārupituṃ vaṭṭatī’’ti.
251 “即割男根者”者,即割男根之人,此为连结。或者,割男根者犯偷兰遮,此为连结。在蛇咬、虫螫等作为相状之处而割者,此为连结。显示巴利原文
251.Aṅgajātaṃ chindantassevāti aṅgajātameva chindantassāti yojanā. Atha vā aṅgajātaṃ chindantassa thullaccayamevāti yojanā. Ahikīṭadaṭṭhādīsu nimittabhūtesu chindantassāti yojanā.
252 “已生起”者:由获得之义而已生起。为显示已生起之状态,故说“彼”等。其中,“彼”指王舍城之长者,当与“游戏”一词连接。“彼之”即长者之,此词于“网”语处为属格,于“已生起”语处为与格。“彼”指旃檀结,“彼之”即长者之,此词于“诸人”语处为属格,于“给与”语处为与格。“变化神通”者:以作种种变化之方式而转起之神通。“决意神通”者:以决意之方式而转起之神通。显示巴利原文
252.Uppannā hotīti paṭilābhavasena uppannā hoti. Uppannabhāvaṃ pākaṭaṃ karonto āha ‘‘so’’tiādi. Tattha soti rājagahako seṭṭhi, kīḷatīti sambandho. Tassāti seṭṭhissa. Idaṃ padaṃ ‘‘jāle’’ti pade sāmyatthachaṭṭhī, ‘‘uppannā hotī’’ti pade sampadānaṃ. Tanti candanagaṇṭhiṃ. Assāti seṭṭhissa. Idaṃ padaṃ ‘‘purisā’’ti pade sāmyatthachaṭṭhī, ‘‘adaṃsū’’ti pade sampadānaṃ. Vikubbaniddhīti vividhaṃ, vikāraṃ vā kubbanavasena pavattā iddhi (paṭi. ma. 3.12-16; visuddhi. 2.369-373). Adhiṭṭhāniddhīti adhiṭṭhānavasena pavattā iddhi (paṭi. ma. 3.12-16; visuddhi. 2.369-373).
“在家众供养”此处应连接。“作调味料”者:已投入调味料而作。“彼”者:金盘等。“触”者:“触”一词仅表示接受。“或以僧团共用”者:“或”字为“然”义,即“然以僧团共用”,此为义。“或在家众之器皿”者:“或”字为汇总义,即“在家众之器皿亦允许”,此为义。因青铜与白铜相似,故说“青铜……乃至……所摄”。显示巴利原文
Gihī upanāmentīti sambandho. Byañjanaṃ katvāti byañjanaṃ pakkhipanaṃ katvā. Tanti suvaṇṇataṭṭikādiṃ. Āmasitumpīti pisaddo pageva paṭiggaṇhitunti dasseti. Saṅghikaparibhogena vāti vāsaddo panasaddattho. Saṅghikaparibhogena panāti hi attho. Gihivikaṭāni vāti vāsaddo sampiṇḍanattho. Gihivikaṭāni bhājanānipi vaṭṭantīti hi attho. Kaṃsalohavaṭṭalohānaṃ sabhāgattā vuttaṃ ‘‘kaṃsa…pe… saṅgahito’’ti.
253 “‘应刻’者,此已说”一句当连接。“本来之圆”者,于此中间:“是否连鱼齿许亦未截断之圆?”答:“唯是鱼齿所截断之圆。”显示巴利原文
253. ‘‘Likhitu’’nti etaṃ vuttanti yojanā. Pakatimaṇḍalanti ettha kiṃ makaradantamattampi acchinnamaṇḍalanti āha ‘‘makaradantacchinnakamaṇḍalamevā’’ti.
254 击打:由转动而相互击打。上下文应连接为:“允许将三钵上下叠放”。“地基座”:指贴近地面、用齿等做成的环状基座。“木基座”:指用一根木头制成的基座。“杖基座”:指从四杖开始,用众多杖制成的基座。“于彼”:即于陀螺顶状的木基座及三杖基座中。应连接为:“仅取”是指只取钵,并安放一个,如是这样说。显示巴利原文
254.Paharitvāti āvaṭṭanato aññamaññaṃ paharitvā. Tayo patte uparupari ṭhapetuṃ vaṭṭatīti sambandho. Bhūmiādhārako nāma bhūmiyā āsanno dantādīhi kato valayādhārako. Dāruādhārako nāma ekadārunā kato ādhārako. Daṇḍādhārako nāma catudaṇḍato paṭṭhāya bahūhi daṇḍehi kato ādhārako. Tatthāti bhamakoṭisadisadāru ādhārakatidaṇḍakādhāresu. Gahetvā evāti pattaṃ gahetvā eva, ekameva ṭhapetabbaṃ iti vuttanti yojanā.
“于彼处”:即就在墙壁那里。“为宽广”:就宽度而言。“外侧”:指墙的外侧。“所作”:是为了使墙坚固而作。“于此”:即于资具处。显示巴利原文
Tatthevāti miḍḍhanteyeva. Vitthiṇṇāyāti vitthārāya. Bāhirapasseti kuṭṭassa bāhirapasse. Katāyāti kuṭṭassa thirabhāvatthaṃ katāya. Etthāti paribhaṇḍante.
铺开一块布来安放钵,那块布称为“小布”,这是文句连接所显之义。“然于彼”:即在那小布上。“于何处”:即于某沙中。“不坏”:钵不会损坏。“钵架”:指为了安放钵而搭的台架。“物品坑”:是放入钵等物品的坑。“于任何处”:即于墙钉等任何地方。“悬挂者”:指用袋子悬挂钵。“或为坐卧之用而作”:应作此连接。“以其他”:指以钵以外的其他物品。“以架覆盖”:与架子相似,意思是相当于架子。“于彼”:即于以架子覆盖而安置的床或椅子上。“以此系于肩”:即肩带,用它来悬挂,应连接上下文。“不允许安置于伞”:应连接上下文。“饭满”:指盛满饭的钵。“于系缚而安置的伞,或作架而安置的伞”:应作此连接。“任何盛满饭的钵或空钵”:应连接上下文。显示巴利原文
Yaṃ vatthaṃ pattharitvā patto ṭhapiyatīti vatthaṃ coḷakaṃ nāmāti yojanā. Tasmiṃ panāti coḷake pana. Yatthāti yassaṃ vālikāyaṃ. Na dussatīti patto na dussati. Pattamāḷakanti pattassa ṭhapanatthāya kataṃ aṭṭaṃ. Bhaṇḍakukkhaḷikāti pattādibhaṇḍakānaṃ pakkhipanā ukkhaḷikā. Yattha katthacīti bhittikhīlādike yasmiṃ kasmiṃci. Laggentassāti pattaṃ thavikāya laggentassa. Nisīdanasayanatthaṃ vā kataṃ hotūti yojanā. Aññenāti pattato aññena. Aṭṭakachannenāti aṭṭapatirūpena, aṭṭakasadisenāti attho. Tatthāti aṭṭakachannena ṭhapite mañcapīṭhe. Aṃse baddhiyati anenāti aṃsabaddho, soyeva aṃsabaddhako, tena laggetvāti sambandho. Chatte ṭhapetuṃ na vaṭṭatīti sambandho. Bhattena pūro bhattapūro, patto. Bandhitvā ṭhapite chatte vā aṭṭakaṃ katvā ṭhapite chatte vāti yojanā. Yo koci bhattapūropi tucchapattopīti sambandho.
255 “其”指比丘。钵在手中,此比丘并非即成为“钵手”,而应理解为:钵在手中、或在脚背、或在身体任何一处时。后续语句也依同样方式理解。通过这些语句显示:“钵手”与“推开门扉”仅是示例。应连接为“或为穿针”。“或以钥匙”中的“或”字,是承接“以身体部分”一语而说的。显示巴利原文
255.Yassāti bhikkhuno. Hatthe patto atthi, so eva bhikkhu pattahattho na hoti, apica kho pana hatthe vā piṭṭhipāde vā yattha katthaci sarīrāvayave pattasmiṃ satīti yojanā. Eseva nayo anantaravākyepi. Imehi vākyehi ‘‘pattahattho’’ti ca ‘‘kavāṭaṃ paṇāmetu’’nti ca upalakkhaṇamattamevāti dasseti. Sūciṃ vā avāpuritunti sambandho. Kuñcikāya vāti vāsaddo ‘‘sarīrāvayavenā’’ti padaṃ apekkhati.
“葫芦锅”——悬垂故称为葫芦,以葫芦所成的锅即葫芦锅。“暂时性的”一词表示:仅可一次取得他们食物,受用后即应弃舍。“瓦片钵”——即容器的碎片。“我未增长”——我未增长,意为未生起。本应说“我未增长”,因加入鼻音而如此说。“恐惧之语”——因恐惧而说出的话,即表原因的词语。“仅所施之物”——应连接为:仅指他人所施的食物。显示巴利原文
Lābukaṭāhanti lambatīti lābu, lābuyā kaṭāhaṃ lābukaṭāhaṃ. ‘‘Tāvakālika’’nti iminā ekavārameva tena āmisaṃ gahetvā paribhuñjitvā chaḍḍetabbanti dasseti. Ghaṭikapālanti bhājanakapālaṃ. Abhuṃ meti avaḍḍhi mayhaṃ, uppajjitthāti attho. ‘‘Abhu me’’ti (ma. ni. aṭṭha. 2.149; ma. ni. ṭī. 2.149) vattabbe niggahitāgamavasena evaṃ vuttaṃ. Utrāsavacananti utrāsena vacanakāraṇaṃ padaṃ. Dinnakamevāti parehi dinnakameva āmisanti sambandho.
“嚼食”——用口咀嚼的食物。“所弃食物”——被舍弃的食物。“于这些”——于残渣等。“无残食之净钵”——其中无残食故称无残食,即清净的钵。“以残食手”——其中有残食故为残食,此手即残食手,以此手。应连接为“以左手注入”。“于此”——于净钵中。“即以此量”——即以如此之量,仅取水团大小的分量。“彼”——指净钵。“然而手”——即残食手。“然而”一词在此处有合并之义。应连接为“任何骨或任何残渣”。“于彼”——于鱼肉果实等。“彼”——骨与残渣。“然而任何”——即骨与残渣等,应连接为欲再食,意为欲再次食用。“于彼处”——即于钵中。“作”——作放置。应连接为“任何骨刺等”。显示巴利原文
Cambetvāti mukhena cambetvā. Apaviddhāmisānīti chaḍḍitāni āmisāni. Etesūti calakādīsu. Anucchiṭṭhaṃ suddhapattanti natthi ucchiṭṭho etthāti anucchiṭṭho, suddhapatto, taṃ. Ucchiṭṭhahatthenāti ucchiṭṭho ettha atthīti ucchiṭṭho, soyeva hattho ucchiṭṭhahattho, tena. Vāmahatthena āsiñcitvāti sambandho. Etthāti suddhapatte. Ettāvatāpīti ettakena ekaudakageṇḍusagahaṇamattenāpi. Soti suddhapatto. Hatthaṃ panāti ucchiṭṭhahatthampi. Panasaddo hettha sampiṇḍanattho. Yaṃ aṭṭhiṃ vā yaṃ calakaṃ vāti yojanā. Tatthāti macchamaṃsaphalādīsu. Tanti aṭṭhicalakaṃ. Yaṃ panāti aṭṭhicalakādiṃ pana, paṭikhāditukāmoti sambandho, puna khāditukāmoti attho. Tatthevāti patte eva. Katvāti ṭhapanaṃ katvā. Yaṃ kiñci aṭṭhikaṇṭakādinti sambandho.
256 “刀裹”:即制作刀鞘。可释为:或名“胡椒刀”,或名“棒刀”。“以此胡椒者”:即胡椒,此即胡椒刀。“其他”:指除胡椒刀以外的其他。可释为:凡接上任何一种棒而制成的刀,便称为棒刀。由此显示语义:以棒接合之刀为棒刀。显示巴利原文
256.Satthakaveṭhanakanti satthakassa veṭhanakaraṇaṃ. Pipphalikaṃ vā daṇḍasatthakaṃ nāmāti yojanā. Pipphāleti etāyāti pipphali, sāyeva pipphalikaṃ. Aññampīti pipphalikato aññampi. Yaṃkiñci daṇḍaṃ yojetvā katasatthakaṃ vā daṇḍasatthakaṃ nāmāti yojanā. Iminā daṇḍena yojitaṃ satthakaṃ daṇḍasatthakanti vacanatthaṃ dasseti.
“垢所取”:这即是被垢所附着。“以种子”:指以酒等种子。“以彼”:指以称为石粉的皂荚。“为涂抹”:为了涂抹针。意即:那涂了蜜糖的皂荚会破裂。“蜜糖涂抹之布片”:以蜜糖涂抹的布片。“于彼”:是在织机上。意即:用以绑咖提那衣的那根绳索,称为咖提那衣绳。“于彼”:在依身材较长的比丘之尺度所作成的咖提那衣上。“棒”:指咖提那衣棒。“其”:指依较长比丘之尺度所作之咖提那衣。“其他比丘”:除那较长比丘之外的其他较矮比丘。显示巴利原文
Malaggahitāti ayamalaggahitā. Kiṇṇenāti madirādibījena kiṇṇena. Tenāti pāsāṇacuṇṇasaṅkhātena saritakena. Makkhetunti sūciṃ makkhetuṃ. Makkhitamadhusitthakaṃ taṃ saritakaṃ paribhijjatīti yojanā. Madhusitthakapilotikanti madhusitthakena makkhitaṃ pilotikaṃ. Tatthāti nisseṇiyaṃ. Yāya rajjuyā kathine bandhanti, sā rajju kathinarajju nāmāti yojanā. Tatthāti dīghassa bhikkhuno pamāṇena kate kathine. Daṇḍaketi kathinadaṇḍakamhi. Tassāti dīghassa bhikkhuno pamāṇena katassa kathinassa. Itarassa bhikkhunoti dīghabhikkhuto itarassa rassabhikkhuno.
意即:依咖提那衣棒之尺度所作之席垫。以“加倍制作”一词,显示这种称为“加倍制作”的特殊作业,其名为“披搭喇咖”。“解开的绳索”:特用以绑缚的便名为“解开”,此绳即是解开绳;为阐明此义,故说“用来解开的绳索”。“解开的线”:此处同理。“以彼线”:以那解开的线。“于彼”:意即在小织机的某线间隙中。“尺度标记的制作”:指线间隙尺度之标记制作。意即:或以黑线作标记,或以姜黄线作标记。“以指接受”:此处之“接受”,因只说出了具格“以指”而未提及所受之物,为显示所受之物,故说“针口”。“指套”:即指之衣。显示巴利原文
Daṇḍakathinapamāṇena katassa kaṭasārakassāti yojanā. ‘‘Duguṇakaraṇa’’nti iminā pidalakanti duguṇakaraṇasaṅkhātassa kiriyāvisesassa nāmanti dasseti. Vinandhanarajjunti visesena nahiyati bandhiyati etāyāti vinandhanā, sāyeva rajju vinandhanarajju, tamevatthaṃ dassetuṃ vuttaṃ ‘‘vinandhituṃ rajju’’nti. Vinandhanasuttakanti etthāpi eseva nayo. Tena suttakenāti vinandhanasuttakena. Tatthāti khuddakanisseṇiyaṃ kāci suttantarikāyoti sambandho. Pamāṇasaññākaraṇanti suttantarikapamāṇassa saññākaraṇaṃ. Kāḷasuttena saññākaraṇaṃ viya haliddisuttena saññākaraṇanti yojanā. Aṅguliyā paṭiggaṇhantīti ettha ‘‘paṭiggaṇhantī’’ti padassa ‘‘aṅguliyā’’ti karaṇasseva vuttattā kammassa avuttattā tassa kammaṃ dassetuṃ vuttaṃ ‘‘sūcimukha’’nti. Aṅgulikosakanti aṅgulikañcukaṃ.
257 ‘巴提强果德咖等’者:此处,‘巴提’是指一种以承接形状制成、用来放置针等物品的特殊容器。‘投入’者,即放入。‘抖落’者,即拍落。‘无间隔之杆’者,指紧密之杆。‘置于内’者,即置于咖提那衣之内。显示巴利原文
257.Pāticaṅkoṭakādinti ettha pāti nāma paṭiggahasaṇṭhānena kato sūciādibhaṇḍaṭṭhapano bhājanaviseso. Ākiritvāti pakkhipitvā. Odhunitvāti papphoṭetvā. Ghanadaṇḍakanti nirantaradaṇḍakaṃ. Antokatvāti kathinassa antokatvā.
258 ‘维南迪德瓦’者,指用布缠绕。显示巴利原文
258.Vinandhitvāti coḷakena vinandhitvā.
259 应将‘无滤水器之比丘’连接起来。而‘若乞求’者,是关联。‘于杆的中央’者,即在杆的中央。‘水’者,指不净之水。‘此’指水。‘此’指滤水器。‘水通过它而清净地流、去、转起’者,指滤水器。‘将它展开于水中,以瓶取水,此名为展开布’者,应连接。为了详说其义,而说‘彼实’等。‘彼’指滤水器,应连接‘缚已’。‘于他们中’者,即于四柱之中。‘于一切边缘’者,应连接‘于一切滤水器之边缘解开’。‘展开已’者,即浸入已。‘衣小屋’者,指以衣制成的屋舍,由于其作为防止蚊虫而作,故称为蚊帐小屋。显示巴利原文
259. Aparissāvanakasseva bhikkhunoti yojanā. Yo pana yācatīti sambandho. Majjhedaṇḍaketi daṇḍakassa majjhe. Udakanti akappiyaudakaṃ. Tanti udakaṃ. Yanti parissāvanaṃ. Udakaṃ parisuddhaṃ hutvā savati gacchati pavattati anenāti parissāvanaṃ. Yaṃ udake ottharitvā ghaṭena udakaṃ gaṇhanti, taṃ ottharakaṃ nāmāti yojanā. Tamevatthaṃ vitthārento āha ‘‘taṃ hī’’tiādi. Tanti parissāvanaṃ, bandhitvāti sambandho. Tesūti catūsu khāṇukesu. Sabbapariyanteti sabbaparissāvanassa pariyante mocetvāti sambandho. Ottharitvāti ogāhetvā. Cīvarakuṭikāti cīvarena katā kuṭikā, sā makasānaṃ parittāṇatthaṃ katattā makasakuṭikāti vuccati.
260 “痰等病患充满之身”意指被痰等病患充满的身体。“门闩柱”即门扇柱。“于彼处”(于门闩柱)指在门闩柱处。“于彼处”(于门框)指在门框处。“于彼处”(于门闩孔)指在门闩孔处。“烟从此出”即烟出口,也就是孔洞,因此称为“烟出孔”。以“以诸香”一语显示“令熏”一词的工具格。以“水放置处”一语,在“水处”中显示“水之放置为处所”这一中间词省略的复合词。“于彼处”指在水放置之处。“小屋”在此并非指任何处所或任何人的小屋,而唯指门或门的小屋,故称“门小屋”。显示巴利原文
260.Semhādidosussannakāyāti semhādidosehi ussannakāyā. Aggaḷatthambhoti kavāṭatthambho. Yatthāti aggaḷatthambhe. Tatthāti dvārabāhāya. Tatthāti aggaḷapāsake. Dhūmo nikkhamati etenāti dhūmanetto, chiddo. Tena vuttaṃ ‘‘dhūmanikkhamanachidda’’nti . ‘‘Gandhehī’’ti iminā ‘‘vāsetu’’nti padassa karaṇaṃ dasseti. ‘‘Udakaṭṭhapanaṭṭhāna’’nti iminā udakaṭṭhānanti ettha udakassa ṭhapanaṃ ṭhānaṃ udakaṭṭhānanti majjhepadalopasamāsaṃ dasseti. Tatthāti udakaṭṭhāne. Koṭṭhakoti ettha na yattha katthaci, yassa kassaci vā koṭṭhako hoti, api ca kho pana dvāre eva, dvārasseva vā koṭṭhakoti āha ‘‘dvārakoṭṭhako’’ti.
261 “准备工作”指背部等的准备工作。“以此遮覆”即遮覆布,衣就是遮覆布,故称为衣遮覆布。“水不存在”此处遮止饮用水,故说“沐浴水不存在”。显示巴利原文
261.Parikammanti piṭṭhiādiparikammaṃ. Paṭicchādiyati imāyāti paṭicchādi, vatthameva paṭicchādi vatthapaṭicchādi. Udakaṃ na hotīti ettha pānodakaṃ nivattento āha ‘‘nhānodakaṃ na hotī’’ti.
262 应作如下连接:“如叶之秤”即水提升之秤。“以长皮带等”中的“等”字摄取绳索等物。“辐手瓶机械”名为轮形,具有多个辐条,于各辐条处缚有瓶子,以一人或两人使之旋转的机械。“于称为辐的手处应缚瓶于此”,即辐手瓶,该机械就是辐手瓶机械。“皮革容器”指皮革所制的容器。“无围墙”指粪坑没有围墙。应连接“水之积聚是允许的”。“于彼中”指在水积聚中。“水积聚器”也是一种读法,此时意为“以彼水积聚器”。“除去”是为了除去。显示巴利原文
262. Paṇṇikānaṃ tulaṃ viya udakaubbāhanakatulanti yojanā. Dīghavarattādīhītiādisaddena rajju ādayo saṅgaṇhāti. Arahatthaghaṭiyantaṃ nāma cakkasaṇṭhānaṃ anekāraṃ are are ghaṭāni bandhitvā ekena vā dvīhi vā paribbhamiyamānaṃ yantaṃ. Arasaṅkhātesu hatthesu ghaṭā bandhitabbā etthāti arahatthaghaṭi, tameva yantaṃ arahatthaghaṭiyantaṃ. Cammabhājananti cammamayaṃ bhājanaṃ. Aparikkhittā hotīti candanikā apākārā hoti. Udakapuñjanaṃ vaṭṭatīti sambandho. Tasminti udakapuñjane. ‘‘Udakapuñjanī’’tipi pāṭho. Evaṃ sati tāya udakapuñjaniyāti attho. Paccuddharitunti apanetuṃ.
263 “从周围穿透”是指“被穿透的翼边”。“于圆环中”,即在耳环的圆环中。“于此作顶与覆盖”即“作顶覆盖”,就是暖房,属于它的。“此”名为“无刻纹暖房”。“四个月”用以说明“四月”这一数复合词的词义。显示巴利原文
263. Ā samantato viddhaṃ pakkhapāsakametthāti āviddhapakkhapāsakaṃ. Maṇḍaleti kaṇṇikamaṇḍalamhi. Kataṃ kūṭañca chadanañca etthāti katakūṭacchadanaṃ, jantāgharaṃ, tassa. Etanti ‘‘nillekhajantāghara’’nti etaṃ nāmaṃ. ‘‘Cattāro māse’’ti iminā ‘‘catumāsa’’nti digusamāsassa vākyaṃ dasseti.
264 “弯曲的”:此处为显示与前面所说的“弯曲”(律藏注疏第256段)之差别,故说“以羚羊毛”等。“未编织的”:未经编织而作成的。“以皮革片的保护”:如同皮革片一般,通过决意、变易、除去而受用,此为其义。“在箱中”:指在做成八角等形状的箱子中。“此”:名为“依靠箱的钵座”。“木制的也”:“也”字显示非铜、锡、银等所制。“就在此中”:即在袋中。“因简略地去到支撑处”:因简略而去到了支撑处。“因为”:即真实,或因为。应知:从前为保护钵而允许支撑处,现在则为受用。“一位比丘去”:此为连接。“剩余的”:从应取的果实与饼中剩余的部分。“在那刹那”:在那受用的刹那。显示巴利原文
264.Namatakanti ettha heṭṭhā vuttanamatakato (cūḷava. aṭṭha. 256) visesaṃ dassento āha ‘‘eḷakalomehī’’tiādi. Avāyimanti vāyitvā na kataṃ. Cammakhaṇḍaparihārenāti cammakhaṇḍaṃ viya adhiṭṭhānavikappanaapanayanena, paribhuñjitabbanti attho. Peḷāyāti aṭṭhaṃsādiākārena katāya mañjūsāya. Etanti ‘‘āsittakūpadhāna’’nti etaṃ nāmaṃ. Dārumayāpīti pisaddo na tambaloharajatamayā evāti dasseti. Etthevāti maḷorikāyameva. Ādhārakasaṅkhepagamanatoti ādhārake saṅkhepaṃ gamanato. Hīti saccaṃ, yasmā vā. Pubbe pattarakkhanatthaṃ ādhārako anuññāto, idāni bhuñjanatthanti daṭṭhabbaṃ. Eko bhikkhu gacchatīti sambandho. Sesakanti gahetabbaphalapūvehi sesakaṃ. Tasmiṃ khaṇeti tasmiṃ bhuñjanakkhaṇe.
265 “即使以一支”:“也”字表示可能性,但超过此支则更佳,“因为”表此义。“具足(八支)的近事男应翻覆”,此为连接。“他的”:指该近事男的。“不应取”:僧团不应取。“某近事男”:此为连接。“翻正时”:指钵被翻正之时。“令请求”:由被翻覆钵的近事男令其请求。“手的范围”:指僧团手的范围。显示巴利原文
265.Ekekenapi aṅgenāti pisaddo sambhāvanattho, tato pana adhikehi aṅgehi pagevāti hi attho. Samannāgatassa upāsakassa nikkujjitunti sambandho. Tassāti upāsakassa. Na gahetabboti saṅghena na gahetabbo. Asukassa upāsakassāti sambandho. Ukkujjanakāleti pattassa ukkujjanakāle. Yācāpetvāti pattanikujjitena upāsakena yācāpetvā. Hatthapāsanti saṅghassa hatthapāsaṃ.
268 “置于前”:此处为表明“pura”(前)字有最上之义,以及“kara”(作)字有“吃”等替代义,故说“作为最上”。“他”指菩提王子,“铺设”表示连接。“我将得”即“我将获得”,意指此菩提王子于得子一事无能为力,这是文义的联结。为显示踏上之过失,故说“如果”等。“之后”指从踏上之后。“他”指世尊。“此”指原因。“那时”指从学处制定之时,或从最初学处制定之时。“轻蔑”:指来自在家人的轻蔑。显示巴利原文
268.Purakkhatvāti ettha purasaddassa aggatthabhāvañca karasaddassa khādesabhāvañca dassento āha ‘‘aggato katvā’’ti. Soti bodhirājakumāro, santharīti sambandho. Lacchāmīti labhissāmi, esa bodhirājakumāro puttalābhāya abhabboti yojanā. Akkamane dosaṃ dassento āha ‘‘yadī’’tiādi. Pacchāti akkamanato pacchā. Ayanti bhagavā. Idanti kāraṇaṃ. Tāvāti sikkhāpadapaññattito, sikkhāpadapaññattiyā vā paṭhamaṃ. Paribhavatoti gihīnaṃ paribhavato.
“为吉祥之义”:为无病等吉祥之义。“洗足布”:此处为表明“以洗净之足,在踏入之处所铺设的洗足布”一词的词义,故说“名为洗足布”等。其中,“铺设物被铺设”一句,以此显示“洗足布”中的“ṇika”后缀,是在“被铺设”这一意义上使用的。显示巴利原文
Maṅgalatthāyāti arogādikassa maṅgalassa atthāya. Dhotapādakanti ettha dhotehi pādehi akkamanaṭṭhāne attharitaṃ dhotapādakanti vacanatthaṃ dassento āha ‘‘dhotapādakaṃ nāmā’’tiādi. Tattha ‘‘paccattharaṇaṃ atthata’’nti iminā ‘‘dhotapādaka’’nti ettha ṇikapaccayassa attharitatthe pavattabhāvaṃ dasseti.
269 “如莲花蕊形”:即如莲花蕊的形状。“已作的足擦物名为已作”:此处为连接。“那”指已作物,“已被禁止”:此为关联。应知在诸写本中“taṃ”字已脱落。“因致力于繁多”:指因致力于后缀的繁多性。“石泡沫亦”:即石泡沫。“扇”:即四角扇。“那”指扇风之物,“应已作”:此为关联。此处“taṃ”字亦脱落。“或以竹齿、或以孔雀羽、或以皮革制品所作,应已作”:此为连接。“一切扇风物”:此为关联。圣典中的“tālavaṇṭa”,是指连同柄做成的棕榈扇,叫作“tālavaṇṭa”;以“tāla”字应取其所作之圆形扇,这是根据变化物与被变化物的关系而关联的。“蚊扇”:即驱蚊的扇子,象牙制或角制的柄扇亦适合作为蚊扇,此为连接。“以马毛制扇”一词,是“被摄”一词的所依处,或工具。显示巴利原文
269.Padumakaṇṇikākāranti padumakaṇṇikasaṇṭhānaṃ. Kataṃ pādaghaṃsanaṃ katakaṃ nāmāti yojanā. Tanti katakaṃ, paṭikkhittamevāti sambandho. Potthakesu taṃsaddo galitoti daṭṭhabbo. Bāhullikānuyogattāti paccayabahulabhāvāya anuyogattā. Pāsāṇapheṇakopīti pāsāṇaabbudampi. Bījanīti caturassabījanī. Tanti vidhūpanaṃ, kataṃ hotūti sambandho. Idhāpi taṃsaddo galito. Veḷudantavilīvehi vā morapiñchehi vā cammavikatīhi vā kataṃ hotūti yojanā. Sabbaṃ vidhūpananti sambandho. Pāḷiyaṃ tālavaṇṭanti saha vaṇṭena kataṃ tālaṃ tālavaṇṭaṃ, tālasaddena taṃmayā maṇḍalabījanī gahetabbā vikārīvikārabhāvena sambandhattā. Makasabījanīti makasānaṃ palāyanakabījanī, dantamayavisāṇamayadaṇḍakāpi makasabījanī vaṭṭatīti yojanā. ‘‘Vākamayabījaniyā’’ti padaṃ ‘‘saṅgahitā’’ti pade ādhāro, karaṇaṃ vā.
270 「其」者,应连接为「比丘的眼根羸弱」。「其他」者,应连接为「因身热等病以外的其他病,或某种病生起」。「然而于雨季」一词,应与「为护衣故」一词相连接。「为护衣故」,即为保护衣不受雨水浸湿;应连接为「当有野兽、盗贼等怖畏时」。以一片贝叶等所制成的伞,称为「一叶伞」。「一切处」,即于一切村落与阿兰若。显示巴利原文
270.Yassāti bhikkhussa cakkhuṃ vā dubbalaṃ hotīti yojanā. Aññoti kāyaḍāhādīhi ābādhehi añño, koci ābādho vā uppajjatīti yojanā. ‘‘Vasse panā’’ti padaṃ ‘‘cīvaraguttattha’’nti pade eva sambandhitabbaṃ. Cīvaraguttatthanti cīvarassa vassatemanato guttatthaṃ, vāḷamigacorabhayesu santesūti sambandho. Tālapaṇṇādinā ekena paṇṇena kataṃ chattaṃ ekapaṇṇacchattaṃ. Sabbatthevāti sabbesu eva gāmāraññesu.
以「刀为盗贼」此句,显示「应有刀」一词的无例外规则。「刀」,即剑。「为盗贼」者,即盗贼的,应连接为「盗贼之刀」。「电光藤」一词,此处 alapa 后缀仅为形式上的构成,故说「电光」。「唯四肘」者,以此显示「合量」一词的含义。「由彼」,即由四肘。「一切」,指病者与无病者。「然而可能」一词,在「不允许」中为施事者,在「应给与」中为对象。应于僧团同意后给与,不得在未获同意时给与,此是意趣。显示巴利原文
‘‘Asi assā’’ti iminā asissāti padassa anavakāsavidhiṃ dasseti. Asīti khaggo. Assāti corassa, asīti sambandho. Vijjotalatīti ettha alapaccayo rūpasiddhimattovāti āha ‘‘vijjotatī’’ti. ‘‘Catuhatthoyevā’’ti iminā pamāṇayuttoti padassa atthaṃ dasseti. Tatoti catuhatthato. Sabbesanti gilānāgilānānaṃ. ‘‘Sakkā panā’’ti padaṃ ‘‘na vaṭṭatī’’ti pade kattā, ‘‘dātabbā’’ti pade kammaṃ. Sammannitvāva dātabbā, na vinā sammutiyāti adhippāyo.
273 「已来」,即从腹中出离而到来。「呕吐」,应连接为「从喉中呕出之食」。「保持」,即令安住。应连接为「未加保持而成为」。显示巴利原文
273.Āgatanti udariyato nikkhamitvā āgataṃ. Uggāranti galato uggāraṃ bhojananti sambandho. Sandhāretvāti patiṭṭhāpetvā. Asandhāritameva hutvāti sambandho.
“那”者,即副食与主食,应连接为“已落”。“彼”者,即副食与主食,应连接为“取而受用”。“此”者,是言说也。显示巴利原文
Yanti khādanīyabhojanīyaṃ, patitanti sambandho. Tanti khādanīyabhojanīyaṃ, gahetvā paribhuñjitunti sambandho. Idanti vacanaṃ.
274 “我将作声”者,此中,被造作、被扬起者,称为“作”,故说“声”时,即说“我将作声”。“声”者,即“此比丘恼乱我”的叫喊声。“以爪等”者,以“等”字含摄口唾。“为守护故”者,为以慈悯而守护故。“爪刀”者,以此切爪,故为爪刀,即小刀等。“二十指”者,此处为显示二十爪指而说“二十爪”等。“已刻之指”者,于已刻作而成之指。“令作”者,令理发师作。“由爪”者,由爪或由爪间。“拔出”者,拔而除去。显示巴利原文
274.Kubbaṃ karissāmīti ettha kariyati uccāriyatīti kubbanti vutte saddoti āha ‘‘saddaṃ karissāmī’’ti. Saddanti ‘‘ayaṃ maṃ bhikkhu vippakarotī’’ti uccāsaddaṃ. Nakhādīhītiādisaddena mukhakuṭṭe saṅgaṇhāti. Anurakkhanatthanti anudayena pālanatthaṃ. Nakhacchedananti nakhaṃ chindati anenāti nakhacchedanaṃ, satthakādi. Vīsatimaṭṭhanti ettha vīsatiyā nakhānaṃ maṭṭhaṃ vīsatimaṭṭhanti dassento āha ‘‘vīsatipi nakhe’’tiādi. Likhitamaṭṭheti likhite hutvā maṭṭhe. Kārāpentīti nahāpite kārāpenti. Nakhatoti nakhato vā nakhantarato vā. Apakaḍḍhitunti kaḍḍhitvā apanetuṃ.
275 “剃刀囊”者,为安置剃刀之器。“剪刀”者,用来裁剪、切割的工具,称作剪刀,即一种铁制的特定器具;用此。“令剪”此句,用意在于显示“令作”中“作”字的作为之义。“令须增长”者,此处否定“令须增长并长出”之义,故说“令须作长”。“山羊须”者,如山羊之须,故为山羊须。应连接为“被称为‘果罗弥咖’”。“四角”此句,显示“四方”中“阿萨”字为角义。“四方”者,此处应说“四阿萨”,省略尼嘎希德,重复后字萨咖拉而成,故说“四方”。“毛聚”者,即去除诸毛。“毛列安立”者,即安立毛线。“一切处”者,于一切,应连接为“于须作等”。“疮疖血病之因缘”者,疮、疖与血,合称疮疖血;由这些所生之病,为疮疖血病;这些病的因缘。“疖”者,大疖。“血”者,小疖。“以砂糖等”者,以砂糖、蜜、糖。“镊子”者,善咬毛发,故为镊子。“去”者,毛,应连接为“已住”。何处住?故说“于眉等”或。如何而住?故说“生起而丑陋住”,应连接为“成丑陋而住”。特别美好地破坏,故为丑陋,即不美。亦有读作“维嘎差”者,去往丑形,或令去,故为维嘎差。此处,前者读法即为根本。显示巴利原文
275.Khurakosakanti khurassa ṭhapanakaṃ. Kattariyāti kantiyati chindiyati imāyāti kattari, ayomayo eko upakaraṇaviseso, tāya. ‘‘Chedāpentī’’ti iminā kappāpentīti ettha kappasaddassa vidhyatthaṃ adhippāyena dasseti. Massuṃ vaḍḍhāpentīti ettha massuṃ vaḍḍhetvā ruhāpentīti atthaṃ paṭikkhipanto āha ‘‘massuṃ dīghaṃ kārāpentī’’ti. Eḷakamassūti eḷakassa viya massūti eḷakamassu. ‘‘Golomika’’nti vuccatīti sambandho. ‘‘Catukoṇa’’nti iminā caturassanti ettha aṃsasaddo koṇatthoti dasseti. Caturassanti ettha hi ‘‘caturaṃsa’’nti vattabbe niggahitassa lopaṃ katvā parassa sakārassa dvebhāvaṃ katvā ‘‘caturassa’’nti vuttaṃ. Lomasaṃharaṇanti lomānaṃ apanayanaṃ. Lomarājiṭṭhapananti lomalekhāṭhapanaṃ. Sabbatthāti sabbesu, massukappanādīsūti sambandho. Gaṇḍavaṇarudhiābādhapaccayāti gaṇḍo ca vaṇo ca rudhi ca gaṇḍavaṇarudhayo, teyeva ābādhā gaṇḍavaṇarudhiābādhā, tesaṃ paccayā. Vaṇoti mahanto vaṇo. Rudhīti khuddako vaṇo. Sakkharādīhīti sakkharamadhusitthakehi. Saṇḍāsoti suṭṭhu lomaṃ ḍaṃsatīti saṇḍāso. Yanti lomaṃ, ṭhitanti sambandho. Kattha ṭhitanti āha ‘‘bhamukāya vā’’tiādi. Kiṃ hutvā ṭhitanti āha – ‘‘uggantvā vibhacchaṃ ṭhita’’nti, vibhacchaṃ hutvā ṭhitanti yojanā. Visesena sobhaṇaṃ bhakkhatīti vibhaccho, asobhaṇo. ‘‘Vigaccha’’ntipi pāṭho, virūpaṃ gacchati, gamayatīti vā vigaccho. Tattha purimapāṭhoyeva mūlapāṭhoti daṭṭhabboti. Palitaṃ vā apalitaṃ vā tādisaṃ lomanti yojanā.
277 「铜器铺者」:在此处,于铜器店中铺设、陈列货物,故称「铜器铺者」,此处应理解为铜器商人,因此说「铜器商人」。为防刀柄等脱落而以铜片绑缚,此物名为「绑缚」,仅以此量而成,故名「绑缚量」。显示巴利原文
277.Kaṃsapattharikāti ettha kaṃsaāpaṇe pattharanti pasārentīti kaṃsapattharikāti vutte kaṃsabhaṇḍavāṇijā gahetabbāti āha ‘‘kaṃsabhaṇḍavāṇijā’’ti. Vāsidaṇḍādīnaṃ apātanatthaṃ bandhati anena lohenāti bandhanaṃ, tameva mattaṃ appanti bandhanamattaṃ.
278 「出去时」:即从寺院出去时。「于何处」:即于某处。以「忆念」这一词,表明即便未忆念也应行乞食。「多绳者」:即具有多条绳者,名为多绳者。以「绳束」这一词显示,因为是由多条绳的集合而作,故作「绳束」的词义解释,其中i音变为u音。「蛙形者」:此处以「蛙」一词取其头部,是依部分以代全体而说,因似蛙而名为蛙形,ka 后缀表示相似之义,故说「似水蛇头」。以「鼓圈形状」这一词,应知是以「鼓」一词来取鼓圈,因为那是它的变体,这样便显示出「似鼓」的词义。「缠绕」:即把多条绳束一起缠绕。柔软的音,是腰带之同义词。因其柔软之相,故为柔软形,因此说「腰带形状」。以「何况众多」这一词,显示出「即使一个」中 pi 词所含的可能性义。「鱼刺织者」:即如鱼刺般所展示而编织者。「象眼等类别」:即象眼等类别。大象因使大地变老,故名为「象」;或因在林中、密林中戏乐,故名为「象」。如其眼,故为象眼,以此为首者,为象眼等,他们的类别即是象眼等类别。以「等」字来含摄牛眼等类别。以「钥匙鞘形状」这一词,表明如猪肠,故有猪肠之义。猪的肠如同钥匙鞘般中间有孔。顺着猪肠,即依着猪肠的样子。「仅于十指」:仅于腰带的末端。「于此」:于十指处。以「四指以上不许」显示巴利原文
278.Nikkhamantenāti ārāmato nikkhamantena. Yatthāti yasmiṃ ṭhāne. ‘‘Saritvā’’ti iminā asaritvā piṇḍāya caritabbanti dasseti. Bahurajjukanti bahū rajjuyo etassāti bahurajjukaṃ. Iminā kalāpena bahurajjūnaṃ samūhena kattabbanti kalāpukanti vacanatthaṃ dasseti, ikārassukāro. Deḍḍubhakanti ettha deḍḍubhasaddena tassa sīsaṃ gahetabbaṃ ekadesūpacārena, deḍḍubhaṃ viyāti deḍḍubhakaṃ, sadisatthe kapaccayo hoti. Tena vuttaṃ ‘‘udakasappasīsasadisa’’nti. ‘‘Murajavaṭṭisaṇṭhāna’’nti iminā murajasaddena murajavaṭṭi gahetabbā tassa vikārattā, tena sadisaṃ murajanti vacanatthaṃ dasseti. Veṭhetvāti bahurajjuke ekato veṭhetvā. Maddavīṇasaddo pāmaṅgapariyāyo. Maddavīṇaṃ viyāti maddavīṇaṃ. Tena vuttaṃ ‘‘pāmaṅgasaṇṭhāna’’nti. ‘‘Pageva bahūnī’’ti iminā ‘‘ekampī’’ti ettha pisaddassa sambhāvanatthaṃ dasseti. Macchakaṇṭakavāyimāti macchakaṇṭakaṃ viya dassetvā vāyimā. Kuñjaracchikādibhedāti vāraṇaacchikādibhedā. Vāraṇo hi kuṃ bhūmiṃ jarāpetīti kuñjaroti (vi. va. aṭṭha. 31; a. ni. ṭī. 1.1.2) ca kuñje nikuñje ramatīti kuñjaroti ca vuccati. Tassa acchi viyāti kuñjaracchikaṃ, taṃ ādi yesaṃ tānīti kuñjaracchikādīni, tesaṃ bhedāti kuñjaracchikādibhedā. Ādisaddena goṇacchikādayo saṅgaṇhāti. ‘‘Kuñcikākosakasaṇṭhāna’’nti iminā sūkarassa antaṃ viya sūkarantakanti atthaṃ dasseti. Sūkarassa hi antaṃ kuñcikākosakaṃ viya majjhe susiro hoti. Sūkarantakaṃ anulometīti sūkarantakena anulometi. Dasāsuyevāti kāyabandhanassa antesuyeva. Etthāti dasāsu. ‘‘Catunnaṃ upari na vaṭṭatī’’ti iminā murajadasā tato upari vaṭṭatīti dasseti. Veṭhetvāti rajjuṃ vatthena veṭhetvā. Muddikasaṇṭhānenāti varakasīsasaṇṭhānena. Evaṃ sibbitāti evaṃ sibbiyamānā. Hīti phalajotako. Pāsantoti pāsakoṭi.
280 「作下垂状而穿着,名为象鼻」:这是句子的连接。「国离女人的」:即居住于国离国的女人们。如同象的鼻子,故为象鼻形的穿着。「如鱼尾」:即鱼尾形。「这穿着有四角」:即四角形。「如棕榈扇」:即棕榈扇形。「这穿着有百褶」:即百褶形。以「多次」这一词,显示「百褶」中的「百」字表示多数之义。以「或于左右侧」这一词,显示前衣从腰部开始往下,便是穿着。显示巴利原文
280. Olambakaṃ katvā nivatthaṃ hatthisoṇḍakaṃ nāmāti yojanā. Coḷikaitthīnanti coḷaraṭṭhe nivāsīnaṃ itthīnaṃ. Hatthiyā soṇḍo viya hatthisoṇḍakaṃ nivatthaṃ. Macchavālaṃ viyāti macchavālakaṃ. Cattāro kaṇṇā etassa nivatthassāti catukaṇṇakaṃ. Tālavaṇṭaṃ viyāti tālavaṇṭakaṃ. Sataṃ valino etassa nivatthassāti satavalikaṃ. ‘‘Anekakkhattu’’nti iminā ‘‘satavalika’’nti ettha satasaddassa anekatthavācakataṃ dasseti. ‘‘Vāmadakkhiṇapassesu vā’’ti iminā purimanivatthaṃ kaṭito paṭṭhāya heṭṭhā nivatthaṃ nāmāti dasseti.
「缠绕穿着」:指缠绕而穿。「力士与工匠」:即力士和工匠,以他们为首者称为力士工匠等;其中「等」字含摄赌徒等。「凡是穿着,一切他们穿着皆不许」为连接。「或一角」为关联。「于角」:指下衣之角。以「如是」一词,表示「或提一角或提二角挂于下衣之上」的意思。「显示内袈裟」为关联。「穿着两层者非为病者」为连接。「有同等」:指使外袈裟与内袈裟同等。「如是」等为结语。「凡」:无论何种穿着。「于此」:于小事犍度中。「凡于应学法解释中受禁止者」为关联。「一切彼穿着」为连接。「作无过失」为关联。「两角」:指下方竖立的两角与上方竖立的两角。「彼」:指圆形披覆。显示巴利原文
Saṃvallitvā nivatthaṃ saṃvalliyaṃ. Mallo ca kammakāro ca mallakammakārā, te ādayo yesaṃ teti mallakammakārādayo. Ādisaddena dhuttādayo saṅgaṇhāti. Yampi nivatthaṃ nivāsenti, sabbaṃ taṃ nivatthaṃ na vaṭṭatīti yojanā. Ekaṃ vā koṇanti sambandho. Koṇeti antaravāsakassa koṇe. ‘‘Tathā’’ti iminā ‘‘ekaṃ vā dve vā koṇe ukkhipitvā antaravāsakassa upari laggentī’’ti atthaṃ atidisati. Antokāsāvassa dassetvāti sambandho. Dve nivāsentena agilānenāti yojanā. Saguṇanti antokāsāvena bahikāsāvaṃ samānaguṇaṃ katvā. Itītiādi nigamanaṃ. Yañcāti yaṃ nivatthañca. Idhāti khuddakavatthukkhandhake. Yañca sekhiyavaṇṇanāyaṃ (pāci. aṭṭha. 576 ādayo) paṭikkhittanti sambandho. Sabbaṃ taṃ nivatthanti yojanā. Nibbikāraṃ katvāti sambandho. Ubhokaṇṇeti heṭṭhā ṭhite ubho kaṇṇe upari ca ṭhite ubho kaṇṇe. Tanti parimaṇḍalapārupanaṃ.
「于彼」:是指在「在家披覆」一词中,有各种不规范的披覆方式,此为关联。「因此」:由于称为在家披覆,所以应当圆形披覆,此为关联。应当以「如何披覆,如何放置」等语句作连接。「仅彼」:唯指长衣。「仅彼」:唯指衣。「持律者」:指持律者或诵律者。「如是」:即如同所披覆的那样。显示巴利原文
Tatthāti ‘‘gihipāruta’’nti vacane yaṃkiñci aññathāpārutaṃ atthīti sambandho. Tasmāti yasmā gihipārutaṃ nāma, tasmā, parimaṇḍalaṃ pārupitabbanti sambandho. ‘‘Yathā pārupanti, yathā ca ṭhapentī’’tiādinā yojanā kātabbā. Tassevāti dīghasāṭakasseva. Tassevāti sāṭakasseva. Pāḷikārakoti pāḷiṃ gaṇhantaṃ vā vācentaṃ vā kārako. Tathāti yathā pārupanti, tathā.
281 「王往何处所」作连接。以「资具物品运送人」一词,显示那些人用布缠绕剃光的头,因此名为「剃发缠者」。「意图」:指抱怨之人的意图。「肩间者」:其中「间」字表示中间义,故说「中间」。依「挂着」等语句,显示挂在两肩之间运送,即为「肩间」的词义。显示巴利原文
281. Kuhiñci ṭhānaṃ gacchato raññoti yojanā. ‘‘Parikkhārabhaṇḍavahanamanussā’’ti iminā te manussā muṇḍaṃ sīsaṃ coḷakena veṭhentīti muṇḍaveṭhino nāmāti dasseti. Adhippāyoti ujjhāyantānaṃ manussānamadhippāyo. Antarākājanti ettha antarāsaddo majjhatthavācakoti āha ‘‘majjhe’’ti. ‘‘Laggetvā’’tiādinā kājassa antare laggetvā vahitabbaṃ antarākājanti vacanatthaṃ dasseti.
282 “诸眼之利益”,以此显示:在“无眼者”一词中,从“眼”字所生的“萨”后缀,是表利益之义。“以量指”,即木匠们所用的合量之指。显示巴利原文
282. ‘‘Cakkhūnaṃ hita’’nti iminā acakkhussanti ettha ssapaccayo cakkhusaddato hitatthe hotīti dasseti. Pamāṇaṅgulenāti vaḍḍhakīnaṃ pamāṇayuttena aṅgulena.
283 “于草林等”,以此显示:在“涂抹薪”中,“薪”一词是林之义。“给火”,以此显示:前缀“阿”加于“利毕”词根,依前缀之力而表给火之义。“围护”,此处为显示“从一切处被守护者即围护”,故说“或以少许绿化之作,或掘壕沟,即为围护”。“于此”,即于围护之作中。“得以给”,自己得以给与。“以移除”,即以去除。“已得或未得之火”,此为连结。“如是”,即如给火等方式。“以水灭火之比丘”,此为连结。显示巴利原文
283. ‘‘Tiṇavanādīsū’’ti iminā dāyaṃ ālimpentīti ettha dāyasaddo vanavācakoti dasseti. ‘‘Aggiṃ dentī’’ti iminā āpubbo lipidhātu upasaggavasena aggidānatthoti dasseti. Parittanti ettha samantato tāyati anenāti parittanti dassento āha ‘‘appaharitakaraṇena vā parikhākhaṇena vā parittāṇa’’nti. Etthāti parittakaraṇe. Dātuṃ labbhatīti sayaṃ dātuṃ labbhati. Haritunti apanetuṃ. Pattaṃ vā apattaṃ vā agginti sambandho. Tathāti aggidānādinā ākārena. Udakena nibbāpentena bhikkhunāti sambandho.
284 “应作念”:此处“应作”一词是“义务”的同义词,故说“在取干柴等之义务中”。“取干柴等”一语,显示义务之本质。“人量”,以此显示:在“波利西亚”一词中,“尼亚”后缀是表量度之义。所谓“人量”,即向上伸展双臂之人的身量。“见或成见”,此为连结。“过高”者,“毕”字表可能义。“低树则可攀”,此是其义。显示巴利原文
284.Satikaraṇīyeti ettha karaṇīyasaddo kiccapariyāyoti āha ‘‘sukkhakaṭṭhādiggahaṇakicce’’ti. ‘‘Sukkhakaṭṭhādiggahaṇa’’ iti padena kiccasarūpaṃ dasseti. ‘‘Purisappamāṇa’’nti iminā porisiyanti ettha ṇiyapaccayo pamāṇatthe hotīti dasseti. Purisappamāṇaṃ nāma upari bāhudvayatatassa purisassa pamāṇaṃ. Disvā vā hutvā vā disvāti yojanā. Atiuccampīti pisaddo sambhāvanattho. Nīcaṃ pana rukkhaṃ pagevāti hi attho.
285 「善语作」者,此处「被作、被说出即作,即声;语即作即语作;善之语作,于他们即善语作」,为显示此,故说「甜美之声」。「如吠陀」者,如传承。「诵之道」者,诵之方便。「自」者,此是称为正自觉者之彼自己的自。因此说「由正自觉者」。因为正自觉者唯以摩揭陀语说法,故彼摩揭陀语被称为自语。「语」者,取出义而以此声之施设被说,即语;「瓦咖」词根之「瓦」音成「伍」音,一切言说得成。然而此中因说「以自」,故唯摩揭陀言说。因此说「摩揭陀言说」。亦有「自性语」之读法。若如是,则一切有情自性而转、成为根本语之摩揭陀语。显示巴利原文
285.Kalyāṇavākkaraṇāti ettha kariyati uccāriyatīti karaṇo, saddo, vācāyeva karaṇo vākkaraṇo, kalyāṇo vākkaraṇo etesanti kalyāṇavākkaraṇāti dassento āha ‘‘madhurasaddā’’ti. Vedaṃ viyāti sutiṃ viya. Vācanāmagganti vācanāya upāyaṃ. Sakāti sammāsambuddhasaṅkhātassa sassa attano esā sakā. Tena vuttaṃ ‘‘sammāsambuddhenā’’ti. Sammāsambuddhena hi māgadhaniruttiyā eva dhammo bhāsito, tasmā sā māgadhanirutti sakā nāmāti vuccati. Niruttīti atthaṃ nīharitvā vuccate imāya saddapaññattiyāti nirutti, vacadhātussa vakārassa ukāro, sabbavohāro labbhati. Idha pana ‘‘sakāyā’’ti vuttattā māgadhavohāro eva. Tena vuttaṃ ‘‘māgadhavohāro’’ti. ‘‘Sabhāvaniruttī’’tipi pāṭho. Evañhi sati sabbasattānaṃ sabhāvena pavattā mūlabhāsābhūtā māgadhaniruttiyeva.
286 所谓“世间论”,是指外道的论说,这是关联。“以此因”者:即如“乌鸦是白的,为何?因为骨是白的。鹭是红的,为何?因为血是红的”,以此因。显示巴利原文
286. Lokāyataṃ nāma titthiyasatthanti sambandho. Imināva kāraṇenāti ‘‘seto kāko, kasmā? Aṭṭhīnaṃ setattā. Ratto bako, kasmā? Lohitassa rattattā’’ iti (ma. ni. aṭṭha. 2.223; saṃ. ni. aṭṭha. 3.5.1080; a. ni. 10.69-70) iminā eva kāraṇena.
288 “中间成”者:此处“中间”一词是间隔义,故说“被间隔、被遮蔽”。以此词,表示法说被间隔,这就是它的意义。显示巴利原文
288.Antarāahosīti ettha antarasaddo byavadhānatthoti āha ‘‘antaritā ahosi paṭicchannā’’ti. Tena saddena dhammakathā byavadhānā ahosīti attho.
289 “病缘”者,于此句中,为表明“病的缘”——即称为药的缘——是为“病缘”,故说“若……”等。由此排除了“病本身即是缘”的意义。显示巴利原文
289.Ābādhappaccayāti ettha ābādhassa bhesajjasaṅkhāto paccayo ābādhapaccayoti dassento āha ‘‘yassā’’tiādi. Iminā ābādhoyeva paccayo ābādhapaccayoti atthaṃ paṭikkhipati.
293 “恶作事”者,是指以不如法的言说等方式种植花环树等;“波逸提事”者,是指为种植花环树等目的而掘地等。“打击物”:以此物击打,故称为打击物。“此”即指“打击物”这一名称。与任何属于武器的铁器相关联。“彼”则指称为武器的铁器。所谓“已说”,是以“所作,谓莲花蕊形”等已作说明。“唯达尼亚之”:是唯达尼亚的。由于由他人所建造的全泥小屋并不显而易见,故说明为“唯达尼亚之”;或者,可关联为“如唯达尼亚的全泥小屋”。“一切处”:指在《小事犍度》的一切处。显示巴利原文
293. Dukkaṭavatthu nāma akappiyavohārādinā mālāvaccharopanādi, pācittiyavatthu nāma mālāvaccharopanādiatthāya pathavīkhaṇanādi. Paharaṇīti paharati imāyāti paharaṇī. Etanti ‘‘paharaṇī’’ti etaṃ nāmaṃ. Yassa kassaci āvudhasaṅkhātassa lohabhaṇḍassāti sambandho. Tanti āvudhasaṅkhātaṃ lohabhaṇḍaṃ. Vuttamevāti ‘‘katakaṃ nāma padumakaṇṇikākāra’’ntiādinā (cūḷava. aṭṭha. 269) vuttameva. Dhaniyassevāti dhaniyassa eva. Aññesañhi katāya sabbamattikāmayakuṭiyā apākaṭattā vuttaṃ ‘‘dhaniyassevā’’ti. Atha vā dhaniyassa sabbamattikāmayakuṭi ivāti yojanā. Sabbatthāti sabbasmiṃ khuddakavatthukkhandhake.
六、卧具犍度显示巴利原文
6. Senāsanakkhandhakaṃ
允许住处之论显示巴利原文
Vihārānujānanakathā
294 “于住所犍度中未制定”者——此处并非“制定”之“制”字根,而是“许”字根,且为许可之义,故说“未许可”。由此遮止“知”字根所含的觉悟等义,唯显许可之义。因半屋等已各别列出,故“住所”一词应从余类中取其馀住处,因此说“半屋等之外的其馀住处”。“金钩屋”者,指以金钩覆盖所覆之屋。“砖窟”者,以砖所砌之窟。其馀亦循此例。“已来者与未来者”者,此处以“与”字显示并列复合词:来者为已来,未来者为未来,即僧团;已来与未来合称“已来未来”,为持业复合词,属阳性,指代其本身。“以无障碍行者”显示:于四方皆无障碍而行者,即是“四方”之词义。显示巴利原文
294. Senāsanakkhandhake apaññattaṃ hotīti ettha na ñapadhātu hoti, apica ñādhātuyeva, so ca kho anujānanatthoti āha ‘‘ananuññātaṃ hotī’’ti. Iminā ñādhātussa avabodhanādayo atthe nivatteti, anujānanatthaṃyeva dasseti. Aḍḍhayogādīnaṃ visuṃ gahitattā vihārasaddena pārisesato avasesāvāsova gahetabboti āha ‘‘aḍḍhayogādimuttako avasesāvāso’’ti. Suvaṇṇavaṅkagehanti suvaṇṇavaṅkachadanena chāditaṃ gehaṃ. Iṭṭhakāguhāti iṭṭhakāya katā guhā. Eseva nayo sesesupi. Āgatassa ca anāgatassa cāti ettha casaddena dvandavākyaṃ dasseti. Āgacchatīti āgato, na āgato anāgato, saṅgho. Āgato ca anāgato ca āgatānāgato, samāhāradvando puṃliṅgo, tassa. ‘‘Appaṭihatacārassā’’ti iminā catūsu disāsu appaṭihatacāro cātuddisoti vacanatthaṃ dasseti.
295 “于随喜偈中,应如是了知抉择”——此句应当连结。“以季节相违之故”者,即因寒、热等季节彼此相违之故。“触击风”者,即携水珠一同吹来之风。在此,“触”字含“共”义,“击”字表水珠之语。“唯直雨云雨”者,因风将之吹散,故唯指笔直降落的雨云之雨。“经文中的‘彼’”者,此处“彼”接尾词用于现在义,即是“彼住所”之义。“与猛兽”即与猛兽一处,此为词性的颠倒。“这些一切”者,即“寒”等全部七个词。“应当连结”者,应连结为“彼住所遮止寒……乃至……遮止雨”之义。显示巴利原文
295. Anumodanagāthāsu evaṃ vinicchayo veditabboti yojanā. Utuvisabhāgavasenāti sītauṇhānaṃ utūnaṃ visabhāgavasena. Saṃphusitakavātoti saha udakabindunā āgato vāto. Ettha hi saṃsaddo sahattho, phusitasaddo udakabinduvācako. Ujukameghavuṭṭhiyo evāti vātena apaharitattā ujukaṃ patitā meghavuṭṭhiyo eva. Pāḷiyaṃ tatoti ettha topaccayo paccattatthe vattati. So vihāroti hi attho. Vāḷamigāni cāti vāḷamige ca. Liṅgavipallāso hesa. Etāni sabbānīti ‘‘sīta’’ntiādīni sabbāni satta padāni. Yojetabbānīti so vihāro sītaṃ paṭihanati…pe… vuṭṭhiyo paṭihanatīti yojetabbānīti attho.
“以住所”——以此表明经文中“从彼”之“彼”,此处为表达作者之义的后缀,故“以住所”即“以彼住所”之义。“被阻碍”即是受阻碍。“为乐义”中,因后面的词已省略,故说“为乐住义”。“为庇护义与为乐义”这两个词,应与所省略的“是”字连接——因“住所之布施是为庇护义与为乐义”即是此意。“此”即此用意。“已说”即已作说明:连接为“住所之布施是为乐义”。“由禅修与观而得的乐”是其关联。“为彼义”即为彼乐之义。“以后词”亦指依“禅修与观”二词之后所成立的“住所之布施”一词。“在此”即在此住所当中。“住所之布施”是住所的布施,或应施的住所,与“赞叹”相关联。“已说”即在《相应部》中所说。于证成经文中,“凡布施住处者,彼即施与一切,施与一切力等者”——应如此连接。“彼与”中的“与”字是限定之意,即“唯彼”的意思。显示巴利原文
‘‘Vihārenā’’ti iminā pāḷiyaṃ tatoti ettha topaccayo kattutthe hotīti dasseti, tena vihārenāti attho. Paṭihaññatīti paṭihanīyati. Sukhatthanti ettha uttarapadalopoti āha ‘‘sukhavihārattha’’nti. ‘‘Leṇatthañca sukhatthañcā’’ti padadvayaṃ ‘‘hotī’’ti pāṭhasesena yojetabbaṃ. Vihāradānaṃ leṇatthañca sukhatthañca hotīti hi attho. Idanti ayaṃ adhippāyo. Vuttanti vutto. Vihāradānaṃ sukhatthañca hotīti yojanā. Jhāyituṃ vipassituñca yaṃ sukhaṃ atthīti sambandho. Tadatthanti tassa sukhassa atthāya. Parapadenapīti ‘‘jhāyituñca vipassitu’’nti padadvayato paraṃ ṭhitena ‘‘vihāradāna’’nti padenapi. Idhāti imasmiṃ vihāre. Vihāradānanti vihārassa dānaṃ, dātabbavihāraṃ vā, vaṇṇitanti sambandho. Vuttanti saṃyuttanikāye vuttaṃ. Sādhakapāḷiyaṃ yo upassayaṃ dadāti, so ca sabbadado sabbesaṃ balādīnaṃ dado hotīti yojanā. So cāti ettha casaddo avadhāraṇattho. So evāti hi attho.
“住处”——以此指明“应令住于此”中“此”字所涉的范围。“应令住”即应使居住。为说明“他们之食物等”中,“他们”一词应与下文“适宜”相连,故说“他们适宜”。其中,句义应连接为“适宜之食物与适宜之衣物等”。或者,为显示“他们”是处格作与格用,故说“于他们”,意为“于诸比丘”。同理,“于正直者”中,将处格作与格用,“应施与那些正直的比丘他们”这一意义也是相应的。“以无谄曲心者”——以此显示“于正直者”中“正直”一词的无谄曲义,并以“已成”一词显示其外在义复合。“正直者”的语义应解作“他们之心已成正直”。“应埋藏”即掘后放置。“以不违背心之净信”显示“以净信心”中包含如是义果,或为排除他义。“故”字是显示结果的。如此,句义应连接为:以净信心施与住处的施主,那些比丘便为他们说法。显示巴利原文
‘‘Vihāre’’ti iminā vāsayetthāti ettha etasaddassa visayaṃ dasseti. Vāsayeti vāseyya. Tesaṃ annañcāti ettha ‘‘tesa’’nti padaṃ ‘‘anucchaviya’’nti pāṭhasesena yojetabbanti dassento āha ‘‘tesaṃ anucchaviya’’nti. Tattha anucchaviyaṃ annañca anucchaviyāni vatthāni cāti yojanā. Atha vā tesanti bhummatthe sampadānavacananti dassento āha ‘‘tesū’’ti, bhikkhūsūti attho. Ujubhūtesūti ettha sampadānatthe bhummavacanaṃ katvā ujubhūtānaṃ tesaṃ bhikkhūnaṃ dadeyyāti atthopi yujjateva. ‘‘Akuṭilacittesū’’ti iminā ‘‘ujubhūtesū’’ti ettha ujusaddassa akuṭilatthañca bhūtasaddena bāhiratthasamāsañca dasseti. Ujubhūtaṃ cittametesanti ujubhūtāti vacanattho kātabbo. Nidaheyyāti nikhaṇitvā ṭhapeyya. ‘‘Na cittapasādaṃ virādhetvā’’ti iminā vippasannena cetasāti ettha evatthaphalaṃ vā aññatthāpohanaṃ vā dasseti. Hīti phalajotako. Evaṃ vippasannacittassa tassa vihāradāyakassa te bhikkhū dhammaṃ desentīti yojanā.
296 “拉绳孔”——将手指伸入后拉拽、牵引于此,或以此进行拉拽,故称拉绳。“阿瓦”前缀加于“阿奇”词根,将前缀的短“阿”音延长,并将词根的“阿”音变为“伊”音,故称“拉绳”,那个孔洞便是拉绳孔。“拉绳索”——伸入门孔后拉拽、牵引,凭此作用故为拉绳,那条绳子就是拉绳索。其义应连接为:并非任何绳子都不可用。或者,不可用即是不存在,唯可用而已,应作此连接。“三把钥匙”——此处“钥匙”一词是钥匙的同义词,故说“三把钥匙”。以此排除“钥匙”一词在树木、乐器等方面的特殊含义。“任何”即指工具。“其”即工具的。“栏杆窗”——以此通风故为窗,以栏杆制成的窗即是栏杆窗。“转轮”——此处因其轮形转动、运行,故称转轮,即布片足擦。为说明“应以此系缚”的即是“转轮”,故说“应系缚布片足擦”。以“作与窗等量的褥”来显示“与窗等量所作之褥即是窗褥”的语义。显示巴利原文
296.Āviñchanachiddanti aṅguliṃ ava pavesetvā añchati ākaḍḍhati ettha, etenāti vā āviñchanaṃ. Avapubbo achidhātu, upasaggaakārassa dīghaṃ katvā, dhātuakārassa ca ikāraṃ katvā ‘‘āviñchana’’nti vuttaṃ, tameva chiddaṃ āviñchanachiddaṃ. Āviñchanarajjunti kavāṭacchidde ava pavesetvā añchati ākaḍḍhati imāyāti āviñchanā, sāyeva rajjūti āviñchanarajju. Kāci rajju na na vaṭṭatīti yojanā. Atha vā na vaṭṭati na hoti, vaṭṭatiyevāti yojanā. Tīṇi tālānīti ettha tālasaddo kuñcikāpariyāyoti āha ‘‘tisso kuñcikāyo’’ti. Iminā tālasaddassa rukkhatūriyavisese nivatteti. Yaṃ yanti upakaraṇaṃ. Tassāti yantakassa. Vedikāvātapānanti vātaṃ pivati anenāti vātapānaṃ, vedikāya kataṃ vātapānaṃ vedikāvātapānaṃ. Cakkalikanti ettha cakkākārena alati pavattatīti cakkalaṃ, coḷakapādapuñjanaṃ. Tena bandhitabbanti cakkalikanti dassento āha ‘‘coḷakapādapuñjanaṃ bandhitu’’nti. ‘‘Vātapānappamāṇena bhisiṃ katvā’’ti iminā vātapānapamāṇena katā bhisi vātapānabhisīti vacanatthaṃ dasseti.
297 根据“高脚长椅亦”一语,应知这是被允许的,如此连接句义。一边的长椅,唯八指高的足者方被允许,应作此连接。超过此量则不被允许,这是其用意所在。“超量者亦”中的“亦”字,是显示合乎量者自然更被允许。“七支”——三方有靠背、四足,这是它的七支,故称七支。“此亦”的“亦”字指长椅。应说为“羊足椅”,如此连接句义。“如羊之足,其足在此”故为羊足,具有此种足的椅子即是羊足椅。“余甘子色椅”——余甘子的色与形状为余甘子色,以此为特征所成者为余甘子色,具有此特征的椅子即是余甘子色椅。以“以形状”一词显示“色”字在这里亦有形状之义。“这些”即指诸椅。“于此”即于椅。“以蔓草与竹所作”即是以蔓草与竹制成的。显示巴利原文
297. ‘‘Uccakampi āsandika’’nti vacanato vaṭṭatīti veditabboti sambandho. Ekatobhāgena dīghapīṭhaṃ aṭṭhaṅgulapādakameva vaṭṭatīti yojanā. Tato adhikaṃ na vaṭṭatīti adhippāyo. Pamāṇātikkantopīti pisaddo pamāṇayutto pana pagevāti dasseti. Sattaṅgoti tīsu disāsu apassayo, cattāro pādāti satta aṅgāni etassāti sattaṅgo. Ayampīti pisaddo āsandikaṃ apekkhati. Eḷakapādapīṭhaṃ nāma vuccatīti sambandho. Eḷakassa pādo viya pādo etthāti eḷakapādaṃ, tameva pīṭhaṃ eḷakapādapīṭhaṃ. Āmalakavaṇṇikapīṭhanti āmalakāya vaṇṇo saṇṭhāno āmalakavaṇṇo, tena yojitaṃ āmalakavaṇṇikaṃ, tadeva pīṭhaṃ āmalakavaṇṇikapīṭhaṃ. ‘‘Ākārenā’’ti iminā vaṇṇasaddassa saṇṭhānatthaṃ dasseti. Imānīti pīṭhāni. Etthāti pīṭhe. Muñcapabbajamayanti muñjena ca pabbajena ca kataṃ.
“人之”:即木匠等人。“为保护皮故”:为妥善保护表皮免于毁坏之故。“木棉树等”:以“等”字摄尽一切产棉之树。“乳藤等”:以“等”字摄尽一切产棉之藤。“波多奇草等”:以“等”字摄尽一切产棉之草类。“以三”:即依树、藤、波多奇草三种。难道因为众生村不止一种,除这三种之外另有其他众生村吗?为何说一切众生村都已被摄尽?故说“树、藤、草类故”等。其中,“故”指因为无有剩余,因此被摄尽,应如此连接文义。“因此”:因无有剩余,故如此说。“这一切都是棉”,应如此连接。“拆解时毛亦许”:这是文句关联。“毛亦”的“亦”字,即指棉。“任何花”:即一切花。达到清净的多罗叶本身不许,其余一切叶虽清净亦许,这是制戒的意图所在。“五种”:即依羊毛、布、树皮、草、叶而为五种。显示巴利原文
Manussānanti vaḍḍhakīmanussānaṃ. Chavisaṃrakkhanatthāyāti chaviyā vināsanato suṭṭhu rakkhanatthāya. Simbalirukkhādīnantiādisaddena tūlanibbattake sabbarukkhe saṅgaṇhāti. Khīravalliādīnantiādisaddena tūlanibbattakā sabbā latāyo saṅgaṇhāti. Poṭakītiṇādīnantiādisaddena tūlanibbattakā sabbā tiṇajātiyo saṅgaṇhāti. Tīhīti rukkhalatāpoṭakīhi. Nanu bhūtagāmānaṃ anekattā etehi tīhi mutto bhūtagāmo atthi, kasmā pana sabbabhūtagāmā saṅgahitā hontīti āha ‘‘rukkhavallitiṇajātiyo hī’’tiādi. Tattha hi yasmā natthi, tasmā saṅgahitā hontīti yojanā. Tasmāti yasmā natthi, tasmā. Sabbampi etaṃ tūlanti yojanā. Bibbohane lomampi vaṭṭatīti sambandho. Lomampīti pisaddena tūlaṃ apekkhati. Yaṃkiñci pupphanti sabbaṃ pupphaṃ. Pattaṃ pāpuṇitvā suddhaṃ tamālapattameva na vaṭṭati, avasesaṃ sabbaṃ pattaṃ suddhampi vaṭṭatīti adhippāyo. Pañcavidhanti uṇṇacoḷavākatiṇapaṇṇavasena pañcapakāraṃ.
“半身量”:以此显示“依半身之量所作,故名半身”之义。凡是头垫,从腰以上乃至覆首者,这些头垫名为半身,如此连接文义。“其”:指头垫。“宽为一肘”:此为文句关联。以此显示,何处能安放连同颈项在内的整个头部,其宽度即为一肘之量。“于三角中二角”:这是就头垫两端应置之布的尺寸而说。而此头垫两端所置之布,以角与角相接而叠作两重,成为三角;在此三角中,二角之间的距离为一拃手四指,中央部位从角至角相接为一肘,这样,此头垫便成三角。缝制时,若作圆形或四方形等,应如何使从角至角的宽厚处为一肘,便那样缝制。超过此量不许,减少则开许。“头枕”:因以置头、安头于此,故为头枕。“头垫”:因特别带来安乐,或说特为安适,故为头垫。“于上”:指头垫之上。“然而何等是许可之棉”:此为文句连接。“大者亦”:此中“亦”字,是显示小者更在开许之列。“然持律优波离长老说”:此为文句关联。以“持律”一词,显示与弗萨迭瓦长老的区别。“不许可之棉或”:指垫中不许可的棉或。然而,在头垫中,实则并无所谓不许可之棉。显示巴利原文
‘‘Upaḍḍhakāyapamāṇānī’’ti iminā addhakāyikānīti ettha addhassa kāyassa pamāṇena katāni addhakāyikānīti atthaṃ dasseti. Yesu bibbohanesu kaṭito paṭṭhāya yāva sīsaṃ upadahanti, tāni bibbohanāni addhakāyikāni nāmāti yojanā. Yassāti bibbohanassa. Vitthārato muṭṭhiratanaṃ hotīti sambandho. Iminā yattha saha gīvāya sakalaṃ sīsaṃ ṭhapetuṃ sakkā, tassa muṭṭhiratanaṃ vitthārapamāṇanti dasseti. ‘‘Tīsu kaṇṇesu dvinnaṃ kaṇṇāna’’nti idaṃ bibbohanassa ubhosu antesu ṭhapetabbacoḷapamāṇaṃ sandhāya vuttaṃ. Idaṃ pana bibbohanassa ubhosu antesu ṭhapitacoḷassa koṭiyā koṭiṃ āhacca dviguṇaṃ kataṃ tikaṇṇaṃ hoti, tesu tīsu kaṇṇesu dvinnaṃ kaṇṇānamantaraṃ vidatthi caturaṅgulaṃ hoti, majjhaṭṭhānaṃ koṭito koṭimāhacca muṭṭhiratanaṃ hoti, idaṃ pana bibbohanaṃ tikaṇṇaṃ hoti. Vaṭṭaṃ vā caturassādiṃ vā katvā sibbitaṃ yathā koṭito koṭi vitthārato puthulaṭṭhānaṃ muṭṭhiratanaṃ hoti, evaṃ sibbitabbaṃ. Ito adhikaṃ na vaṭṭati, ūnaṃ pana vaṭṭatiyeva. Sīsūpadhānanti sīsaṃ upadahanti ṭhapenti etthāti sīsūpadhānaṃ. Bibbohanānīti visesena, visesaṃ vā sukhaṃ vahantīti bibbohanāni. Uparīti bibbohanānaṃ upari. Yāni pana kappiyatūlāni santīti yojanā. Mahantampīti pisaddo khuddakaṃ pana pagevāti dasseti. Vinayadharaupatissatthero pana āhāti sambandho. ‘‘Vinayadhara’’ iti padena phussadevattherato visesaṃ dasseti. Akappiyatūlaṃ vāti bhisiyaṃ akappiyatūlaṃ vā. Bibbohane hi akappiyatūlaṃ nāma natthi.
“五垫”:此处,为遮遣句义及非一聚的复数义,故说“以羊毛等五种填充之垫”。由此显示“以羊毛等五种填充之垫,是为五垫”的语义。然而从义理上说,句义及非一聚的复数义亦可成立。为何说为“五”之数?故说“实为棉之计数”等。“故”:因为是棉的计数而说这些的计数,因此称为五垫,应如此连接文义。“其中”:于羊毛等五种之中。“以羊毛之取而取”:此为文句关联。“唯毛毯”:唯以羊毛所作之毛毯。以羊毛,或以羊毛投入而作之垫,为羊毛垫。此法亦适用于布垫等。显示巴利原文
Pañcabhisiyoti ettha vākyabhāvañca asamāhāradigubhāvañca paṭikkhipanto āha ‘‘pañcahi uṇṇādīhi pūritā bhisiyo’’ti. Iminā pañcahi uṇṇādīhi pūritā bhisiyo pañcabhisiyoti vacanatthaṃ dasseti. Atthato pana vākyampi asamāhāradigupi yujjateva. Kasmā pañcagaṇanā hotīti āha ‘‘tūlagaṇanāya hī’’tiādi. Hi yasmā tūlagaṇanāya etāsaṃ gaṇanā vuttā, tasmā pañcabhisiyo hontīti yojanā. Tatthāti uṇṇādīsu pañcasu. Uṇṇaggahaṇena gahitanti sambandho. Kambalamevāti uṇṇāmayaṃ kambalameva. Uṇṇāya, uṇṇaṃ vā pakkhipitvā katā bhisi uṇṇābhisi. Eseva nayo coḷabhisiādīsu.
「量的限定」:所谓“如此之量”,即是对量的限定。「床垫」:应铺在床上的垫褥。「这些」:指床垫等。「凡此绵」:此为文义连接。「皮垫」:也指皮革制成的垫褥。「以此」:与《库伦迪》中所说相连接,意指得以成立。显示巴利原文
Pamāṇaniyamoti ettakā pamāṇāti pamāṇassa niyamo. Mañce attharitabbā bhisi mañcabhisi. Etāsanti mañcabhisiādīnaṃ. Yaṃ etaṃ tūlanti yojanā. Sūrakepīti cammamayabhisiyampi. Etenāti kurundiyaṃ vuttavacanena siddhaṃ hotīti sambandho.
「床垫」:应铺在床上的垫褥。所谓“为铺设而收摄是合理的”,由此显示“铺设”一词应以作用之果代因(借喻)来理解。因为为铺设而收摄是因,铺设是果。「在上」:在垫褥的表皮之上。「所触」:指水滴。「壁工」:如同在墙壁上以种种色彩作出行列布排的工作。显示巴利原文
Mañcabhisinti mañce attharitabbaṃ bhisiṃ. ‘‘Attharaṇatthāya saṃharantīti yujjatī’’ti iminā ‘‘attharantī’’ti ettha kāriyūpacārena attho gahetabboti dasseti. Attharaṇāya hi saṃharaṇaṃ kāraṇaṃ nāma, attharaṇaṃ kāriyaṃ nāma. Uparīti bhisichaviyā upari. Phusitānīti bindūni. Bhittikammanti bhittiyaṃ nānāvaṇṇehi rājikaraṇaṃ viya kattabbaṃ kammaṃ.
298 「伊咖萨」:这是树脂与石灰的名称,故说“树脂或石灰”。「糠混土」:以此显示与糠混合的土为糠混土的词义。「芥子粉」:芥子的粉末。「成为点点」:以此显示“溢出”一词中因的借喻。因为溢出是因,成为点点的处所是果。「堆积」:指清除。「蚯蚓粪土」:由雌性蚯蚓粪所成的土。以此显示“拉恩达土”一词中,拉恩达是粪的同义语。显示巴利原文
298.‘‘Ikkāsa’’nti nāmaṃ niyyāsasilesānaṃ nāmanti āha ‘‘rukkhaniyyāsaṃ vā silesaṃ vā’’ti. ‘‘Kuṇḍakamissakamattika’’nti iminā kuṇḍakena missakā mattikā kuṇḍakamattikāti vacanatthaṃ dasseti. Sāsapapiṭṭhanti sāsapacuṇṇaṃ. ‘‘Bindu bindu hutvā’’ti iminā accussannaṃ hotīti ettha kāraṇūpacāraṃ dasseti. Accussannañhi kāraṇaṃ hoti, ‘‘bindu bindu hutvā’’ti ṭhānaṃ kāriyaṃ hoti. ‘‘Puñjitu’’nti sodhetuṃ. Gaṇḍuppādagūthamattikanti mahilatāya gūthamayaṃ mattikaṃ. Iminā laṇḍamattikanti ettha laṇḍasaddo gūthapariyāyoti dasseti.
299 “诸比丘,非作意心”:此处,因经文中说“女人形象、男人形象”,故问:“难道只有女人和男人的形象不被允许吗?”因此说“并非仅仅(这些)”等。也不许制作畜生形象,或说“去做吧”,这是其文脉关联。“门卫”:即门卫的形象。“可喜者”:应令人欢喜者,意为值得欢喜。显示巴利原文
299.Na bhikkhave paṭibhānacittanti ettha ‘‘itthirūpakaṃ purisarūpaka’’nti pāḷiyaṃ vuttattā kiṃ itthipurisarūpameva na vaṭṭatīti āha ‘‘na kevala’’ntiādi. Tiracchānarūpampi kātuṃ vā ‘‘karohī’’ti vattuṃ vā na vaṭṭatīti sambandho. Dvārapālanti dvārapālarūpaṃ. Pasādanīyānīti pasādetabbāni, pasādetuṃ arahānīti attho.
300 “一庭”:指不是住所之处,而是(与周围)同一地面的部分。“圆顶内室”:即应以圆顶覆盖的内室。显示巴利原文
300.Ekaṅgaṇāti avihāraṭṭhānena samānabhūmibhāgā. Muṇḍacchedanagabbhoti muṇḍena chādetabbo gabbho.
「于彼」者,于应钉之树。「作」者,以此显示「库朗咖基座」一词中尼咖后缀之义。关联为:应设立彼所持来之壁基。「雨防护义」者,为雨水防护之义。「压实之土」者,以此显示「伍达苏达」一词中苏达之语为涂抹之灰泥,排除食物之灰泥。显示巴利原文
Tatthāti vijjhitabbarukkhe. ‘‘Kata’’nti iminā kulaṅkapādakanti ettha ṇikapaccayassa atthaṃ dasseti. Taṃ āharimaṃ bhittipādaṃ patiṭṭhāpetunti sambandho. Vassaparittāṇatthanti vassodakaparittāṇatthaṃ. ‘‘Madditamattika’’nti iminā uddasudhanti ettha sudhāsaddassa lepanasudhaṃ dasseti, bhojanasudhaṃ nivatteti.
『前方』:指精舍的前方。『去』与『部分』相连,表『击破』之义。应作『对其所作部分』的连接。『亦称巴嘎那』:因长音之故,也称为『巴嘎那』,以此显示前文中的短音性。『亦有巴库塔的读法』:因有连音之故,也有『巴库塔』的读法,以此显示前文中的无连音性。『竹』:即竹子。『从彼』:从竹。『下降而作』:以此显示『下降而作』即是『下降者』的语义。『覆盖前端』:以此显示尼迦后缀的同形。『具轮』:与轮相应。显示巴利原文
Pamukhanti vihārassa pamukhaṃ. Yanti padesaṃ, hanantīti sambandho. Tassa katapadesassāti yojanā. ‘‘Paghāna’’ntipi vuccatīti dīghavasena ‘‘paghāna’’ntipi vuccati. Iminā purimapāṭhe rassabhāvaṃ dīpeti. ‘‘Pakuṭṭa’’ntipi pāṭhoti sasaṃyogavasena ‘‘pakuṭṭa’’ntipi pāṭho. Iminā purimapāṭhe nisaṃyogabhāvaṃ dasseti. Vaṃsanti veḷuṃ. Tatoti vaṃsato. ‘‘Osāretvā kata’’nti iminā osāretvā kataṃ osārakanti vacanatthaṃ dasseti. ‘‘Chadanapamukha’’nti iminā ṇikapaccayassa sarūpaṃ dasseti. Cakkalayuttoti cakkalena yutto.
301 『施水器』:因为以此施水,故称为施水;那个器皿本身即是施水器。『伍伦果与塔拉咖』:以此说明这两者与水螺相随顺,应作此连接。显示巴利原文
301.Pānīyadānabhājananti pānīyaṃ deti anenāti pānīyadānaṃ, tameva bhājanaṃ pānīyadānabhājanaṃ. ‘‘Uḷuṅko ca thālakañcā’’ti iminā dve pānīyasaṅkhassa anulomānīti yojanā.
303 『门闩』:因为用此来闩门,所以称为门闩。如同村门处的门闩,此处是指装有轮子的门闩,应如此理解连接。显示巴利原文
303.Dvārathakanakanti dvāraṃ thaketi anenāti dvārathakanakaṃ. Gāmadvāresu dvārathakanakaṃ viya cakkalayuttaṃ dvārathakanakanti yojanā.
305 「骏马车」者,马中之殊胜者或超越者,故为骏马;又或,超越普通马、胜过之,故为骏马。彼应驾于这些车中,故为骏马,那些车即是骏马车。为显示此义而说「驾骏马之车为骏马车」。其中,「驾骏马」者,以此显示「骏马」一词为关涉马之衍生词。「佩戴宝石耳环」一词,因应与「百千少女」一词相连,故说为「佩戴宝石耳环者」,以此显示能作者与行相的关系。「耳上佩戴宝石耳环者」,即佩戴宝石耳环的少女们。显示巴利原文
305.Assatarirathāti assānaṃ visesena, atisayena vāti assataro, atha vā pakatiasse tarati atikkamatīti assataro, so etesu rathesu yujjitabboti assatarī, teyeva rathāti assatarirathāti dassento āha ‘‘assatarayuttā rathā assatarirathā’’ti. Tattha ‘‘assatarayuttā’’ti iminā ‘‘assatarī’’ti padassa assatthitaddhitaṃ dasseti. Āmuttamaṇikuṇḍalāti padassa ‘‘sataṃ kaññā sahassānī’’ti padena sambandhitabbattā vuttaṃ ‘‘āmuttamaṇikuṇḍalānī’’ti. Iminā nikārassa ākāro hotīti dasseti. Kaṇṇesu āmuttaṃ maṇikuṇḍalaṃ etāsanti āmuttamaṇikuṇḍalā kaññāyo.
摈弃「以蕴般涅槃而般涅槃」之义,而说「以烦恼般涅槃而般涅槃」。「已清凉」者,此处唯因烦恼热恼之不存在而為清凉,非由其他,故说「以烦恼热恼之不存在」。而「以烦恼依之不存在」一语,是为了否定「无依」一词中「以蕴依、行依之不存在」的意义。显示巴利原文
Khandhaparinibbānena parinibbutoti atthaṃ paṭikkhipanto āha ‘‘kilesaparinibbānena parinibbuto’’ti. Sītibhūtoti ettha kilesātapānaṃ abhāveneva sītibhūto, na aññesanti āha ‘‘kilesātapābhāvenā’’ti. ‘‘Kilesūpadhiabhāvenā’’ti iminā nirupadhīti ettha khandhūpadhiabhisaṅkhārūpadhiabhāvenāti atthaṃ paṭikkhipati.
「执着」者,此处为显示「于诸境或诸有中反复生起」故为执着,而说「于色等」云云。「渴望」者,即渴爱。以此显示执着的本质。「断」者,以此显示「切断」一词中的切断义。「应调伏心中之刺」者,此处为显示「应调伏」一词的 tvā 后缀性、「心」一词的心义以及「刺」的本质,而说「调伏心中烦恼之刺」。其中,「心中」者,显示「心」一词之义;「烦恼」一词显示「刺」的本质;「调伏」者,显示 tvā 后缀性。「衰损之因」者,衰损的根源。由此而作衰损,故称「衰损之因」。以此显示「衰损的工具为衰损器,工具义中用 āyika 后缀,衰损器即 veyyāyika」的意义。显示巴利原文
Āsattiyoti ettha punappunaṃ visayesu, bhavesu vā sañjantīti āsattiyoti dassento āha ‘‘rūpādīsū’’tiādi. Patthanāyoti taṇhāyo. Iminā āsattīnaṃ sarūpaṃ dasseti. ‘‘Chinditvā’’ti iminā chetvāti ettha chedhātuyā chedanatthaṃ dasseti. Vineyyahadaye daranti ettha ‘‘vineyyā’’ti padassa tvāpaccayantabhāvañca hadayasaddassa cittavācakabhāvañca darathasarūpañca dassento āha ‘‘citte kilesadarathaṃ vinetvā’’ti. Tattha ‘‘citte’’ti iminā hadayasaddassatthaṃ dasseti, ‘‘kilesa’’ iti padena darathasarūpaṃ, ‘‘vinetvā’’ti iminā tvāpaccayantabhāvaṃ dasseti. Vayakaraṇanti paribbayamūlaṃ. Tañhi vayaṃ kariyati anenāti vayakaraṇanti vuccati. Iminā vayassa karaṇaṃ vayāyikaṃ, karaṇatthe āyikapaccayo, vayāyikameva veyyāyikanti atthaṃ dasseti.
307 「应受取语」:在此为说明“应当被受取,故为应受取;该语属于彼,故为应受取语”,因此说“彼之言语”等。其中,“彼之”指给孤独。“有财者”指现有财富者,或自己拥有财富者。“少财者”指财富寡少者。“施与”指给孤独施与。“如是”即如是,应与“施与后”连接。“彼”指给孤独,应与“前往”连接。显示巴利原文
307.Ādeyyavācoti ettha ādiyitabbāti ādeyyā, sā vācā etassāti ādeyyavācoti dassento āha ‘‘tassa vacana’’ntiādi. Tattha tassāti anāthapiṇḍikassa. Sadhanāti saṃvijjamāna dhanā, attano vā dhanavanto. Mandadhanāti appadhanā. Adāsīti anāthapiṇḍiko adāsi. Itīti evaṃ, datvā katvāti sambandho. Soti anāthapiṇḍiko, agamāsīti sambandho.
应连接“以迦哈巴那钱铺设”。“以亿”指以亿作为工具,或作为所依。“令击退”即令击退。其中,应结合“于彼处,有树木或池塘存在”。“他们之”指那些树木和池塘。由于考虑其共性,故以阳性词表述。“周围之量”指周长的量度。“彼之”指给孤独的。显示巴利原文
Kahāpaṇe santharīti sambandho. Koṭiyā karaṇabhūtāya, ādhārabhūtāya vā. Paṭipātetvāti paṭihanāpetvā . Tattha tasmiṃ ṭhāne ye rukkhā vā yā pokkharaṇiyo vā tiṭṭhantīti yojanā. Tesanti tāsaṃ rukkhapokkharaṇīnaṃ. Sāmaññañhi apekkhitvā pulliṅgavasena vuttaṃ. Parikkhepapamāṇanti pariṇāhassa pamāṇaṃ. Assāti anāthapiṇḍikassa.
“如此施舍众多财富的居士”,应这样连接。“令造库房”:在此,为简别其他库房,而说“门库房殿”。显示巴利原文
Evaṃ bahudhanaṃ cajantassāpi gahapatinoti yojanā. Koṭṭhakaṃ māpesīti ettha aññe koṭṭhake paṭikkhipanto āha ‘‘dvārakoṭṭhakapāsāda’’nti.
「精舍等」:此中,以「等」字摄经中所说的僧房等十四种资具。为彰显因我等世尊令造精舍的因缘,以及七佛令造精舍,故说「毗婆尸」等。其中,应连结为:「令造毗婆尸世尊的精舍」。应释为:「购得金杖所量三伽伍德之地后,令造精舍」。此为方法,余下亦然。应知:「八咖哩萨量之地,以牛计为二十牛量,以杖计为二百杖量」。说「如是次第衰减」后,为令一切人生悚惧,故说「诸成就」等。此中,因诸成就衰减,故足以于一切成就离染,足以从一切成就解脱,应作如是连结。「于一切成就」之句,应以具格变化与「解脱」之句连结。显示巴利原文
Vihārādayoti ettha ādisaddena pāḷiyaṃ āgate pariveṇādayo cuddasa upakaraṇe saṅgaṇhāti. Amhākaṃ bhagavato vihārakārāpanapasaṅgena sattannampi buddhānaṃ vihārakārāpanaṃ dassento āha ‘‘vipassissā’’tiādi. Tattha vipassissa bhagavato vihāraṃ (dī. ni. aṭṭha. 2.12) kārāpesīti sambandho. Tigāvutappamāṇaṃ bhūmiṃ suvaṇṇayaṭṭhisantharena kiṇitvā vihāraṃ kārāpesīti yojanā. Eseva nayo paratopi. Aṭṭhakarīsappamāṇā bhūmi usabhena dasausabhappamāṇā yaṭṭhiyā dvisatayaṭṭhippamāṇā hotīti daṭṭhabbaṃ. ‘‘Evaṃ anupubbena parihāyantī’’ti vatvā sabbajanaṃ saṃvejento āha ‘‘sampattiyo hī’’tiādi. Tattha yasmā sampattiyo parihāyanti, tasmā alameva sabbasampattīsu virajjituṃ, alaṃ eva sabbasampattīhi vimuccitunti yojanā. ‘‘Sabbasampattīsū’’ti padañhi ‘‘vimuccitu’’nti padena vibhattipariṇāmaṃ katvā sambandhitabbaṃ.
308 为解释「破」「满」二词的词源依据,故说:「『破』者,断之处;『满』者,裂之处」。其中,以「断之处」说明「破,即于此断,故名为破」的词义;以「裂之处」说明「满,即于此裂,故名为满」的词义。「将修复」:为显示「还」字的本义,以及「将修复」一词从「作」字界生起,故说「令成本来」。显示巴利原文
308. Khaṇḍaphullasaddānaṃ adhikaraṇabhāvaṃ dassento āha ‘‘khaṇḍanti chinnokāso. Phullanti phalitokāso’’ti. Tattha ‘‘chinnokāso’’ti iminā khaṇḍati chijjati etthāti khaṇḍanti vacanatthaṃ dasseti. ‘‘Phalitokāso’’ti iminā phullati phalati etthāti phullanti vacanatthaṃ dasseti. Paṭisaṅkharissatīti ettha pāṭisaddassa pākatikatthabhāvaṃ, saṅkharissatisaddassa ca karadhātuyā nipphannabhāvaṃ dassetuṃ vuttaṃ ‘‘pākatikaṃ kariyatī’’ti.
310 「长老」即舍利弗长老,应连接「来」字。「此」指看护病人等。「彼之」即长老的。「最上座」等中,「最上」一词既适合第一义,也适合最胜义,故说「长老座」等。「于床之间」:此中,「间」为表示地点的从格词。「床」一词指大腿,此处指床足,故说「四足之间」。显示巴利原文
310.Theroti sāriputtatthero, āgacchatīti sambandho. Idanti gilānapaṭijagganādi. Assāti therassa. Aggāsanantiādīsu aggasaddo paṭhamatthopi uttamatthopi yujjati. Tena vuttaṃ ‘‘therāsana’’ntiādi. Antarā satthīnanti ettha antarāti bhummatthe nissakkavacanaṃ. Satthisaddo ca ūrusaṅkhāto pādavācakoti āha ‘‘catunnaṃ pādānaṃ antare’’ti.
315 「令安立」:此处为说明「我们作了什么而令安立」,故说「行十八亿舍施」。「如是」等乃结论。显示巴利原文
315.Patiṭṭhāpesīti ettha kaṃ vayaṃ katvā patiṭṭhāpesīti āha ‘‘aṭṭhārasakoṭipariccāgaṃ katvā’’ti. Evantiādi nigamanaṃ.
拒绝座位等之论显示巴利原文
Āsanappaṭibāhanādikathā
316 「以未竟食」:此处「未竟」一词是「未完成」的同义词,故说「于未完成之食」。应作如是分析:「已被作或将被作者为已作,未已作者为未竟」,然就义理而言,所指为「正在被作而未完成」。「此处」即此位置。「极近」谓极靠近正在进食的比丘。「彼之」指正在进食比丘的。「或饮」指或饮粥后,「或食」指或食嚼食后。「即使空手」指即便是空手。以「或」字显示「更何况有食物之手」。「实」为真实,或因由。「彼」指空手之比丘。显示巴利原文
316.Vippakatabhojanenāti ettha vippakatasaddo aniṭṭhitapariyāyoti āha ‘‘aniṭṭhite bhojane’’ti. Pakiriyittha, pakiriyissate vā pakataṃ, na pakataṃ vippakatanti viggaho kātabbo, atthato pana ‘‘kariyamāno aniṭṭhito’’ti vuttaṃ hoti. Etthāti ṭhāne. Atisamīpanti bhuñjamānassa bhikkhussa atiāsannaṃ. Tassāti bhuñjamānassa bhikkhussa. Pivitvā vāti yāguṃ pivitvā vā. Khāditvā vāti khajjakaṃ khāditvā vā. Rittahatthampīti tucchahatthampi. Pisaddena āmisahatthaṃ pana pagevāti dasseti. Hīti saccaṃ, yasmā vā. Soti rittahattho bhikkhu.
「有罪」指恶作罪。「往」指往未竟食比丘处。「彼」指后来之比丘。「此比丘与」指此未竟食比丘与此后来比丘。「由彼」指由未竟食之新比丘或长老比丘。为说明「何以新比丘可命令长老比丘」,故说「长老实」等。「实」为真实,或因由。「彼」指长老比丘。「由彼」指被命令取水。「往」指往作业。显示巴利原文
Āpattinti dukkaṭāpattiṃ. Yanti vippakatabhojanaṃ bhikkhuṃ. Soti pacchā āgato bhikkhu. Ayañca bhikkhūti vippakatabhojano ayañca bhikkhu. Tenāti vippakatabhojanena navakena vā vuḍḍhatarena vā bhikkhunā. Kiṃ navakena vuḍḍhataraṃ āṇāpetuṃ vaṭṭatīti āha ‘‘vuḍḍhataraṃ hī’’tiādi. Hīti saccaṃ, yasmā vā. Soti vuḍḍhataro bhikkhu. Tatoti udakaṃ āharāpetuṃ āṇattito. Yanti kammaṃ.
“往”指比丘。“如是之”一词可理解为限定。应为咳嗽者放置痰盂,为痔疮、痢疾者放置便器,为其他患者放置相应器物,故说“痰……乃至……有”。“于彼”指于该病者。“亦作药者”是关联语。“以少许”:因“少许”与“微少”诸词在义理上相同,故说“以少许头痛等程度”。“比丘等计数”:这里为显示“知数”,故说“知限量”。其中,“限量”一词显示“数”一词的意趣义;而“知”一词显示此处词根之义。显示巴利原文
Yoti bhikkhu. ‘‘Evarūpassā’’ti padena tassa niyamanaṃ veditabbaṃ. Kāsassa kheḷamallakaṃ ṭhapetabbaṃ. Bhagandaraatisārānaṃ vaccakapālaṃ ṭhapetabbaṃ . Aññesaṃ aññāni ṭhapetabbāni honti. Tena vuttaṃ ‘‘kheḷa…pe… hontī’’ti. Yasmiṃti yasmiṃ gilāne. Yopi bhesajjaṃ karotīti sambandho. Lesakappenāti ettha lesakappasaddānaṃ atthato ekattā vuttaṃ ‘‘appakena sīsābādhādimattenā’’ti. Bhikkhū gaṇetvāti ettha gaṇaṃ ñatvāti dassento āha ‘‘paricchedaṃ ñatvā’’ti. Tattha ‘‘pariccheda’’nti iminā gaṇasaddassa adhippāyatthaṃ dasseti. ‘‘Ñatvā’’ti iminā idhātuyā atthaṃ dasseti.
接受卧坐处之论显示巴利原文
Senāsanaggāhakathā
318 “卧具”:为排除称为“伸展身体”的睡眠行为,而指称为住所的卧具,故说“床座等”。以“以卧具之限量”一词,在此“以卧具之价”中,否定“价”的供养义,阐明限量义。这里“价”一词与第四音节的相应关系,已在后文《众事篇集注释》中以连接方式说明。“时”指接受卧具之时。“被取”即被令取。“有余者于他们”:此处“令上升”表示“令向上、令行、令转起”。“有余”:从比丘的限量而言,卧具的限额尚有剩余。“随分”:为显示“随后应给之分即是随分”,故说“又应给另一份”。以“于极少”等语,在少量比丘等中,应给每位比丘二、三件卧具。由此可得“在少量比丘中应给与二、三住处”之义。“于彼”即在“不应不乐意而给”一语中。“于随分中取”是关联语。“由彼,随分与初分都被取,那位比丘”是关联语。显示巴利原文
318.Seyyāti kāyapasāraṇasaṅkhātaṃ sayanakiriyaṃ paṭikkhipitvā senāsanasaṅkhātaṃ seyyaṃ dassento āha ‘‘mañcaṭṭhānānī’’ti. ‘‘Seyyāparicchedenā’’ti iminā seyyagghenāti ettha agghasaddassa pūjanatthaṃ paṭikkhipitvā paricchedanatthaṃ dīpeti. Ettha ca agghasaddassa catutthakkharena yuttabhāvo heṭṭhā samuccayakkhandhakavaṇṇanā (cūḷava. aṭṭha. 102) yojanāya vuttoyeva. Kālanti seyyāpaṭiggahaṇassa kālaṃ. Gāhiyamānāti gāhāpiyamānā. ‘‘Atirekāni ahesu’’nti iminā ussārayiṃsūti ettha uddhaṃ sārayiṃsu gacchiṃsu pavattiṃsūti atthaṃ dasseti. Atirekānīti ca bhikkhuparicchedato seyyāparicchedāni atirekāni. Anubhāganti ettha anu pacchā dātabbo bhāgo anubhāgoti dassento āha ‘‘puna aparampi bhāgaṃ dātu’’nti. Atimandesūtiādivacanena kiñcimandesu bhikkhūsu ekekassa bhikkhuno dve tisso seyyā dātabbā. Yato kiñcimandesu bhikkhūsu dve tayo vihārā dātabbāti atthopi gahetabbo. Tatthāti ‘‘na akāmā dātabbo’’ti vacane. Anubhāge gahiteti yojanā. Yena anubhāgo ca paṭhamabhāgo ca gahito, so bhikkhūti yojanā.
“从近行界外”:于此,“界外”是指“离开界内而出,或坐于界外”的意思。因近行界以住处扩展之故而极广大,所以说“即使立于远处”。“即使于季节时”的意思是即使冬、夏季节。那时,寒、热季节强烈,因此特别称之为“季节时”,此名显著。所以说“即使于冬夏时”。以“或”字暗示雨季。在前雨季入日所受取的为前取,在后雨季入日所受取的为后取。显示巴利原文
‘‘Upacārasīmato bahī’’ti iminā nissīmeti ettha sīmato bahi nikkhantaṃ, nisinnaṃ vā nissīmanti atthaṃ dasseti. Upacārasīmāya āvāsavaḍḍhanavasena ativitthārattā vuttaṃ ‘‘dūre ṭhitassāpī’’ti. Utukālepīti hemantagimhakālepi. Tasmiñhi kāle sītauṇhautu tikhiṇo hoti, tasmā tasseva visesena utukāloti nāmaṃ pākaṭaṃ hoti. Tena vuttaṃ ‘‘hemantagimhakālepī’’ti. Pisaddena vassakālaṃ apekkhati. Purimavassūpanāyikadivase gāho purimako, pacchimavassūpanāyikadivase gāho pacchimako.
“在两个入雨安居日之间的空档期可取”者,即指空档期可取。“在一个住处”者,指在一个住处界内。“住处主人”者,指住处的施与者,“施与”是连接词。“彼”者,指住处。“住者不观察”是连接词。“在此”者,指在该住处。“即使损坏”者,指即使毁坏。“世尊说”是连接词。“彼之”者,指住处的。“次日”者,指另一日,即次日。“过去”者,指已超越。“自恣过去,自恣日超越后,次日应取空档期”是连接词。显示巴利原文
Antarā dvīhi vassūpanāyikadivasehi mutte kāle gāho antarāmuttako. Ekasmiṃ vihāreti ekissaṃ vihārasīmāyaṃ. Senāsanasāmikāti senāsanadāyakā, dentīti sambandho. Tanti senāsanaṃ. Āvāsikā na olokentīti sambandho. Etthāti senāsane. Palujjantampīti vinassantampi. Bhagavā āhāti sambandho. Tassāti senāsanassa. Aparajjūti aparasmiṃ ahani aparajju. Gatāyāti atikkamitāya. Pavāraṇāya gatāya pavāraṇadivase atikkamite sati aparajju antarāmuttako gāhetabboti yojanā.
“彼”者,指空档期。“取者”者,指令取者。“由彼”者,指由取者。“八个月”者,即四个冬月与四个夏月,共八个月。有时为五个夏月,则为九个月。“破损”者,指断裂处。“裂开”者,指破裂处。“应修补”者,指应修整复原。“度过一日”者,指在住处度过一日。“在彼处”者,指在已取的住处。“日夜”者,即夜与日,是持业复合词,在紧密结合中此为惯用语。“不得”者,指僧团长老不得取。“此”者,指住处。显示巴利原文
Tanti antarāmuttakaṃ. Gāhentenāti gāhāpentena. Tenāti gaṇhantena. Aṭṭhamāseti cattāro hemantamāse, cattāro ca gimhamāseti aṭṭhamāse. Kadāci pañca gimhamāseti navamāse vā. Khaṇḍaṃ vāti chinnaṭṭhānaṃ vā. Phullaṃ vāti phalitaṭṭhānaṃ vā. Paṭisaṅkharitabbanti pākatikaṃ kātabbaṃ. Divasaṃ khepetvāti pariveṇe divasaṃ khepetvā. Tatthāti gahitasenāsane. Rattindivanti ratti ca divo ca rattindivaṃ, samāhāradvando, accantasaṃyoge cetaṃ upayogavacanaṃ. Na labbhatīti saṅghattherena na labbhati. Idanti senāsanaṃ.
为显示通过空档期不可取的住处,而说“然而在彼”等。“三月过后三月过后”者,即每经过三个月,每经过三个月。“确实”者,指真实,或因。“然而在彼”者,指然而在住处。“仅一次”者,指仅有一次。“此”者,指此说法。显示巴利原文
Antarāmuttakagāhena agahetabbasenāsanaṃ dassento āha ‘‘yasmiṃ panā’’tiādi. Temāsaccayena temāsaccayenāti tiṇṇaṃ māsānaṃ atikkamena tiṇṇaṃ māsānaṃ atikkamena. Hīti saccaṃ, yasmā vā. Yasmiṃ panāti senāsane pana. Sakidevāti ekavārameva. Ayanti esā kathā.
「在彼处」,指在两种住处分配之中。「适时」,指在适当的时节到来——这句是连接。「应于那时施与他们」——这句是连接。「所谓非时」,指驱出这件事并不存在所谓的非时。「应保留一张床铺或一个床位」——这句是连接。「或一位长老到来」——这句是连接。「悬挂物」,指被提起来的行李包裹。显示巴利原文
Tatthāti duvidhesu senāsanaggāhesu. Utukālanti utukāle āgacchantīti sambandho. Tesaṃ tadāva dātabbanti sambandho. Akālo nāmāti uṭṭhāpanassa akālo nāma natthi. Ekaṃ vā mañcaṭṭhānaṃ vā ṭhapetabbanti yojanā. Eko vā thero āgacchatīti yojanā. Ubbhaṇḍikāti ukkhittabhaṇḍikā.
「众多」,指以三位为起始的众多比丘。「足够」,指对每一位比丘都足够。「在彼处」,指在住处内。「仅彼之」,指仅属住处主人所有。「如是,于不足时」,指这样以住处价值来衡量而不足时。「以楼阁价值」,指以称为精舍的楼阁之范围来划分。「以内室价值」,指以内室的范围来划分。「以卧处价值」,指以四五肘尺量度的卧处范围来划分。「以床位」,指以宽二肘、长四肘的床铺位置来划分。因为一个床位即是两个座位的空间,故说「以一个座位的空间」。这是依能坐下而说的。如果连坐下都不能,则不应施与。因此说:「然而,比丘的仅容站立之处不应被占用。」「此」,指站立之处。「确实」,是真实,或因由。因为一个床位,若以三人的一个座位空间来算便不足够,故说:「或应施与三人一个床位。」「确实」,是真实。「在寒冷季节」,以此显示即使在炎热季节,也不能整日住在露地。然而,在酷热季节,能够整夜住在露地。虽能如此,但因在寒冷与炎热时皆不应施与,故应知即使在酷热季节也不应施与。为说明在一个床位或一个座位的空间里三人的坐法,而说「大长老」等。其中,「大长老应说」——这句是连接。「重」显示巴利原文
Bahūsūti tayo ādiṃ katvā bahūsu bhikkhūsu. Pahotīti ekekassa bhikkhussa pahoti. Tatthāti pariveṇe. Tassevāti pariveṇasāmikasseva. Evaṃ apahontesūti evaṃ pariveṇagghena apahontesu. Pāsādagghenāti vihārasaṅkhātassa pāsādassa paricchedena. Ovarakagghenāti gabbhassa paricchedena. Seyyagghenāti catupañcahatthappamāṇāya seyyāya paricchedena. Mañcaṭṭhānenāti dvihatthavitthārassa catuhatthaāyāmassa mañcassa ṭhānena. Ekamañcaṭṭhānassa dvinnaṃ pīṭhakānaṃ ṭhānattā vuttaṃ ‘‘ekapīṭhakaṭṭhānavasenā’’ti. Idaṃ nisīdituṃ sakkuṇeyyavasena vuttaṃ. Sace na sakkā nisīdituṃ, na dātabbaṃ. Tena vuttaṃ ‘‘bhikkhuno pana ṭhitokāsamattaṃ na gāhetabba’’nti. Etanti ṭhitokāsamattaṃ. Hīti saccaṃ, yasmā vā. Ekamañcaṭṭhānassa tiṇṇaṃ janānaṃ ekapīṭhakaṭṭhānabhāvena apahontattā vuttaṃ ‘‘ekaṃ mañcaṭṭhānaṃ vā tiṇṇaṃ janānaṃ dātabba’’nti. Hīti saccaṃ. ‘‘Sītasamaye’’ti iminā uṇhasamayepi sabbadivasaṃ ajjhokāse vasituṃ na sakkāti dīpeti. Pariḷāhasamaye pana sakkā sabbarattiṃ ajjhokāse vasituṃ. Kiñcāpi sakkā, sītuṇhakāle pana na dātabbattā pariḷāhasamayepi na dātabbanti veditabbaṃ. Ekamañcaṭṭhāne vā ekapīṭhakaṭṭhāne vā tiṇṇaṃ janānaṃ nisīdanākāraṃ dassento āha ‘‘mahātherenā’’tiādi. Tattha mahātherena vattabbanti sambandho. Niddāgarukoti niddāya garukārako. Sītaṃ anudahatīti sītaṃ maṃ pīḷeti. Tenāti mahātherena. Dutiyattherenāpīti pisaddo mahātheraṃ apekkhati. Vuttanayenevāti ‘‘ukkāsitvā’’tiādinā vuttanayeneva. Evantiādi nigamanaṃ. Jambudīpe pana ekacce bhikkhū gāhentīti sambandho. Kiñcideva mañcaṭṭhānaṃ vā pīṭhaṭṭhānaṃ vāti yojanā. Ayantiādi purimavacanassa nigamanavasena pacchimavacanassa kathanatthāya vuttavacanaṃ.
「雨安居的住处分配应如此了知」——这句是连接。「客比丘的义务」,指客比丘应尽的义务。「在他处」,指在另一处地方。「由希求前往该处居住的客比丘」——这句是连接。「即于雨安居入住的当日」,指就在进入雨安居的那一天。「在彼处」,指另一处地方。为显示不应前往的理由,而说「住处确实……」等。「确实」,因为。「在彼处」,指在另一处地方。「由彼」,指由于拥挤、不适当的理由。「因此」,指由于不能安乐而住,所以。「彼精舍」,指他想要住的那个精舍。「在彼处」,指在精舍中,安住者将能安乐而住——这句是连接。「求教诵者」,指希求教诵的人,或以教诵为目的前来的人。「业处适宜性」,指业处本身,或是指业处的适宜性。显示巴利原文
Vassāvāse senāsanaggāho evaṃ veditabboti yojanā. Āgantukavattanti āgantukassa vattaṃ. Aññatthāti aññasmiṃ ṭhāne. Gantvā vasitukāmena āgantukenāti yojanā. Vassūpanāyikadivasamevāti vassaṃ upagamanadivaseyeva. Tatthāti aññaṃ ṭhānaṃ. Nagantabbakāraṇaṃ dassento āha ‘‘vasanaṭṭhānaṃ vā hī’’tiādi. Hīti yasmā. Tatrāti aññasmiṃ ṭhāne. Tenāti sambādhaasampajjanakāraṇā. Tasmāti yasmā na phāsuṃ vihareyya, tasmā. Taṃ vihāranti yasmiṃ vasitukāmo, taṃ vihāraṃ. Tatthāti vihāre, vasanto sukhaṃ vasissatīti sambandho. Uddesatthikoti uddesaṃ atthiko, uddesena vā. Kammaṭṭhānasappāyatanti kammaṭṭhānena, kammaṭṭhānassa vā sappāyabhāvaṃ.
“在彼处”是指另一住处。应理解为:应与“前往者应告知”相连。为显示应告知的方式,故说“不在彼处”等。其中“在彼处”是指在各自的处所。什么不应被说?因此说“你们”等。筹食等,或粥、硬食等,不存在、不可得——应如此连接。应与布萨堂的资具相连。“你们住处中的这锁及这针,请接受”——应如此连接。“行者义务”是指行路比丘的义务。“由下座”一词,在“令举起”与“令持取”二词中为使役宾语;“钵与衣的行李”一词,在“令举起”一词中为动词宾语;“油筒、拐杖等”一词,在“令持取”一词中亦为动词宾语。“显示自己”是指向人们展示自己的面貌。“思惟”是指对资具丰裕的思惟。“连同随从”一词,在“前往者”一词中是动作的修饰语。如是则连接为:连同随从前往者。而在“不”一词中,则是施事者的修饰语。如是则连接为:连同随从者,不,那位比丘。在“见”一词中,亦是动作的修饰语。如是则连接为:见那位比丘连同随从前往。应与“人们说”相连。“在他们中”是指在人们当中。应与一位智者相连。“此时”名为雨安居入住的时节——应如此连接。“何处”指处所。“彼之”指一位智者。显示巴利原文
Tatthāti aññavihāraṃ. Gacchantena ghaṭṭetabboti sambandho. Ghaṭṭetabbākāraṃ dassento āha ‘‘na tatthā’’tiādi. Tattha tatthāti sakaṭṭhāne. Kiṃ na vattabbāti āha ‘‘tumhe’’tiādi. Salākabhattādīni vā yāgukhajjakādīni vā natthi na vijjantīti yojanā. Uposathāgārassa parikkhāroti sambandho. Tumhākaṃ vihārassa idaṃ tāḷañceva imaṃ sūciñca sampaṭicchathāti yojanā. Gamiyavattanti gamikānaṃ bhikkhūnaṃ vattaṃ. ‘‘Daharehī’’ti padaṃ ‘‘ukkhipāpetvā’’ti ca ‘‘gāhāpetvā’’ti ca padadvaye kāritakammaṃ, ‘‘pattacīvarabhaṇḍikāyo’’ti padaṃ ‘‘ukkhipāpetvā’’ti pade dhātukammaṃ, ‘‘telanāḷikattaradaṇḍādīnī’’ti padaṃ ‘‘gāhāpetvā’’ti pade dhātukammameva. Attānaṃ dassentenāti attānaṃ manussānaṃ pakāsentena. Vitakkanti paccayabāhullikavitakkaṃ. ‘‘Saparivāra’’nti padaṃ ‘‘gacchantañcā’’ti pade kiriyāvisesanaṃ. Evañhi sati saparivāraṃ gacchantañcāti sambandho. ‘‘Na’’nti pade pana kārakavisesanaṃ. Evañhi sati saparivāraṃ naṃ bhikkhunti sambandho. ‘‘Disvā’’ti pade ca kiriyāvisesanameva. Evañhi sati gacchantañca naṃ bhikkhuṃ saparivāraṃ disvāti sambandho. Manussā vadantīti sambandho. Tesūti manussesu. Eko paṇḍitamanussoti sambandho. Ayaṃ kālo vassūpanāyikakālo nāmāti yojanā. Yatthāti ṭhāne. Tassāti ekassa paṇḍitamanussassa, vacananti sambandho. Te manussā yācantīti sambandho . Aññatthāti aññaṃ ṭhānaṃ. Mejjanti aññamaññaṃ sinehantīti mittā. Sukhadukkhesu amā saha vattantīti amaccā. Mittāyeva amaccāti mittāmaccā, te. Sammantayitvāti samaṃ, sammā vā mantayitvā. Idhevāti gāme eva, vihāre eva vā. Kasmā sādituṃ vaṭṭati, nanu sabbametaṃ akappiyañca sāvajjañcāti āha ‘‘sabbañhetaṃ kappiyañceva anavajjañcā’’ti. Hi yasmā etaṃ sabbaṃ kappiyañca anavajjañca, tasmā sabbaṃ sādituṃ vaṭṭatīti yojanā. Kurundiyaṃ pana vuttanti sambandho. Ubhayampīti mahāaṭṭhakathākurundīsu vuttavacanavasena ubhayampi etaṃ vacananti sambandho.
为详说常住比丘的义务,故说“预先”等。其中“预先”是指在客比丘到来之前,最先应做的事。“禅堂道与住处道”是指通往禅堂的道路与通往住处的道路。“在印墙处”是指在塔庙楼阁的围墙处。为何这一切也应做?因为“那些欲住雨安居者”——故说“欲住雨安居”等。“因为”一词表示真实、原因。欲住雨安居者将安乐而住——应如此连接。应与“已作准备的常住者们”相连。应从惯常获得护持的家族中询问雨安居衣——应如此连接。“未曾给予”是指先前并未给予。“因为”表示原因。“被恼害”是指前往后,或遭受极度逼迫。“在彼处”是指在人们当中。“他们”即指那些人们。“令持取雨安居处”是指在令持取雨安居的卧坐处时。“被令持取的比丘们”是指那些接受安排卧坐处的比丘们。“雨安居衣”是指应给予住雨安居者的衣。“持取时”即是指安排持取之时。“接近”是指临近。“由饥荒等”的“等”字,包含了疾病等情况。“彼”是指衣。“从彼”是指从衣。“彼”是指言语。“依彼相应”是指依那些人们言语的相应。“他们之彼”是指人们所给予的雨安居衣——应如此连接。显示巴利原文
Āvāsikavattaṃ vitthārento āha ‘‘paṭikacceva hī’’tiādi. Tattha paṭikaccevāti āgantukānaṃ āgatato paṭhamameva. Padhānagharavihāramaggoti padhānagharamaggo ca vihāramaggo ca. Muddavedikāyāti cetiyassa hammiyavedikāya. Kasmā idampi sabbaṃ kātabbanti āha ‘‘vassaṃ vasitukāmā hī’’tiādi. Hīti saccaṃ, yasmā vā. Vassaṃ vasitukāmā sukhaṃ vasissantīti sambandho. Kataparikammehi āvāsikehīti sambandho. Yato kulato pakatiyā labbhati, tasmiṃ kule vassāvāsikaṃ pucchitabbanti yojanā. Na dinnapubbanti pubbe na dinnaṃ. Hīti yasmā. Upaddutāti upagantvā, bhusaṃ vā pīḷitā. Tatthāti manussesu. Yeti manussā. Vassāvāsike gāhiteti vassāvāsike senāsane gāhāpiyamāne. Gāhitabhikkhūnanti gāhāpitabhikkhūnaṃ. Vassāvāsikanti vassaṃ āvasantānaṃ dātabbaṃ cīvaraṃ. Gāhaṇakāloti gāhāpanakālo. Upakaṭṭhoti āsanno. Chātakādīhīti ādisaddena rogādayo saṅgaṇhāti. Yanti cīvaraṃ. Tatoti cīvarato. Tanti vacanaṃ. Tadanurūpenāti tesaṃ manussānaṃ vacanassānurūpena. Tesaṃ tesanti manussānaṃ, vassāvāsikaṃ cīvaranti sambandho.
“何者之”是指那位比丘的。“彼”即指那位比丘。如此说——应如此连接。“彼”是指衣。“退回后”是指退回之后,其义为从住处离开。“在彼处”是指在村中。“置放寄存后”是指将净物或不净物寄放于园民等人手中之后。“住处”是指属于住处的,或指在住处住雨安居者的。“即使不问”一词,以‘亦’字显示“即使问”之义。“他们之”是指那些家族的。“义务”是指守护等义务。“他们之”是指那些家族的。“已来及彼”是指那位粪扫衣者已到来,与所说的内容相连。“由彼”是指由那位粪扫衣者。“不欲给予”是指即使告知僧团,仍不欲给予僧团。“同类比丘”是指与自己同一类的比丘。“此”是指雨安居衣。为何不允许粪扫衣者执取?因为这是居士衣的缘故。“如是”等语为全文的结论。“信施”是指在以信应施的雨安居衣利得的范畴内。显示巴利原文
Yassāti bhikkhuno. Soti bhikkhu. Iti vadantīti yojanā. Tanti cīvaraṃ. Paṭikkammāti paṭikkamitvā. Vihārato apasakkitvāti attho. Tatrāti gāme. Upanikkhepaṃ ṭhapetvāti kappiyavatthuṃ vā akappiyavatthuṃ vā ārāmikādīnaṃ hatthe upanikkhepaṃ ṭhapetvā. Vihāreti vihārassa, vihāre vassaṃ vasantassa vā. Apucchitvāpīti pisaddena ‘‘pucchitvāpī’’ti atthaṃ dasseti. Tesantikulānaṃ. Vattanti jagganādivattaṃ. Tesanti kulānaṃ. Āgatañca tanti taṃ paṃsukūlikaṃ āgatañca vadantīti sambandho. Tenāti paṃsukūlikena. Dātuṃ na icchantīti saṅghassa ācikkhantepi saṅghassa dātuṃ na icchanti. Sabhāgo bhikkhūti attanā sabhāgo bhikkhu. Etanti vassāvāsikaṃ. Paṃsukūlikassa na vaṭṭati, kasmā? Gahapaticīvarattā. Itītiādi nigamanaṃ. Saddhādeyyeti saddhāya dātabbe vassāvāsikalābhavisaye.
「于彼处生起」:指在彼住处所生起的利得范围。「物覆」:指用以覆盖的衣物资具。正因为此衣物用来覆盖身体,故称为「物覆」。「令持」:即令比丘们持取。「应令持」:应令比丘们持取。「但物」:指除布料之外的其他净物或不净物。(问:)何以允许?岂非不净物不被允许?(答:)因此说「以净作者」等。其中,因已允许,故为允许,应如此连接。应与「从所施物生起」相连。显示巴利原文
Tatruppādeti tasmiṃ vihāre uppajjanakalābhavisaye. Bhaṇḍapaṭicchādananti paṭicchādanacīvarabhaṇḍaṃ. Cīvarabhaṇḍameva hi yasmā anena sarīraṃ paṭicchādiyati, tasmā bhaṇḍapaṭicchādananti vuccati. Gāhethāti bhikkhūhi gāhāpetha. Gāhetabbanti bhikkhūhi gāhāpetabbaṃ. Vatthu panāti sāṭakato aññaṃ kappiyaṃ vā akappiyaṃ vā vatthu pana. Kasmā vaṭṭatiyeva, nanu akappiyavatthu na vaṭṭatīti āha ‘‘kappiyakārakānañhi’’tiādi. Tattha hi yasmā anuññātaṃ, tasmā vaṭṭatiyevāti yojanā. Dinnavatthuto uppannanti sambandho.
「彼」:应与「所施物」相连。「在此」:指在作净者手中的所施物中。「彼」:应与「持物来者」相连。是重物,因为是重物,故于其他资具中不应持来,此为意趣。「依个人方式」:即「比丘们因衣而疲苦,僧团允许以如此数量的米为比丘们作衣」等,提及个人之后,仅依个人方式。「依僧团方式」:即「僧团因衣而疲苦」等,依僧团方式则不应作,应如此连接。如此显示了依个人方式求听羯磨不应作之后,现在显示依物品方式也不应作,故说「亦依金银方式」等。「依净物方式」:指依衣、米之外的其他净物之方式。因为衣和米已别予取用,故于「依净物方式」处,应仅取其之外的其他净物。「但彼」:指但求听羯磨。为显示应作之方式,故说「今」等。「丰足乞食」:乞食丰盛。「易得钵食」:钵食易得。以此二词显示互为因果:因乞食丰盛故钵食易得,因钵食易得故乞食丰盛。这是所说的意思。显示巴利原文
Yanti vatthu dinnanti sambandho. Etthāti kappiyakārakānaṃ hatthe dinnavatthūsu. Tanti vatthu upanāmentehīti sambandho. Garubhaṇḍaṃ hoti, garubhaṇḍattā aññesu paccayesu na upanāmetabbanti adhippāyo. Puggalavasenevāti ‘‘bhikkhū cīvarena kilamanti, ettakaṃ nāma taṇḍulabhāgaṃ bhikkhūnaṃ cīvaraṃ kātuṃ ruccati saṅghassā’’tiādinā puggalaṃ parāmasitvā puggalavaseneva. Saṅghavasenāti ‘‘saṅgho cīvarena kilamatī’’tiādinā saṅghavasena na kātabbanti sambandho. Evaṃ puggalavasena apalokanakammassa akattabbataṃ dassetvā idāni vatthuvasena tasseva akattabbataṃ dassento āha ‘‘jātarūparajatavasenāpī’’tiādi. Kappiyabhaṇḍavasenāti cīvarataṇḍulehi avasesassa kappiyabhaṇḍassa vasena. Cīvarataṇḍulānañhi visuṃ gahitattā ‘‘kappiyabhaṇḍavasenā’’ti ettha tehi avaseso kappiyabhaṇḍova gahetabbo. Taṃ panāti apalokanakammaṃ pana. Kattabbākāraṃ dassento āha ‘‘idānī’’tiādi. Subhikkhanti samiddhabhikkhaṃ. Sulabhapiṇḍanti sukhena labhapiṇḍaṃ. Dvīhi padehi aññamaññassa kāraṇaṃ dasseti, subhikkhattā sulabhapiṇḍaṃ, sulabhapiṇḍattā subhikkhanti vuttaṃ hoti.
如此观察了衣资具之后,应观察卧坐处,应如此连接。「时」:指使持取之时。「所说」:指在《大注疏》中所说。为何应认可二人?难道认可一人不也可以吗?因此说「如是」等。其中,因为将会令持取,所以应认可二人,应如此连接。因为一位获得认可的人能令他人持取,但不能令自己持取,故当认可二人时,新学比丘与长老、长老与新学比丘,二者便能互相令持取,这是其意趣。「应认可」:应一起认可。「八人或十六人」:此处以「亦」字显示,在此数量之上,更多人数一起认可也是允许的。在七百犍度中,举罪认可时「八人亦一起被认可」的语句,可作为此处的证据。应视为僧团不对僧团本身作惩罚羯磨。「他们之」:即八人或十六人的认可,是允许的,应如此连接。「如何」:指应如何观察,故说「塔庙堂」等。显示巴利原文
Evaṃ cīvarapaccayaṃ sallakkhetvā senāsanaṃ sallakkhetabbanti sambandho. Kāleti gāhāpanassa kāle. Vuttanti mahāaṭṭhakathāya vuttaṃ. Kasmā dve sammannitabbā, nanu ekampi sammannituṃ vaṭṭatīti āha ‘‘evañhī’’tiādi. Tattha hi yasmā gāhessati, tasmā dve sammannitabbāti yojanā. Ekena hi sammutiladdhena sakkā paraṃ gāhāpetuṃ, attanā pana attano pāpetuṃ na sakkā, tasmā dvīsu sammatesu navako vuḍḍhassa, vuḍḍho ca navakassāti ubho aññamaññaṃ gāhessantīti adhippāyo. Sammannitabbāti ekato sammannitabbā. Aṭṭhapi soḷasapīti ettha pisaddena tato adhikampi ekato sammannituṃ vaṭṭatīti dīpeti. Sattasatikakkhandhake ubbāhikasammutiyaṃ (cūḷava. 456) aṭṭhapi janā ekatova sammatāti vacanañcettha sādhakaṃ. Niggahakammameva hi saṅgho saṅghassa na karotīti daṭṭhabbaṃ. Tesanti aṭṭhasoḷasajanānaṃ, sammuti vaṭṭatiyevāti sambandho. Kinti sallakkhetabbanti āha ‘‘cetiyaghara’’ntiādi.
“座堂”即佛像堂。建于道路与池塘附近的厅堂,因其邻近而被称为“道”或“池”。应当这样理解:那些厅堂是建造在邻近界内、通向村落的道路旁,或者建造在内部邻近界里任何挖掘的池塘附近。说明了非住处之后,再说明住处,故说“精舍”等。“树下”是指有覆盖物和门扉的树下。竹林丛中也是如此。“应令取者”与“应被取者”相连。“属僧团者”指在那里产生的衣资具。“于他们”指对于两种衣资具。“去”指衣资具。“彼之”指衣资具的。“住立处”指依连续而安立之处。“其余”指除了最初所取的衣资具之外的其他衣资具。显示巴利原文
Āsanagharanti paṭimāgharaṃ. Maggapokkharaṇīnaṃ samīpe katā sālāyo upacāravasena vuccanti ‘‘maggo’’ti ca ‘‘pokkharaṇī’’ti ca. Tā hi sālāyo upacārasīmabbhantaragate gāmābhimukhamagge ca antoupacārasīmāyaṃ khaṇitā yattha katthaci pokkharaṇiyo ca karīyanti, iti sallakkhetabbanti yojanā. Asenāsanaṃ dassetvā senāsanaṃ dassento āha ‘‘vihāro’’tiādi. Rukkhamūlanti channakavāṭabaddharukkhamūlaṃ. Eseva nayo veḷugumbepi. Gāhentena ca gāhetabbānīti sambandho. Saṅghikoti tatruppādo. Tesūti dvīsu cīvarapaccayesu. Yanti cīvarapaccayaṃ. Tassāti cīvarapaccayassa. Ṭhitikatoti pabandhavasena ṭhitaṭṭhānato. Itaroti paṭhamaṃ gahitacīvarapaccayato itaro.
“因少”意为因数量少,应与“在被取时”相连。“以住处之价值”意为以住处的划分。“得”是指属于该住处的主人比丘们得到。“彼”指住处。“分开后”意即分开之后,分成两份或三份。“投入后”意即把所分之份额投入分衣处。不应如大苏玛长老所说的那样做。为了说明不应做的理由,故说“人们”等。“于彼处”指于住处,应与“应进入”的说法相连。“于此”指在此取衣处。“拒绝”意为禁止。显示拒绝的方式而说“具寿勿”等。如此所说,若如此拒绝,应当这样连接。这是省略了一个“如是”来指示。“彼之”指大长老的。“摄受”指比丘们的摄受。“彼”指大长老。显示巴利原文
Appatāyāti appabhāvato, gāhiyamāneti sambandho. Pariveṇagghenāti pariveṇaparicchedena. Labhantīti pariveṇasāmikā bhikkhū labhanti. Tanti pariveṇaṃ. Vijaṭetvāti vijaṭaṃ katvā, dve vā tayo vā koṭṭhāse katvāti attho. Pakkhipitvāti bhāgakoṭṭhāsaṃ pakkhipitvā. Na evaṃ kātabbanti yathā mahāsumatthero āha, tathā na kātabbanti attho. Akātabbakāraṇaṃ dassento āha ‘‘manussā hī’’tiādi. Tatthāti pariveṇe, pavisitabbaṃ iti āhāti yojanā. Etthāti etasmiṃ gāhaṇaṭṭhāne. Paṭikkosatīti paṭisedheti. Paṭikkosanākāraṃ dassento āha ‘‘mā āvuso’’tiādi. Iti vuttaṃ, iti paṭikkosatīti yojanā. Eko hi itisaddo luttaniddiṭṭho. Tassāti mahātherassa. Saṅgahanti bhikkhūnaṃ saṅgahaṃ. Tanti mahātheraṃ.
“应如是说”意为应以即将说明的方式来说。应当连接“持资具”,这样来说。“达到”应与“具寿”的说法相连。“已被取”是指通过“取、我取”这类现在时表述,显示已经被取。为了显示过去和未来时态下的未被取状态,故说“然而若”等。“仅念之生起量”意为在取时仅有念的生起。“于此”指在此住处资具的取处。显示巴利原文
Evaṃ vattabbanti evaṃ vakkhamānanayena vattabbaṃ. Paccayaṃ dhāretha, iti vattabbanti yojanā. Pāpuṇāti āvuso iti vutteti yojanā. ‘‘Gahitaṃ hotī’’ti iminā ‘‘gaṇhatha, gaṇhāmī’’ti paccuppannakālavasena vuttattā gahitaṃ hotīti dasseti. Atītaanāgatakālavasena agahitabhāvaṃ dassento āha ‘‘sace panā’’tiādi. Satuppādamattanti gahaṇe satiyā uppādanamattaṃ. Etthāti senāsanapaccayagahaṇaṭṭhāne.
“凡”指“凡彼”。此词为主格,而带有对格的意义,应连接为“凡舍弃资具”。“资具”指衣资具。“此亦”指此资具亦是。“亦”字将大利益住处之资具总摄一处。“于彼住处”即于那位粪扫衣者所取的住处。“其他”指粪扫衣者以外的其他比丘。粪扫衣者以“我住”来守护住处,其他比丘以“我取资具”来守护住处,应如此连接。“以二因”指住与取二种因。应与“于粪扫衣者取”相连。“于此”指于此住处。“由彼”指由粪扫衣者。“下方”指于住处的下方,应与“住立的其他比丘”相连。“由彼”指由粪扫衣者,应与“某语”相连。应连接“已住雨安居的粪扫衣者”。“适当”指对粪扫衣者适当。“于彼住处”指于粪扫衣者所取的住处。“然而凡”指然而人们。“他们”指人们。显示巴利原文
Yopīti yampi. Upayogatthe cetaṃ paccattavacanaṃ, yampi paccayaṃ vissajjetīti yojanā. Paccayanti ca cīvarapaccayaṃ. Ayampīti ayampi paccayo. Pisaddo mahālābhapariveṇe paccayaṃ sampiṇḍeti. Tasmiṃyeva pariveṇeti tasmiṃ paṃsukūlikena gahitapariveṇe eva. Aññassāti paṃsukūlikato aññassa bhikkhussa. Paṃsukūliko ‘‘ahaṃ vasāmī’’ti senāsanaṃ jaggissati. Itaro ‘‘ahaṃ paccayaṃ gaṇhāmī’’ti senāsanaṃ jaggissatīti yojanā. Dvīhi kāraṇehīti vasanagahaṇavasena dvīhi kāraṇehi. Paṃsukūlike gaṇhanteti sambandho. Idhāti senāsane. Tenāti paṃsukūlikena. Heṭṭhāti senāsanassa heṭṭhā, ṭhitaṃ aññaṃ bhikkhunti sambandho. Tenāti paṃsukūlikena , kiñci vacananti sambandho. Vutthavassassa paṃsukūlikassāti yojanā. Vaṭṭatīti paṃsukūlikassa vaṭṭati. Tasmiṃ senāsaneti paṃsukūlikena gahitasenāsane. Yesaṃ panāti manussānaṃ pana. Tesanti manussānaṃ.
“作塔后”指建造塔庙之后。“彼之”指塔的。“由彼比丘”指由那位取得雨安居住所的比丘。“彼”指食堂。应连接“可令取得”。“此一切”指此一切语词。显示巴利原文
Thūpaṃ katvāti cetiyaṃ katvā. Tassāti thūpassa. Tena bhikkhunāti vassāvāsikaṃ gāhakabhikkhunā. Tanti bhojanasālaṃ. Gāhetuṃ vaṭṭatīti sambandho. Sabbamidanti sabbaṃ idaṃ vacanaṃ.
“初日黎明”指从称为雨安居开始日的初日黎明开始。“寻思行者”指以“我应于何处安居”等寻思而四处行走者。“乞住所”指向分配住所者乞求住所。“已取”指被僧团所取。“于何处”指处所,应连接“应由入雨安居者说明”。“再再地,或平等地舍弃塔庙庭院等”意思是:以这些来清扫。“舍”以清扫为义,“优”接尾词表工具义,故为清扫的工具;其首字母为舌根音所生。若容易得到棍棒,应每二三根捆成一把用于清扫;若容易得到竹片,应捆扎成五六把用来清扫,此为其义。“五五火炬”指于阿兰若住处,为了了知危险,应将火炬敲击并截断为五支一捆,此为其义。显示巴利原文
Pāṭipadaaruṇatoti vassūpanāyikadivasasaṅkhātassa pāṭipadassa aruṇuggamanato. Vitakkacārikoti ‘‘kattha nu kho vasissāmī’’tiādinā vitakkena caraṇe anuyutto. Senāsanaṃ yācatīti senāsanaggāhāpakaṃ senāsanaṃ yācati. Gahitanti saṅghena gahitaṃ. Yatthāti ṭhāne. Vassūpagatehi vattabbāti sambandho. Punappunaṃ, samaṃ vā cetiyaṅgaṇādiṃ muñcanti sodhenti imāhīti sammuñcaniyo. Mucidhātu sodhanatthe yupaccayo karaṇatthe hoti. Tālujo paṭhamakkharo. Sulabhā ce daṇḍakā, ekekena dve tisso yaṭṭhisammuñcaniyo bandhitabbā. Sulabhā ce salākā, chapañcamuṭṭhisammuñcaniyo bandhitabbāti attho. Pañca pañca ukkāti araññavihāresu parissayavijānanatthaṃ pañca pañca aggiukkā koṭṭetabbā chinditabbāti attho.
“除常行之外”者,为显示不应作之行,故说“作行者”等。其中,“作行者亦不应作如是非法之行”,此是连接。“实”,即真实。“凡这些诵习等一切,皆戏论”,此是结合。“戏论”者,令长久住于轮回,故为戏论。“哑行”者,即哑者之行,或应由哑者作,或非哑者应如哑者所作之行。如是显示不应作之行已,今为显示应作之行,故说“名为教法”等。“三种”者,依教法、行道、通达三种方式。教法之支分亦建立教法之整体,或教法之整体建立教法之支分,故应知“教法以自身亦建立自身”。“诵习”者,即诵习教法。“审察……乃至……授具足戒”者,其中,审察名为对一切行仪具足者之考察。“审察后授依止”者,其中,审察名为对比丘相应性之考察。“实”,即真实。“具足者”者,即行仪具足者。“汝能受持多少头陀支”,此是连接。“瓦萨内”者,此为处所义之业格用语。“在此雨安居内”是其义,应与“应成为”等连接。“整日”者,即于整日中,与“不放逸者”连接。“独行行”者,应由独一者所行之行。“说”者,即于言语中。“十事谈话”者,少欲等十事之谈话。显示巴利原文
‘‘Nibaddhavattaṃ ṭhapetvā’’ti ettha akattabbavattaṃ dassento āha ‘‘vattaṃ karontehi cā’’tiādi. Tattha vattaṃ karontehi ca evarūpaṃ adhammikavattaṃ na kātabbanti sambandho. Hi saccaṃ, sabbeva ete uddesādayo papañcāti yojanā. Papañcenti saṃsāre ciraṃ ṭhapentīti papañcā. Mūgabbatanti mūgānaṃ vataṃ, mūgehi kattabbaṃ vā, mūgena viya vā amūgehi kattabbaṃ vataṃ. Evaṃ akātabbavattaṃ dassetvā idāni kātabbavattaṃ dassento āha ‘‘pariyattidhammo nāmā’’tiādi. Tividhampīti pariyattipaṭipattipaṭivedhavasena tippakārampi. Avayavapariyattidhammopi avayavipariyattidhammaṃ, avayavipariyattidhammo vā avayavapariyattidhammaṃ patiṭṭhāpeti, tasmā pariyattidhammo attanāpi attānaṃ patiṭṭhāpesīti veditabbaṃ. Uddisathāti pariyattiṃ uddisatha. Sodhetvā…pe… upasampādethāti ettha sodhanaṃ nāma sabbesaṃ ācārakulaputtānaṃ upaparikkhanaṃ. Sodhetvā nissayaṃ dethāti ettha sodhanaṃ nāma bhikkhusabhāgataṃ upaparikkhanaṃ. Hīti saccaṃ. Kulaputtoti ācārakulaputto. Yattakāni dhutaṅgāni samādiyituṃ sakkothāti yojanā. Antovassaṃ nāmetanti bhummatthe upayogavacanametaṃ. Etasmiṃ antovasseti hi attho, bhavitabbantiādīsu sambandhitabbaṃ. Sakaladivasanti sakaladivasamhi, appamattehīti sambandho. Ekacārikavattanti ekakena caritabbaṃ vattaṃ. Bhasseti vacane. Dasavatthukakathanti appicchatādidasavatthuka kathaṃ.
“争论语、离间语、粗恶语”者,引发争论、生起争斗,故为争论语;争论语、离间语及粗恶语,合称争论语离间语粗恶语。“应劝‘应多作意而住’”,此是结合。“齿木嚼食行”者,即下文不与取解释中所说之齿木嚼食,或为齿木嚼食之行。“将钵放入袋中者不应说话”,以此遮止说话,因放逸说话时钵可能破损,为守护钵故遮止说话。“应告知”者,“如是”一词为结束义。显示巴利原文
Viggāhikapisuṇapharusavacanānīti viggahaṃ kalahaṃ janetīti viggāhikaṃ, viggāhikavacanañca pisuṇavacanañca pharusavacanañca viggāhikapisuṇapharusavacanāni. Manasikārabahulā viharatha iti ovaditabbāti yojanā. Dantakaṭṭhakhādanavattanti heṭṭhā adinnādānavaṇṇanāyaṃ vuttaṃ dantakaṭṭhakhādane, dantakaṭṭhakhādanassa vā vattaṃ. ‘‘Pattaṃ thavikāya pakkhipantena na kathetabba’’nti iminā kathente pamādena patto bhijjeyyāti pattassa guttatthāya kathanaṃ nivāreti. Ācikkhitabbāti itisaddo parisamāpanattho.
“某施主”,此是连接。“来客比丘”者,于分衣之后来者,为来客比丘。“僧团长老”者,即住寺僧团的长老。“前分”者,先前取得之分。“转换后”者,以先前取得之分转换后,应给予雨安居者。“应以来客之雨安居份,在钵食之处给予来客”,此是连接。“来客之”一词前后相关,故说于二词之间。“第一入雨安居者”者,于第一雨安居入日入雨安居者。“二、三、四”之语,可能是为表示众多比丘,故以“所得、所得”之分别方式而说。“然而彼”者,然而由对方。第一入雨安居者得少时,于后入雨安居日应给予之雨安居者虽多,此理应知,故未说。显示巴利原文
Koci dāyakoti sambandho. Āgantuko bhikkhūti cīvaraggāhitato pacchā āgato āgantuko bhikkhu. Saṅghattheroti āvāsikasaṅghatthero. Paṭhamabhāganti pubbe gāhitaṃ paṭhamabhāgaṃ, parivattetvāti pubbe gāhitabhāgena pacchā dātabbaṃ vassāvāsikaṃ parivattetvā. Āgantukassa vassaggena pattaṭṭhāne āgantukassa dātabbanti yojanā. ‘‘Āgantukassā’’ti padaṃ pubbāparaṃ apekkhati. Tasmā dvinnaṃ padānaṃ majjhe vuttaṃ. Paṭhamavassūpagatāti paṭhamavassūpanāyikadivase vassūpagatā. ‘‘Dve tīṇi cattārī’’ti vacanassa vā bahūnaṃ bhikkhūnaṃ vā byāpanatthāya ‘‘laddhaṃ laddha’’nti vicchāvasena vuttaṃ. Tena panāti āgantukena pana. Paṭhamavassūpagatehi appake laddhe pacchimavassūpanāyikadivase dātabbānaṃ vassāvāsikānaṃ bahukepi ayaṃ nayo ñātabboti katvā na vutto.
“于二者”是指依初、后雨安居,于两者而言。“入雨安居的比丘们因乞食疲劳而说”是连接。“此处”指处所。“住”指一起居住。“我们分为两部分,那该多好”是结合。“善哉行”的意思是“完全美好应成”。“他们”指比丘们。“彼处”指亲属邀请之处。“于邀请时”指邀请日。“他们”指比丘们。“彼”指比丘们。“彼处”指亲属邀请之处。“为何不求听而应给予?难道他们不接受吗?”因此说“实接受”等。其中“实”是因为。“既非雨安居住者之主人”,以此显示他们的雨安居中断。“既不得不给予”是因为最初咖提那衣行已作,故既不得不给予,“一切非我们所有”是结合。“此处”指处所。“彼”指咖提那衣行。“一比丘”是连接。“他们”指比丘们。“彼处”指同一处所。“住后来之那些比丘们”是结合。“不得,如是说”是结合。“这些”指某些获得雨安居住者之钵的人。“如所取得般”指如雨安居住者所取得那样。“他们”指仅某些人。显示巴利原文
Dvīsupīti paṭhama dutiyavasena dvīsupi. Vassūpagatā bhikkhū bhikkhāya kilamantā vadantīti sambandho. Idhāti ṭhāne. Vasantāti ekato vasantā. Dve bhāgā homa sādhu vatāti yojanā. Sādhu vatāti ekaṃsena sundarā bhaveyyunti attho. Yesanti bhikkhūnaṃ. Tatthāti ñātipavāritaṭṭhānesu. Pavāraṇāyāti pavāraṇādivase. Tesūti bhikkhūsu. Yeti bhikkhū. Tatthāti ñātipavāritaṭṭhānesu. Kasmā apaloketvā dātabbaṃ, nanu te sādiyantīti āha ‘‘sādi yantāpi hī’’tiādi. Tattha hīti yasmā. ‘‘Neva vassāvāsikassa sāmino’’ti iminā tesaṃ vassacchinnataṃ dīpeti. Neva adātuṃ labhantīti paṭhamameva katikavattassa katattā adātuṃ neva labhanti, sabbesaṃ no amhākanti yojanā. Idhāti ṭhāne. Tanti katikavattaṃ. Eko bhikkhūti sambandho. Tesanti bhikkhūnaṃ. Tatthāti sabhāgaṭṭhāne. Vasitvā āgatānaṃ tesaṃ bhikkhūnanti yojanā. Na labbhati iti vuttanti yojanā. Imesanti vassāvāsiappattakānaṃ ekaccānaṃ. Gāhitasadisamevāti vassāvāsikassa gāhitena sadisameva. Tesamevāti ekaccānameva.
“出发者亦”是指虽出发前往他处者。“实”是真实,或因为。“由那位比丘所作之供水等义务,已纳入食堂,住于供养”是结合。“作求听羯磨后取得之僧物”是连接。“僧物”是就彼处所生起而说。“中断者亦”的“亦”字显示已断雨安居。“依资具之力”指依信施资具之力。“说”指某些人这样说。显示巴利原文
Pakkantopīti aññaṃ ṭhānaṃ pakkamantopi. Hīti saccaṃ, yasmā vā. Tena bhikkhunā kataṃ pānīyaupaṭṭhapanādikammaṃ bhatiniviṭṭhaṃ bhatiyā ṭhitanti yojanā. Apalokanakammaṃ katvā gāhitaṃ saṅghikanti sambandho. Saṅghikanti tatruppādaṃ sandhāya vuttaṃ. Vibbhantopīti pisaddo pageva chinnavassoti dasseti. Paccayavasenevāti saddhādeyyapaccayavasena. Vadantīti keci vadanti.
“前往他方的比丘还俗”是连接。“人”指雨安居施主们。“面前”指在常住比丘面前。“令接受”指令其接受“我们将妥善供给”。“彼所取得”指那位比丘被分配到的住处。“住处主人之”指住处施主的子女等,这是连接。“我们将于住处给予”指给予住处。“彼处”指在住处。“应给予一件衣。为何?因为不是给予人,只应给予住处。”“雨安居者取得之存续”指为雨安居者取得之存续。“此即是理”指因只给予住处,此即是道理。“属于彼”指因只给予人,便属于他。显示巴利原文
Disaṃgamiko bhikkhu vibbhamatīti sambandho. Manusseti vassāvāsikadāyakamanusse. Sammukhāti āvāsikassa sammukhā. Sampaṭicchāpetvāti ‘‘suṭṭhu dassāmā’’ti paṭicchāpetvā. Yassa gāhitanti yassa bhikkhuno senāsanaṃ gāhitaṃ. Senāsanasāmikassāti senāsanadāyakassa puttadhītādayoti sambandho. Senāsane demāti senāsanassa dema. Tatthāti senāsane. Ekameva vatthaṃ dātabbaṃ. Kasmā? Puggalassa adatvā senāsanasseva dātabbattā. Vassāvāsikaṭṭhitikāyāti vassāvāsikagāhitassa ṭhitikāya. Eseva nayoti senāsanasseva dinnattā eseva nayo. Tasseva hontīti puggalasseva dinnattā tasseva honti.
「第二者于长老座处被取」——这是上下文的连结。因前一份已被沙弥取得,故说「将殊胜的一份给了沙弥」。「二者」是指长老与沙弥二者。「自己」指施主本人。「去」指前往雨安居处。「属于谁」指属于长老或沙弥。显示巴利原文
Dutiyo therāsane gāhito hotīti sambandho. Paṭhamabhāgassa sāmaṇerassa gāhitattā vuttaṃ ‘‘varabhāgaṃ sāmaṇerassa datvā’’ti. Ubhopīti dve therasāmaṇerepi. Sayamevāti dāyako sayameva. Yanti vassāvāsikaṃ. Yassāti therassa vā sāmaṇerassa vā.
「如是」者,从所说之方式。「年少沙马内拉的」者,年轻沙马内拉的。「他」者,家主。「不」者,亲族。「谁的」者,比丘的。「他们」者,人们的。「应如实告知」者,应如实告知虚妄作相之原因。「唯纯粹粪扫衣者」者,不与其他混杂,纯粹粪扫衣者也。此为非住者义务,此为结论。显示巴利原文
Itoti vuttanayato. Daharasāmaṇerassāti taruṇassa sāmaṇerassa. Soti gharasāmiko. Nanti pattajanaṃ. Yassāti bhikkhuno. Tesanti manussānaṃ. Yathābhūtaṃ ācikkhitabbanti vibbhamakālaṅkatakāraṇaṃ yathābhūtaṃ ācikkhitabbaṃ. Suddhapaṃsukūlikāyevāti aññehi amissā suddhā paṃsukūlikāyevāti. Idaṃ nevāsikavattanti nigamanaṃ.
伍波难德事缘之论显示巴利原文
Upanandavatthukathā
319 「此义」指接下来将阐述的义理,应当如此理解——这是上下文的连结。「在那里」指在村落。「彼」指住所,即正在执取者——这是上下文的连结。「在此」指在舍卫城。「舍」指那住所已被放开。「在那里亦然」指在村落中也是如此。「于两处」指在舍卫城与村落这两处。显示巴利原文
319.Ayamatthoti ayaṃ vakkhamāno attho, evaṃ veditabboti sambandho. Tatthāti gāmake . Tanti senāsanaṃ, gaṇhantenevāti sambandho. Idhāti sāvatthiyaṃ. Muttanti te senāsanaṃ muñcitaṃ hoti. Tatrāpīti gāmakepi. Ubhayatthāti sāvatthiyaṃ, gāmake cāti ubhayattha.
「于此」指乌巴难达事件。「如何」指以何种方式止息。「于此」指教法中。「某人取」是衔接下文。「于彼处亦」指于邻近住处亦然。「彼的」指比丘的。「于此」指于住处。「仅系着」指仅心生起。「如是彼的」即「如是他的」,意为如是彼比丘的。「于一切处」指于一切「以取而取」等四句。「而谁去」是衔接下文。「越近行界」是表示目的的处格用法,或以状态表状态相。「于彼处」指返回其他住处,如法而住处之执取不止息,这是意趣所在。显示巴利原文
Etthāti upanandavatthusmiṃ. Kathanti kena pakārena paṭippassambhati. Idhāti sāsane. Ekacco gaṇhātīti sambandho. Tatrāpīti sāmantavihārepi . Tassāti bhikkhussa. Idhāti senāsane. Ālayamattanti cittuppādamattaṃ. Iccassāti iti assa, evaṃ assa bhikkhussāti attho. Sabbatthāti sabbasmiṃ ‘‘gahaṇena gahaṇa’’ntiādike catukke. Yo pana gacchatīti sambandho. Upacārasīmātikkameti nimittatthe cetaṃ bhummavacanaṃ, bhāvena bhāvalakkhaṇe vā. Tatthāti aññasmiṃ vihāre paccāgacchati, vaṭṭati, senāsanaggāho na paṭippassambhatīti adhippāyo.
320 「谁」指比丘。「较大或较小」指较自己年长或年少。「彼比丘名为三安居间者」是连接说明:住于一比丘三安居之间者,为三安居间的另一比丘。「于彼处」指于诸比丘中。「此一切」指这些三安居间、二安居间、同安居的比丘,得(坐)是连接说明。「足够三人的」指除去床椅后,足够三人舒适安坐的座位,于如是座位亦得以两两而坐,是连接说明。以「亦」字兼含床椅。此为最后的长座说明。「与未达上者亦」以「亦」字显示,更何况达上者。显示巴利原文
320.Yoti bhikkhu. Mahantataro vā daharataro vāti attano mahantataro vā daharataro vā hoti. So bhikkhu tivassantaro nāmāti yojanā. Ekassa bhikkhuno tiṇṇaṃ vassānamantare ṭhito tivassantaro añño bhikkhu. Tatthāti bhikkhūsu. Ime sabbeti tivassantaradvivassantarasamānavassike ime bhikkhū, labhantīti sambandho. Yaṃ tiṇṇaṃ pahotīti mañcapīṭhavinimuttaṃ yaṃ āsanaṃ tiṇṇaṃ sukhaṃ nisīdituṃ pahoti, tathārūpe āsanepi dve dve hutvā nisīdituṃ labhantīti yojanā. Apisaddena mañcapīṭhāni apekkhati. Idaṃ pacchimadīghāsanaṃ. Anupasampannenāpīti pisaddo pageva upasampannenāti dasseti.
「象头」指象头顶的隆块。以「象」字取「象头」,是以部分代全体或省略后词而显示。「如象」即象,为地分,住立于象之足所摄爪,此为象爪殿,即宫殿。此「象爪殿」是名为如是构造的宫殿之名,这是连接说明。「以金银等杂色的」之文句,应连接于「门扇、床椅、扇」等一切处。凡有绘画工艺所成,一切皆如法,这是连接说明。「宫殿之施」是连接说明。「各别」指离宫殿单独施设。「仅受持的」指一切皆成已受持。十八种敷具得以受用,是连接说明。「以在家装饰意趣」指以在家人特别随意所作者为在家装饰,即在家所有物。「在家装饰意趣」即意趣、志向为在家装饰意趣,依此而说。「得」指仅得坐。「于彼处亦」指于法座亦然。显示巴利原文
Hatthikumbheti hatthisiropiṇḍe. Iminā hatthisaddena hatthikumbho gahito avayavūpacārena vā uttarapadalopena vāti dasseti. Hatthī viyāti hatthī, bhūmibhāgo, hatthimhi patiṭṭhito pādasaṅkhāto nakho imassāti hatthinakhako, pāsādo. Etaṃ ‘‘hatthinakhako’’ti nāmaṃ evaṃkatassa pāsādassa nāmanti yojanā. ‘‘Suvaṇṇarajatādivicitrānī’’ti padaṃ ‘‘kavāṭāni mañcapīṭhāni tālavaṇṭānī’’ti sabbapadesu yojetabbaṃ. Yaṃkiñci cittakammakataṃ atthi, sabbaṃ vaṭṭatīti yojanā. Pāsādassa demāti sambandho. Pāṭekkanti pāsādato visuṃ. Paṭiggahitamevāti sabbaṃ paṭiggahitameva hoti. Gonakādīni aṭṭhārasa attharaṇāni paribhuñjitunti sambandho. Gihivikaṭanīhārenāti gihīhi visesena yathākāmaṃ kariyatīti gihivikaṭaṃ, gihisantakaṃ. ‘‘Gihivikaṭa’’nti nīhāro abhinīhāro gihivikaṭanīhāro, tena. Labbhantīti nisīditumeva labbhanti. Tatrāpīti dhammāsanepi.
不归还事缘之论显示巴利原文
Avissajjiyavatthukathā
321 “这些”:指重物。“于此”:在依聚类分为五种、依各自种类分为二十五种的重物当中。“来此,或诸友于此欢喜、娱乐”:为园。“即他们所有”:即花果园的所有。以“已设置之处”一词,显示“处”字含有土地区分之义。“园住、确立于此”:为园地。“或于他们”:以此“或”字,在九种土地部分之外,也开显旧土地部分为园地之性。“特别于四威仪道中运持、转起于此”:为精舍。“其”:指精舍的。“四床之”:此属格表排除义。应连接为“某一床”。其余诸处,理趣亦同。以“铜所作之瓮”一词,显示此处“铜瓮”为中间省略复合词。“铜所成之瓮为铜瓮”,此义亦相应。以“此理亦同”一语,类推显示“铜所作之盘”、“铜所作之水瓶”、“铜所作之釜”之义。“于此”:在盘、水瓶、釜中。“阿兰迦罗”:因为极大,不适合迅速破坏、毁灭,故称为阿兰迦罗。或者,因为不适合取水,故称为阿兰迦罗,将 l 音转为 r 音。显示巴利原文
321.Etānīti garubhaṇḍāni. Tatthāti rāsivasena pañcasu sarūpavasena pañcavīsatiyā garubhaṇḍesu. Āgantvā, ābhuso vā ramanti etthāti ārāmo. Tesaṃyevāti pupphārāmaphalārāmānameva. ‘‘Ṭhapitokāso’’ti iminā vatthusaddassa bhūmibhedatthaṃ dasseti. Vasati ārāmo patiṭṭhahati etthāti ārāmavatthu. Tesu vāti ettha vāsaddena navabhūmibhāgato aññassa porāṇabhūmibhāgassapi ārāmavatthubhāvaṃ vikappeti. Visesena catuiriyāpathe harati pavatteti etthāti vihāro. Tassāti vihārassa. Catunnaṃ mañcānanti niddhāraṇatthe sāmivacanaṃ. Aññataro mañco nāmāti yojanā. Eseva nayo sesesupi. ‘‘Lohena katā kumbhī’’ti iminā lohakumbhīti ettha majjhelopasamāsaṃ dasseti. Lohamayā kumbhī lohakumbhīti vacanatthopi yujjateva. ‘‘Eseva nayo’’ti iminā lohena kataṃ bhāṇakaṃ, lohena kato vārako, lohena kataṃ kaṭāhanti atthaṃ atidisati. Etthāti bhāṇakavārakakaṭāhesu. Arañjaroti atimahantattā araṃ khippaṃ jarati vināsetīti arañjaro. Atha vā jalaṃ gaṇhituṃ alanti arañjaro lakārānaṃ rakāre katvā.
以偈颂显示结论,故说“如是”等。此处,应连接为“如是显示”。两种重物摄于二类,第三重物摄于四类,第四重物分为九部分,第五重物有八种。依此方式,五无垢眼之导师以五组显示了二十五种重物。应如此连接。显示巴利原文
Gāthāvasena nigamanaṃ dassento āha ‘‘eva’’ntiādi. Tattha evaṃ pakāsayīti sambandho. Dve garubhaṇḍāni dvisaṅgahāni honti, tatiyaṃ garubhaṇḍaṃ catusaṅgahaṃ hoti, catutthaṃ garubhaṇḍaṃ navakoṭṭhāsaṃ hoti, pañcamaṃ garubhaṇḍaṃ aṭṭhabhedanaṃ hoti, iti iminā pakārena pañcanimmalalocano nātho pañcahi rāsīhi pañcavīsavidhaṃ garubhaṇḍaṃ pakāsayīti yojanā.
“于此”:指重物。“此”:为详说。应连接为:“这一切重物皆不可舍”——此已说。“在此”:指此事项中。然而,“在《附随》中已来”应连接。显示巴利原文
Tatrāti garubhaṇḍe. Hīti vitthāro. Sabbampi idaṃ garubhaṇḍaṃ avissajjiyanti vuttanti yojanā. Idhāti imasmiṃ vatthusmiṃ. Parivāre pana āgatanti sambandho.
“大仙所说五聚”应作此连接。「于此」者,指《附随》中。显示巴利原文
Pañca rāsayo mahesinā vuttāti yojanā. Etthāti parivāre.
「于此」者,即“以转换方式”之语句。应连接为:“此重物应被取来”。“常住者”指不动物,由 ṭhā 词根加 vara 后缀构成,ṭhā 音转为 thā 音。依此,当取园、园地、精舍、精舍地。“不可施舍、不可分割故为重,非轻便之物为重物。”依此,当取床等二十一种重物。“不动物”为处格,应连接为“包含于其中”;或为别格,义为“于不动物中”,应连接于“田”等词。“前季种子播种于此”者,即“田”;“后季种子住立于此”者,即“地”;“在大地低处,于一处、二处或三处作遮蔽于此”者,即池、湖;“依农作所需而造”者,即水渠。应连接为“以园而转换”。“何者可转换?”故说“此四者”。“pi”字表部分集合。显示巴利原文
Tatrāti ‘‘parivattanavasenā’’ti vacane. Idaṃ garubhaṇḍaṃ upanetunti sambandho. Niccaṃ tiṭṭhantīti thāvarā, ṭhādhātu varapaccayo, ṭhākārassa thākāro. Iminā ārāmaārāmavatthuvihāravihāravatthūni gahetabbāni. Avissajjiyaavebhaṅgīyattā garu alahukaṃ bhaṇḍaṃ garubhaṇḍaṃ. Iminā mañcādīni ekavīsati garubhaṇḍāni gahetabbāni. Thāvareti ādhāre bhummaṃ, pariyāpannanti sambandho. Atha vā niddhāraṇe bhummaṃ, thāvaresūti hi attho, khettantiādīsu sambandhitabbaṃ. Khipati pubbaṇṇabījametthāti khettaṃ. Vasati aparaṇṇabījaṃ patiṭṭhāti etthāti vatthu, tale bhūmibhāge ekato vā dvīhi vā tīhi vā ṭhānehi āvaraṇaṃ karīyati etthāti taḷāko, saro. Kassakānaṃ matena kattabbāti mātikā. Ārāmena parivattetunti sambandho. Kāni parivattetunti āha ‘‘imāni cattāripī’’ti. Pisaddo avayavasampiṇḍano.
「于此」者,指“可转换”之语句中。「远」者,指距僧团园辽远之处。「即使」者,即哪怕是椰子果。「运持」者,指为僧团运持。「其他」者,应连接为“僧团以外的其他人”。「他们」者,指那些人。应连接为“应由僧团接受”。「喜乐」者,若以僧团之园换人之园,或以人之园换僧团之园,则令人生喜、为人所欲。应连接为“比丘众之园”。「此」者,指人之园。「小」者,谓较僧团园为小。「利」者,指利主以财富增长,以此故称为利,即彼。「正等」者,指等量。应连接为“若给予利润”。ka 后缀表量义。应连接为“人之树”。应连接为“给僧团超出部分”。「令知」者,令人了知“施予僧团有大果报”等施僧功德。应连接为“岂非成为果实持有者耶?”「如是」等为结语。「以此法」者,即以此种方式,园当以园转换。应连接为“或以大或以小之园地”。应连接为“园、园地、精舍、精舍地皆可转换”。显示巴利原文
Tatrāti ‘‘parivattetuṃ vaṭṭatī’’ti vacane. Dūreti saṅghārāmato dūraṭṭhāne. Yampīti nāḷikeraphalampi. Harantīti saṅghassa haranti. Aññesanti saṅghato aññesaṃ manussānanti sambandho. Teti manussā. Saṅghena sampaṭicchitabboti sambandho. Ruccatīti saṅghassārāmena manussānamārāmaṃ, manussānamārāmena vā saṅghassārāmaṃ parivattetuṃ rucīyati icchīyati. Bhikkhūnaṃ ārāmoti sambandho. Ayanti manussānamārāmo. Khuddakoti saṅghārāmato khuddako. Āyanti ayati āyasāmiko dhanena vaḍḍhiṃ gacchati anenāti āyo, taṃ. Samakamevāti samappamāṇameva, āyaṃ sace detīti sambandho. Pamāṇatthe kapaccayo. Manussānaṃ rukkhāti sambandho. Atirekaṃ saṅghassa demāti sambandho. Jānāpetvāti ‘‘saṅghe dinnaṃ mahapphala’’nti (ma. ni. 3.376) saṅghassa dinnadānassa ānisaṃsaṃ manussānaṃ jānāpetvā. Phaladhārino honti nanūti yojanā. Evantiādi nigamanaṃ. Eteneva nayenāti yena nayena ārāmo ārāmena parivattetabbo, eteneva nayena. Mahantena vā khuddakena vā ārāmavatthunā cāti yojanā. Ārāma ārāmavatthuvihāravihāravatthūni parivattetabbānīti sambandho.
「二者」者,依在家宅与殿楼而说二者。「于彼」者,指于宅中。「然此」者,指称为殿楼的宅舍,应连接为「人之宅」。应连接为「或以高价,或以低价,或以精舍地」。应连接为「精舍、精舍地、园、园地应可转换」。「如是」等为结论。显示巴利原文
Ubhopīti gehapāsādavasena ubhopi. Tatthāti gehe. Idaṃ panāti pāsādasaṅkhātaṃ gehaṃ, manussānaṃ gehanti sambandho. Mahagghena vā appagghena vā vihāravatthunā cāti yojanā. Vihāravihāravatthuārāmaārāmavatthūni parivattetabbānīti sambandho. Evantiādi nigamanaṃ.
应连接为「于重物,于重物转换,应如是了知决断」。「于尘堆屋」者,指为玩尘堆游戏而作的小屋。「净床」者,指对僧团、众、个人而言为净的床,即非以金银等所作者。然而对于精舍,纵使以金银等所作之床亦是净床,可以施与,此为连接。「于界外」者,指近行界之外。「于彼」者,指僧长老的住处。「于彼」者,指该比丘的住处。所言「以高价」之语,限定为「以百价或以千价」。「百床」者,众多之床。「于这些」者,于椅、枕、卧具、覆具亦然。「于彼」者,指椅、枕、卧具、覆具。连接为「净椅等」。连接为「或以不净,或以高价之净转换后」,即以净或以高价之净转换后。「所说之物」一语,于「转换后」一词为未说之业,于「应取」一词为已说之业,为前后相待之词。显示巴利原文
Garubhaṇḍena garubhaṇḍaparivattane evaṃ vinicchayo veditabboti yojanā. Paṃsvāgārakesūti paṃsukīḷanatthāya katesu agārakesu. Kappiyamañcāti saṅghagaṇapuggalānaṃ kappiyā suvaṇṇarajatādīhi akatā mañcā. Vihārassa pana suvaṇṇarajatamayādikāpi kappiyā mañcā dātabbāti sambandho. Bahisīmāyāti upacārasīmato bahi. Tatthāti saṅghattherassa vasanaṭṭhāne. Tatthāti tassa bhikkhuno vasanaṭṭhāne. ‘‘Mahagghenā’’ti vuttavacanaṃ niyamento āha ‘‘satagghanakena vā sahassagghanakena vā’’ti. Mañcasatanti mañcabahuṃ. Etesupīti pīṭhabhisibibbohanesupi. Tatthāti pīṭhabhisibibbohanesu. Kappiyaṃ pīṭhādīti sambandho. Akappiyaṃ vā mahagghaṃ kappiyaṃ vāti kappiyena vā mahagghakappiyena vā parivattetvāti sambandho. ‘‘Vuttavatthūnī’’ti padaṃ ‘‘parivattetvā’’ti pade avuttakammaṃ, ‘‘gahetabbānī’’ti pade vuttakammaṃ, pubbāparāpekkhapadaṃ.
「取一把手水量之器」者,于此,把手者名为弯曲之手。「狮子洲」者,『狮子』者,取、持也,故为狮子,以拉字作喇字,名为狮子臂之王,因其子故,威遮耶王子亦名狮子,因最初由彼住而取得故,洲名为狮子洲,于彼。「取足」者,取足者,即足取器。「足者名为」者,于「足取器」中,足者名为。应连接为「取摩揭陀那离五那离量之铜器,彼铜器名为足」。以此显示量之名,依近似而于有量者之称呼法。「由彼」者,由取五那离量之器。「这些」者,铜瓮等。显示巴利原文
Pasatamattaudakagaṇhakānipīti ettha pasato nāma kuñcitapāṇi. Sīhaḷadīpeti sīhaṃ lāti gaṇhātīti sīhaḷo lakārassa ḷakāraṃ katvā, sīhabāhunāmako rājā, tassa puttattā vijayakumāropi sīhaḷo nāma, tena ādimhi nivāsabhāvena gahitattā dīpo sīhaḷadīpo nāma, tasmiṃ. Pādaṃ gaṇhātīti pādagaṇhano, soyeva pādagaṇhanako. Pādo nāmāti ‘‘pādagaṇhanako’’ti ettha pādo nāma. Yo lohavārako magadhanāḷiyā pañcanāḷimattaṃ gaṇhāti, so lohavārako pādo nāmāti yojanā. Iminā pamāṇassa nāmaṃ pamāṇavante upacārato vohāranayaṃ dasseti. Tatoti pañcanāḷimattagaṇhanakavārakato. Imānīti lohakumbhīādīni.
“瓶……乃至……炭匙等”,是指瓶、受器、杓、匙、炭匙、钵、平钵、杯、盒、炭火盆与烟匙;这些合称为瓶……乃至……烟匙,以这些为首,故称瓶……乃至……炭匙等。以“等”字应摄入其余器具。“应分配”指应当分配。“铜铁等”以“等”字摄取圆铁;圆铁即是黄铜。“实”指真实,或因。“私用”指舍弃僧伽的受用而移开,转作个人受用,或取为“自己之物”而执取受用,这是不许可的。“唯以在家施设之意向”指唯以“在家施设”的意向。显示巴利原文
Bhiṅgāra…pe… kaṭacchuādīnīti bhiṅgāro ca paṭiggaho ca uḷuṅko ca dabbi ca kaṭacchu ca pāti ca taṭṭako ca sarako ca samuggo ca aṅgārakapallo ca dhūmakaṭacchu ca bhiṅgāra…pe… dhūmakaṭacchuyo, tā ādi yesaṃ tānīti bhiṅgāra…pe… kaṭacchuādīni. Ādisaddena aññāni upakaraṇāni gahetabbāni. Bhājanīyānīti bhājetabbāni. Kaṃsalohādītiādisaddena vaṭṭalohaṃ saṅgaṇhāti. Vaṭṭalohaṃ nāma pītalohaṃ. Hīti saccaṃ, yasmā vā. Pārihāriyanti saṅghikaparibhogaṃ pariharitvā apanetvā puggalikaparibhogena paribhuñjanaṃ, ‘‘attasantaka’’nti vā pariggahena haritvā bhuñjanaṃ na vaṭṭati. Gihivikaṭanīhārenevāti ‘‘gihivikaṭa’’nti abhinīhāreneva.
应连接为“于其余净铜器中所摄之眼药器”。或者,“净铜器”是简别时用的处格,应与“眼药器”等连接。“针”指缝衣等的针。“叶针”指在叶上书写的针。“其余”指眼药器等之外的物品。“烟管与犁与灯树与灯盆与悬挂灯”,这些都是烟管……乃至……悬挂灯。“于这些有名为女人、男人、畜生之形”,指在这些器物上有女人、男人、畜生的形象。“烟管……乃至……悬挂灯,与那些女人男人畜生形”这些是烟管……乃至……形象,为定语后置。“他们或其余应置于墙、屋顶、门等之铜器”,这是连接句。“铜钉”指铜制的钉。“舍离后”指以“自己之物”的执取而取,或移去僧伽受用、在家施设。“乳石制”指用乳白色石头所作。显示巴利原文
Aññasmimpi kappiyalohabhaṇḍe pariyāpannā añjanīti yojanā. Atha vā kappiyalohabhaṇḍeti niddhāraṇe bhummaṃ, ‘‘añjanī’’tiādinā sambandhitabbaṃ. Sūcīti cīvarādisibbanakā sūci. Paṇṇasūcīti paṇṇe likhanā sūci. Aññampīti añjaniādito aññampi. Dhūmanettañca phālañca dīparukkho ca dīpakapallako ca olambakadīpo ca dhūmanetta…pe… olambakadīpā. Itthipurisatiracchānagatasaṅkhātāni rūpāni etesu atthīti itthipurisatiracchānagatarūpakāni. Dhūmanetta…pe… olambakadīpā ca te itthipurisatiracchānagatarūpakāni ceti dhūmanetta…pe… rūpakāni, visesanaparanipāto. Tāni vā aññāni vā bhitticchadanakavāṭādīsu upanetabbāni lohabhaṇḍānīti sambandho. Lohakhilakanti lohamayaṃ āṇiṃ. Pariharitvāti ‘‘attano santaka’’nti pariggahena haritvā, saṅghikaparibhogagihivikaṭāni vā apanetvā. Khīrapāsāṇamayānīti khīravaṇṇena pāsāṇena katāni.
“金与银与黄铜与生水晶”,这些就是金……乃至……生水晶,以它们所制的器皿,称为金……乃至……器。“一切”指金、银等所有这类物品。“许可”指对僧团、僧众、个人都许可。显示巴利原文
Suvaṇṇañca rajatañca hārakūṭañca jātiphalikañca suvaṇṇa…pe… jātiphalikāni, tehi katāni bhājanāni suvaṇṇa…pe… bhājanāni. Sabbanti suvaṇṇarajatādisabbaṃ. Vaṭṭatīti saṅghagaṇapuggalānaṃ vaṭṭati.
于锯等物中,应如此了知分辨,此为文脉连接;或依简别义,作处格解。“以何锯而不能”表关联。“从彼处”指所锯之物。“较大”一词是“大”的同义语,为不变化名词。“较大锯”表关联。“医者们的”指医师们的。“静脉切割斧”,“pi”字用以显示“比那更大的则更不用说”。“凡是以武器通称所指的斧”,表关联。或作:“以武器通称所指,凡是斧存在”,此为文脉连结。“不应触”即不应被触,为不应触摸之物。“四指量”,“pi”字显示“比那更长的则更不用说”。“掘而食者”即掘食器。“其口为四方者”即四方口。“其口如槽者”即槽口。“扫尘、钻柄穿孔器亦是掘食器,为杖缚物”,此为文脉连结。“应以杖缚者”即杖缚;或指“其杖被缚者”,即杖缚。“虽说是无杖”后,为揭示其义而说“唯刃部而已”。“其无杖者”即无杖者。“凡是掘食器”者。“搬运”即以个人身份取而搬运,或去除其僧团共有性。“尖端亦以掘食器摄属”,此是以相说义,因功用相同故。“尖端”即“用来旋转而切割之物”,“由何人而……”显示巴利原文
Vāsiādīsu evaṃ vinicchayo veditabboti yojanā, niddhāraṇe vā bhummaṃ. Yāya vāsiyā na sakkāti sambandho. Tatoti vāsito. Mahattarīsaddo mahantapariyāyo anipphannapāṭipadiko. Mahattarī vāsīti sambandho. Vejjānanti bhisakkānaṃ. Sirāvedhanapharasupīti pisaddena tato mahantaṃ pana pagevāti dasseti. Yā pana kuṭhārī āvudhasaṅkhepena katāti sambandho. Atha vā āvudhasaṅkhepena katā yā pana kuṭhārī atthīti yojanā. Anāmāsāti anāmasitabbā, anāmāsārahāti attho. Caturaṅgulamattopīti pisaddo tato adhiko pana pagevāti dasseti. Nikhaṇitvā khādatīti nikhādanaṃ. Caturassaṃ mukhametassāti caturassamukhaṃ. Doṇisadisaṃ mukhametassāti doṇimukhaṃ. Sammuñcanidaṇḍavedhanampi nikhādanaṃ daṇḍabaddhaṃ hoti ceti yojanā. Daṇḍena bandhitabbanti daṇḍabaddhaṃ, daṇḍaṃ baddhametassāti vā daṇḍabaddhaṃ. ‘‘Adaṇḍaka’’nti vatvā tassevatthaṃ dassetuṃ vuttaṃ ‘‘phalamattamevā’’ti. Natthi daṇḍametassāti adaṇḍakaṃ. Yanti nikhādanaṃ. Pariharitunti puggalikabhāvena pariggahetvā harituṃ, saṅghikabhāvaṃ apanetuṃ vā. Sikharampi nikhādaneneva saṅgahitaṃ lakkhaṇahāranayena samānakiccabhāvato. Sikharanti yena paribbhamitvā chindanti, yehi manussehi dinnānīti sambandho. Teti manussā, vadantīti sambandho. Noti amhākaṃ. Pākatiketi pakatiyā ṭhite, yathā paṭhamaṃ ṭhitā honti, tathā karissāmāti attho. Sace āharantīti sace āyācanaṃ akatvā haranti. Anāharantāpīti puna anāharantāpi.
铁匠、铜匠、铸工、竹匠、宝石匠、钵修理师——这些铁匠……乃至……钵修理师们的工具:砧、锤、钳、秤——这些砧……乃至……秤。“从施与僧团之时起”,即从施与僧团的那一刻起。“以此切草”者,为切草器,此刀具即称为切草刀。“除了大剪刀、大钳、大锉刀”,此为文脉连接。“为何除去这些?”因此说“大剪刀等为重物”。其中,因大剪刀等是重物之故,故有“除了大剪刀等”为我所说之语,此为文脉连接。显示巴利原文
Kammāro ca taṭṭakāro ca cundakāro ca naḷakāro ca maṇikāro ca pattabandhako ca kammāra…pe… pattabandhakā, tesaṃ. Adhikaraṇī ca muṭṭhiko ca saṇḍāso ca tulā ca adhikaraṇi…pe… tulā. Saṅghe dinnakālatoti saṅghassa dinnakālato. Tipuṃ chindati anenāti tipucchedanaṃ, tameva satthakaṃ tipucchedanasatthakaṃ. Mahākattariñca mahāsaṇḍāsañca mahāpipphilikañca ṭhapetvāti yojanā. Kasmā ṭhapitānīti āha ‘‘mahākattariādīni garubhaṇḍānī’’ti. Tattha yasmā mahākattariādīni garubhaṇḍāni, tasmā ‘‘ṭhapetvā mahākattari’’nti ādi mayā vuttanti yojanā.
于藤等物中,应如此了知分辨,此为文义连接。“藤蔓等”,即名为藤的蔓条之类。“半臂量者”,此中——显示巴利原文
Valliādīsu evaṃ vinicchayo veditabboti yojanā. Vettavalliādikāti vettasaṅkhātavalliādikā. Aḍḍhabahuppamāṇāti ettha –
所谓“寻”,即指两臂从两侧各展开二寻之量。显示巴利原文
‘‘Byāmo sahakarā bāhu, dvepassadvayavitthatā’’ti. –
由于《阿毗达那灯论》第269偈中已有说明,此处“臂”一词实指“臂展”。因此,两臂从两侧展开、以臂展为量,其半即为“半臂”;以此为准量,称为“半臂量”。据义而释,即长约二肘的藤蔓。“在那里生的”,指在那片僧团土地上生起。“守护保护的”,指由僧团自己守护、由他人加以保护。由此显示“未守护、未保护者不是重物”。“彼”指藤。“超过”是关联词。“带来”意为带来此藤。“线、树皮纤维、椰壳纤维、皮革”……乃至由这些材料所制成的种种——线制、树皮纤维制、椰壳纤维制、皮革制——“绳或索是重物”,这是关联。在“一股或二股”中,以“或”字含摄三股等。“未捻而施之线”以及“未捻而施之树皮纤维、椰壳纤维”,这是连接。显示巴利原文
Abhidhāne (abhidhānappadīpikāyaṃ 269 gāthāyaṃ) vuttattā bāhu nāma idha byāmova adhippeto. Tasmā dvīsu passesu vitthatānaṃ byāmasaṅkhātānaṃ sahakarānaṃ dvinnaṃ bāhūnaṃ aḍḍhoti aḍḍhabāhu, tassa pamāṇametassāti aḍḍhabāhuppamāṇāti vacanattho kātabbo, dīghato dvihatthā vallīti vuttaṃ hoti. Tatthajātakāti tissaṃ saṅghassa bhūmiyaṃ jātakā. Rakkhitagopitāti saṅghena sayaṃ rakkhitā, parehi gopitā. Iminā arakkhitaagopitā garubhaṇḍaṃ na hotīti dasseti. Sāti valli. Atirekā hotīti sambandho. Upanetunti taṃ valliṃ upanetuṃ. Suttañca makacivākañca nāḷikerahīrañca cammañca sutta…pe… cammāni, tehi katā sutta…pe… cammamayā. Rajjukā vā yottāni vā garubhaṇḍaṃ hotīti sambandho. Ekavaṭṭā vā dvivaṭṭā vāti ettha vāsaddena tivaṭṭādiṃ saṅgaṇhāti. Avaṭṭetvā dinnaṃ suttañca avaṭṭetvā dinnā makacivākanāḷikerahīrā cāti yojanā.
“凡是竹”,是关联词。“彼亦”,指竹也同样适用,这是关联;以“亦”字含摄藤。“此于此中”,即所有这一切都在这竹中,或在这些竹之中,这是关联。“同等或”,指与所取之竹大小相等。“超过或”,指比那更大。“彼价值”,即与那竹的价值相当之物。“劈作”,即木匠的活计。“即于彼处”,指在拿取之物所在处。“行时”,指从拿取之处行往他处之时。由“送去后应给”可知,“或自己来而应给”之义,也应随顺作用相同的特征,依取义法门加以了知。显示巴利原文
Yo koci veḷūti sambandho. Sopīti veḷupi vaṭṭatīti sambandho. Pisaddena valliṃ apekkhati. Idametthāti idaṃ sabbaṃ ettha veḷumhi, veḷūsu vā idanti sambandho. Samakaṃ vāti gahitaveḷunā samappamāṇaṃ vā. Atirekaṃ vāti tato atirekaṃ vā. Taṃagghanakanti tassa veḷuno agghanārahaṃ. Phātikammanti vaḍḍhikammaṃ. Tatthevāti gaṇhanaṭṭhāneva. Gamanakāleti gaṇhanaṭṭhānato aññattha gamanakāle. ‘‘Pahiṇitvā dātabbo’’ti iminā sayaṃ vā āgantvā dātabboti atthopi lakkhaṇahāranayena gahetabbo samānakiccattā.
由「芒草与苇草」之语,因律典中已将芒草、苇草别立草类,故为显示除这些草之外,依余残之理只应取其余的草,而说「除芒草与苇草」等。为显示同果,依特征取义之理,叶亦为草所摄,故说「于何处」等。其中,「于何处」即在于何处所;「如是」即如此;「草亦是重物」是文句连结;「于彼处所生者或」即于彼僧园所生者或;「僧园外」即僧园之外;「彼亦」即草亦;以「亦」字,兼及藤与竹;「乃至八指量者亦」即长至八指量者亦;「空白经本」因未书写,指空的衣物等所做,或叶所做之经本。这是依叶的关联而说。显示巴利原文
Muñjapabbajasaddena muñjapabbajatiṇānaṃ pāḷiyaṃ visuṃ gahitattā tiṇasaddena tāni ṭhapetvā pārisesañāyena avasesatiṇameva gahetabbanti dassento āha ‘‘muñjaṃ pabbajañca ṭhapetvā’’tiādi. Samānaphalattā lakkhaṇahāranayena paṇṇampi tiṇeneva saṅgahitanti dassento āha ‘‘yatthā’’tiādi. Tattha yatthāti yasmiṃ ṭhāne, itīti evaṃ. Tiṇañca garubhaṇḍaṃ hotīti sambandho. Tatthajātakaṃ vāti tasmiṃ saṅghārāme jātakaṃ vā. Bahārāmeti saṅghārāmato bahi. Tampīti tiṇampi. Pisaddena valliveḷū apekkhati. Aṭṭhaṅgulappamāṇopīti dīghato aṭṭhaṅgulapamāṇopi . Rittapotthakoti alikhitattā tuccho makacivatthādikopi paṇṇamayopi potthako. Idañca paṇṇapasaṅgena vuttaṃ.
「五色者或」:依青、黄、赤、白、茜色而有五色者。「彼亦」:土亦。以「亦」字,兼指藤、竹、草。显示巴利原文
Pañcavaṇṇā vāti nīlapītalohitodātamañjiṭṭhavasena pañcavaṇṇanā vā. Tampīti mattikampi. Pisaddena valliveḷutiṇāni apekkhati.
「于木物应如是了知决断」:此为文句连结。「任何有守护、被看护的小木物」:此为文句连结。而「于大注疏中所说」:此为连结。显示巴利原文
Dārubhaṇḍe evaṃ vinicchayo veditabboti yojanā. Rakkhitagopito yo koci dārubhaṇḍako atthīti yojanā. Mahāaṭṭhakathāyaṃ pana vuttoti sambandho.
「于彼」者,指于大注疏中,或于「尔时」那段律文中。「于这些」者,指于长椅等诸物。「于此」者,指于诸座,与「以草座床」一句相连。「以虎皮覆之」者,即以虎皮覆盖。「以猛兽形像围之」者,即以猛兽的形像环绕周边。「以宝线缝之」者,即以宝线周匝缝合。显示巴利原文
Tatrāti mahāaṭṭhakathāyaṃ, ‘‘tena kho pana samayenā’’ti pāḷiyaṃ vā. Imesūti āsandikādīsu. Etthāti pīṭhesu, palālapīṭhenāti sambandho. Byagghacammaonaddhanti byagghacammena avanaddhaṃ. Vāḷarūpaparikkhittanti vāḷarūpehi parivāritaṃ. Ratanaparisibbitanti ratanasuttena samantato sibbitaṃ.
「于这些亦」者,指于曲板等物亦然。至于「螺碗则属器皿」这一读法,紧随其后有「如是」二字,但在此处并不对应;反倒是其后的「凡以任何材质所作者,皆唯是重物」这一读法,才与「如是」相对应。因为在那里,正如凡以任何材质所造之物皆唯是重物,同样,对于柱、秤、梯、板等物,无论其为木造或石造,凡取房舍资具之形者,皆唯是重物,这便是其义。显示巴利原文
Etesupīti vaṅkaphalakādīsupi. ‘‘Saṅkhathālakaṃ pana bhājanīya’’nti pāṭhassānantaraṃ ‘‘tathā’’ti pāṭho atthi, so ettha na yujjati, parato pana ‘‘yena kenaci kataṃ garubhaṇḍamevā’’ti pāṭhassānantaraṃ yujjati. Tattha hi yathā yena kenaci kataṃ garubhaṇḍameva hoti, tathā thambhatulāsopānaphalakādīsu dārumayaṃ vā pāsāṇamayaṃ vā yaṃkiñci gehasambhārarūpaṃ garubhaṇḍamevāti attho.
「一切」者,即整个水瓶、座、盘、圆盘等。「于这些亦」者,指于支架等物亦然。「如是,柱与秤」者,此处以「如是」一词,摄受了「唯是重物」之义句。「施与僧团」者,指施予僧团之物。「地敷具」者,指应铺设于地的敷具。「彼亦」者,此指羊皮。显示巴利原文
Sabbanti sakalaṃ udakatumbapādakathalikamaṇḍalaṃ. Etesupīti ādhārakādīsupi. Tathā thambhatalāti ettha tathāsaddena ‘garubhaṇḍamevā’’ti padaṃ atidisati. Saṅghe dinnanti saṅghassa dinnaṃ. Bhūmattharaṇanti bhūmiyaṃ attharitabbaṃ. Tampīti eḷakacammampi.
“臼也是重物”——这是文义上的连接。同样的解释方式也适用于“杵”等词。“在这些上面”——指床脚等物。“许可之斧”——是指为了制作器皿而允许使用的斧。“吹制”——在此处,如同“吹螺、螺吹者”等的构词方式一般,应取词语不连合的读法才恰当。因此应如此理解语义:“吹”是由风转动而产生的,故称为“吹”,即由风为因而生起的声音;作此“吹”者,便作吹制,这是应取的语义。“所有这些”——是指一切被允许使用的斧杖等物。“相对于彼”——是指比那些被允许使用的斧杖等更为长大的斧杖等,属于重物,这是文义上的连接。显示巴利原文
Udukkhalaṃ garubhaṇḍamevāti sambandho. Eseva nayo musalantiādīsupi. Etesūti mañcapādādīsu. Anuññātavāsiyāti bhājanatthāya anuññātavāsiyā. Dhamakaraṇoti ettha ‘‘saṅkhaṃ dhamati, saṅkhadhamako’’tiādīsu viya nissaṃyogapāṭhoyeva yujjati. Tasmā dhamati vātena pavattatīti dhamo, vātahetuko saddo, dhamaṃ karotīti dhamakaraṇoti vacanattho kātabbo. Sabbametanti anuññātavāsidaṇḍādikaṃ etaṃ sabbaṃ. Tatoti anuññātavāsidaṇḍādikato, mahantataraṃ vāsidaṇḍādikaṃ garubhaṇḍanti yojanā.
“唯如生”——即保持原本的状态。“由这些”——指由象牙等材料,应与“作”一词连接。“削制完成者也”——是指通过削制工艺而完成的。显示巴利原文
Yathājātamevāti yathāpavattameva. Tehīti hatthidantādīhi, ‘‘kata’’iti padena sambandhitabbaṃ. Tacchitaniṭṭhitopīti tacchitakammena niṭṭhitopi.
“对于陶器,应如此了知决断”——这是文义上的连接。“用”与“受用”合为“用受用”,是并列复合词。该词应与“瓶盖等陶师所制器皿”一词相连接。“小塔等”——在此处,“iti”一词即“这些”的意思。这一切从施予僧团之时起,便成为重物,这是文义上的连接。“不超过量”这一限定语,应与所限定的“小瓶”一词连接。“在此”——在陶器的情形中,或依于处所,或依于所从出者,以此为缘。在陶器一类中,小水瓶属于器皿之列;同样地,在铜器中也如此,这是文义上的连接。“在此”——指在重物的判断中。显示巴利原文
Mattikābhaṇḍe evaṃ vinicchayo veditabboti yojanā, upabhogo ca paribhogo ca upabhogaparibhogaṃ, samāhāradvando. Idaṃ padaṃ ‘‘ghaṭapidhānādikulālabhājana’’nti padeneva sambandhitabbaṃ. Thupikātīti ettha itisaddo imasaddattho. Idaṃ sabbaṃ saṅghassa dinnakālato paṭṭhāya garubhaṇḍanti yojanā. ‘‘Anatirittapamāṇo’’ti visesanapadaṃ ‘‘ghaṭako’’ti visesyapadeneva sambandhitabbaṃ. Etthāti mattikābhaṇḍe, ādhāre vā niddhāraṇe vā ttha paccayo. Mattikābhaṇḍe kuṇḍikā bhājanīyakoṭṭhāsaṃ bhajati, evaṃ lohabhaṇḍepīti yojanā. Etthāti garubhaṇḍavinicchaye.
施予新作业之论显示巴利原文
Navakammadānakathā
323 「仅以货包安置」:此处「货包安置」即「货包连结」,故说「仅以鸽货包连结」。「彼」指比丘。「火葬堆烟」是指火葬堆上升起的烟。「唯此」指那仅仅是比丘的住处,应如此连结。「烟时」指烟升起之时。「已观察」意指于烟时已作观察,具备烟时性。作出「成为烟时性」的义理联结后,便说明在圣典中应与「完成住处」一词相搭配。「已作完成住处」是指已作完成之住处属于此新业,因此称「已作完成住处」。此新业由他们施与,此为连结。乃至椽子未上时,称为未完成,此为连结。「从彼」指从椽子登上之后。「令某人劝导而作」是住处主人自己请某位比丘劝导而作。「五肘住处」,此为连结。「六年新业」,此为连结。「于此」指半覆屋。「彼」即半覆屋。为显示较大者而确定说「十肘、十一肘」。「十年或十一年新业」,此为连结。「从彼」指从十二肘起。「于如铜殿之殿堂」,此为连结。「从彼」指从十二年新业起。显示巴利原文
323.Bhaṇḍikāṭṭhapanamattenāti ettha bhaṇḍikāṭṭhapanaṃ nāma bhaṇḍikayojananti āha ‘‘kapotabhaṇḍikayojanamattenā’’ti. Assāti bhikkhussa. Citakadhūmoti citake uṭṭhito dhūmo. Etassevāti bhikkhussa eva vihāroti sambandho. Dhūmakāleti dhūmassa uṭṭhitakāle. ‘‘Apaloketvā’’ti iminā dhūmakāle apalokitaṃ dhūmakālikaṃ. Dhūmakālikaṃ hutvāti atthayojanaṃ katvā pāḷiyaṃ ‘‘pariyositavihāra’’nti padena sambandhitabbabhāvaṃ dasseti. Katapariyositavihāranti katapariyosito vihāro imassa navakammassāti katapariyositavihāraṃ. Idaṃ navakammaṃ dentīti sambandho. Yāva gopānasiyo na ārohanti, tāva vippakato nāmāti yojanā. Tatoti gopānasiārohanato. Kañcideva samādapetvā kāressatīti vihārasāmikoyeva kañci bhikkhuṃsamādapetvā kāressati. Pañcahatthe vihāreti sambandho. Chavassikaṃ navakammanti sambandho. Etthāti aḍḍhayoge. Soti aḍḍhayogo. Mahallakaṃ niyāmetvā dassento āha ‘‘dasahatthe ekādasahatthe’’ti. Dasavassikaṃ vā ekādasavassikaṃ vā navakammanti sambandho. Tatoti dvādasahatthato. Lohapāsādasadisepi pāsādeti sambandho. Tatoti dvādasavassikanavakammato.
「新业者」是指在新业中已经投入、从事之人。「适时」指在冬季与夏季之时。「为遮止」是为了遮止其他前来的比丘。「住处主人」指施与住处者。「彼」即住处主人。「于家族」是指在传承中。「他们」指你的家族。「彼」即住处主人等。「比丘等应守护」,此为连结。「他们亦」指亲属与侍者等。「于彼亦」是指对于僧团的资具等。「众多住处」,此为连结。「一住处」,此为连结。显示巴利原文
Navakammikoti navakamme yuttapayutto. Utukāleti hemantagimhakāle. Paṭibāhitunti aññesaṃ sampattabhikkhūnaṃ paṭisedhetuṃ. Āvāsasāmikassāti āvāsadāyakassa. Tassāti āvāsasāmikassa. Vaṃseti anvaye. Teti tava. Soti āvāsasāmiādiko. Bhikkhūhi jaggitabboti sambandho. Tepīti ñātiupaṭṭhākāpi. Tasmimpīti saṅghikapaccayepi. Bahū āvāseti sambandho. Ekaṃ āvāsanti yojanā.
「一或住处」,此为连结。「从彼」指从已分配出去的住处,「已生」,此为连结。「然于《库伦地》中说」应如何了解,此为连结。「取一床处」是以个人所有性的方式取用一个床处。「三分」指第三分。此处或有另一种读法。「于此」指于已损坏失坏的住处。「唯个人」是指个人所有,或者如同个人。「守护」即你应守护。「嘿」表示结果。「然如是守护者」指这样守护的住处。「于彼」指在守护之时。「欲施与同住弟子等」指不是把属于僧团的物品安置或新得的住处施与,而是自己只想施与同住弟子等。「得施与同住弟子等」是因为并未以个人所有性取得整座住处,只取一部分,所以可以施与同住弟子等,这是义理。「应令守护,如是说」,此为连结。此处有「说」字的读法,但那种读法并不妥当,因为前面已有「然于《库伦地》中说」一语的形式。显示巴利原文
Ekaṃ vā āvāsanti sambandho. Tatoti visajjitāvāsehi, uppannānīti sambandho. Kurundiyaṃ pana vuttaṃ, kinti vuttanti yojanā. Ekaṃ mañcaṭṭhānaṃ gahetvāti ekaṃ mañcaṭṭhānaṃ puggalikabhāvena gahetvā. Tibhāganti tatiyabhāgaṃ. Ayameva vā pāṭho. Etthāti naṭṭhavihāre. Puggalikamevāti puggalikaṃ eva, puggalikaṃ iva vā. Jaggāti jaggāhi. Hīti phalajotako. Evaṃ jaggito panāti evaṃ jaggito vihāro pana. Tasminti jaggante. Saddhivihārikādīnaṃ dātukāmo hotīti saṅghassa bhaṇḍaṭṭhapanaṃ vā navakānaṃ vasanaṭṭhānaṃ vā adatvā attanoyeva saddhivihārikādīnaṃ dātukāmo hoti. Saddhivihārikādīnaṃ dātuṃ labbhatīti sabbavihāraṃ puggalikabhāvena aggahetvā ekadesasseva gahitattā saddhivihārikādīnaṃ dātuṃ labbhatīti attho. Jaggāpetabbo iti vuttanti yojanā. Ettha ‘‘vutta’’nti pāṭho atthi, so apāṭhoyeva ‘‘kurundiyaṃ pana vutta’’nti padassa ākārattā.
而“另有一语,亦于彼《库伦地》中所述”,应如此连属。“如何所说?”,即说“二比丘”等。“二比丘作”,应如此连属。“由彼”者,即由比丘。“彼即为主”者,谓最初取得彼地之比丘即是主人,此为其义。“于适当之处”者,于适当住所之处。“彼”者,指作为个人所有。“然,凡费用”者,应如此连属。于此,“费用”者,即于彼住处所生费用之根本。所说为“应给与住处之根本”。“彼”者,指作为僧团所有。“于彼处”者,于所造住处之处。“已作住处”者,是表示“附近”的处格形式,即说为“已作住处之附近”。“荫近果近”者,即近荫处与近果处,意为“受用荫与果”。“已观察”者,已观察僧团。“主”者,树之主。“应取去”者,应除去。显示巴利原文
Aññaṃ idampi ca vakkhamānavacanaṃ tattheva kurundiyaṃ vuttanti yojanā. Kinti vuttanti āha ‘‘dve bhikkhū’’tiādi. Dve bhikkhū karontīti sambandho. Yenāti bhikkhunā. Soyeva sāmīti yena sā bhūmi paṭhamaṃ gahitā, soyeva sāmīti attho. Patirūpe ṭhāneti patirūpe senāsanaṭṭhāne. Tanti puggalikakaraṇaṃ. Yaṃ pana vayakammanti yojanā. Ettha ca vayakammanti tasmiṃ vihāre katassa kammassa mūlaṃ. Vihārassa mūlaṃ dātabbanti vuttaṃ hoti. Tassāti saṅghikaṃ karontassa. Tatthevāti katavihāre eva. Katāvāseti samīpatthe bhummavacanaṃ, katāvāsasamīpeti vuttaṃ hoti. Chāyūpagaphalūpagāti chāyaṃ upagacchantā ca phalaṃ upagacchantā ca, chāyāphalāni upaharantāti attho. Apaloketvāti saṅghaṃ apaloketvā. Sāmikāti rukkhasāmikā. Hāretabbāti apanetabbā.
“即使只取少许僧团的藤蔓”,此句是为了显示:若取用僧团之物,在僧团土地上建造住处,该住处即属僧团所有。在说明两层或三层等多层殿堂时,为显示其中一半的部分,而说“若是殿堂”等。“上层殿堂”,应如此连属。“彼”者,指建造住处的比丘;“其下层殿堂”,应如此连属。“于住处”者,于僧团住处,义为住处附近。“于未作之处”者,于尚未建造台座与门廊之处。“台座或门廊”者,指僧团住处的台座或门廊。“于外墙”者,即墙的,或从墙向外。“彼”者,属于建造台座门廊之比丘所有,应如此连属。“不平之山涧等”,应如此连属。“无因”者,于易作之无因。“已作”者,指台座或门廊已作。“于彼”者,于该台座门廊处,所言“僧团无权”,应如此连属。显示巴利原文
‘‘Saṅghikavallimattampi aggahetvā’’ti iminā saṅghikaṃ gahetvā saṅghikāya bhūmiyā sace vihāraṃ karoti, saṅghikamevāti dasseti. Dvibhūmakatibhūmakādīsu pāsādesu upaḍḍhabhāgaṃ dassento āha ‘‘pāsādo ceva hotī’’tiādi. Upari pāsādoti sambandho. Soti vihārakārako bhikkhu, tassa heṭṭhāpāsādoti sambandho. Vihāreti saṅghikavihāre, vihārasamīpeti attho. Akataṭṭhāneti cayapamukhānaṃ akatapubbaṭṭhāne. Cayaṃ vā pamukhaṃ vāti saṅghikavihārassa cayaṃ vā pamukhaṃ vā. Bahikuṭṭeti kuṭṭassa, kuṭṭato vā bahi. Tassāti cayapamukhakārakassa bhikkhussa hotīti sambandho . Visamaṃ pabbatakandarādinti sambandho. Apadeti sukarassa akāraṇe. Kataṃ hotīti cayaṃ vā pamukhaṃ vā kataṃ hoti. Tatthāti cayapamukhesu, saṅgho anissaro iti vuttanti yojanā.
“为取最上卧具”者,应如此连属。显示巴利原文
Varaseyyaṃ gahetunti sambandho.
“再来”:离去后又再回来。“彼”:指接受新业的那位比丘。“此”:指住所。显示巴利原文
Puna āgantvāti pakkamitvā puna āgantvā. Tassāti navakammagāhakassa bhikkhussa. Etanti senāsanaṃ.
关于禁止另作受用等的论说显示巴利原文
Aññatraparibhogapaṭikkhepādikathā
324 “不过度持去”:这里的“过”字是持去的意思,“持”字是受用的意思,因此说“持去他处而不受用”。“凡床椅等”应如此连接理解。“于彼”是指在温德利亚大寺。“其”指床、椅等物。“因此”,由于允许这样的缘故。“其”指床、椅等。“他处”指另一座寺院。“无病”指没有破损、没有朽坏而完好。“于彼寺院”指在温德利亚寺院。“于彼”即在那座寺院。“从彼”即从那座寺院。“善结合”指妥善地连接,意谓既不是根本施与,也不是恢复原状。“从废弃寺院”:是指从比丘们不再挂念而废置的僧团寺院,以及从个人虽仍挂念但已废置的个人寺院。“在常住者之时”:在常住者安住之时。“从彼”指从废弃寺院。显示巴利原文
324.Nātiharantīti ettha atisaddo haraṇattho, harasaddo paribhuñjanatthoti āha ‘‘aññatra haritvā na paribhuñjantī’’ti. Yaṃ mañcapīṭhādīti yojanā. Tatthāti undriyamahāvihāre. Tanti mañcapīṭhādiṃ. Tasmāti yasmā anujānāti, tasmā. Tanti mañcapīṭhādiṃ. Aññatrāti aññaṃ vihāraṃ. Aroganti anaṭṭhājiṇṇattā arogaṃ. Tasmiṃ vihāreti undriyavihāre. Tasminti undriyavihāre. Tatoti undriyavihārato. Suyojitānīti suṭṭhu yojitāni. Mūladānaṃ vā paṭipākatikaṃ vā natthīti adhippāyo. Chaḍḍitavihāratoti bhikkhūhi anapekkhena chaḍḍitasaṅghikavihārato ca puggalena sāpekkhena chaḍḍitapuggalikavihārato ca. Āvāsikakāleti āvāsikānaṃ ṭhitakāle. Tatoti chaḍḍitavihārato.
“为增益业”:这里的“增益”一词是增长的意思,因此说“为增长业”。“此处”是指“为增益业”这一读法。显示巴利原文
Phātikammatthāyāti ettha phātisaddo vaḍḍhanatthoti āha ‘‘vaḍḍhikammatthāyā’’ti. Etthāti ‘‘phātikammatthāyā’’ti pāṭhe.
“车轮状物”:因其以车轮之形滚动,或以车轮之形持取,故名车轮状物,亦即垫足之具。以“以毛毯等包裹而作”一句,说明其制作方式。“以何”指以足。“水”指住处之湿水。应连读为“水不显现”。“不应穿着鞋履践踏”亦应连读。显示巴利原文
Cakkalikanti cakkākārena lāti pavattati, cakkākāraṃ vā lāti gaṇhātīti cakkalaṃ, tadeva cakkalikaṃ, pādapuñjanaṃ, ‘‘kambalādīhi veṭhetvā kata’’nti iminā tassa karaṇākāraṃ dasseti. Yehīti pādehi . Udakanti senāsanassa tintakaṃ udakaṃ. Udakaṃ na paññāyatīti yojanā. Saupāhanena akkamituṃ na vaṭṭatīti yojanā.
“涂灰地”是指涂以灰泥的地面。“涂边地”是指涂以牛粪汁的边地。“足”指床足。“于彼”指于布片。“放置者”指将床足放置者。“于彼”指于那些比丘。“常住者”即恒常居住者,故称常住者。“放置”指放置于床足。“如是”义为:如同常住者之受用,客比丘亦应如是受用。显示巴利原文
Sudhābhūmiyanti sudhāya littāyaṃ bhūmiyaṃ. Paribhaṇḍabhūmiyanti gomayakasāvaparibhaṇḍabhūmiyaṃ. Pādāti mañcapādā. Tasminti coḷake. Ṭhapentassāti mañcapāde ṭhapentassa. Tatthāti tesu bhikkhūsu . Nevāsikāti nibaddhaṃ vasantīti nevāsikā. Ṭhapentīti mañcapāde ṭhapenti. Tathevāti yathā nevāsikā vaḷañjanti, tatheva āgantukehi vaḷañjituṃ vaṭṭatīti attho.
“白壁或”:此处,“或”字将蓝壁等也涵摄在内。因以“门、窗”等总括而言,故门窗等即使未经加工,也不应倚靠。“以任何衣等”为关联语。显示巴利原文
Setabhitti vāti ettha vāsaddena nīlabhittiādayo sampiṇḍeti. ‘‘Dvārampi vātapānampī’’tiādinā sāmaññato vuttattā dvāravātapānādayo aparikammakatāpi na apassayitabbā. Kenaci vā vatthādināti sambandho.
通过「已」这个字,表明「洗足者」一词是「卧」的动词修饰语,而排除其为「比丘」的施事修饰语。因对「在何处卧」心生疑惑,故说「在以洗足后应踏入之处」。以「此为应踏入处之同义词」一句,显示「洗足处」的一种读法之义:洗足后站立于此,故名洗足处;即于彼洗足处。「此」:即「洗足处」之名。「铺展」:问「以何铺展」,故说「以铺展物」。用「以自己所有物」一句,遮止了以僧团的铺展物铺展。「为睡眠亦」:即为了睡眠的缘故,应连属至「蜷缩」;或「为睡眠亦」:指为睡眠之人。「身支」一词为属格,「唯犯」一词为与格,应连属于「毛触之时」。以「以受用之意」一句,显示若非出于受用之心,而以任何业令身支触者,则无犯。应随宜连属于「以手掌触、以足掌触,或践踏」。为显示「以受用之意」一词之义,故说「搬出床椅者」等。显示巴利原文
‘‘Hutvā’’ti iminā ‘‘dhotapādakā’’ti padassa ‘‘nipajjitu’’nti pade kiriyāvisesanabhāvaṃ dasseti, ‘‘bhikkhū’’ti pade kārakavisesanabhāvaṃ nivatteti. Kasmiṃ ṭhāne nipajjituṃ kukkuccāyantīti āha ‘‘dhotehi pādehi akkamitabbaṭṭhāne’’ti. ‘‘Akkamitabbaṭṭhānassetaṃ adhivacana’’nti iminā ‘‘dhotapādake’’ti pāṭhassa dhoto pādo tiṭṭhati ettha ṭhāneti dhotapādakaṃ, tasmiṃ dhotapādaketi atthaṃ dasseti. Etanti ‘‘dhotapādake’’ti nāmaṃ. ‘‘Paccattharitvā’’ti ettha kena paccattharitvāti āha ‘‘paccattharaṇenā’’ti. ‘‘Attano santakenā’’ti iminā saṅghikena paccattharaṇena paccattharaṇaṃ paṭikkhipati. Niddāyatopīti niddāyakāraṇāpi, saṃkuṭiteti sambandho. Atha vā niddāyatopīti niddāyantassapi. ‘‘Sarīrāvayavo’’ti pade sāmyatthachaṭṭhī, ‘‘āpattiyevā’’ti pade sampadānaṃ. Lomesu phusantesūti sambandho. ‘‘Paribhogasīsenā’’ti iminā paribhogaṃ akatvā kenaci kammena sarīrāvayavena phusantassa anāpattīti dasseti. Hatthatalena phusituṃ pādatalena phusituṃ vā akkamituṃ vāti yathālābhayojanā daṭṭhabbā. ‘‘Paribhogasīsenā’’ti padassa atthaṃ dassento āha ‘‘mañcapīṭhaṃ nīharantassā’’tiādi.
关于允许僧团食等的论说显示巴利原文
Saṅghabhattādianujānanakathā
325 通过「僧团之食」一句,显示「僧食」一词为属格复合词。应连属为:「为僧团利益而持来的食物,不能作」。应连属为:「于指定食等中,应知此义」。以「指定而得之比丘之食作」一句,显示其语义:为通过指定而得之比丘所作之食,名为指定食。「如是」:正如从僧团中通过指定而得的比丘那样。「限定」:以「一或」等加以限定。「他们」:得食的比丘。由此显示其语义:为通过邀请而得之比丘所作之食,名为邀请食。以「截筹」一句,显示其语义:截筹而应作之食,名为筹食。「半月等」:应连属为「如是,于布萨、初日等所规定者」。于半月等诸日应作的,为半月食;于布萨应作的,为布萨食;于初日应作的,为初日食,即初日食。「指定食、邀请」:在此,「如是」一词为首义,义为:获得此「指定食、邀请」等语词。何故不仅允许指定食等,也允许僧食?故说「然而因」等。于彼处应连属为「因能」。「他们」:指人们。「彼亦」:僧食亦然。以「亦」字,暗示了指定食等。显示巴利原文
325. ‘‘Saṅghassa bhatta’’nti iminā saṅghabhattanti padassa chaṭṭhīsamāsaṃ dasseti. Saṅghassa atthāya ābhataṃ bhattaṃ kātuṃ na sakkontīti yojanā. Uddesabhattantiādīsu evamattho veditabboti yojanā. ‘‘Uddesena laddhabhikkhūnaṃ bhattaṃ kātu’’nti iminā uddesena laddhabhikkhūnaṃ kātabbaṃ bhattaṃ uddesabhattanti vacanatthaṃ dasseti. Tathevāti yathā saṅghato uddisitvā laddhabhikkhū, tatheva. Paricchinditvāti ‘‘ekaṃ vā’’tiādinā paricchinditvā. Tesanti laddhabhikkhūnaṃ. Iminā nimantetvā laddhabhikkhūnaṃ kātabbaṃ bhattaṃ nimantanabhattanti vacanatthaṃ dasseti. ‘‘Salākāyo chinditvā’’ti iminā salākāyo chinditvā kātabbaṃ bhattaṃ salākabhattanti vacanatthaṃ dasseti. Pakkhikanti uposathikanti pāṭipadikanti evaṃ niyāmetvāti yojanā. Pañcamīādīsu pakkhesu kātabbaṃ pakkhikaṃ. Uposathe kātabbaṃ uposathikaṃ. Pāṭipade kātabbaṃ pāṭipadikaṃ, tameva bhattaṃ pāṭipadikabhattaṃ. Uddesabhattaṃ nimantananti ettha itisaddo ādyattho, uddesabhattaṃ nimantanantiādiṃ imaṃ vohāraṃ pattānīti hi attho. Uddesabhattādīniyeva anujānanamakatvā kasmā saṅghabhattampi anujānātīti āha ‘‘yasmā panā’’tiādi. Tattha yasmā sakkhissantīti sambandho. Teti manussā. Tampīti saṅghabhattampi. Pisaddena uddesabhattādīni apekkhati.
显示僧食等之详说,故说「于彼」等。「于彼」:于「僧食、指定食」等文,应连接为「应知如是决择」,或于僧食等之分别为处格。应连接为「受用者我等今日有十日、十二日」。「从另处」:从另一处所。「于彼」:于僧食。「应告知」:应告知人们。「彼」:僧食,为根本业,「我等」:为使役业。「彼」:僧食。显示巴利原文
Saṅghabhattādīnaṃ vitthāraṃ dassento āha ‘‘tatthā’’tiādi. Tattha tatthāti ‘‘saṅghabhattaṃ uddesabhatta’’ntiādipāṭhe, evaṃ vinicchayo veditabboti yojanā, saṅghabhattādīsu vā niddhāraṇe bhummaṃ, bhuñjantānaṃ amhākaṃ ajja dasa dvādasa divasā ahesunti yojanā. Aññatoti aññasmā ṭhānā. Tatthāti saṅghabhatte. Vattabbāti manussā vattabbā. Tanti saṅghabhattaṃ, dhātukammaṃ, ‘‘amhāka’’nti kāritakammaṃ. Tanti saṅghabhattaṃ.
关于指定食的论说显示巴利原文
Uddesabhattakathā
「此理趣应如是知」是衔接。「由王所遣」是关联。「若有」即若有定食。「由指定者」即由食事指定者。「不应超越」指不应逾越指定食物。「然而他们」指乞食者。「除定食外」意为:将定食安置于固定处所后,便可舍离。「他们」指诸大长老。「乃至一由旬之隔的住处」指彼此相距一由旬而存在的住处。「从定处」即从定食的固定处所。「即使未到达者」指虽未到达食物指定处者。「名为增广界」是说近行界称为增广。「即使已施与僧伽新衣」是说乃至第二分也不应施与,即使已施与僧伽新衣。「以雨安居数」:因被计算故为“数”,雨安居即是“数”,故为雨安居数;依此雨安居数,即以雨安居来计算。若读作“以雨安居数”(具格),则应理解为以雨安居来限定,如此更为妥当。显示巴利原文
Ayaṃ nayo evaṃ veditabboti yojanā. Raññā vā pahiteti sambandho. Sace atthīti sace ṭhitikā atthi. Uddesakenāti bhattuddesakena . Na atikkāmetabbanti uddesabhattaṃ na atikkāmetabbaṃ. Te panāti piṇḍapātikā pana. Ṭhitikaṃ ṭhapetvāti ṭhitikaṃ ṭhitaṭṭhāne ṭhapetvā muñcitvāti attho. Tesanti mahātherānaṃ. Yojanantarikavihāratopīti yojanena byavadhāne ṭhitavihāratopi. Ṭhitaṭṭhānatoti ṭhitikāya ṭhitaṭṭhānato. Asampattānampīti bhattuddesaṭṭhānaṃ asampattānampi. Vaḍḍhitā nāma sīmāti upacārasīmā vaḍḍhitā nāma. Saṅghanavakassa dinnepīti yāva dutiyabhāgo na dātabbo, tāva saṅghanavakassa dinnepi. Vassaggenāti gaṇiyatīti gaṃ, vassameva gaṃ vassaggaṃ, tena vassaggena, vassagaṇanāyāti vuttaṃ hoti. Yadi ‘‘vassagghenā’’ti catutthakkharena pāṭho bhaveyya, evaṃ sati vassaparicchedenāti attho daṭṭhabbo, ayameva yuttataro.
「于一住处」即于一住处界内。「于彼同一食物指定处」中,以“同一”一词排除了在其他处取食。「一」指一位施主。「由彼」即由所遣比丘。「彼事」即彼因缘。「彼日」即所遣之日。「忘失」指因忘念而失。「于食堂」即在名为食物指定处的食堂。「凡本来定食」是衔接。为说明“成为一结合”之义,而说“不远离彼此十二肘”。“新定食”指不同于安置在食物指定处的本来定食的新的定食。「确实」指真实,或因。「此」指指定食物。由于是就“明日”而言,故限定为第二日不得。显示巴利原文
Ekasmiṃ vihāreti ekissaṃ vihārasīmāyaṃ. Tasmiṃyeva bhattuddesaṭṭhāneti ettha evasaddena aññasmiṃ ṭhāne gāhaṇaṃ paṭikkhipati. Ekoti eko dāyako. Tenāti pahitabhikkhunā. So atthoti so hetu. Taṃdivasanti tasmiṃ pahitadivase. Pamussatīti satipavāsena mussati. Bhojanasālāyāti bhattuddesaṭṭhānasaṅkhātāya bhojanasālāya. Yā pakatiṭṭhitikāti yojanā. ‘‘Ekābaddhā hontī’’ti vuttavacanassa atthaṃ dassento āha ‘‘aññamaññaṃ dvādasahatthantaraṃ avijahitvā’’ti. Navaṃ ṭhitikanti bhattuddesaṭṭhāne ṭhapitapakatiṭṭhitikato aññaṃ navaṃ ṭhitikaṃ. Hīti saccaṃ, yasmā vā. Etanti uddesabhattaṃ. ‘‘Sve’’ti niyāmetvā vuttattā dutiyadivase na labbhati.
「某」指施主。「应仅依自住处的定食方式取」:即,凡前往某住处,由于并未进入该处,故应仅依自住处的定食方式而取。「然而所施食物应取」是衔接。「已到达者」指已到达所施处者。「于彼处」即于所施处,唯已到达者可得,这是关联。「彼住处」指已进入的住处。「于彼彼处」即于名为村门、街道、十字路口等处。「入于内近行者」中,“内近行”指十二肘之内。显示巴利原文
Kocīti dāyako. Sakavihāre ṭhītikāvaseneva gāhetabbanti yaṃ vihāraṃ gacchanti, tattha apaviṭṭhattā sakavihāre ṭhitikāvaseneva gāhetabbaṃ. Dinnaṃ pana bhattaṃ gāhetabbanti sambandho. Sampattānanti dinnaṭṭhānaṃ sampattānaṃ. Tatthāti dinnaṭṭhānaṃ, sampattānaṃyevāti sambandho. Tassa vihārassāti paviṭṭhavihārassa. Tasmiṃ tasmiṃ ṭhāneti gāmadvāravīthicatukkasaṅkhāte tasmiṃ tasmiṃ ṭhāne. Antoupacāragatānanti ettha antoupacāro nāma dvādasahatthabbhantaraṃ.
为了说明村门近行、街道十字路口近行、屋近行这三者中屋近行的差别,而说“此中屋近行”等语。“此中”指在这三种近行当中。“应知屋近行”是关联句。“一近行屋”是指只有一个近行的屋。“这些”指那四间屋。其中的“于彼处”指在这四间屋中。“一家族之屋”是关联句。“一共同受用”指由同一门共同受用。末尾的“于彼处”则指在一个近行中。显示巴利原文
Gāmadvārūpacāra vīthicatukkūpacāra gharūpacāresu tīsu gharūpacārassa visesaṃ dassento āha ‘‘gharūpacāro cetthā’’tiādi. Etthāti tīsu upacāresu. Gharūpacāro veditabboti sambandho. Eko upacāro etthāti ekūpacāraṃ gharaṃ. Imesanti catunnaṃ gharānaṃ. Tatthāti catūsu gharesu. Ekakulassa yaṃ gharanti sambandho. Ekavaḷañjanti ekadvārena samānaparibhogaṃ. Tatthāti ekūpacāre.
“然而,凡一屋所作”是关联句。“为乐住故”意指为了断除诤论而得安住之乐。“于彼彼处”是指被墙壁区隔的各个地方。显示巴利原文
Yaṃ pana ekaṃ gharaṃ katanti sambandho. Sukhavihāratthāyāti kalahaṃ vicchinditvā sukhavihāratthāya. Tasmiṃ tasmiṃ ṭhāneti bhittiyā paricchinne tasmiṃ tasmiṃ ṭhāne.
“然而,于何屋中令坐”是关联句。“凡住宅”是连属。显示巴利原文
Yasmiṃ pana ghare nisīdāpentīti sambandho. Yampi nivesananti yojanā.
“凡是生起的指定食利得,他即获得”这是关联。“虽可见,然而……”这是关联。显示巴利原文
Yo pana uddesalābho uppajjati, so pāpuṇātīti yojanā. Kiñcāpi dissanti, tathāpīti yojanā.
“然而,凡”指比丘,“得”是关联。“于他”:于自己以外的他人。“由彼”:由得到指定食的比丘。显示巴利原文
Yo panāti bhikkhu pana, labhatīti sambandho. Aññasminti attanā aññasmiṃ. Tenāti uddesabhattaṃ labhantena bhikkhunā.
“于待时者”:指正在等待用食时间的比丘们,“已坐”是关联。“某人说”是关联。“或说:给与僧团指定钵”是关联。“即此方法”:在将比丘代入钵的位置而解说时,这句话指示了相同的道理。显示巴利原文
Kālaṃ paṭimānentesūti bhojanakālaṃ paṭimānentesu bhikkhūsu, nisinnesūti sambandho. Koci manusso vadatīti sambandho. Saṅghuddesapattaṃ detha iti vāti yojanā. ‘‘Eseva nayo’’ti iminā pattassa ṭhāne bhikkhuṃ pakkhipitvā vutte atidisati.
“于此”是指在指定食,或指在如此言说时。“可爱”指具可爱之戒。“由彼”指由指定者。为显“如何知”故说“由十年所得”。“彼之”即指定者之,与“言”相连。“微声”指轻声。“离声”也是另一种读法,意为无声。“一切新者之”指一切比丘中的新者。“纵在影下被问”是轻蔑义,用为处格,或属格。“不得”指因已令得之故,反而不应得。“纵坐者,纵眠者”亦是轻蔑的属格,指坐着的比丘,或即使眠者的意思。“实然”指真实。“此名应分物”为连接句。“于彼”指于“唯至达者得”这一言说中。“由近行”指由十二肘的近行。“于彼”是指于内围绕中。显示巴利原文
Etthāti uddesabhatte, evaṃvacane vā. Pesaloti piyasīlo. Tenāti uddesakena. Kinti jānātīti āha ‘‘dasavassena laddha’’nti. Tassāti uddesakassa, vacananti sambandho. Appasaddāti saṇikasaddā. ‘‘Apasaddā’’tipi pāṭho, nissaddāti attho. Sabbanavakassāti sabbesaṃ bhikkhūnaṃ navakassa. Chāyāyapi pucchiyamānāyāti anādare bhummavacanaṃ, sāmivacanaṃ vā. Na labhatīti pāpuṇāpitattā na labhati. Nisinnassāpi niddāyantassāpīti anādare sāmivacanaṃ, bhikkhussa nisinnassāpi niddāyantassāpīti attho. Hīti saccaṃ. Etaṃ bhājanīyabhaṇḍaṃ nāmāti yojanā. Tatthāti ‘‘sampattasseva pāpuṇātī’’ti vacane. Upacārenāti dvādasahatthūpacārena. Tasminti antoparikkhepe.
与“有某位优婆塞送来”相连。“以上妙食”意为以上妙诸食。与“以水”“充满”相连。“众人已来”是关联句。“由何”指由那位比丘。“去”是事由。“三衣围绕”指被三衣所围绕,或具足三衣围绕,这是指定食的含义。“的确,此比丘确有如此福德殊胜”是连接句。故言“然而水岂不也是彼之福德殊胜?为何他得他人指定食?”以说明“然而水”等语。显示巴利原文
Koci upāsako pahiṇātīti sambandho. Paṇītabhojanānanti paṇītabhojanehi. Udakassāti udakena, pūretvāti sambandho. Āgatā manussāti sambandho. Yenāti bhikkhunā. Yanti vatthu. Ticīvaraparivāranti ticīvarena parivāritaṃ, ticīvaraparivāravantaṃ vā uddesabhattanti attho. Hi saccaṃ assa bhikkhussa puññaviseso īdisoti yojanā. Nanu udakaṃpissa puññavisesaṃ, kasmā aññaṃ uddesabhattaṃ labhatīti āha ‘‘udakaṃ panā’’tiādi.
“那些取来之人已到”是连接句。“他们”指大长老等。与“由年少沙弥们”即由年少的沙弥们,“获得”相关联。显示巴利原文
Gahetvā āgatā te manussāti yojanā. Tesanti mahātherādīnaṃ. Daharasāmaṇerehīti daharehi sāmaṇerehi, laddhesūti sambandho.
「在彼处」:指在指定食处。「在前」:指在大长老们之前。「钵」:即僧团指定钵,与「未取」相连。「已携来的也是指定食」:此为连接。显示巴利原文
Tatthāti uddesabhatte. Puratoti mahātherānaṃ purato. Patteti saṅghuddesapatte, agāhiteyevāti sambandho. Āhaṭampi uddesabhattanti sambandho.
「一人说」:此为连接。「彼」:指人,「说」:此为连接。「如你所喜,如是说而携来」:这是句义结合。「名为被放任的使者」:指舍弃自己的意愿、随顺施主意愿而被差遣者,即称为使者。「或依次第之钵」:指从僧团按次第获得的钵,这是针对邀请食所说。「所欲者」:即被差遣使者所想要的。「彼」:指愚者,「不应说」:此为连接。「应以询问的部分而说」:此为连接。「于彼」:指所说之缘由。显示巴利原文
Eko vadatīti sambandho. Soti manusso, bhaṇatīti sambandho. Yathā te ruccati, tathā vatvā āharāti yojanā. Vissaṭṭhadūto nāmāti attano ruciṃ vissajjitvā tassa ruciyā vissaṭṭho dūto nāma. Paṭipāṭipattaṃ vāti saṅghato paṭipāṭiyā laddhaṃ pattaṃ vā, idaṃ nimantanabhattaṃ sandhāya vuttaṃ. Yaṃ icchatīti vissaṭṭhadūto yaṃ icchati. Soti bālo, na vattabboti sambandho. Pucchāsabhāgena vadeyyāti sambandho. Tatoti vadanakāraṇā.
「诡诈常食」:指与其他指定食混合之后,以类似正直常食的方式运作,而以诡诈方式流传的常食。为了详细说明这个意义,所以说「或王」等。「单独行食」:指各别单独而行、单独而食,即不与其他指定食混合,各自单独食用,这样的食物便称为单独行食。「某些比丘去了」:此为连接。「于他们」:对于那些比丘。「即于彼时」:正当他们坐时。「又即于彼时」:正当他们取时。当说到「美妙食」时,问「从几岁开始」,回答「从这样这样岁数」,如此所说,即是句义结合。「已取」:指不知常食的客比丘已在钵中取了食。「即使来者也是知常食之比丘」:此为连接。这一法则在后面的情况也同样适用。「比丘们只是来」:指比丘们不取钵而仅仅前来,这是意趣所在。显示巴利原文
Kūṭaṭṭhitikānāmāti aññehi uddesabhattehi missetvā ujukaṭṭhitikāya pavattitvā kūṭena pavattā ṭhitikā nāma hoti. Tamevatthaṃ vitthārento āha ‘‘rañño vā hī’’tiādi. Ekacārikabhattānīti pati ekaṃ katvā caritabbāni bhakkhitabbānīti ekacārikāni, aññehi uddesabhattehi amissetvā pati ekaṃ katvā bhakkhitabbānīti vuttaṃ hoti, tāniyeva bhattāni ekacārikabhattāni. Ekacce bhikkhū gatāti sambandho. Tesūti ekaccesu bhikkhūsu. Taṅkhaṇaṃyevāti tasmiṃ nisinnakkhaṇeyeva. Puna taṅkhaṇaṃyevāti tasmiṃ gāhaṇakkhaṇeyeva. ‘‘Paṇītabhatta’’nti vutte ‘‘kativassato paṭṭhāyā’’ti vadanti, ‘‘ettakavassato nāmā’’ti vutteti yojanā. Gāhiteti ṭhitikaṃ ajānantehi āgantukehi patte gāhite. Āgatehipi ṭhitikaṃ jānanakabhikkhūhīti sambandho. Eseva nayo paratopi. Bhikkhūyeva āgacchantūti pattaṃ aggahetvā bhikkhūyeva āgacchantūti adhippāyo.
“不”:指不知常食的客比丘。“王供养后”:指国王在自己家中供养之后。“携去”:是给予客比丘;“于钵中亦然”则为连接(应连接起来理解)。“所携来者”:指食后所携带回来的食物。“彼不应取”:此食物因量少,不应依常食之规而取。“携去”:仍是给予客比丘。“成为债”:即成为债务。所谓债,即是具有应偿还之性质,因此须偿还才是其意趣所在。“于此”:即对于不知常食而受食之处。“应暂坐”:应稍作等待而坐。“以钵之位置取亦如债”:持钵所处的位置若取食,也同样成债,这是前长老的见解。若如此,两位长老的主张便完全一致。显示巴利原文
Neti ṭhitikaṃ ajānante āgantuke. Rājā bhojetvāti rājā attano gehe bhojetvā. Nesanti āgantukānaṃ, pattepīti sambandho. Yaṃ āhaṭanti yaṃ bhattaṃ abhuñjitvā āhaṭaṃ. Taṃ na gāhetabbanti taṃ bhattaṃ ṭhitikāya na gāhetabbaṃ thokattā. Nesanti āgantukānaṃ. Gīvā hotīti iṇaṃ hoti. Iṇaṃ nāma paṭidātabbasabhāvo hoti, tasmā paṭidātabbanti adhippāyo. Etthāti ṭhitikaṃ ajānitvā bhuttaṭṭhāne. Tāva nisīditabbanti tāva āgametvā nisīditabbaṃ. Pattaṭṭhānena gāhaṇampi gīvāsadisoti purimatherassa mati bhaveyya. Evañhi sati dvinnaṃ therānaṃ vādo sadisoyeva.
“一钵食”:是连接词(应连接理解)。“如是者”:指具备三衣随身、价值百千钱者。“此”:即钵食。如此于诸注疏中有所说明。显示巴利原文
Eko piṇḍapātoti sambandho. Tathārūpoti ticīvaraparivāro satagghanako. Ayanti piṇḍapāto. Iti vuttaṃ aṭṭhakathāsu.
“一比丘”:是连接词。“中间腐坏者”:于指定施食之间,在中间腐坏、滴漏,即称为中间腐坏者。“但满腊之沙弥”:这是句义的结合。“彼受具足沙弥的常食已过”:为连接。“彼”:指得指定施食的比丘。“近处”:即在自己身边。“若他们以盗心携去”:若持钵者以盗心将那只钵带走。“成为债”:布施钵者便成为负债。“彼比丘”:指坐在近处的那位比丘。“应”:即就布施钵者而言(应作之义)。各版本中有“此”的读法,但并不妥善。“于彼”:从指定施食之家。为彰显“善携去”一语的含义,故说“因食物已施舍,故不成债”。显示巴利原文
Eko bhikkhūti sambandho. Antarābhaṭṭhakoti uddesabhattassa antare vemajjhe bhassati galatīti antarābhaṭṭhako. Paripuṇṇavasso yo pana sāmaṇeroti yojanā. Tassa upasampajjitasāmaṇerassa ṭhitikā atikkantāti sambandho. Soti uddesabhattapatto bhikkhu. Samīpeti attano samīpe. Tañce theyyāya harantīti taṃ pattaṃ pattahārakā theyyāya haranti ce. Gīvā hotīti pattadāpakassa gīvā hoti. So bhikkhūti samīpe nisinno so bhikkhu. Assāti pattadāpakassa. ‘‘Aya’’nti potthakesu pāṭho atthi, so na sundaro. Tatoti uddesabhattagharato. ‘‘Suhaṭo’’ti vacanassa atthaṃ dassento āha ‘‘bhattassa dinnattā gīvā na hotī’’ti.
“萨迪亚那咖”指指定食的受食者,“有”是连接词。句意连接:“即使以十钵令人持来食物”。“名为比丘施物”指由比丘所施之物。“彼比丘”即那位萨迪亚那咖比丘。“诸比丘”指那些行乞食的比丘。“说‘尊者们,请来做我的同伴’之后”是连接。“彼之”指近事男的。“于彼处”指在近事男家中。“唯彼之”指唯独属于萨迪亚那咖的。“其余”指九位行乞食者。“携去”指给十位比丘。“彼比丘之”指萨迪亚那咖比丘的。“已食者”指已食之人。显示巴利原文
Sādiyanakoti uddesabhattasādiyanako, hotīti sambandho. Dasahipi pattehi bhattaṃ āharāpetvāti yojanā. Bhikkhudattiyaṃ nāmāti bhikkhunā dattiyaṃ nāma. So bhikkhūti sādiyanako so bhikkhu. Te bhikkhūti piṇḍapātike te bhikkhū. Etha bhante mayhaṃ sahāyā hotha iti vatvāti sambandho. Tassāti upāsakassa. Tatthāti upāsakassa ghare. Tassevāti sādiyanakasseva. Itareti navapiṇḍapātikā. Nesanti dasannaṃ bhikkhūnaṃ. Tassa bhikkhunoti sādiyanakassa bhikkhuno. Bhuttāvīnanti bhuttavantānaṃ.
“他们”指九位行乞食者,“所说前往”是连接。“于彼处”指在近事男家中。“于彼处”指在十位比丘之中。句意连接:当一人以甜美音声作随喜时,听闻法语。“名为未作分”:先前未作,故为“未作”;此即是“分”,即部分,故为“未作分”,意思是称为客来分。显示巴利原文
Teti navapiṇḍapātikā, vuttā gacchantīti sambandho. Tatthāti upāsakassa ghare. Tatrāti dasasu bhikkhūsu. Madhurena sarena anumodanaṃ karontassa ekassa dhammakathaṃ sutvāti yojanā. Akatabhāgo nāmāti pubbe na kariyitthāti akato, soyeva bhāgo koṭṭhāsoti akatabhāgo, āgantukabhāgo nāmāti attho.
“一位近事男施与”是连接。“此”指嚼食与啖食。句意连接:“应施与钵主”。“除外”指依常法除外。无论说了“令全体僧众受用”后离去,还是未说任何话语而离去,由于最初已说“施与一切僧伽的钵”,都应分配后受用。显示巴利原文
Eko upāsako detīti sambandho. Imanti khādanīyabhojanīyaṃ. Pattasāmikassa dātabbanti yojanā. Ṭhapetvāti pakatiyā ṭhapetvā. ‘‘Sabbo saṅgho bhuñjatū’’ti vatvā ca kiñci avatvā ca gatepi paṭhamameva ‘‘sabbaṃ saṅghikaṃ pattaṃ dethā’’ti vuttattā bhājetvā paribhuñjitabbaṃ.
“以钵持来”应联系起来理解。“各一团”,即每位比丘各得一抟食。“住”是居住的意思。“为谁之”,意为“你为谁的利益而持来”,应如此结合文意。“由一比丘”一词,在“应取”中作使役业,在“食”中作根本业,说为应学法中的后缀。显示巴利原文
Pātiyā āharitvāti sambandho. Ekekaṃ ālopanti ekekassa bhikkhussa ekekaṃ ālopaṃ. Acchatīti vasati. Kassa teti kassa atthāya tayā, ānītanti yojanā. ‘‘Ekena bhikkhunā’’ti padaṃ ‘‘gāhetabba’’nti pade kāritakammaṃ, ‘‘bhatta’’nti dhātukammaṃ tabbapaccayo vadati.
“未说持来何物”,指没有问近事男“你持来了什么”。也有读法作“你将持来何物”,意思是你将持来什么。结合上下文,意为“对于有眷属的粥、昂贵的果以及殊胜的嚼食,应当同样作特别的常食规定”。“唯一常食”是指相同的常食。“在那里对糖浆也一样”,此处用“如是”一词指代“唯一常食适用”这一表述。显示巴利原文
Kiṃ āharīyatīti avatvāti kiṃ vatthu tayā āharītīti upāsakaṃ apucchitvā. ‘‘Kiṃ āharissasī’’tipi pāṭho, kiṃ vatthuṃ tvaṃ āharissasīti attho. Saparivārāya yāguyā ca mahagghānaṃ phalānañca paṇītānaṃ khajjakānañca tathā āveṇikā ṭhitikā kātabbāti yojanā . Ekā eva ṭhitikāti samānā eva ṭhitikā. Tathā phāṇitassāti ettha tathāsaddena ‘‘ekā eva ṭhitikā vaṭṭatī’’ti padaṃ atidisati.
关于邀请食的论说显示巴利原文
Nimantanabhattakathā
邀请有两种:个人邀请和僧团邀请。其中,关于个人邀请,说道“若是个人邀请,自己就是主人”。不通过“请从僧团中指定若干比丘”等方式,而是邀请说“请为若干比丘接受食物”后所施与的,称为僧团邀请。“此处”指在邀请中。“对常乞食者也适用”,是因为以“比丘”这一如法用语来说,所以对常乞食者也适用。“按次第”是指依从僧团所得的次第。应连接为“已来的人说”。“中断”是指中断“你们且去”这句话。显示巴利原文
Nimantanaṃ puggalikaṃ saṅghikañcāti duvidhaṃ. Tattha puggalikaṃ sandhāya vuttaṃ ‘‘puggalikaṃ ce sayameva issaro’’ti. ‘‘Ettake bhikkhū saṅghato uddisathā’’tiādīni avatvā ‘‘ettakānaṃ bhikkhūnaṃ bhattaṃ gaṇhathā’’ti nimantetvā dinnaṃ saṅghikaṃ nimantanaṃ nāma. Etthāti nimantane. Piṇḍapātikānampi vaṭṭatīti ‘‘bhikkha’’nti kappiyavohārena vuttattā piṇḍapātikānampi vaṭṭati. Paṭipāṭiyāti saṅghato laddhapaṭipāṭiyā. Āgatamanusso vadatīti sambandho. Vicchinditvāti ‘‘tumhe ca gacchathā’’ti vacanaṃ vicchinditvā.
“从受邀供食之家”:从被邀请而施食的家中。“一人带来”表示连接关系。“装满后”指将食物装满。“它”指食物。“此处亦”是说,在受邀时也是如此。显示巴利原文
Nimantanabhattagharatoti nimantanabhattassa dinnagharato. Eko āharatīti sambandho. Pūretvāti bhattassa pūretvā. Tanti bhattaṃ. Idhāpīti nimantanepi.
“由彼”表示原因。“彼比丘”一句中,“比丘”是原形,“可厌者”则是变化形。“应是”指应当是,或有。应连接为:对说“我为钵而来”的人,应给予钵。“携食之钵”指以此携带食物而来,故称携食者,此钵即是携食之钵,亦即它。“次第食”指依次第所得的食物。显示巴利原文
Tatoti vadanakāraṇā. ‘‘So bhikkhū’’ti padaṃ ‘‘assā’’ti pade pakatikattā, ‘‘jigucchanīyo’’ti padaṃ tattheva vikatikattā. Assāti bhaveyya, hoti vā. ‘‘Pattatthāya āgatomhī’’ti vadantassa tassa patto dātabboti yojanā. Bhattāharaṇakapattanti bhattaṃ āharati anenāti bhattāharaṇako, soyeva patto bhattāharaṇakapatto, taṃ. Paṭipāṭibhattanti paṭipāṭiyā laddhaṃ bhattaṃ.
“依团食住”:依靠每一口食所得的食物而住。“以团食计”:于每一口食中以此计数。这种方式与指定食施有所区别。“为谁带来”应理解为:你为谁的利益而带来?“为僧团我之食物”:为了僧团的利益,我带来食物。“为长老们我之食物”:为了长老们,我带来食物。显示巴利原文
Ālopabhattaṭṭhitikatoti ekekaālopena laddhassa bhattassa ṭhitikato. Ālopasaṅkhepenāti ekekasmiṃ ālope taṃsaṃkhipanena. Ayaṃ nayo uddesabhattato viseso. Kassa te ābhatanti kassa atthāya tayā ābhatanti yojanā. Saṅghassa me bhattanti saṅghassa atthāya mayā bhattaṃ ābhataṃ. Therānaṃ me bhattanti therānaṃ mayā bhattaṃ ābhataṃ.
“近事男派遣”是连接。“此三人”指僧团长老、以持经头陀而知名者,以及食施指定者,这三人。“询问”意为这样询问:“我是从僧团中取,还是与我所认识的那些人一同前来?”“已登上”指已经登上。“自己为第九”指自己为这其中的第九位,与那些比丘们同往,这是连接。“因”是因为。“这些比丘”即指僧团长老等那三位比丘。“由彼”应连接为:由不以持经头陀等而知名之比丘应行。“或依止者,或汝等所知之比丘,或取那些比丘”是连接。“自己应往另一村”是连接。“即彼村”指那受邀之村。显示巴利原文
Upāsako pahiṇātīti sambandho. Ime tayo janāti saṅghatthero ca ganthadhutaṅgavasena abhiññāto ca bhattuddesako cāti ime tayo janā. Pucchitunti ‘‘kiṃ saṅghato gaṇhāmi, udāhu ye jānāmi, tehi saddhiṃ āgacchāmī’’ti pucchituṃ. Āruhiyitthāti ārūḷhā. Attanavamehīti attā navamo etesanti attanavamā, tehi bhikkhūhīti sambandho. Hīti yasmā. Ete bhikkhūti saṅghattherādayo tayo ete bhikkhū. Tenāti ganthadhutaṅgādīhi anabhiññātena bhikkhunā paṭipajjitabbanti sambandho. Nissitake vā, ye bhikkhū jānātha, te bhikkhū vā gahetvāti yojanā. Attanā añño gāmo gantabboti sambandho. Soyeva gāmoti nimantanagāmoyeva.
“于彼处”指于食堂。“于庆典等”指于节日等,“等”字包含以其他任何因缘人们的大集会。“那时”指在那受邀之时。“从集会处”指从比丘们的集会处。“随力”指与能力相应,不超越能力,这是它的含义。在此,“力”字也是称为矛的武器的表示,因此为了避免那种理解而说“随能力”。显示巴利原文
Tatrāti asanasālāyaṃ. Ussavādīsūti chaṇādīsu. Ādisaddena aññena kenaci kāraṇena manussānaṃ bahusannipātaṃ saṅgaṇhāti. Tadāti tasmiṃ nimantanakāle. Sannipātaṭṭhānatoti bhikkhūnaṃ sannipātaṭṭhānato. Yathāsattīti sattiyā anurūpaṃ, sattiṃ anatikkamitvāti attho. Ettha ca sattisaddassa kuntasaṅkhātassa satthassapi vācakattā taṃ paṭikkhipanto āha ‘‘yathābala’’nti.
“或僧团长老前来”是连接。因为考虑到多个行动者,所以用了“前来”的复数形式。“一次”指在一日,即来的那一天,这是它的含义。“约定时间”指在那里自己住处的固定时间。“第二次”指在第二日。“新来客”指未曾来过的新到来的客人。“于彼处”指在那钵处。“他们”即指新来客。“此处”指从未曾来过之处。显示巴利原文
Saṅghatthero vā āgacchantīti sambandho. Bahukattāramapekkhitvā ‘‘āgacchantī’’ti bahuvacanavasena vuttaṃ. Ekavāranti ekasmiṃ divase, āgamanadivaseti attho. Paṭibaddhakālatoti tattheva sakaṭṭhāne vāsassa nibaddhakālato. Dutiyavāreti dutiyadivase. Abhinavaāgantukāvāti anāgamanapubbā abhinavā āgantukāva. Tatrāti tasmiṃ pattaṭṭhāne. Tesanti abhinavaāgantukānaṃ. Etthāti anāgatapubbaṭṭhāne.
“一切处”,指一切自住处与客住处。“由彼”,指由这位多得比丘。“不分别”,指不加区分。显示巴利原文
Sabbatthāti sabbesu sakaṭṭhānaāgantukaṭṭhānesu. Tenāti atilābhinā bhikkhunā. Avisesetvāti visesamakatvā.
关于签筹食的论说显示巴利原文
Salākabhattakathā
应如此连接:“然而签食应如是知”。“由言”一词,是“应给与”一词的能显因。“或由签”,即或由草签。“某名的”,指名为某甲的优婆塞。“系缚”,指书写,即切断之意。为了显示“堆积”一词的含义,故说“以上下次序反复搅动”。应连接为:应由指定食物者给与。显示巴利原文
Salākabhattaṃ pana evaṃ veditabbanti yojanā. ‘‘Vacanato’’ti padaṃ ‘‘dātabbā’’ti pade ñāpakahetu. Salākāya vāti kusadaṇḍe vā. Asukassa nāmāti asukassa nāma upāsakassa. Upanibandhitvāti likhitvā, chinditvāti attho. ‘‘Opuñjitvā’’ti padassa atthaṃ dassento āha ‘‘punappunaṃ heṭṭhupariyavasena āloḷetvā’’ti. Bhattuddesakena dātabbāti sambandho.
“不多”,指少量。“即使依村落”,即主要依所得均等的村落。“pi”字则指家族。应连接为:“由分发者所分发的”。“有六十份签食”,这是连接。“其中”,指这二、三份签食之中。显示巴利原文
Na bahukāti appakā. Gāmavasenapīti yebhuyyena samānalābhagāmavasenapi. Pisaddena kulaṃ apekkhati. Gāhentena gāhitānevāti sambandho. Saṭṭhisalākabhattāni hontīti yojanā. Tesanti dvinnaṃ tiṇṇaṃ salākabhattānaṃ.
“彼”指多签食村。“然而彼”则指一签食。“于这些”指于诸比丘。“由强制”意为由于路途遥远,即使不愿去的人,也因一人之强制而必须去。“彼”指签食。“此岸村”指位于此岸的村落。“以已取想”指以“已经取得”的想法。“再来寺院”:并非真的再次来到寺院,而是先在此岸村取了签食,之后来到寺院,让它进入自己钵中而食用,这样也是可以的。既然如此,为什么需要来寺院呢?难道未取签食的人,因为食物到了自己钵中就可以取用吗?因此说“不是这样”等。“因”指因为在界外不能取僧团所得之物,所以应当来寺院,这是连接词。“或依一巴哈”指或者按照一种称为家行列的巴哈(分配)。“及于街等”指以及在街巴哈家族,在排除时作地格。“何处”指在什么地方。“签不存在时”指在没有签食的情况下,这是连接词。“即使指定”指即使指定“某村之签食给你”等村落等等。显示巴利原文
Tanti bahusalākabhattagāmaṃ. Taṃ panāti ekasalākabhattaṃ pana. Etesūti bhikkhūsu. Niggahenāti dūrattā anicchantassapi ekassa niggahena. Tanti salākabhattaṃ. Orimagāmeti orabhāge ṭhite gāme. Gāhitasaññāyāti gāhitā iti saññāya. Puna vihāraṃ āgantvāti puna vihāraṃ anāgantvā orimagāme salākabhattāni paṭhamaṃ gahetvā pacchā vihāraṃ āgantvā attano pāpetvā bhuñjitumpi vaṭṭati. Kasmā puna vihāro āgantabbo, nanu agāhitopi attano pattattā gahetvā bhuñjituṃ vaṭṭatīti āha ‘‘na hī’’tiādi. Hi yasmā bahisīmāya saṅghalābho gāhetuṃ na labbhati, tasmā vihāro āgantabboti yojanā. Ekabāhavasena vāti ekāya gharapāḷisaṅkhātāya bāhāyavasena vā. Vīthiādīsu cāti vīthibāhakulesu ca, niddhāraṇe bhummaṃ. Yatthāti yasmiṃ ṭhāne. Salākāsu asati asantāsūti yojanā. Uddisitvāpīti ‘‘asukagāmassa salākabhattāni tuyhaṃ pāpuṇantī’’ti gāmādīni uddisitvāpi.
为详述彼义,故说“然则”等语。此中,“由彼”指由派签的比丘。应当连接为“应取”。“间隔村”指因极其遥远而须间隔前往的村庄。“于彼”指彼村。显示巴利原文
Tamevatthaṃ vitthārento āha ‘‘tena hī’’tiādi. Tattha tenāti salākadāyakena bhikkhunā. Gāhetabbanti sambandho. Vāragāmeti atidūrattā vārena gantabbe gāme. Tatrāti taṃ gāmaṃ.
“超过半由旬”指超过半由旬之处。“当日”指接受签食的那一天。“不去者,不应给与彼”,这是连接,意思是如果不去,就不应给他。“因”表原因。“然而三日”是持续连接中的受格用法。“彼”指此岸轮值村的签。“然而应如何严格施行羯磨?”因此说“不应从六十或五十减少”。“住处轮值”指为守护住处而设立的轮值。“住处轮值者”指以轮值守护住处,或取了轮值而守护住处的人,应给与他,这是连接。“住处守护者”即守护住处者。“变异”指净信的变异。“应给与其他家族”指应给与其他家族的粥等。显示巴利原文
Atirekagāvuteti gāvutato atireke ṭhāne. Taṃdivasanti tasmiṃ salākabhattagahaṇadivase. Yo na gacchati, tassa na dātabbāti yojanā. Hīti yasmā. Tīṇi pana divasānīti accantasaṃyoge cetaṃ upayogavacanaṃ. Tanti orimavāragāmasalākaṃ. Daṇḍakammaṃ pana kinti gāḷhaṃ kātabbanti āha ‘‘saṭṭhito vā paṇṇāsato vā na parihāpetabba’’nti. Vihāravāroti vihārassa rakkhanatthāya vāro. Vihāravārikassāti vihāraṃ vārena, vāraṃ gahetvā vā rakkhatīti vihāravāriko, tassa dātabbāti sambandho. Vihāragopakāti vihāraṃ gopentīti vihāragopakā. Aññathattanti pasādaññathattaṃ. Aññesu kulesu dātabbāti aññesaṃ kulānaṃ yāguādayo dātabbā.
「取了轮值后」:指令其他人取了轮值之后。「送去」:送去给住处的轮值者们。「签」:考虑到原作者的用词,是以复数形式「诸位」而说的。「仅增益业」:只是为了守护住处,僧团应当给与的增益业而已。「以及其他」:以“pi”字显示,不限于增益业,还包含其他。「超过额外分之」:即超过的额外分,超过的那一部分。显示巴利原文
Vāraṃ gāhetvāti aññehi vāraṃ gāhāpetvā. Nesanti vihāravārikānaṃ. Salākāti pakatikattāraṃ apekkhitvā ‘‘bhavantī’’ti bahuvacanavasena vuttaṃ. Phātikammamevāti vihārarakkhanatthāya saṅghena dātabbaphātikammameva. Aññampīti pisaddena na kevalaṃ phātikammameva, aññampīti dasseti. Atirekauttaribhaṅgassāti atirekaṃ uttaribhaṅgametassāti atirekauttaribhaṅgaṃ, tassa.
「得签」:指签被得到了。「当日」:在得到签的那一天。「仅一人」:每人各一份。「分开后」:将那些两份、三份的独行食分开,解开纠结之后。显示巴利原文
Salākā laddhāti salākā eva laddhā. Taṃdivasanti tasmiṃ salākaladdhadivase. Ekassevāti ekekasseva. Vijaṭetvāti tāni dve tīṇi ekacārikabhattāni vijaṭaṃ nigumbaṃ katvā.
「同一受用」:一起受用。「应由取者给与」:与上文连接。「对面前者」:对站在近行界内的任何人,「令到达」为连接。「味签」:指甘蔗签。也读作「味树签」,义同。先说明了在小寺院应取的规定,再说大住处中的规定,因此说「在大住处」等。显示巴利原文
Ekasambhogāti ekato sambhogā. Gāhentena dātunti sambandho. Sammukhībhūtassāti upacārasīmāyaṃ ṭhitassa yassa kassaci, pāpetvāti yojanā. Rasasalākanti ucchusalākaṃ. ‘‘Rasālasalāka’’ntipi pāṭho, ayamevattho. Khuddakavihāre gāhetabbavidhānaṃ dassetvā mahāāvāse taṃ dassento āha ‘‘mahāāvāse’’tiādi.
“酪签……亦允许给予”,这是针对小住处而说,因此提及“在大住处”等。“药等签”中的“等”字包含了香鬘签。“此处”指在这些签中。“最上食量”指应从最上等给予的食量。“如是诸食”指具有最上食量性质的诸食。“若不”是说如果这些食有许多却不出现。“得或不得”指得到或未得到。显示巴利原文
‘‘Takkasalākampi …pe… dātuṃ vaṭṭatī’’ti idaṃ khuddakavihāraṃ sandhāya vuttaṃ, tena vuttaṃ ‘‘mahāāvāse’’tiādi. Bhesajjādisalākāyoti ettha ādisaddena gandhamālāsalākāyo saṅgaṇhāti. Etthāti salākāsu. Aggabhikkhamattanti aggato dātabbaṃ bhikkhāmattaṃ. Tādisāni bhattānīti aggabhikkhāmattasabhāvāni bhattāni. No ceti tādisāni bhattāni bahūni no ce honti. Laddhā vā aladdhā vāti labhitvā vā alabhitvā vā.
“当诸签被取时”是指其他签正被取走时。“站在近处者”指伸出手后站在近处的人。“有”指有比丘。“此签”指“这属于他的签”,允许这样安放。“非法”指约定不如法。“给未到者”指把签给未到的比丘。显示巴利原文
Salākāsu gāhitāsūti aññāsu salākāsu gāhitāsu. Samīpe ṭhitassāti hatthaṃ apasāretvā samīpe ṭhitassa. Assāti bhikkhussa. Ayaṃ salākāti ‘‘ayaṃ tassa salākā’’ti ṭhapetuṃ vaṭṭati. Adhammikāti katikā adhammayuttā. Anāgatassa dethāti anāgatassa bhikkhussa salākaṃ detha.
“彼”指食指定者,与“应说”相连。“由我送至我处”为连接。“在那里”指在村中。“你们就受用吧”这样说,是允许的,此为连接。“就在那里”指就在食堂中。“在那里”指在那个村中。“带来住处”指将签食带来住处。“取签时”指比丘们通过签来领取的时候。显示巴利原文
Soti bhattuddesako, vadeyyāti sambandho. Mayā mayhaṃ pāpitanti sambandho. Tatthāti gāme. Bhuñjeyyātha iti vadeyya, vaṭṭatīti yojanā. Tatthevāti asanasālāyameva. Tatrāti tasmiṃ gāme. Vihāraṃ ānetvāti vihāraṃ salākabhattaṃ ānetvā. Salākaggāhaṇakāleti salākāya bhikkhūhi gāhāpanakāle.
「于彼处」:指在那一方的区域。「以他者」:指以自己之外的其他者,应与“已得”相连。「然而以彼」:指以将行者之外的其他者。「从彼」:指从将行者。应连接“不逾越近行界”。显示巴利原文
Tatthāti tasmiṃ disābhāge. Aññenāti attanā aññena, laddhā hotīti sambandho. Tena panāti gamikato itarena. Tasminti gamike. Upacārasīmaṃ anatikkanteyevāti yojanā.
「于彼处」:指已弃置的住处。「他们」:指住处的比丘们,应与“已去”相连。「彼」:即来客。应连接“但凡去者”。「彼」:指筹食,应与“不得”相连。显示巴利原文
Tatthāti chaḍḍitavihāre. Tesūti āvāsikesu bhikkhūsu, gatesūti sambandho. Sovāti āgantuko eva. Yo pana gacchatīti sambandho. Tanti salākabhattaṃ, na pāpuṇātīti sambandho.
「以福」:从福。「然而那些」:指那些筹。「然而筹篮」:指筹篮。「于彼处」:指在篮中。「仅此」:指仅从撒布之处。「一」:指一支筹。「应说」:应由给筹者说。显示巴利原文
Puññenāti puññasmā. Tā ca kho panāti salākāyo pana. Pacchiṃ panāti salākapacchiṃ pana. Tatthāti pacchiyaṃ. Ettovāti ākiraṇaṭṭhānatova. Ekanti ekaṃ salākaṃ. Vattabbanti salākadāyakena vattabbaṃ.
“比丘们已去”应作连接。“在彼处”是指在其他住处。“大长老也去”应作连接。应当这样连接:已到达住处而未食便前往乞食村的比丘们,不应给钵。“住处食”是指留存于住处中的食物。显示巴利原文
Bhikkhū gatāti sambandho. Tatthāti aññasmiṃ vihāre. Mahātheropi gacchatīti sambandho. Gatavihāre abhuñjitvāva gocaragāmaṃ anuppattehi bhikkhūhi pattā na dātabbāti yojanā. Vihāraṭṭhakaṃ bhattanti vihāre ṭhitaṃ bhattaṃ.
半月食等之论显示巴利原文
Pakkhikabhattādikathā
“去者,食被施与”应作连接。“于被标明的十四日、十五日、五日、八日”应作连接。“以业所生”是指业的积聚。以这些文句显示“半月应施的半月食”之语义。“彼”即半月食。于“有”一词中为已说作者,于“取”一词中为动词业,于“应食”一词中为已说业。“一切”是指比丘们的。“他们”是指比丘们的。“少”即少量。“彼”即签食。“施与胜妙者”指作为殊胜而施与。“粗食”即无油之食。显示巴利原文
Yanti bhattaṃ diyyatīti sambandho. Cātuddasīpañcaddasīpañcamīaṭṭhamīti abhilakkhitesūti yojanā. Kammappasutehīti kammūpacayehi. Imehi pāṭhehi pakkhesu dātabbaṃ pakkhikanti vacanatthaṃ dasseti. Tanti pakkhikabhattaṃ. ‘‘Hotī’’ti pade vuttakattā, ‘‘gāhetvā’’ti pade dhātukammaṃ, ‘‘bhuñjitabba’’nti pade vuttakammaṃ. Sabbesanti bhikkhūnaṃ. Yesanti bhikkhūnaṃ. Mandāti appā. Tanti salākabhattaṃ. Paṇītaṃ dentīti paṇītaṃ katvā denti. Lūkhabhattanti asiniddhabhattaṃ.
“自己所食之食,即被施与”应作连接。以此显示“于布萨日应施与的布萨食”之语义。“布萨”是指在布萨日。此处,若在十五日施主说“半月”而施与,则名为半月食;若说“布萨”而施与,则名为布萨食,此是差别。“初日”是指在初日日。“以布萨羯磨”是指以布萨羯磨为因。以“初日施与之施与”显示“于初日应施与的初日食”之语义。“彼亦两者”是说,依布萨食与初日食的方式,彼食亦有两种。“如是这些”:此处以“此”一词显示“如是”一词的“此”义。“七种食”即在此住处篇集中所出的僧团食等七种食。显示巴利原文
Yaṃ bhattaṃ attanā bhuñjati, tadeva diyyatīti yojanā. Iminā uposathe dātabbaṃ uposathikanti vacanatthaṃ dasseti. Uposatheti uposathadivase. Ettha ca pañcaddasiyaṃ sace dāyakā ‘‘pakkhika’’nti vatvā denti, pakkhikaṃ nāma. Atha ‘‘uposathika’’nti vatvā denti, uposathikaṃ nāmāti viseso. Pāṭipadeti pāṭipadadivase. Uposathakammenāti uposathakammena hetubhūtena. ‘‘Pāṭipade diyyanakadāna’’nti iminā pāṭipade dātabbaṃ pāṭipadikanti vacanatthaṃ dasseti. Tampi ubhayanti uposathikapāṭipadikavasena ubhayampi taṃ bhattaṃ. Iti imānīti ettha imasaddena itisaddassa imasaddatthabhāvo dassito hoti. Sattapi bhattānīti imasmiṃ senāsanakkhandhake āgatāni saṅghabhattādīni sattapi bhattāni.
“另有四种食”:此为连接。“其中”:指于四种食中。以“已施予来客”等语,说明“来客食”一词是依与格中间省略而成的复合词。而在别处,则以“为来客之利益而携来”等语,说明是依属格中间省略而成的复合词。“在此”:指于四种食中。“一切”:指诸比丘的。“一位来客坐下”:此为连接。“由彼”:由第一位来客。显示巴利原文
Aparānipi cattāri bhattānīti sambandho. Tatthāti catūsu bhattesu. ‘‘Āgantukānaṃ dinna’’ntiādinā āgantukabhattanti padassa catutthīmajjhelopasamāsaṃ dasseti. Aññattha pana ‘‘āgantukassa atthāya ābhata’’ntiādinā chaṭṭhīmajjhelopasamāsaṃ dasseti. Etthāti catūsu bhattesu. Sabbesanti bhikkhūnaṃ. Eko āgantuko nisīdatīti sambandho. Tenāti paṭhamaāgantukena.
“若”:指来客。“来后亦”:此处的“亦”字含责备之义,而“后来”则是相对于“先”而言。“由彼应取”:此为连接。“正是在来日”:以此表明不应于第二日等之后的日子受用。显示巴利原文
Yoti āgantuko. Āgantvāpīti pisaddo garahattho, pacchā pana pagevāti attho. Tena gaṇhitabbanti yojanā. ‘‘Āgatadivaseyevā’’ti iminā na dutiyadivasādīsu bhuñjitabbanti dasseti.
“于某处”:指某个处所。“彼”:指来客食。“被约定”:指被常设施设。“于食堂”:指在村内的食堂中。“不存在时”:指当这些不存在的时候。显示巴利原文
Katthacīti kiñci ṭhānaṃ. Tanti āgantukabhattaṃ. Nibandhāpitanti niccaṃ ṭhapitaṃ. Asanasālāyanti antogāme asanasālāyaṃ. Asatīti asantesu.
“住处者亦”:其中的“亦”字,表示并非仅指行路者。如同客食可被允许二日、三日或七日,而行路食则不可得,这是其中的关联。“道路”:即道路。“阻断”:即遮断。“或阻断水”:这是与前文的关联。“这些危难”:指盗贼等危难。“除去”:即除外。显示巴利原文
Āvāsikopīti pisaddo na gamikoyevāti dasseti. Yathā āgantukabhattaṃ dve vā tīṇi vā satta vā divasāni labbhati, evaṃ idaṃ gamiyabhattaṃ na labbhatīti yojanā. Panthanti maggaṃ. Rundhantīti pidahanti. Udakaṃ vā rundhatīti sambandho. Ete upaddaveti corādayo ete upaddave. Oḍḍetvāti ṭhapetvā.
“彼之”:指大病患者。“复为彼”:即为未来的大病患者。“适宜食”:病者适宜的食物。“混合粥”:将种种米粒混合煮成的粥。“不坏”:即不产生变化。显示巴利原文
Etassāti mahāgilānassa. Puna etassāti anāgatassa mahāgilānassa. Sappāyabhojananti gilānānaṃ sappāyabhojanaṃ. Missakayāgunti nānātaṇḍule missetvā pacitaṃ yāguṃ. Na kuppatīti na vikāraṃ karoti.
“此亦”:即看护病者的食物亦如此。“于彼”:在那一家中。“彼之”:即病者。“如是所施”:依接下来所说的方式而施的食物。“对乞食者亦允许”:因是以“乞食”这一如法用语而说,故对乞食者也允许。“不允许”:因是以“食物”这一非如法用语而说,故不允许。显示巴利原文
Idampīti gilānupaṭṭhākabhattampi. Tatthāti tasmiṃ kule. Assāti gilānassa. Evaṃ dinnānīti evaṃ vakkhamānanayena dinnāni honti. Piṇḍapātikānampi vaṭṭatīti ‘‘bhikkha’’nti kappiyavohārena vuttattā piṇḍapātikānampi vaṭṭati. Na vaṭṭatīti ‘‘bhatta’’nti akappiyavohārena vuttattā na vaṭṭati.
“另外三种食”:这是连接上下文。“于彼”:于三种食中。“常食”:此处‘常’一词与‘固定’一词意义相近,故说“称为常食”,即恒常之意。“彼”:指常食。“于彼”:于两种之中。应补入“僧团的”这一文句。“个人的亦”:其中的‘亦’字关联“僧团的”一词。“之后”:于最初所说的“请取食”之语,或在那所说之语之后。显示巴利原文
Aparānipi tīṇi bhattānīti sambandho. Tatthāti tīsu bhattesu. Dhurabhattanti ettha dhurasaddassa dhuvasaddena atthato sadisattā niccatthoti āha ‘‘niccabhattaṃ vuccatī’’ti. Tanti dhurabhattaṃ. Tatthāti duvidhesu. ‘‘Saṅghike’’ti pāṭhaseso yojetabbo. Puggalikepīti pisaddo ‘‘saṅghike’’ti padaṃ apekkhati. Pacchāti paṭhamaṃ ‘‘bhikkhaṃ gaṇhathā’’ti vuttavacanato, vuttavacanassa vā paraṃ.
为阐明“建造小屋后应施之食为小屋食”,故说“小屋食者”等。“彼”:指食物,应与“被约定”连接。“住处住的比丘”:此为应连接之句。“然而彼”:而食物,应与“已施”连接。“唯彼之”:唯属那位个人。“于彼”:于那位个人。显示巴利原文
Kuṭiṃ katvā dātabbaṃ bhattaṃ kuṭibhattanti dassento āha ‘‘kuṭibhattaṃ nāmā’’tiādi. Yanti bhattaṃ, nibandhāpitanti sambandho, senāsanavāsino bhikkhūti sambandho. Yaṃ panāti bhattaṃ pana, dinnanti sambandho. Tassevāti puggalasseva. Tasminti puggale.
为阐明“按次第、依次第而施之食为次第食”,故说“次第食者”等。“彼亦”:即次第食亦复如是。为以结论方式加以总摄而显示,故说“如是这些”等。显示巴利原文
Vārena , vāraṃ gahetvā vā dinnaṃ bhattaṃ vārabhattanti dassento āha ‘‘vārabhattaṃ nāmā’’tiādi. Tampīti vārabhattampi. Nigamanavasena sampiṇḍetvā dassento āha ‘‘iti imāni cā’’tiādi.
“于注疏中”:即在《大注疏》中,与“已说”相接。“于彼”:指四种食当中。为显示“在寺院中生起的食即是寺院食”,故说“寺院食者”等语。“彼处生起食”:即于该寺院,由所施的田地等而产出的食。“彼”:指寺院食。“如”:即以何种方式,与“在被接受时”相接。由八人组成,或以八为量的团体,即是八人组;布施给他们的食,称为八人组食。“如是四人组食”于此理趣亦然。为表明此义,故说“我们施予八位比丘”等。“用大精制者”:指用丰盛的酥油等大加制作,具有大精制特征的食物;通过这句,应接上“以过量的糕饼装入钵中”。而“覆盖而施”一语,表明应覆盖而施的即是覆盖食,此食名为覆盖食,这便是词义。显示巴利原文
Aṭṭhakathāyanti mahāaṭṭhakathāyaṃ, vuttānīti sambandho. Tatthāti catūsu bhattesu. Vihāre uppannaṃ bhattaṃ vihārabhattanti dassento āha ‘‘vihārabhattaṃ nāmā’’tiādi. Tatruppādabhattanti tasmiṃ vihāre dinnakhettavatthuādīhi uppādabhattaṃ. Tanti vihārabhattaṃ. Yathāti yenākārena, paṭiggahiyamāneti sambandho. Aṭṭhannaṃ samūho, aṭṭha parimāṇāni yassāti vā aṭṭhako, tassa dinnaṃ bhattaṃ aṭṭhakabhattaṃ. Evaṃ catukkabhattanti etthāpi. Tamevatthaṃ dassento āha ‘‘aṭṭhannaṃ bhikkhūnaṃ demā’’tiādi. Mahābhisaṅkhārikenāti sabbinonītādīhi mahanto abhisaṅkhāro mahābhisaṅkhāro, so etassa atthīti mahābhisaṅkhāriko, tena atirasakapūvena patte pakkhipitvāti sambandho. ‘‘Thaketvā dinna’’nti iminā gūhitvā dātabbaṃ guḷhakaṃ, tameva bhattaṃ guḷhakabhattanti vacanatthaṃ dasseti.
“于此”:指于此世间。应与“有某些人施予”相接。“为知比丘数量而以丸施”等语,是为了显示丸食的词义:即用丸粒计数比丘后,所应施与的食。在这里应注意:前一方式中有ḷ字与h字相联合,而后一方式中则没有。以丸团计数而了知比丘的数目。“如是”等乃是结语。应与“已说衣的分配”相接。显示巴利原文
Idhāti imasmiṃ loke. Ekacce manussā dentīti sambandho. ‘‘Bhikkhuparicchedajānanatthaṃ guḷake dentī’’ti iminā guḷakena bhikkhū gaṇetvā dātabbaṃ bhattaṃ guḷakabhattanti vacanatthaṃ dasseti. Ettha ca purimanaye ḷakāre hakārasaṃyogo atthi, pacchimanaye natthīti daṭṭhabbaṃ. Guḷapiṇḍagaṇanāya bhikkhugaṇanaṃ jānāti. Itītiādi nigamanaṃ. Cīvarabhājanīyaṃ vuttanti sambandho.
“于一切等诸药中”:此中是从一类中举出而言的处格,其中“一切”一词与“百瓮亦”一句有依属关系。显示巴利原文
Sabbiādīsu bhesajjesūti niddhāraṇe bhummaṃ, ‘‘sabbissā’’ti padaṃ ‘‘kumbhasatampī’’ti pade nissitasambandho.
「后来者应给」:在第二部分中,即指那些不应分得者,唯独后来者才应分得。「唯在一切集会处」:即唯独在所有比丘共集之处。所谓应分配之物,只有到达分配处者才能得到,未到者不得。而在一切集会处,大众多已到达,因此说「唯在一切集会处」。显示巴利原文
Pacchāāgatānaṃ dātabbamevāti dutiyabhāge adātabbeyeva pacchā āgatānaṃ dātabbameva. Sabbasannipātaṭṭhāneyevāti sabbesaṃ bhikkhūnaṃ sannipātaṭṭhāneva. Bhājanīyabhaṇḍaṃ nāma bhājanaṭṭhānaṃ sampattasseva pāpuṇāti, na asampattassa. Sabbasannipātaṭṭhāne ca yebhuyyena sampatto hoti, tena vuttaṃ ‘‘sabbasannipātaṭṭhāneyevā’’ti.
「如所放置」:即不作任何分配,保持原样放置。说「错误执取」后,为阐明其义而说「彼物于所到之处,皆属僧团所有」。「转向」:即转变用途。「彼亦」:投入钵中的一切物品亦然。「凝」:因凝固状态而住立,故称为凝,即指浓厚。所谓「从所说限定」:即从「十位比丘,十个一切钵」这所说的限定。显示巴利原文
Yathāṭhitaṃyevāti kiñci abhājetvā yathāṭhitaṃyeva. ‘‘Duggahita’’nti vatvā tadatthaṃ dassento āha ‘‘taṃ gatagataṭṭhāne saṅghikameva hotī’’ti. Āvajjetvāti pariṇāmetvā. Tampīti thālake pakkhittaṃ sabbimpi. Thinanti ghanabhāvena tiṭṭhatīti thinaṃ, ghananti vuttaṃ hoti. Vuttaparicchedatoti ‘‘dasa bhikkhū, daseva ca sabbikumbhā’’ti vuttaparicchedato.
「偈颂中的圣典」:指律藏圣典。「及其义注」:即该律藏的义注。「善辨别者」:指能辨别、明见种种义理之人,故称为善辨别者。「如是」:即依照上述的方法。此处的连接如下:如是,善辨别的比丘审察圣典及义注后,成为不放逸者,分配僧团资具。显示巴利原文
Gāthāyaṃ pāḷinti vinayapāḷiṃ. Aṭṭhakathañcevāti tassā aṭṭhakathañceva. Vicakkhaṇoti vividhaṃ atthaṃ cakkhati passatīti vicakkhaṇo. Evanti yathāvuttanayena. Tatrāyaṃ yojanā – evaṃ vicakkhaṇo bhikkhu pāḷiṃ, aṭṭhakathañceva oloketvā appamattova hutvā saṅghike paccaye bhājayeti.
“半分”:指比丘们所得份额中的一半。其余则极易了知。显示巴利原文
Upaḍḍhabhāgoti bhikkhūnaṃ laddhabhāgato upaḍḍho bhāgo. Sesaṃ suviññeyyameva.
七、僧团分裂犍度显示巴利原文
7. Saṅghabhedakakkhandhakaṃ
六释迦族出家之事显示巴利原文
Chasakyapabbajjākathā
330 三三〇.在《僧团分裂犍度》中,“众所周知、众所周知”:此处,前缀“阿毗”加于“知”字有“明显”之义,故说“明显、明显”。“伍达夷等人”指伍达夷等。连接为:与随从一起的十位使者及其他众人,即名为释迦王子。“在我们中”:指“在名为释迦族的我们之中”,于简别义中用为处格,以此显示圣典余文。“从族”:说明此处“从族”为从格,即表来源的从格词。“家居事”:为说明在家居住者的事务,而说“在家居生活中,任何……”等。其中,“任何”指任何事物。“水应导出”:为说明水应取出、导引并除去,故说“如水在一切处干涸”。“干”即干燥。“草”指损坏作物的草。“应拔除”:为说明应驱除,此处词根“dhu”有抖落、摧坏之义。“糠”指作物的茎秆,与彼相混的碎屑即是糠。“应使抖落”:为说明词根“phuṇ”有撒散之义,故说“应除去”。“你独自了知家居事”:此处“以家居事”是目的义的具格。“了知”:前缀“upa”随顺词根义,且动词变位有所省略,因此说“你独自了知家居事”。“我”指名为跋提王子的我。“你”指名为阿那律王子的你。“将一起出家”。显示巴利原文
330. Saṅghabhedakakkhandhake abhiññātā abhiññātāti ettha abhipubbo ñātasaddo pākaṭatthoti āha ‘‘pākaṭā pākaṭā’’ti. Kāḷudāyippabhūtayoti kāḷudāyiādayo. Parivārehi saddhiṃ dasa dūtā ca aññe ca bahū janā sakyakumārā nāmāti yojanā. Amhesūti sakyakulasaṅkhātesu amhesu, niddhāraṇe bhummaṃ. Iminā pāṭhasesaṃ dasseti. ‘‘Kulato’’ti iminā ‘‘kulā’’ti ettha nissakkatthe nissakkavacananti dasseti. Gharāvāsatthanti ettha ghare āvasantānaṃ manussānaṃ kiccanti dassento āha ‘‘gharāvāse ya’’ntiādi. Tattha yanti yaṃkiñci. Udakaṃ ninnetabbanti ettha udakaṃ nīharitvā netabbaṃ apanetabbanti dassento āha ‘‘yathā udakaṃ sabbaṭṭhānesu susaṃ hotī’’ti. Susanti sukkhaṃ. Tiṇānīti sassadūsakāni tiṇāni. ‘‘Uddharitabbānī’’ti iminā niddhāpetabbanti ettha dhudhātuyā papphoṭanadhaṃsanatthe dasseti . Bhusāti sassanāḷadaṇḍā, tehi missā palālā bhusikā. Ophuṇāpetabbanti ettha phuṇadhātuyā avakiraṇatthaṃ dassento āha ‘‘apanetabba’’nti. Tvaññeva gharāvāsatthena upajānāti ettha gharāvāsatthenāti upayogatthe karaṇavacanaṃ. Upajānāti upatyūpasaggo dhātvatthānuvattako, hivibhatti ca lopo hoti, tena vuttaṃ ‘‘tvaññeva gharāvāsatthaṃ jānāhī’’ti. Ahanti bhaddiyakumāranāmako ahaṃ. Tayāti anuruddhakumāranāmakena tayā. ‘‘Saddhiṃ pabbajissāmī’’ti iminā pāṭhasesaṃ dasseti. Sesanti ‘‘saddhiṃ pabbajissāmī’’ti vacanaṃ.
331 三三一、「被驱逐」:此处为显示‘离去后又被遣去’之义,故说‘被驱出’。「依慢者」:此处为显示‘慢所依止、眠伏于慢者’之义,故说‘依慢者’。显示巴利原文
331.Nippātitāti ettha nikkhamitvā gamāpitāti dassento āha ‘‘nikkhāmitā’’ti. Mānassinoti ettha mānaṃ sayanti nissayantīti mānassinoti dassento āha ‘‘mānassayino’’ti.
332 三三二、「其内无有忿怒」:此处‘内’字意指心,语尾‘to’表处格义,为显此义,故说‘其心中’。因何无有忿怒?答曰:‘以第三道断除故。’以不来道断除嗔恚故,漏尽者心中无有忿怒,此即意旨。‘如是超越有与非有’:此处为显其义,故说‘然而,因……’等。其中,因有如是说,故应如是见其义,此为衔接。‘非有’指恶,此为关联。难道圣典中无‘非有’一词,唯有‘无有’一词吗?何故说‘非有即无有’?答曰:‘非有与无有,义理上实为一’。以此显示唯文字有别。此所谓有与非有之状态,是为关联。以‘种种’一词显示‘iti’一词的种类义。以四道超越,此为关联。‘彼’指漏尽者。显示巴利原文
332.Yassantarato na santi kopāti ettha antarasaddo cittavācako, topaccayo ca sattamyatthavācakoti dassento āha ‘‘yassa citte’’ti. Kasmā kopā na santīti āha ‘‘tatiyamaggena samūhatattā’’ti. Anāgāmimaggena dosassa samūhatattā yassa khīṇāsavassa citte kopā na santīti adhippāyo. Iti bhavābhavatañca vītivattoti ettha atthaṃ dassento āha ‘‘yasmā panā’’tiādi. Tattha yasmā pana vuccati, tasmā evamattho daṭṭhabboti yojanā . Vibhavoti pāpaṃ vuccatīti sambandho. Nanu pāḷiyaṃ ‘‘vibhavo’’ti natthi, ‘‘abhavo’’ti eva atthi, atha kasmā ‘‘vibhavoti abhavo’’ti vuttanti āha ‘‘vibhavoti ca abhavoti ca atthato ekamevā’’ti. Iminā saddatoyeva nānanti dasseti. Yā esā bhavābhavatā vuccatīti sambandho. ‘‘Anekappakārā’’ti iminā itisaddassa pakāratthaṃ dasseti. Catūhipi maggehi vītivattoti sambandho. Tassāti khīṇāsavassa.
333 三三三、「蛇腰带」:犹如腰带故称为腰带,以蛇为腰带,故名蛇腰带。为显此义,故说‘将蛇系于腰间’。显示巴利原文
333.Ahimekhalikāti mekhalā viya mekhalikā, ahimeva mekhalikā ahimekhalikā. Tamevatthaṃ dassento āha ‘‘ahiṃ kaṭiyaṃ bandhitvā’’ti.
334 三三四、「尊敬」:此处本应以使役动词类词根说为「使尊敬」,却以第一类动词词根表述。为显明此义,故说「使尊敬」。圣典之法则实为不可思议。「使尊敬」意为行尊敬。「此」指业。「彼」指导师。以此显示「此汝」中的「汝」是习用词,在此处与代名词「彼」意义相同。显示巴利原文
334.Sammannatīti ettha ‘‘sammānetī’’ti curādigaṇikadhātuvasena vattabbe divādigaṇikadhātuvasena vuttanti dassento āha ‘‘sammānetī’’ti. Acinteyyo hi pāḷinayo. Sammānetīti sammānaṃ karoti. Yanti kammaṃ. Soti satthā. Iminā yaṃ tumoti ettha tumoti ruḷhīsaddo idha ‘‘so’’ti sabbanāmasaddena sadisatthoti dasseti.
宣告羯磨等之论显示巴利原文
Pakāsanīyakammādikathā
336 三三六、「如痰」:以此显示由邪命所得资具,通过相似施设而具有痰的性质。因此,如同痰一般,故称为痰,即邪命资具。无痰时却加以食用、吞咽,故为食痰者——应如此解释语义。现今在圣典及注疏中,有以唇音为首字母读作「食痰者」的。显示巴利原文
336. ‘‘Kheḷasadisā’’ti iminā micchājīvena uppannapaccayānaṃ sadisūpacārena kheḷabhāvaṃ dasseti. Tasmā kheḷā viyāti kheḷo, micchājīvapaccayā, kheḷe asati bhakkhati ajjhoharatīti kheḷāsakoti vacanattho kātabbo. Etarahi pāḷiyaṃ, aṭṭhakathāyañca ‘‘kheḷāpakassā’’ti oṭṭhajena paṭhamakkharena pāṭho atthi.
340 三四〇、「以极坚固」:此处,极度坚固即为极坚固,是强固之义。因此说「以不动」。「如布偶形状」:此处,布偶形状是指以布、象牙等所制成者,与彼相似则为如布偶形状,以此来形容。显示巴利原文
340.Patthaddhenāti ettha bhūso thaddho patthaddho, bāḷhathaddhoti attho. Tena vuttaṃ ‘‘niccalenā’’ti. Potthakarūpasadisenāti ettha potthakarūpaṃ nāma vatthadantādimayaṃ, tena sadiso potthakarūpasadiso, tena.
342 「王亲属们」:此处,因被国王知晓“他们是我们的尊长”,故为王亲属;正是他们即称为王亲属,应知此义。为表明此义,依意趣而说“国王知道我们”等。「竖耳竖尾者」:其耳与尾竖立,故称竖耳竖尾者。「以绳索不动」:犹如以绳索藤蔓系缚而不动,与竖耳竖尾者相连。而“作”字,显示在“奔驰”中作动词修饰语的性质。显示巴利原文
342.Rājañātakānāmāti ettha raññā jāniyanti ‘‘amhākaṃ garū’’ti rājañātā, teyeva rājañātakāti attho daṭṭhabbo. Tadatthaṃ adhippāyena dassento āha ‘‘rājā amhe jānātī’’tiādi. Pahaṭṭhakaṇṇavāloti pahaṭṭho kaṇṇo ca vālo ca etassāti pahaṭṭhakaṇṇavālo. Bandhaniccaleti rajjuvallīhi bandho viya niccale, pahaṭṭhakaṇṇavāleti sambandho. ‘‘Katvā’’ti iminā ‘‘abhidhāvī’’ti pade kiriyāvisesanabhāvaṃ dasseti.
“苦啊!象!勿近龙象”:于此,为表明‘kuñjara’一词是呼格,故说“喂,象!”。因‘nāga’一词可通用于蛇、龙与象,故说“佛龙”。为显示‘āsado’一词意为“以愤怒而接近、前往”,故说“名为以杀害心前往”。“苦”者,是现在与未来之苦的因。‘hi’字仅为添词,或即“唯苦”之义。以“对佛龙之杀害者”一句,显示“因杀龙而为杀龙者”的语义。显示巴利原文
Dukkhañhi kuñjara nāgamāsadoti ettha kuñjarasaddassa āmantanapadabhāvaṃ āvikaronto āha ‘‘bho kuñjarā’’ti. Nāgasaddassa ahināgahatthināgesu pavattanato vuttaṃ ‘‘buddhanāga’’nti. Āsadoti padassa ākodhena sadanaṃ upagamanaṃ āsadoti dassento āha ‘‘vadhakacittena upagamanaṃ nāmā’’ti. Dukkhanti etarahi ca āyatiñca dukkhakāraṇaṃ. Dukkhaṃ hīti hisaddo padapūraṇamattaṃ, atha vā dukkhamevāti attho. ‘‘Buddhanāgaṃ ghātakassā’’ti iminā nāgaṃ hanatīti nāgahatoti vacanatthaṃ dasseti.
「以背向而退下」者:此处,‘paṭikuṭiyo’意为背对如来而行者,为表示‘成为背向者而退下’之义,故说“正对如来而以后足退下”。以「不知」一词,在词根读本所述的‘见与标记’等义中,此处显示为‘见’义。「不应被标记」者,即不应被其他善士所标记。这里,ṇya后缀用于作者与业,将ya变为ka后,便说为‘alakkhika’(不可见者)。显示巴利原文
Paṭikuṭiyova osakkīti ettha tathāgatassa paṭimukhaṃ kuṭena gamanametassāti paṭikuṭiyo, paṭikuṭiyo eva hutvā osakkīti dassento āha ‘‘tathāgatābhimukhoyeva piṭṭhimehi pādehi osakkī’’ti. ‘‘Na jānātī’’ti iminā lakkha dassanaṅkesūti dhātupāṭhesu (pāṇinī 1539 saddanītidhātumālāyaṃ 18 dakārantadhātu) vuttesu atthesu idha dassanatthoti dasseti. Na lakkhitabboti aññehi sappurisehi na lakkhitabboti attho. Ettha ṇyapaccayo kattukammesu hoti, yakārassa kakāraṃ katvā alakkhikoti vuttaṃ.
343 “应食之食”,此语用来说明“三种食”一词中词缀“yu”的业格意义。“彼”即指三种食。“如法”,即与“于众中食,波逸提”这一母论分别本文所说相应。“五事乞求之说”,即乞求五事的说法。“寿劫”,是就无间大地狱的寿量而言。无间大地狱的寿量称为一中劫,如在《胜者庄严疏》等中所说。“阿僧祇劫”,如在《破除愚痴》等中所说。“最胜福”即大福。以此显示“brahaṃ puññaṃ”(大福)中“braha”一词为大之义。因为在词根读本中说“braha vuddhiyaṃ”(增长、大),“braha”即为表大义之词。从braha词根附加a后缀,有“brahā”的读法;附加ma后缀,则有“brahmā”的读法。“唯寿劫”,指诸天界的寿量。显示巴利原文
343. ‘‘Bhuñjitabbabhojana’’nti iminā tikabhojananti ettha yupaccayassa kammatthabhāvaṃ dasseti. Tanti tikabhojanaṃ. Yathādhammoti ‘‘gaṇabhojane pācittiya’’nti (pāci. 209) vuttāya mātikāvibhaṅgapāḷiyā anurūpaṃ . Pañcavatthuyācanakathāti pañca vatthūni yācanassa kathā. Āyukappanti avīcimahāniraye āyukappaṃ sandhāya vuttaṃ. Avīcimahāniraye āyukappo nāma eko antarakappoti jinālaṅkāraṭīkādīsu (mi. pa. 4.1.3; kathā. aṭṭha. 654-657; itivu. aṭṭha. 18; sārattha. ṭī. cūḷavagga 3.343; a. ni. ṭī. 3.662) vutto. ‘‘Eko asaṅkhyeyyakappo’’ti sammohavinodanādīsu (vibha. aṭṭha. 809; ma. ni. aṭṭha. 3.128; vi. vi. ṭī. 1.410; vajira. ṭī. pārājikaṇḍa 410) vutto. Seṭṭhaṃ puññanti mahantaṃ puññaṃ. Iminā brahaṃ puññanti brahasaddo mahantatthoti dasseti. Braha vuddhiyanti dhātupāṭhesu (pāṇinī 735; saddanītidhātumālāyaṃ 16 hakārantadhātu) vuttattā brahasaddo mahantavācako hoti. Brahadhātuto apaccayaṃ katvā ‘‘brahā’’tipi, mapaccayaṃ katvā ‘‘brahmā’’tipi pāṭho atthi. Āyukappamevāti saggesu āyukappameva.
破僧之论显示巴利原文
Saṅghabhedakathā
344 “彼”指提婆达多,与“据说已去”相连结。“就在那里”,指就在寺院界内。“别众”,即从比丘僧团中别立一部。显示巴利原文
344.Soti devadatto, gato kirāti sambandho. Tatthevāti vihārasīmāyameva. Āveṇikanti bhikkhusaṅghato āveṇikaṃ.
345 “恼害”一词中,前缀ā有“压伏”之义,词根gil有“恼害”之义,因此说“被受所压伏而恼害”。“彼”指后背。所谓的“ādesanā”,是了知他人之心后而为开示,它既是神变,也是教示神变。所谓的“anusāsanī”,即以此而教诫。为说明此义,故有“如是对你……”等语。显示巴利原文
345.Āgilāyatīti ettha ātyūpasaggo abhibhavanattho, giledhātu bādhanatthoti āha ‘‘vedanābhibhūtā bādhatī’’ti. Tanti piṭṭhiṃ. Parassa cittaṃ ādisitvā desayati etāyāti ādesanā, sā eva pāṭihāriyaṃ ādesanāpāṭihāriyaṃ. Anusāsati etāyāti anusāsanī, imamevatthaṃ dassento āha ‘‘evampi te’’tiādi.
346 「随我而行」:此处 anu 前缀为「随行」之义,kar 为词根,anta 为后缀,属 gacchanta 等词类。为表明此义,而言「做随我之事」。「苦恼者」:以此显示 kapaṇa 一词中,kap 词根为「伤害」之义。「大野猪」:为遮止 varāha 一词的「猪」义,而言「大象」。「大地」:以此遮止 mahī 一词所指称的「大河」之义,是指大地。「裂开」:以此显示 kar 词根与 vi 前缀结合而有「裂开」之义。「嚼食莲茎者」:此处 māna 一词为动作之义,故说「嚼食莲茎者」。ghasanta,即食噉者。「称为河名之彼莲池」,这是连结。以此显示「于河中守护」中,「河」即指莲池。jaggato,即守护象群者。显示巴利原文
346.Mamānukrubbanti ettha anutyūpasaggo anukiriyattho karadhātu antapaccayo gacchantādigaṇoti dassento āha ‘‘mamānukiriyaṃ kurumāno’’ti. ‘‘Dukkhito’’ti iminā kapaṇoti ettha kapadhātu hiṃsanatthoti dasseti. Mahāvarāhassāti varāhasaddassa sūkaratthaṃ paṭikkhipanto āha ‘‘mahānāgassā’’ti. ‘‘Pathavi’’nti iminā mahiṃ vikubbatoti ettha mahīsaddassa evaṃnāmakaṃ mahānadiṃ paṭikkhipati. ‘‘Padālentassā’’ti iminā karadhātuyā vityūpasaggavasena padālanatthaṃ dasseti. Bhisaṃghasamānassāti ettha mānasaddo katvatthoti āha ‘‘bhisaṃ ghasantassā’’ti. Ghasantassāti bhakkhantassa. Nadīnāmakaṃ taṃ pokkharaṇinti yojanā. Iminā nadīsu jaggatoti ettha nadī nāma pokkharaṇīti dasseti. Jaggatoti hatthiyūthaṃ pālentassa.
347 「流者,即河流」:以此显示巴利文中一词兼具二义。「无疑」者,此处为显示 diha 词根,而遮止 disa 词根。显示巴利原文
347. ‘‘Sutāti sotā’’ti iminā pāḷiyā dvidhābhāvaṃ dasseti. ‘‘Nissandeho’’ti iminā asandiddhoti ettha dihadhātuṃ dasseti, disadhātuṃ nivatteti.
350 「乃至千佛亦」:此处 pi 字为谴责之义,以此表达「何况一佛」之义。显示巴利原文
350.Buddhasahassenapīti pisaddo garahattho, pageva ekena buddhenāti dasseti.
「有情」者,以此显示‘koci’一词的主要词根。「立」者,为显示述语之义,故说「站立」。「据我所闻,提婆达多」者,此中‘me’一词是就世尊而言,故说「世尊说」。「彼即」者,即是所闻。「此」者,即「据我所闻,提婆达多」此语。「随增」者,即随之增长。「到达」者,以此显示‘āsajjana’一词中,sad词根有前往义,且为行动之状语。「已投生阿鼻地狱」者:此处提婆达多今非已投生阿鼻地狱,然因将来必受生于阿鼻地狱,故说「已投生阿鼻地狱」,此为「表决定将来之过去式」。「决定将来」者,即必定发生之义。「可畏哉!大海!」者,此中‘bhesmā’一词是怖畏的同义词,故说「可畏者」。显示巴利原文
‘‘Satto’’ti iminā kocisaddassa padhānapadaṃ dasseti. Aṭṭhāti ākhyātapadassa atthaṃ dassento āha ‘‘ṭhito’’ti. Devadattoti me sutanti ettha ‘‘me’’ti padaṃ bhagavantaṃ sandhāya vuttanti āha ‘‘bhagavatā’’ti. Tadevāti sutameva. Idanti ‘‘devadattoti me suta’’nti vacanaṃ. Anucinātīti anuvaḍḍheti. ‘‘Patvā’’ti iminā āsajjananti ettha sadadhātuyā gatyatthaṃ, kiriyāvisesanañca dasseti. Avīcinirayaṃ pattoti ettha idāni na devadatto avīcinirayaṃ patto hoti, āyatiṃ pana avīciniraye avassambhāviyattā ‘‘avīcinirayaṃ patto’’ti vuttanti āha ‘‘āsaṃsāyaṃ atītavacana’’nti. Āsaṃsāyanti avassambhāviyatthe. Bhesmā hi udadhī mahāti ettha bhesmāsaddo bhayānakapariyāyoti āha ‘‘bhayānako’’ti.
优波离问论显示巴利原文
Upālipañhākathā
351 351.【『从一方者』】此处为显示‘之’后缀运用于第七格(处格)义,故释曰『于持法者一方』。【『顺导者』】以此显示「随」字之义,即再再引导。为显示宣说之状,故释曰『非唯汝等』等语。其连结为:若此非法、或此非律、或此非师之教,则……。【『令知』者】以此显示「听」义词根之义。【『宣告后』者】以此显示,于『宣告』与『取筹』二事中,「宣告」之事在前分发生,「取筹」之事在后分发生。显示巴利原文
351.Ekatoti ettha topaccayassa sattamyatthe pavattabhāvaṃ dassento āha ‘‘dhammavādīpakkhe’’ti. ‘‘Anunayanto’’ti iminā anussāvetīti ettha anusaddassa atthaṃ dasseti. Anunayantoti punappunaṃ nayanto. Sāvanākāraṃ dassento āha ‘‘na tumhākaṃyevā’’tiādi. Ayaṃ adhammo vā ayaṃ avinayo vā idaṃ asatthusāsanaṃ vā yadi bhaveyyāti yojanā. ‘‘Bodhetī’’ti iminā sāvetīti ettha sudhātuyā atthaṃ dasseti. ‘‘Anussāvetvā’’ti iminā ‘‘anussāveti, salākaṃ gāhetī’’ti ettha anussāvanakiriyā pubbabhāge pavattā, salākaggāhakiriyā pacchābhāgeti dasseti.
「至此」(ettāvatā)——即仅以宣告与取筹之量。然而僧团非即破裂,其意趣为:唯于宣告、取筹之后,一旦作别众僧团羯磨时,僧团方为破裂。显示巴利原文
Ettāvatāti ettakena anussāvanasalākaggāhamattena. Na pana saṅgho bhinno hoti, anussāvetvā salākaṃ gāhetvā āveṇikaṃ saṅghakamme kateyeva saṅgho bhinno hotīti adhippāyo.
在这里,“站立于此,若有任何诘问者追问”,这是语句的连接。“如何会有?”为此而说“如是提婆达多”等。其中,“如是”意指“在僧团如常时,若破僧”。“如何”是指以何种方式。“又如何”是指由何种因缘。“王”指未生怨王,是所造之业。“因令杀”指因令人杀害了频婆娑罗王。“于彼”是指在“比丘优波离”等语句中,站立而说“避免”,这是连接。“因已违犯”是指因为已经违犯。为详细阐明其义,便说“那么”等。其中,“那么”是表示劝导的不变词。“如是”正是如此。“彼”是提婆达多的。“然而王子”是指然而未生怨王子,仅作了事而未宣说,这是关联。“彼”是提婆达多的。“因此”是因为在破僧之前,即使是正在造作出佛身血业者,其后也被确立为不能犯,因此。显示巴利原文
Ettha ṭhatvā kassaci codakassa anuyogo siyāti yojanā. Kinti siyāti āha ‘‘evaṃ devadatto’’tiādi. Tattha evanti pakatatte saṅghe bhinde satīti attho. Kathanti kenākārena. Puna kathanti kasmā kāraṇā. Raññoti ajātasatturañño, kāritakammaṃ. ‘‘Ghātāpitattā’’ti bimbisārarājānaṃ ghātāpitattā. Tatthāti ‘‘bhikkhu kho upālī’’tiādivacane, ṭhatvā parihāraṃ vadāmāti yojanā. Viraddhattāti virādhitattā. Tamatthaṃ vitthārento āha ‘‘tena hī’’tiādi. Tattha tena hīti uyyojanatthe nipāto. Evañhīti evameva. Tassāti devadattassa. Kumāro panāti ajātasattukumāro pana, katamatteyeva na vuttāti sambandho. Tassāti devadattassa. Tasmāti yasmā saṅghabhedato pubbe ruhituppādakammaṃ karontassāpi pacchā abhabbabhāvo ropito, tasmā.
在有关破僧的诸事中,应了知如此抉择,这是连接。为显示法与非法等依经与律之方式的差别,而说“以经之方式”等。其中,“以经之方式”是指以经的教导,即所谓以经教说的方法。“如是”则指与此不同。显示巴利原文
Bhedakaravatthūsu evaṃ vinicchayo veditabboti yojanā. Dhammādhammādīnaṃ suttantavinayapariyāyena visesaṃ dassento āha ‘‘suttantapariyāyenā’’tiādi. Tattha suttantapariyāyenāti suttantadesanāya, suttantadesanānayatoti vuttaṃ hoti. Tathāti tato aññathā.
“于彼”是指在法与非法二者之中。“如是我等”是指在如此行持时,我们。这样以经的方式显示了法与非法之差别后,现在再以律的方式显示它们,而说“然而以律之方式”等。“应以真实事而作”,这是连接。同样地,“以非真实事”也是如此。显示巴利原文
Tatthāti dvīsu dhammādhammesu. Evaṃ amhākanti evaṃ kariyamāne amhākaṃ. Evaṃ suttantapariyāyena dhammādhammānaṃ visesaṃ dassetvā idāni vinayapariyāyena tesaṃ taṃ dassento āha ‘‘vinayapariyāyena panā’’tiādi. Bhūtena vatthunā kātabbanti sambandho. Evaṃ ‘‘abhūtena vatthunā’’ti etthāpi.
如是以两种方式显示了法与非法之差别后,今为显示律与非律之差别,而说“以经典之方式”等。其中,依经典的方式,调伏贪等,故为律;依律的方式,调伏身语,故为律。应如此理解其语义。显示巴利原文
Evaṃ dvinnaṃ pariyāyānaṃ vasena dhammādhammadukassa visesaṃ dassetvā idāni vinayāvinayadukassa visesaṃ dassento āha ‘‘suttantapariyāyenā’’tiādi . Tattha suttantanayena rāgādayo vinetīti vinayo, vinayanayena kāyaṃ vācaṃ vinetīti vinayoti vacanattho kātabbo.
如是以两种方式显示了律与非律之差别后,今为显示所说与非所说之差别,而说“以经典之方式,四念处”等。其中,“八支道”一语,是如来所说、所言,应如此连结。显示巴利原文
Evaṃ dvinnaṃ pariyāyānaṃ vasena vinayāvinayadukassa visesaṃ dassetvā idāni bhāsitābhāsitadukassa visesaṃ dassento āha ‘‘suttantapariyāyena cattāro satipaṭṭhānā’’tiādi. Tattha ‘‘aṭṭhaṅgiko maggo’’ti idaṃ vacanaṃ tathāgatena bhāsitaṃ lapitanti yojanā.
如是以二方式显示所说与非所说二法之差别后,今显示所行与非所行二法之差别而说「以经之方式,日日」等。其中,「日日」一词,应连结于「入定、出定」此三词。「以义生起之方式」者,以因生起之方式。因为因是义,从此有果故称为义,义之生起为义生起,即是义生起,将塔字作为咤塔字,义生起之力为义生起力,以此。此词应与「经之教示、本生故事」二词连结。「此」者,果定入定等。「所行」者,已遍结缚,或再再积集、增长,或熟练。「游行出发」者,为游行之出发。显示巴利原文
Evaṃ dvinnaṃ pariyāyānaṃ vasena bhāsitābhāsitadukassa visesaṃ dassetvā idāni āciṇṇānāciṇṇadukassa visesaṃ dassento āha ‘‘suttantapariyāyena devasika’’ntiādi. Tattha ‘‘devasika’’nti padaṃ ‘‘samāpajjanaṃ, volokana’’nti tīsuyeva padesu yojetabbaṃ. Aṭṭhuppattivasenāti kāraṇuppattivasena. Kāraṇañhi arati phalaṃ etasmāti atthoti vuccati, atthassa uppatti atthuppatti, sāyeva aṭṭhuppatti tthakārassa ṭṭhakāraṃ katvā, aṭṭhuppattiyā vaso aṭṭhuppattivaso, tena. Idaṃ padaṃ ‘‘suttantadesanā jātakakathā’’ti dvīhipi padehi yojetabbaṃ. Idanti phalasamāpattisamāpajjanādi. Āciṇṇanti ā bandhitaṃ, punappunaṃ vā upacitaṃ vaḍḍhitaṃ, paguṇaṃ vā. Cāriyapakkamananti cāriyatthaṃ pakkamanaṃ.
这样,通过两种方式显示了所行非所行对的差别之后,现在为了显示施设对的差别,而说“以经的方式,有四念处”等。这与所说非所说对的情形相同。这样,通过经与律两种方式,五种对的差别便显示了出来。显示巴利原文
Evaṃ dvinnaṃ pariyāyānaṃ vasena āciṇṇānāciṇṇadukassa visesaṃ dassetvā idāni paññattadukassa visesaṃ dassento āha ‘‘suttantapariyāyena cattāro satipaṭṭhānā’’tiādi. Taṃ bhāsitābhāsitadukasadisameva. Evaṃ dvinnaṃ suttantavinayapariyāyānaṃ vasena pañcannaṃ dukānaṃ viseso dassito.
在犯不犯对中,于“非为解脱意趣”句之后,应将置于最后句中的“等”字引入理解。意即“以这些方式”。“于彼彼”,即于各个学处。此句于后句中亦应随顺。显示巴利原文
Āpattānāpattiduke ‘‘na mocanādhippāyassā’’ti pāṭhassa anantare pacchimavākye ṭhito ādisaddo ānetabbo. Iti ādinā nayenāti hi attho. Tattha tatthāti tasmiṃ tasmiṃ sikkhāpade. Idaṃ padaṃ pacchimavākyepi anuvattetabbaṃ.
在轻重对中,“五犯聚”指偷兰遮、波逸提、底舍尼、恶作、恶说这五类犯聚。“二犯聚”指巴拉基嘎、桑喀地谢沙这两类犯聚。显示巴利原文
Lahukagarukaduke pañcāpattikkhandhāti thullaccayapācittiyapāṭidesanīyadukkaṭadubbhāsitavasena pañca āpattirāsayo. Dve āpattikkhandhāti pārājikasaṅghādisesavasena dve āpattirāsayo.
在有余无余对中,「六犯聚」者,即除波罗夷罪外,所余的六种罪聚。显示巴利原文
Sāvasesānāvasesaduke cha āpattikkhandhāti pārājikāpattito avasesā cha āpattirāsayo.
在粗重非粗重对中,与轻重对相同。只是有这一差别:重罪名为粗重,轻罪名为非粗重。如此,唯依律的名义显示了这四对的差别。显示巴利原文
Duṭṭhullāduṭṭhulladuke lahukagarukadukasadisameva. Ayaṃ pana viseso – garukāpatti duṭṭhullā nāma , lahukāpatti aduṭṭhullā nāmāti evaṃ vinayapariyāyavaseneva catunnaṃ dukānaṃ viseso dassito.
「于此」者,是在「显示非法为法」等语句中。「四种僧羯磨」者,是指以求听等方式进行的四种僧羯磨。「由作者」者,即由作为因的造作者;此处「作」字是表示原因义的具格用法。显示巴利原文
Etthāti ‘‘adhammaṃ dhammoti dīpentī’’tiādivacane. Catunnaṃ saṅghakammānanti apalokanādivasena catunnaṃ saṅghakammānaṃ. Karontehi hetubhūtehi, hetvatthe cetaṃ karaṇavacanaṃ.
“在彼处”:即于“以这些”等词句中。“拉拽”:此处为显示词根 kas 有“行”的含义,故说“拉拽集会”。“解开”:即作解开,意为使之分离。“推向一边”:即在一端造成凸起。“过度拉拽”:此处应知由两个前缀而显超越义,故说“极度拉拽”。为阐明超越义,而说“犹如完全分离者那样而行”。“如”:意为“以何种方式而作”,起连接作用。以“分开”一词,显示 āveṇi 一词表达“分开”之义,且其词根为未完成式。“在事物中”:即在造成分裂的事物中。“取此”:即采取此主张。“分开”:即各自地。为将本犍度所说与《附随》圣典相配合,故说“然而在《附随》中”等。其中“以五种方式”:即指以羯磨、以诵出、以称呼、以宣告、以取筹这五种原因。“彼之”:即《附随》中所说的内容。“在此”:即于此僧团分裂犍度中,指“以此所说的僧团分裂相”。“义理上无差别”这一句,显示只是言辞上有差别。“彼之”:指僧团分裂相。应连接为“而彼无差别”。“即在彼处”:即于《附随》中。“一切处”:即在整个僧团分裂犍度中。显示巴利原文
Tatthāti ‘‘te imehī’’tiādivacane. Apakassantīti ettha kasadhātussa gatyatthaṃ dassento āha ‘‘parisaṃ ākaḍḍhantī’’ti. Vijaṭentīti vijaṭaṃ karonti, visuṃ karontīti attho. Ekamantaṃ ussādentīti ekasmiṃ ante ussadaṃ karonti. Avapakassantīti ettha dvinnaṃ upasaggānaṃ vasena ativiyattho daṭṭhabboti āha ‘‘ati viya ākaḍḍhantī’’ti. Ativiyatthaṃ āvikaronto āha ‘‘yathā visaṃsaṭṭhāva honti, evaṃ karontī’’ti. Yathāti yenākārena kariyamāneti sambandho. ‘‘Visu’’nti iminā āveṇisaddo ‘‘visu’’ntiatthavācako anipphannapāṭipadikoti dasseti. Vatthūsūti bhedakaravatthūsu. Imaṃ gaṇhathāti imaṃ vādaṃ gaṇhatha. Visunti āveṇiṃ. Imasmiṃ khandhake vuttavacanaṃ parivārapāḷiyā saṃsandento āha ‘‘parivāre panā’’tiādi. Tattha pañcahi ākārehīti ‘‘kammena uddesena voharanto anussāvanena salākaggāhenā’’ti (pari. 458) evaṃ pañcahi kāraṇehi. Tassāti parivāre vuttavacanassa. Idhāti imasmiṃ saṅghabhedakakkhandhake, vuttena iminā saṅghabhedalakkhaṇenāti yojanā. ‘‘Atthato nānākaraṇaṃ natthī’’ti iminā saddato nānākaraṇaṃ atthīti dīpeti. Assāti saṅghabhedalakkhaṇassa. Taṃ pana nānākaraṇābhāvanti yojanā. Tatthevāti parivāre eva. Sabbatthāti sabbasmiṃ saṅghabhedakakkhandhake.
第八 义务犍度显示巴利原文
8. Vattakkhandhakaṃ
一、客比丘义务论显示巴利原文
1. Āgantukavattakathā
357 三五七、在义务犍度中,“园”:指近行界而言,故说“近行界附近”。“取”一词:其业(直接受词)为“鞋”,而工具不明显。因此为显示工具,说“以鞋杖取”。以此排除了“以手”作为工具。“退回”:此处为否定进入与离去之义,故说“集合”。“鞋……乃至……应问”:此处为显示“应问”一词连同受词的提问方式,故说“在何处”等。其中以“在何处……乃至……内衣”显示提问方式;以“住处比丘”显示受词;以“应铺设”一词,于此“应交待”中否定了词根 saj 的舍弃义。“应问行处”:此处为显示“行处”一词与“乞食行”一词义理相同,故说“应问乞食行”。“为乞食而行于此”即是乞食行,即行处村。“在何处”:即在何村。以“何”等显示在“应问饮水”等中的提问方式。“何时”:即在何时。显示巴利原文
357. Vattakkhandhake ārāmanti upacārasīmaṃ sandhāya vuttanti āha ‘‘upacārasīmasamīpa’’nti. ‘‘Gahetvā’’ti padassa ‘‘upāhanā’’ti kammaṃ pākaṭaṃ, karaṇaṃ pana apākaṭaṃ. Tasmā karaṇaṃ dassento āha ‘‘upāhanadaṇḍakena gahetvā’’ti. Iminā ‘‘hatthenā’’ti karaṇaṃ nivatteti. Paṭikkamantīti ettha pavisantīti ca apakkamantīti ca atthaṃ paṭikkhipanto āha ‘‘sannipatantī’’ti. Upāhanā…pe… pucchitabbāti ettha ‘‘pucchitabbā’’ti padassa saha kammena pucchitabbākāraṃ dassento āha ‘‘katarasmiṃ ṭhāne’’tiādi. Tattha ‘‘katarasmiṃ…pe… coḷaka’’nti iminā pucchitabbākāraṃ dasseti. ‘‘Āvāsikā bhikkhū’’ti iminā kammaṃ dasseti. ‘‘Pattharitabba’’nti iminā vissajjetabbanti ettha sajadhātuyā cajanatthaṃ paṭikkhipati. Gocaro pucchitabboti ettha gocarasaddo bhikkhācārasaddena atthato ekanti dassento āha ‘‘bhikkhācāro pucchitabbo’’ti. Bhikkhāya caranti etthāti bhikkhācāro, gocaragāmo. Yatthāti yasmiṃ gāme. ‘‘Ki’’ntiādinā pānīyaṃ pucchitabbantiādīsu pucchitabbākāraṃ dasseti. Kaṃ kālanti kasmiṃ kāle.
其中,「对外出者」即从精舍外出者。「应观察」即应看。以「若能」一词,是在说明此处的「若堪能」中,「若」是「若」的同义词,「堪能」是「能」的同义词。最后的连结意为:堪能者有精舍清扫的义务。显示巴利原文
Bahi nikkhamantassāti vihārato bahi nikkhamantassa. Nilloketabboti oloketabbo. ‘‘Yadi sakkotī’’ti iminā sace ussahatīti ettha sacesaddo yadipariyāyo, ussahatisaddo sakkoti pariyāyoti dasseti. Sakkontassa vihārasodhanavatteti sambandho.
二、住处比丘义务论显示巴利原文
2. Āvāsikavattakathā
359 三五九、连结为「在住处义务中,应如此了知决断」。连结为「应作一切」。「彼」指较年长的客比丘。以「若智者」等显示,如果那位愚者不说「先扫塔院」,那么放下扫帚后,也仅应尽对彼客比丘的义务。「仅应作药」——由于是以强调的方式说的,因此即使愚者不说「先作药」,也仅应为彼作药。而以「确实是智者」等,只是表明客比丘应当言说而已。为显示圣典之外的义务,故说「又」等。「以扇」即用扇子。「扇」是中性词,「扇子」是阴性词。所谓「应扇」与「所扇」,依此注疏的字面,应如此领会其义:以此被扇,故为扇;以此扇者,故为扇子。「彼」指较年长的客比丘。「应涂抹」即应涂油。「确实」即真实。「在此」即在拭鞋处。「在何处」即在哪个精舍。连结为「由被询问的常住比丘(作答)」。显示巴利原文
359. Āvāsikavatte evaṃ vinicchayo veditabboti yojanā. Sabbaṃ kātabbanti sambandho. Tassāti vuḍḍhatarassa āgantukassa. ‘‘Paṇḍito’’tiādinā sace bālo ‘‘sammajjāhi tāva cetiyaṅgaṇa’’nti na vadati, sammajjaniṃ nikkhipitvā tassa vattameva kātabbanti dasseti. Bhesajjameva kātabbanti sahāvadhāraṇena vuttattā bālo ‘‘karohi tāva bhesajja’’nti avadantopi bhesajjameva kātabbaṃ. ‘‘Paṇḍito hī’’tiādinā pana āgantukassa vattabbabhāvamattameva dasseti. Pāḷimuttakavattaṃ dassento āha ‘‘apicā’’tiādi. Bījanenāti bījaniyā. ‘‘Bījana’’nti hi napuṃsakaliṅgo, ‘‘bījanī’’ti itthiliṅgo. ‘‘Bījitabbo’’ti ca ‘‘bījitabba’’nti ca iminā aṭṭhakathāvacanena bījiyati anenāti bījanaṃ, bījiyati etāyāti bījanīti vacanattho kātabbo. Assāti vuḍḍhataraāgantukassa. Makkhetabbāti añjetabbā. Hīti saccaṃ. Etthāti upāhanapuñchane. Katthāti kasmiṃ vihāre. Pucchitena āvāsikenāti sambandho.
以「自己近前……乃至……不得」这段文,显示即使是指自己而言,对于那些已来到自己近前却不主动过来的客比丘,也不得不履行其义务。显示巴利原文
‘‘Attano santikaṃ…pe… na labhatī’’ti iminā attānaṃ sandhāya anāgacchantopi attano santikaṃ sampattassa āgantukassa vattaṃ akātuṃ na labhatīti dasseti.
三、行路义务论显示巴利原文
3. Gamikavattakathā
360 ‘在行路义务中应如是了知决断’——此为连结。‘在彼处’:即于坐卧具犍度中。‘将彼一切归还’——此为连结。‘于何处、于哪些石板、石柱,虫蚁不攀附,于彼石板或于他们石柱,凡有已铺设之坐卧具,即使不告请亦不为罪’——此为连结。‘于四种石等所说’——此为连结。‘于虫蚁生起之处所作’——此为连结。‘此’:即利益。‘然而于有覆屋中安置之床座’——此为连结。显示巴利原文
360. Gamikavatte evaṃ vinicchayo veditabboti yojanā. Tatthāti senāsanakkhandhake. Taṃ sabbaṃ paṭisāmetvāti sambandho. Yattha yesu pāsāṇapiṭṭhipāsāṇatthambhesu upacikā nārohanti, tassaṃ pāsāṇapiṭṭhiyaṃ vā tesu pāsāṇatthambhesu vā yaṃ katasenāsanaṃ atthi, taṃ anāpucchantassāpi anāpattīti yojanā. Catūsu pāsāṇesūtiādi vuttanti sambandho, upacikānaṃ uppattiṭṭhāne kateti sambandho. Ayanti ānisaṃso. Ovassakagehe pana ṭhapitānaṃ mañcapīṭhānanti sambandho.
四、随喜义务论显示巴利原文
4. Anumodanavattakathā
362 ‘兴盛了’:此处遮止以idha词根作增长义,故说‘圆满了’。‘坐于僧团长老中’——此为关联。‘为随喜而坐于次长老中’——此为连结。‘虽被僧团长老所劝请’——此为关联。‘随喜者说’——此为关联。‘随’:一再地,或于事后以法语令施者欢喜,故称为随喜者。若说‘你们去吧’,即是随喜者——此为连结。‘彼之’:指随喜者之。‘人们令作’——此为关联。‘以一’一词,在‘令作’中为使役宾语。‘彼之’:指被使役的比丘之。‘因随喜’:以随喜为因。‘近坐语’:由近处坐着的人所说,故称近坐语。‘为随喜’:为了随喜。‘自被劝请者’:自己已被劝请者。‘在此’:指于随喜之事中。‘已生便者’:以此显示,于此已生便者,故称为便者;于已生义上加‘ita’后缀。显示巴利原文
362.Iddhaṃ ahosīti ettha idhadhātuyā vaḍḍhanatthaṃ paṭikkhipanto āha ‘‘sampannaṃ ahosī’’ti. Saṅghatthere nisinneti sambandho. Anuthere anumodanatthāya nisinneti yojanā. Saṅghattherena ajjhiṭṭhepīti sambandho. Anumodako vadatīti sambandho. Anu punappunaṃ, pacchā vā dāyake dhammakathāya modetīti anumodako. ‘‘Gacchathā’’ti sace vadati anumodakoti yojanā. Tassāti anumodakassa. Manussā kārentīti sambandho. ‘‘Ekenā’’ti padaṃ ‘‘kārentī’’ti pade kāritakammaṃ. Tassāti kāritabhikkhussa. Anumodanatoti anumodanakāraṇā. Upanisinnakathāti upasamīpe nisinnānaṃ kathiyati etāyāti upanisinnakathā. Anumodanāyāti anumodanatthāya. Ajjhiṭṭhovāti sayaṃ ajjhiṭṭho eva. Etthāti anumodanavatthusmiṃ. ‘‘Sañjātavacco’’ti iminā vacco sañjāto imassāti vaccitoti katvā sañjātatthe ita paccayoti dasseti.
第五,食堂行仪论。显示巴利原文
5. Bhattaggavattakathā
364 ‘食堂行仪’:‘食堂’者,于此处取食,故称食堂,即分配食物之处。于彼处所应行之仪,名为食堂行仪。于食堂行仪中应如是了知决断——此为连结。‘人们分配食物之处’:即人们携妻带子居住,并供养比丘们食物之处。‘过度贴近’:以此显示,于‘侵入’中,khad词根所致的伤害,名为过度贴近。‘当有座位时’:指当有座位存在时。‘新比丘坐下’——此为关联。‘犯’:指犯戒。‘长老若被询问而不允许,则犯’——此为连结。‘桑喀帝’:指所披的僧伽梨。显示巴利原文
364.Bhattaggavatteti bhattaṃ gaṇhanti etthāti bhattaggaṃ, parivisanaṭṭhānaṃ. Tasmiṃ kattabbaṃ vattaṃ bhattaggavattaṃ, tasmiṃ bhattaggavatte evaṃ vinicchayo veditabboti yojanā. Manussānaṃ parivisanaṭṭhānaṃ nāma yattha manussā saputtadārā āvasitvā bhikkhūbhojenti. ‘‘Atiallīyitvā’’ti iminā anupakhajjāti ettha khadadhātussa hiṃsanaṃ nāma atiallīyananti dasseti. Āsanesu satīti āsanesu santesu. Nisīdantassa navakassāti sambandho. Āpajjatīti āpattiṃ āpajjati. Āpucchite ananujānanto thero āpajjatīti yojanā. Saṅghāṭinti pārutasaṅghāṭiṃ.
“钵洗水”:为受食而洗钵的水。“应取”:应以手取。显示巴利原文
Pattadhovanaudakanti bhuñjanatthāya pattānaṃ dhovanaudakaṃ. Gahetabbanti hatthena gahetabbaṃ.
“如正被取时”是连接。“适量”指依于分量。“于酥等中亦如是”:应引入“eva”一词。“于酥等中”指于酥、油、上等残食中,这是简别中的处格。“那”指酥等。“不足”指不足够所有比丘受用。“那”指酥等,与“应备办”关联。“那样的酥等”亦与之关联。显示巴利原文
Yathā gaṇhiyamāneti yojanā. Mattāyāti pamāṇāya. Sabbiādīsu evāti evasaddo ajjhāharitabbo. Sabbiādīsūti sabbitelauttaribhaṅgesu, niddhāraṇe bhummaṃ. Yanti sabbiādikaṃ. Appahotīti sabbesaṃ bhikkhūnaṃ nappahoti. Tanti sabbiādikaṃ, sampādehīti sambandho. Tādisaṃ sabbiādikanti sambandho.
“凡食堂”是连接。“洗手水”指已食者洗手的水。“中间”指用餐之间。“渴者”指想喝者。“喉”指在喉中。显示巴利原文
Yaṃ bhattagganti yojanā. Hatthadhovanaudakanti bhuttāvīnaṃ hatthassa dhovanaudakaṃ. Antarāti bhojanassa majjhe. Pipāsitenāti pivituṃ icchantena. Galeti kaṇṭhe.
“返回者”:此处,为何从何处返回?因此说“从食堂”。应当如何、以何种方式返回?这是连接。为何新比丘们应比长老先返回?因此说“因为在拥挤处”等。“出去的空间”指先出去的空间。“依次第”指依照长幼次第。“门口”指俗家房门附近,因“dhura”一词在此是附近的意思。如果新比丘们坐在屋内,这是连接。“中间”指比丘们的间隙,或中央。“稀疏”即稀薄。显示巴利原文
Nivattantenāti ettha kasmā ṭhānā nivattantenāti āha ‘‘bhattaggato’’ti. Kathaṃ kenākārena nivattitabbanti yojanā. Kasmā navakehi bhikkhūhi paṭhamataraṃ nivattitabbanti āha ‘‘sambādhesu hī’’tiādi. Nikkhamanokāsoti paṭhamataraṃ nikkhantokāso. Paṭipāṭiyāti vuḍḍhapaṭipāṭiyā. Dhureti gehadvārassa samīpe. Dhurasaddo hi idha samīpavācako. Navakā antogehe ce nisinnā hontīti yojanā. Antarenāti bhikkhūnaṃ vivarena, majjhena vā. Viraḷāyāti tanukāya.
第六,托钵行仪论。显示巴利原文
6. Piṇḍacārikavattakathā
366 在托钵行仪中,应当了知这样的决断。这是连接。“或取了棉花”是关联。“以及任何”指以及任何物品,“取了”是关联。“正在做或站着”指做着而站立。“那”指工作。“而非对施食女”:因用了阴性词,所以唯独对女人不应注视其面容,为遮止这层意思而说“或是女人”等。由“于施食时”一语,显示在其他时候即使看也无过失。若在施食的当下,一切时也不应看,这是遮止不期望的义理。显示巴利原文
366. Piṇḍacārikavatte evaṃ vinicchayo veditabboti yojanā. Kappāsaṃ vā gahetvāti sambandho. Yañcāti yañca kiñci vatthuṃ, gahetvāti sambandho. Karontī ṭhitā vāti karontī hutvā ṭhitā vā. Tanti kammaṃ. Na ca bhikkhādāyikāyāti itthiliṅgavasena vuttattā itthiyā eva mukhaṃ na ulloketabbanti atthaṃ paṭikkhipanto āha ‘‘itthī vā hotū’’tiādi. ‘‘Bhikkhādānasamaye’’ti iminā aññasmiṃ samaye olokentopi natthi dosoti dasseti. Ekasmiṃ kāle bhikkhāya dadamānāya sabbakālampi na oloketabbanti anicchitatthaṃ paṭikkhipati.
第七,住林行仪论。显示巴利原文
7. Āraññikavattakathā
368 在阿兰若行仪中,应当了知这样的决断。这是连接。“应从坐卧处下来”:此处,因为住在森林树下等处的人没有精舍,所以所说的坐卧处,是指其住处而言,故说“应从住处出来”。显示巴利原文
368. Āraññikavatte evaṃ vinicchayo veditabboti yojanā. Senāsanā otaritabbanti ettha araññe rukkhamūlādīsu nisinnassa vihārābhāvato senāsanaṃ nāma vasanaṭṭhānaṃ sandhāya vuttanti āha ‘‘vasanaṭṭhānato nikkhamitabba’’nti.
关于“将钵放入袋中”:此处如何将钵放入袋中?因此说“若在外面”等。其中,“应放钵”是关联。于“洗涤后而作”等句中,应将“钵与水”的格变化后建立关联。“那”亦指竹筒。“附近”指阿兰若者住处附近。正如阿兰若者应希求携带火具,行于旷野者也应希求携带火具,此即是关联。“住于众者”:指与众共住者,与阿兰若者关联。“以此”指以火具。“星宿即星宿足”:以此表明,仅是阿沙尤佳等星宿(在《名灯论》第五十八至六十偈中),因了知方位和时节,故名为星宿足。显示巴利原文
Pattaṃ thavikāya pakkhipitvāti ettha kathaṃ patto thavikāya pakkhipitabboti āha ‘‘sace bahī’’tiādi. Tattha patto pakkhipitabboti sambandho. Dhovitvā katvāti padesu ‘‘pattaṃ vodaka’’nti vibhattipariṇāmaṃ katvā sambandhitabbaṃ. Tampīti veḷunāḷikampi. Samīpeti āraññakassa senāsanassa samīpe. Yathā ca āraññakassa araṇisahitaṃ icchitabbaṃ, evaṃ kantāraṃ paṭipannassāpi araṇisahitaṃ icchitabbanti yojanā. Gaṇavāsinoti gaṇena saha vāsino, āraññakassāti sambandho. Tenāti araṇisahitena. ‘‘Nakkhattāneva nakkhattapadānī’’ti iminā assayujādinakkhattāneva (abhidhānappadīpikāyaṃ 58-60 gāthāsu) disābhāgajānanassa, ca samayajānanassa ca kāraṇattā nakkhattapadāni nāmāti dasseti.
第八,坐卧处行仪论。显示巴利原文
8. Senāsanavattakathā
369 369. 于坐卧处行仪中,应如此了知决断,此即连接。“门”指大门。“大所用”指应为大众所用。“于彼处”即于门处。“询问后”指向长老询问后,同类中的较年长者,此是关联。“确实可以”指确实可随意而住。“应转”指应转向面前。显示巴利原文
369. Senāsanavatte evaṃ vinicchayo veditabboti yojanā. Dvāraṃ nāmāti mahādvāraṃ. Mahāvaḷañjanti mahantehi janehi paribhuñjitabbaṃ. Tatthāti dvāre. Āpucchitvāvāti vuḍḍhaṃ āpucchitvāva, sabhāgassa vuḍḍhatarassāti sambandho. Vaṭṭatiyevāti yathāsukhaṃ viharituṃ vaṭṭatiyeva. Parivattitabbanti parimukhaṃ vattitabbaṃ.
第九,热浴室行仪等论。显示巴利原文
9. Jantāgharavattādikathā
371 371. 于暖房行仪中,应如此了知决断,此即连接。“外露台”指外廊。显示巴利原文
371. Jantāgharavatte evaṃ vinicchayo veditabboti yojanā. Bahijagatīti bahiālindo.
373 于洗净事中,应如是了知其义——此为连接。“取出”即取出水。“应洗净”即应洗涤。因为《界论》中说:“‘ā’前缀加‘camu’为洗涤义。”“此处过于开敞”即此地方过于敞开,不被任何物所遮蔽。“唯对不得水者”即唯独对得不到水者。显示巴利原文
373. Ācamanavatthusmiṃ evamattho veditabboti yojanā. Nīharitvāti udakaṃ nīharitvā. Ācamitabbanti dhovitabbaṃ. ‘‘Āpubbo camu dhovane’’ti hi dhātupāṭhesu vuttaṃ. Idaṃ ativivaṭanti idaṃ ṭhānaṃ ativivaṭaṃ, na kenaci paṭicchannanti attho. Udakaṃ alabhantassevāti udakaṃ alabhanteyeva.
374 于厕所事中,应如是了知决断——此为连接。“或”者,从嚼齿木乃至排便。“一切处”即在一切处所。在“不以粗木”一句中,并非仅指粗糙的木材,劈开的木块等能刮伤皮肤的木也都称为粗木,为显示此义而说“或以劈开之木”等。“已入者”即已入厕所者。显示巴利原文
374. Vaccakuṭivatte evaṃ vinicchayo veditabboti yojanā. Ayanti dantakaṭṭhaṃ khādato vaccakaraṇaṃ. Sabbatthevāti sabbasmiṃ eva ṭhāne. ‘‘Na pharusena kaṭṭhenā’’ti ettha na kevalaṃ kharakaṭṭhameva, phālitakaṭṭhādayopi chaviavalekhanakaṭṭhā pharusāyeva nāmāti dassento āha ‘‘phālitakaṭṭhena vā’’tiādi. Paviṭṭhassāti vaccakuṭiṃ paviṭṭhassa.
“一切共用处”者,即一切比丘的,或为一切所共用的名为厕所之处。“于彼”即在那一切共用处。“为常行故”者,应连接为:为自己常去之故所作的处所,或即个人之处所。显示巴利原文
Sabbasādhāraṇaṭṭhānanti sabbesaṃ bhikkhūnaṃ, sabbehi vā sādhāraṇaṃ vaccakuṭisaṅkhātaṃ ṭhānaṃ. Tatrāti tasmiṃ sabbasādhāraṇe ṭhāne. Nibaddhagamanatthāyāti attano nibaddhagamanatthāya kataṃ yaṃ ṭhānaṃ vā yaṃ puggalikaṭṭhānaṃ vā hotīti yojanā.
“已涂抹”:此处为表明是前缀‘u’加词根‘hada’,故说“已涂抹”。因《界论》中说“‘hada’为排泄粪便之义”,故说“在外为粪所污”,意即从粪坑向外排泄粪便。“应洗涤”:应以水洗涤。“此亦”:即便没有水(也应洗涤)。“一切处”:在一切篇章中。显示巴利原文
Uhatāti ettha upubbo hadadhātūti dassento āha ‘‘uhaditā’’ti. ‘‘Hada karīsossagge’’ti dhātupāṭhesu (pāṇinī 977 dhātupāṭhe; saddanītidhātumālāyaṃ 15 dakārantadhātu) vuttattā vaccakūpato bahi karīsassa ossajjananti āha ‘‘bahi vaccamakkhitā’’ti. Dhovitabbāti udakena dhovitabbā. Etampīti udakassa avijjamānampi. Sabbatthāti sabbasmiṃ vattakkhandhake.
九、《巴帝摩卡遮止篇》显示巴利原文
9. Pātimokkhaṭṭhapanakkhandhakaṃ
一、请诵巴帝摩卡之论显示巴利原文
1. Pātimokkhuddesayācanakathā
383 在《巴帝摩卡遮止篇》中,“喜面夜”之释:“喜悦、欢喜”故为‘nandi’,此为以i结尾的中性词。在“喜军”“喜广”等词中,此以i结尾者为阳性,但此处因与“面”相连,故为以i结尾的中性词。于黎明升起时,其面呈现白色,此夜之面即为喜,此夜故名“喜面夜”,因此说“即使在黎明升起时,夜亦如喜面”。“内腐”:此处为遮止“体内为尸体腐烂”之义,故说“在自心相续”等。“依烦恼雨义”这一句,则是遮止“依水雨义”。“已漏”:即已湿,意为已润湿。“如垃圾所生”:此处“垃圾”指污秽。于被扫除、被刮削时发出声响,故名为‘kasambu’,如同从彼而生,应知其义为“如垃圾所生”。而注疏中据意趣说为“极染污所生”,意即极度染污所生。另有“因充满过失故为染污所生”的读法。由“乃至取臂亦名”这一读法可知,此为连词。“实”:仅为垫补虚词。“以彼”:即以此无用之人。因‘yāva’为不变词,在“取臂亦”此处,第五格表示限度义。‘nāma’一词表示轻蔑,依其用法,此处虽现“将来”之词,实是以过去义而用未来语。显示巴利原文
383. Pātimokkhaṭṭhapanakkhandhake nandimukhiyā rattiyāti ettha nandiyati tusiyatīti nandi, ikārantoyaṃ napuṃsakaliṅgo. ‘‘Nandiseno (jā. aṭṭha. 3.4.1) nandivisālo’’tiādīsu ikārantoyaṃ pulliṅgo hoti, idha pana mukhaṃ apekkhitvā ikāranto napuṃsakaliṅgo hoti. Aruṇuṭṭhitakāle odātadisāmukhatāya nandi mukhaṃ etissaṃ rattiyanti nandimukhī, ratti, tāya nandimukhiyā rattiyā, tena vuttaṃ ‘‘aruṇuṭṭhitakālepi hi nandīmukhā viya ratti khāyatī’’ti. Antopūtinti ettha kāyassa anto kuṇapapūtinti atthaṃ paṭipakkhipanto āha ‘‘attacittasantāne’’tiādi. ‘‘Kilesavassanavasenā’’ti iminā udakavassanavasenāti atthaṃ paṭikkhipati. Avassutanti tintaṃ, kilinnanti attho. Kasambujātanti ettha kasambūti saṅkāro. So hi sammuñcaniyā kasiyamāne vilekhiyamāne sambati saddaṃ karotīti kasambu, taṃ viya jātanti kasambujātanti attho daṭṭhabbo. Aṭṭhakathāyaṃ pana adhippāyavasena ‘‘ākiliṭṭhajāta’’nti vuttaṃ, ativiya kiliṭṭhajātanti attho. ‘‘Ākiṇṇadosatāya kiliṭṭhajāta’’ntipi pāṭho. ‘‘Yāva bāhāgahaṇāpi nāmā’’ti iminā pāṭhena dassetīti sambandho. Hīti padapūraṇamattaṃ. Tenāti moghapurisena. ‘‘Yāvā’’ti nipātapayogattā ‘‘bāhāgahaṇāpī’’ti ettha pañcamīvibhatti avadhiatthe hoti. Nāma-saddo garahatthajotako, tassa payogattā ‘‘āgamessatī’’ti ettha atītatthe anāgatavacanaṃ (saddanītisuttamālāya 893 sutte). Āgamessati nāmāti yojanā. Āgamessatīti īsaṃ adhivāsessati. ‘‘Āto gamuīsamadhivāsane’’ti hi dhātupāṭhesu (saddanītidhātumālāyaṃ 18 makārantadhātu) vuttaṃ.
384 「非以延长而有断崖」:此处为显示「并非以长而有断崖」,故说「非最初即深」。「延长」一词是「长」的同义词。如同「不应以延长的歌声唱诵法」等(《小品》249)中所见,其意为:断崖并非因为长而出现在河岸的起始处。「最初即」即是在河岸的起始处。以「渐次深」一语,揭示「非最初即深」这句话的意趣所在。「住立法」是指安住在河岸之内的自性。「不越界限」:此处为说明「界限」一词兼具「岸」与「界限」二义,故说「下降之坑为界限之界」。其中,「下降之坑」表示岸义,「界限」表示界限义。「应以何水破之为坑,由于水之下降而成为坑,在此」——这就是下降之坑,即岸。意思是:作为下降之坑且作为界限之界、即岸,不逾越。「运岸」:此处为显示「运」词根具有到达义,故说「令到岸」。其中「令到」即令到达。以「令上升」一语,显示经文中「令上升陆地」一词与「运岸」一词的意义,此义已明。「令上升」即提起而使之去。「证智」:此处,「知」或「已知」即是证智,即阿拉汉道或阿拉汉果;通达此证智即是证智通达,为发音便利而中间加入长音。所谓证智通达者,唯依阿拉汉之生起而有。因此说「阿……显示巴利原文
384.Na āyatakeneva papātoti ettha dīgheneva papātoti dassento āha ‘‘na paṭhamameva gambhīro’’ti. Āyatasaddo hi dīghapariyāyo. ‘‘Na āyatakena gītassarena dhammo gāyitabbo’’tiādīsu (cūḷava. 249) viya papāto dīghena tīrassa ādimhi na hotīti vuttaṃ hoti. Paṭhamamevāti tīrassa ādimhiyeva. ‘‘Anupubbena gambhīro’’ti iminā ‘‘na paṭhamameva gambhīro’’ti vacanassa adhippāyatthaṃ dasseti. Ṭhitadhammoti tīrassa antoyeva ṭhitasabhāvo . Velaṃ nātivattatīti ettha velāsaddassa tīramariyādatthesu pavattabhāvaṃ dassento āha ‘‘osakkanakandaraṃ mariyādavela’’nti. Tattha ‘‘osakkanakandara’’iti padena tīratthaṃ dasseti, ‘‘mariyāda’’ iti padena mariyādatthaṃ. Kena udakena daritabboti kandaro, udakena osakkano kandaro etthāti osakkanakandaraṃ, tīraṃ. Osakkanakandarabhūtañca mariyādabhūtañca velaṃ tīraṃ nātikkamatīti attho. Tīraṃ vāhetīti ettha vahadhātuyā pāpuṇanatthaṃ dassento āha ‘‘tīraṃ appetī’’ti. Tattha appetīti pāpuṇāpeti. ‘‘Ussāretī’’ti iminā pāḷiyaṃ ‘‘thalaṃ ussāretī’’ti padena ‘‘tīraṃ vāhetī’’ti padassa atthaṃ dassetīti attho dassito. Ussāretīti uddharitvā gamāpeti. Aññāpaṭivedhoti ettha ājānāti, ājānitthāti vā aññaṃ arahattamaggo vā arahattaphalaṃ vā, tassa paṭivijjhanaṃ aññāpaṭivedho, sukhuccāraṇatthaṃ majjhe dīgho, aññāpaṭivedho nāma arahattuppattiyeva hoti. Tena vuttaṃ ‘‘arahattuppattī’’ti.
385 「覆盖过雨」:为了说明《自说》经文中阐示的经义,故提及「罪」等。此处,「此」字是与「覆盖过雨」一语相应;另一处的「此」字,则是指新罪的违犯。显示巴利原文
385.Channamativassatīti udānapāḷiyā sandhāyabhāsitapāḷibhāvaṃ dassento āha ‘‘āpatti’’ntiādi. Tattha idanti ‘‘channamativassatī’’ti vacanaṃ vuttanti sambandho. Etanti navāpattiāpajjanaṃ sandhāyāti sambandho.
四、堪听巴帝摩卡者之论显示巴利原文
4. Pātimokkhasavanārahakathā
386 「或前或后」:指在宣读白文之前或之后。「处」:是指放置巴帝摩卡的处所。为阐明此处的含义,所以有「因此」等语。「说r字」:是指在三十六字中,由宣读白文者诵出r字。「此」:是指三十五字的发音之处。「已说」:即已由宣读白文者诵出。应将其与「在『请听我』」一语连接,理解为「尚未开始」。显示巴利原文
386.Purevā pacchā vāti ñattito pure vā pacchā vā. Khetteti pātimokkhaṭṭhapanassa khette. Khettaṃ dassento āha ‘‘tasmā’’tiādi. Rekāraṃ bhaṇatīti chattiṃsatyakkharesu re-kāraṃ ñattiṭṭhapanako bhaṇati. Idanti pañcatiṃsatyakkharānaṃ uccāraṇaṭṭhānaṃ. Vutteti ñattiṭṭhapanakena vutte. ‘‘Suṇātu me’’ti vacane anāraddheyevāti yojanā.
五、如法与不如法巴帝摩卡遮止之论显示巴利原文
5. Dhammikādhammikapātimokkhaṭṭhapanakathā
387 「以彼人」:指那被举罪的人。「彼失坏」:即所说的戒失坏等之失坏。「以想无根的方式」:依于「已作」之想而无根。「已作且」:决定是已作。「未作且」:决定是未作。显示巴利原文
387.Tena puggalenāti tena cuditakena puggalena. Sā vipattīti sīlavipattiādisaṅkhātā sā vipatti. Saññāamūlikavasenāti ‘‘katā’’ iti saññāya amūlikavasena. Katañcāti ekantena katañca. Akatañcāti ekantena akatañca.
「由于想恼害之心而不来」,应如此连接。「以此」:以不来等之因。「犯」:执行巴帝摩卡者犯。「如是,彼亦」:如是,那位执行巴帝摩卡者也……。「被取回」:被取回,即称「未作的羯磨、应再作的羯磨」等而再次取回,意思是重新开始。显示巴利原文
Kopetukāmatāya neva āgacchatīti sambandho. Tenāti anāgamanādikāraṇena. Āpajjatīti pātimokkhaṭṭhapanako āpajjati. Iccassāpīti iti evaṃ assa pātimokkhaṭṭhapanakassāpi . Paccādiyatīti pati ādiyati, ‘‘akataṃ kammaṃ, puna kātabbaṃ kamma’’ntiādinā puna ādīyati, puna ārabhatīti attho.
六、如法巴帝摩卡遮止之论显示巴利原文
6. Dhammikapātimokkhaṭṭhapanakathā
388 「在道中施设等」:即于道中施设等。以「等」字含摄以盗心搬运等。「形相等想」:即形相想、相想、征相想。「彼」:指疑虑,应作如是连接。显示巴利原文
388.Maggapaṭipādanādīsūti maggasmiṃ paṭipādanādīsu. Ādisaddena theyyacittena avahārādayo saṅgaṇhāti. Ākārādisaññāti ākārasaññā liṅgasaññā nimittasaññā. Tanti parisaṅkaṃ sandhāyāti sambandho.
七、自取支分之论显示巴利原文
7. Attādānaaṅgakathā
398 「欲取自取者」:此处什么是「自取」?解释说「欲清净教法」等。以此表明:为了举发他人,自己所应承担的诤事,即称为「自取」。「于非时取此自取」:为说明非时,而说「王难」等。其中的「雨夜」,即雨季。因为此时雨势极盛,故称雨夜。雨夜时,因难以从远处召集具惭愧心的众会来平息诤事,故名为「非时」。「如是」意指王难等时。「相反」则指没有王难等的时候。显示巴利原文
398.Attādānaṃ ādātukāmenāti ettha kiṃ attādānanti āha ‘‘sāsanaṃ sodhetukāmo’’tiādi. Iminā paraṃ codetuṃ attanā ādātabbaṃ adhikaraṇaṃ attādānanti vuccatīti dasseti. Akāloimaṃ attādānaṃ ādātunti ettha akālaṃ dassento āha ‘‘rājabhaya’’ntiādi. Tattha vassārattoti vassakālo. So hi vasso ativiya rañjati ettha kāleti vassārattoti vuccati. Vassārattopi adhikaraṇavūpasamatthaṃ lajjiparisāya dūrato ānayanassa dukkarattā akālo nāma. Itīti ayaṃ rājabhayādikāloti attho. Viparītoti rājabhayādīnaṃ abhāvakālo.
「此自取非真实」:此处「非实」一词是「不存在」的同义语,故说「此不存在」,意思是:这个自取是不存在的。与「为我所取」相承接。与「持戒之人」相搭配。「彼」,与「导向自取」相承接。「此」,即指自取。显示巴利原文
Abhūtaṃ idaṃ attādānanti ettha abhūtasaddo avijjamānapariyāyoti āha ‘‘asantamida’’nti, idaṃ attādānaṃ avijjamānanti attho. Mayā gahitoti sambandho. Sīlavā puggaloti yojanā. Yanti attādānaṃ saṃvattatīti sambandho. Idanti attādānaṃ.
「我将不能得到现见者,我将能得到现见者」:此处依何义而说「我将不能得到」与「我将能得到」?解释说「或有时」等。其中,「或有时」意为偶尔、一时。「实」字为详述之辞。「如是类」,指具足现见与亲近之本性。「彼」,与「指望得到作为助伴的比丘」相承接。与「我将不能得到」这一语句相承接。显示巴利原文
Na labhissāmi sandiṭṭhe, labhissāmi sandiṭṭheti ettha ‘‘na labhissāmi, labhissāmī’’ti idaṃ kiṃ sandhāya vuttanti āha ‘‘appekadā hī’’tiādi. Tattha appekadāti api ekadā. Hisaddo vitthārajotako. Evarūpāti sandiṭṭhasambhattasabhāvā. Tanti upatthambhakabhikkhulabhanaṃ sandhāyāti sambandho. ‘‘Na labhissāmī’’ti idaṃ vacanaṃ vuttanti sambandho.
“如同憍赏弥人的诤论等生起那样,诤论等将会生起”,这是结合句义。“此后亦将成为无悔之作”:此处,对谁成为无悔?犹如具足五支而受持的自取,受持者此后亦成为无悔,故有“善来,苏跋德出家者”等说。其中,“五百结集”即由大迦叶等五百长老所举行的结集。“如大迦叶长老之后而起随念”,是为结合。这是其余的法。“随念所作”,是以欢喜的方式反复随念之作。以此显示“无悔作”一词的意义。“此后亦”,此处显示“亦”字含摄未说之义,故说“教法之”等。其中,“教法之”与“具光辉性”相连。其意趣为:如同离垢的日月,教法的具光辉性亦能导向。显示巴利原文
Kosambakānaṃ bhaṇḍanādi bhavati viya bhaṇḍanādi bhavissatīti yojanā. Pacchāpi avippaṭisārakaraṃ bhavissatīti ettha kesaṃ avippaṭisārakaraṃ bhavati viya pañcaṅgasampannāgataṃ attādānaṃ ādiyato pacchāpi avippaṭisārakaraṃ bhavatīti āha ‘‘subhaddaṃ vuḍḍhapabbajita’’ntiādi. Tattha pañcasatikasaṅgītinti pañcasatehi mahākassapādīhi kattabbaṃ saṅgītiṃ. Mahākassapattherassa pacchā samanussaraṇakaraṃ hoti iva hotīti yojanā. Eseva nayo sesesupi. Samanussaraṇakaranti sammodavasena punappunaṃ anussaraṇassa karaṃ. Iminā ‘‘avippaṭisārakara’’nti padassa atthaṃ dasseti. Pacchāpīti ettha pisaddassa avuttasampiṇḍanatthaṃ dassento āha ‘‘sāsanassa cā’’tiādi. Tattha sāsanassa ca sassirikatāyāti sambandho. Vigataupakkilesacandimasūriyānaṃ viya sāsanassa ca sassirikatāya saṃvattatīti adhippāyo.
八、举罪者应观察之法论显示巴利原文
8. Codakena paccavekkhitabbadhammakathā
399 于“无穴、无可摸”等句中,应结合如是义。先显示有穴、有可摸,再从相反方面显示无穴、无可摸,故说“以何”等。其中,“以何所作”是连接。“被断”故为“穴”,“反复被摸、被触摸”故为“可摸”,此处有随韵增入,是依作用而说的所作。“与可摸俱”即“有可摸”,指身行。“相反”,是从彼以相反方式而起,意指身行。所谓“以无根诽谤等”,是用“等”字摄取粗恶语等。显示巴利原文
399. ‘‘Acchiddena appaṭimaṃsenā’’tiādīsu evamattho veditabboti yojanā. Chiddasappaṭimaṃsaṃ paṭhamaṃ dassetvā viparītavasena acchiddaappaṭimaṃsaṃ dassento āha ‘‘yenā’’tiādi. Tattha yena katānīti sambandho. Chijjatīti chiddo, paṭi punappunaṃ masiyati āmasiyatīti paṭimaṃso, niggahitāgamo, bhāvappadhānoyaṃ kammaniddeso. Saha paṭimaṃsenāti sappaṭimaṃso, kāyasamācāro. Viparītoti viparivattavasena ito pavatto, kāyasamācāroti attho. Amūlakānuddhaṃsanādīhīti ādisaddena duṭṭhullavācādayo saṅgaṇhāti.
于“我心是否为慈”一句中,为显明所指即达至安止的慈心,故说“断除障碍”等。其中,“障碍”是指住处等障碍。“以镇伏方式破除嗔恨”,以此显示已达安止的慈心。“然而,具寿,此是世尊于何处所说?”此处为显示“此”字与“何”字之所指,故说“此学处在哪座城”。显示巴利原文
Mettaṃ nu kho me cittanti ettha appanābhāvappattaṃ mettacittamevādhippetanti dassento āha ‘‘palibodhe chinditvā’’tiādi. Tattha palibodheti āvāsapalibodhādike palibodhe. ‘‘Vikkhambhanavasena vihatāghāta’’nti iminā appanābhāvappattaṃ mettacittameva dasseti. Idaṃ panāvuso kattha vuttaṃ bhagavatāti ettha idaṃsaddakiṃsaddānaṃ visayaṃ dassento āha ‘‘idaṃ sikkhāpadaṃ katarasmiṃ nagare’’ti.
九、举罪者应使之现前之论显示巴利原文
9. Codakena upaṭṭhāpetabbakathā
400 “我将在适时说”等句中,为显示举罪的适时与非适时等,说“一人对一人”等。其中,“一人”指单独的举罪者;“一人”指单独的被举罪者。应连贯理解为“于僧团中……乃至……食堂等处,或于被侍者围绕之时”。其中,“于僧团中……乃至……食堂等处”此句,显示处所之不具足;“于被侍者围绕之时”此句,显示时机之不具足。由此,将处所亦摄于时机之中,故以“我将在适时说”显示此义。“以真实”指以真实语。“喂”是不变词,应分别连接于后面各词:喂长老、喂众中行者、喂粪扫衣者、喂说法者,这便是其义。“此”指行为。“依于因缘”指依于长老身份等因缘。“尊者”亦是不变词,同样应分别连接。在此,“喂”这一不变词,因依随世俗言说而显示不恭敬,故称为以粗语说;“尊者”这一不变词,因显示恭敬,故称为以柔软语说。“作依于因缘”指作出“在此违犯中,这是过失”这样依于因缘的说明。以“建立慈心”此句,显示“慈心”一词在“我将说”中的动作修饰性。“无过失之心”者,在此,为显示“内”字表心的意义,说“非嗔恚心”。以“成为”此句,显示其动作修饰性。显示巴利原文
400.‘‘Kālena vakkhāmī’’tiādīsu codanāya kālaakālādiṃ dassento āha ‘‘eko eka’’ntiādi. Tattha ekoti ekako codako. Ekanti ekakaṃ cuditakaṃ. Saṅghamajjha…pe… asanasālādīsu vā parivāritakkhaṇe vāti yojanā. Tattha ‘‘saṅghamajjha…pe… asanasālādīsū’’ti iminā ṭhānābhāvaṃ dasseti, ‘‘upaṭṭhākehi parivāritakkhaṇe’’ti iminā kālābhāvaṃ dasseti. Imehi padehi ṭhānampi kālena saṅgahetvā ‘‘kālena vakkhāmī’’ti vuttanti dasseti. Tacchenāti saccena. Hambhoti nipāto pacchimapadesu paccekaṃ yojetabbo. Hambho mahallaka, hambho parisāvacara, hambho paṃsukūlika, hambho dhammakathikāti hi attho. Idanti kammaṃ. Kāraṇanissitanti mahallakabhāvakāraṇādīsu nissitaṃ. ‘‘Bhante’’ti nipātopi paccekaṃ yojetabbo. Ettha ca ‘‘hambho’’ti nipātena lokavohāravasena anādarassa pakāsakattā pharusena vadati nāma, ‘‘bhante’’ti nipātena sādarassa pakāsakattā saṇhena vadati nāma. Kāraṇanissitaṃ katvāti imasmiṃ vītikkame ayaṃ nāma dosoti kāraṇanissitaṃ katvā. ‘‘Mettacittaṃ upaṭṭhapetvā’’ti iminā mettacittoti padassa ‘‘vakkhāmī’’ti pade kiriyāvisesanabhāvaṃ dasseti. No dosantaroti ettha antarasaddassa cittavācakabhāvaṃ dassento āha ‘‘na duṭṭhacitto’’ti. ‘‘Hutvā’’ti iminā kiriyāvisesanabhāvaṃ dasseti.
十、举罪者与被举罪者相关之论显示巴利原文
10. Codakacuditakapaṭisaṃyuttakathā
401 “于内”者,在此,为显示“自”字表心的意义,以及第七格亦无“我”的意义,说“于自己心中”。以“生起”此句,显示“作意”一词的意趣所在。“悲悯性”者,在此,于“悲”与“性”两种词尾中,为显示仅有其一表状态,另一有其自义,故说“悲的状态”。其中,具悲之人的状态为悲悯,此即悲悯性。或者,具悲之人即是悲悯,其状态为悲悯性,应作如此语义理解。“以此”指以“悲悯性”一词。“悲与”指达至安止的悲心。“悲之前分与”指在达至安止的悲心之前分,以预作、近行方式转起的欲界悲心。“以二者”指以“利益欲、怜愍”此二词。“慈与”指达至安止的慈心。“慈之前分与”指在达至安止的慈心之前分,以预作、近行方式转起的欲界慈心。“清净之”指清净的部分。“使负担承诺”指使被举罪者承担与认可。“他们此”应连贯理解为“以‘悲悯性’等方式所说的这五种法”,以此显示“此”字的不定指示义。显示巴利原文
401.Ajjhattanti ettha attasaddassa cittavācakabhāvañca sattamīvibhattiyāpi amādesabhāvañca dassento āha ‘‘attano citte’’ti. Uppādetvāti iminā ‘‘manasikaritvā’’ti padassa adhippāyatthaṃ dasseti. Kāruññatāti ettha dvīsu ṇyapaccayatāpaccayesu ekasseva bhāvavācakattā eko svatthoti dassento āha ‘‘karuṇabhāvo’’ti. Tattha karuṇassa puggalassa bhāvo kāruññaṃ, tadeva kāruññatā. Atha vā karuṇo eva puggalo kāruññaṃ, tassa bhāvo kāruññatāti vacanattho kātabbo. Imināti ‘‘kāruññatā’’ti padena. Karuṇañcāti appanāpattaṃ karuṇañca. Karuṇāpubbabhāgañcāti appanāpattāya karuṇāya pubbabhāge parikammūpacāravasena pavattaṃ kāmāvacarakaruṇañca. Dvīhipīti ‘‘hitesitā, anukampitā’’ti dvīhipi padehi. Mettañcāti appanāpattamettañca. Mettāpubbabhāgañcāti appanāpattāya mettāya pubbabhāge parikammūpacāravasena pavattaṃ kāmāvacaramettañca. Suddhanteti suddhe koṭṭhāse. Paṭiññaṃ āropetvāti cuditakaṃ paṭiññaṃ āropetvā. Ye eteti ‘‘kāruññatā’’tiādinā nayena ye ete pañca dhammā vuttāti yojanā. Iminā ime pañca dhammeti ettha imasaddassa aniyamaniddesabhāvaṃ dasseti.
“以真实及不动”者,在此,排除了“真实”一词所指的离恶真实与胜义真实,而说“以语真实及”。以“以不动性”此句,将“不动的状态”理解为“不动”,以显示“性”词尾的状态义。“或”指真实,或者指详说。“不应触恼他人”指不应使他人生起忿怒。“一切处”指在一切巴帝摩卡设立篇集中。显示巴利原文
Sacceca akuppe cāti ettha saccasaddassa viratisaccaparamatthasaccāni paṭikkhipanto āha ‘‘vacīsacce cā’’ti. ‘‘Akuppanatāyā’’ti iminā nakupassa bhāvo akuppanti katvā ṇyapaccayassa bhāvatthaṃ dasseti. Hīti saccaṃ, vitthāro vā. Na paro ghaṭṭetabboti na paro kujjhāpetabbo. Sabbatthāti sabbasmiṃ pātimokkhaṭṭhapanakkhandhake.
十、比丘尼犍度显示巴利原文
10. Bhikkhunikkhandhakaṃ
摩诃波阇波提·瞿昙弥事论显示巴利原文
Mahāpajāpatigotamīvatthukathā
402 【四〇二】在《比丘尼犍度》中,为了显示“为何拒绝”的责难,并表明其意趣,说道“难道不是”等。接着以“虽然”等句,通过先同意后责难的方式作答。其中,“虽然”一词是赞同义,“然而”一词是责难义,因此应连接为“虽然如此,仍拒绝”。“彼”指摩诃波阇波提·乔答弥。“在被请求之后允许”——应如此连接。“此”指出家。“作善妙”是指所作已成办、所作可意,这是它的意思。显示巴利原文
402. Bhikkhunikkhandhake kasmā paṭikkhipatīti codanaṃ dassetvā tassā ābhogaṃ dassento āha ‘‘nanū’’tiādi. ‘‘Kāma’’ntiādinā abhyūpagamaparihāravasena vissajjeti. Tattha kāmaṃsaddo anuggahattho, pana saddo garahattho, pana tathāpi paṭikkhipatīti sambandho. Tanti mahāpajāpatiṃ gotamiṃ. Yācitena hutvā anuññātanti yojanā. Ayanti pabbajjā. Bhaddakaṃ katvāti laddhakaṃ katvā, manāpaṃ katvāti attho.
403 【四〇三】“瓮灯盗贼”:此处,为了说明“在瓮中点燃灯,借其光亮行窃,故称瓮灯盗贼”,而说“在瓮中点燃灯”等。显示巴利原文
403.Kumbhathenakehīti ettha kumbhe dīpaṃ jāletvā tenālokena thenentīti kumbhathenakāti dassento āha ‘‘kumbhe dīpaṃ jāletvā’’tiādi.
“禾秆中”指进入有穗禾秆的中间。“节”指节块。也有读作“茎”的,义为杆。“以何”指以哪种生灵。这里的“何”字应视为与“彼”字相照应。显示巴利原文
Nāḷimajjhagatanti sassanāḷassa majjhe gataṃ. Gaṇṭhinti phaḷuṃ. ‘‘Kaṇḍa’’ntipi pāṭho, daṇḍanti attho. Yenāti pāṇakena. Ayañhi yaṃsaddo taṃsaddānapekkhoti daṭṭhabbo.
“内血性”指内在的血液性。“此义”指接下来将说之义。“为遮”指为作遮蔽。“即使未系”中的“亦”字是连接强调的作用,已系则更是如此。“少许”指极少量。“水”指水。“彼水亦”指水也是。“亦”字照应的是未系状态下存留的少许水。“这些制定的重法”应如此连接。“预先”指更先,即最初之时。“于他们”指对于重法。应连接“即使尚未制时”。“最初所说”等语说明此义:正法将住世千年。“千年”此语所说,应连接。“从彼”指从千年之后。“教法亦”中的“亦”字照应证法。两种正法住世时,行法安住,故不作别说。“他们”指五千年。应连接:教法住时不得证悟,故不应言。“相”指沙门相,义为沙门的行仪。显示巴利原文
Antorattabhāvoti antolohitabhāvo. Etamatthanti etaṃ vakkhamānaṃ atthaṃ. Āḷiyāti āvaraṇāya. Abaddhāyapīti pisaddo anuggahattho, baddhāya pana pagevāti attho. Kiñcīti appamattakaṃ. Yanti udakaṃ. Tampīti udakampi. Pisaddo abaddhāya ṭhitaṃ kiñci udakaṃ apekkhati. Ye ime garudhammā paññattāti yojanā. Paṭikaccevāti pageva , paṭhamamevāti attho. Tesūti garudhammesu. Apaññattesu santesupīti yojanā. Paṭhamaṃ vuttantiādi vuttaṃ, vassasahassameva ṭhassati iti imamatthaṃ dassetīti yojanā. ‘‘Vassasahassa’’nti ca etaṃ vacanaṃ vuttanti sambandho. Tatoti vassasahassato. Pariyattidhammopīti pisaddo paṭivedhasaddhammaṃ apekkhati. Dvīsu saddhammesu ṭhitesu paṭipattisaddhammo ṭhitoyevāti katvā na vuttaṃ. Tāniyevāti pañcavassasahassāniyeva. Pariyattiyā sati paṭivedho na hotīti nāpi vattabboti yojanā. Liṅganti samaṇavesaṃ, samaṇākāranti attho.
比丘尼具足戒准许论显示巴利原文
Bhikkhunīupasampadānujānanakathā
404 “以此随制”指:比照大爱道接受八敬法而得具足的达上方式,此制称为随制;以此随制而令达上,这是其义。“令为大爱道的共住弟子”指:以大爱道为和尚,令五百释迦女成为她的共住弟子,这是其义。“如是”连接“因此而有”。“以此教诫”指世尊的这一教诫。显示巴利原文
404.Imāya anupaññattiyāti mahāpajāpatiyā aṭṭhagarudhammapaṭiggahaṇūpasampadaṃ upanidhāya ayaṃ paññatti anupaññatti nāma, tāya anupaññattiyā upasampādetunti attho. Mahāpajāpatiyā saddhivihāriniyo katvāti mahāpajāpatiṃ upajjhaṃ katvā pañcasatā sākiyāniyo tassā saddhivihāriniyo katvāti attho. Itīti tasmā ahesunti sambandho. Iminā ovādenāti bhagavato iminā ovādena.
410 「对此」:指对此比丘尼。 「彼」:指羯磨。 「于其他」:指于其他羯磨。 「其他」:指与应执行的羯磨不同的其他羯磨。显示巴利原文
410.Etissāti etissā bhikkhuniyā. Tanti kammaṃ. Aññasminti aññasmiṃ kamme. Aññanti ropitabbakammato aññaṃ kammaṃ.
411 「以泥水」:以泥搅浊之水。 「于泥等亦」的“亦”字应连接到“以任何”之处,义即“以任何”。 「集会」:比丘尼僧团集会。 「应呵责」:应呵责的羯磨。 「以此量」:仅以此作告白。 「不应礼」:不应礼敬,即不值得礼敬之义。 「从彼」:从应三次宣告之处。 「不礼敬」:比丘尼们不礼敬。 「即使见」:即使见到那位比丘。 「以彼比丘」(指出应呵责之比丘)应连接「应请恕」。 「于住处」:于比丘们的住处。 「以彼比丘」(以应前往之比丘)应连接「应说」。 「从彼」:从应说之时。 「彼」:指出应呵责之比丘。 「于此」:于比丘尼篇。 「羯磨分别」:于附随末尾的羯磨分别处。显示巴利原文
411.Kaddamodakenāti kaddamena āluḷitena udakeneva. Kaddamādīsupīti pīsaddo ‘‘yena kenacī’’ti ettha yojetabbo. Yena kenacipīti hi attho. Sannipatitvāti bhikkhunisaṅghena sannipatitvā. Apasādanīyanti apasādetabbaṃ kammaṃ. Ettāvatāti ettakena sāvanamattena. Avandiyoti na vandetabbo, vandituṃ na arahoti attho. Tatoti tikkhattuṃ sāvetabbato. Na vandantīti bhikkhuniyo na vandanti. Disvāpīti taṃ bhikkhuṃ disvāpi. Tena bhikkhunāti apasādanīyaṃ dassentena bhikkhunā, khamāpetabbanti sambandho. Vihāreyevāti bhikkhūnaṃ vihāreyeva. Tena bhikkhunāti upasaṅkamitabbena bhikkhunā, vattabbanti sambandho. Tatoti vattabbakālato. Soti apasādanīyaṃ dassento bhikkhu. Etthāti bhikkhunikkhandhake. Kammavibhaṅgeti parivārāvasāne kammānaṃ vibhaṅgaṭṭhāne (pari. aṭṭha. 495-496).
「以光辉」:为了显示以低劣而说,故说“以非法光辉”。 「与比丘尼等结合」:此处为显示作业,故说“以男子、以非法”。其中以“男子”表示业,以“以非法”表示作具。 「入住处」:进入比丘们的住处。 「停止教诫」:此处为显示停止教诫的相状,故说“非比丘尼住处”等。 「为教诫」:为了受教诫。 「莫作」:你们不要作。显示巴利原文
Obhāsantīti ava hīnena bhāsantīti dassento āha ‘‘asaddhammena obhāsantī’’ti. ‘‘Bhikkhunīhi saddhiṃ sampayojentī’’ti ettha kammakaraṇe dassento āha ‘‘purise asaddhammenā’’ti. Ettha ‘‘purise’’ti iminā kammaṃ dasseti, ‘‘asaddhammenā’’ti iminā karaṇaṃ. Vihārappavesaneti bhikkhūnaṃ vihārappavesane. Ovādaṃ ṭhapetunti ettha ovādaṭṭhapanākāraṃ dassento āha ‘‘na bhikkhunupassaya’’ntiādi. Ovādatthāyāti ovādapaṭiggahaṇatthāya. Mā karitthāti mā kareyyātha.
416 “在家女”者,意为作为在家者的女子们系缚。“以厚布”者,即以厚实的布所制成者。“一周”者,此处为显示“一周”是指一次围绕腰部而作的身缚,故说“一次围绕者”。此中,“围绕者”即应围绕于腰者。显示巴利原文
416.Gihidārikāyoti gihibhūtā dārikāyo bandhanti viyāti yojanā. Ghanapaṭṭakenāti ghanabhūtena paṭṭena niyuttena. Ekapariyakanti ettha ekavāraṃ kaṭiyaṃ parikkhipitvā kataṃ kāyabandhanaṃ ekapariyakanti dassento āha ‘‘ekavāraṃ parikkhipanaka’’nti. Tattha parikkhipanakanti kaṭiyaṃ parikkhipanārahaṃ.
“以细藤”者,此处为以单数形式表示复数意义,故说“以细藤条”。“以制布”者,以此显示巴利经文“以制”一词之后应补足“布”字。“以白布带”者,即以白布制成的带。“以制发辫”者,即以所制之发辫。由此显示“以此布所制之发辫”即“布发辫”的语义。此法则同样适用于前后诸句。显示巴利原文
Vilīvenāti ettha bahutthe ekavacananti āha ‘‘saṇhehi vilīvehī’’ti. ‘‘Katapaṭṭenā’’ti iminā pāḷiyaṃ ‘‘katenā’’ti pāṭhasesaṃ dasseti. Setavatthapaṭṭenāti setavatthena katena paṭṭena. Kataveṇiyāti katāya veṇiyā. Iminā dussena katā veṇi dussaveṇīti vacanatthaṃ dasseti. Eseva nayo purimapacchimapadesupi. Coḷakāsāvanti coḷameva kasāvena rattattā coḷakāsāvaṃ.
“以骨”者,以湿润的骨头。“牛胫骨”者,以此显示骨的类别。“令击打手臂”者,此处所谓的“手”,唯指前臂,而非从肘部开始,为显示此意而说“前臂”。“手背”者,即手的背面。“足背”者,即足的背面。显示巴利原文
Aṭṭhillenāti addena aṭṭhinā. ‘‘Gojaṅghaṭṭhike’’ti iminā aṭṭhino sambandhaṃ dasseti. Hatthaṃ koṭṭāpentīti ettha hatthaṃ nāma aggabāhamevādhippetaṃ, na kapparato paṭṭhāyāti dassento āha ‘‘aggabāha’’nti. Piṭṭhihatthanti hatthapiṭṭhiṃ. Piṭṭhipādanti pādapiṭṭhiṃ.
417 “如前所说之方式”,即如六群比丘涂面等处已说之方式。“身体部位”,指身体各处。“颊部”,即面颊之处。“立于有光处”中,此处应解为“此处有光”,因取门义,故说“开门”。“令达上”,即令受具足戒。“置生肉”中,“生肉”一词为肉的同义语,故说“卖肉”。“以彼”,即用奴仆,该词在“令作”中表使役业。“生诃梨勒与熟者”,以此显示“生诃梨勒熟者”为并列复合词。其中,“生者”指未煮之叶,“熟者”指煮过之叶。显示巴利原文
417.Vuttanayānevāti chabbaggiyānaṃ mukhalimpanādīsu (cūḷava. aṭṭha. 247) vuttanayāneva. Aṅgadeseti sarīrappadese. Gaṇḍappadeseti kapolappadese. Sāloke tiṭṭhantīti ettha saṃvijjati āloko etthāti sālokanti katvā dvāraṃ gahetabbaṃ. Tena vuttaṃ ‘‘dvāraṃ vivaritvā’’ti. Vuṭṭhāpentīti upasampādenti. Sūnaṃ ṭhapentīti ettha sūnāsaddo maṃsapariyāyoti āha ‘‘maṃsaṃ vikkiṇantī’’ti. Tenāti dāsena. Idaṃ padaṃ ‘‘kārentī’’ti pade kāritakammaṃ. ‘‘Haritakañceva pakkañcā’’ti iminā haritakapakkikanti padassa dvandavākyaṃ dasseti. Tattha haritakanti haritameva paṇṇaṃ. Pakkanti seditaṃ paṇṇaṃ.
418 “已说”,即已于衣犍度中说。显示巴利原文
418.Kathitāyevāti cīvarakkhandhake kathitāyeva.
419 “圣典外决断”,指不同于圣典所阐明的决断。为详尽说明圣典外决断,而说“若”等语。“任何人临终时说”,是衔接之词。“我死后”,即我过世之后。“他人”,指除了前面所说的和尚等之外的人。“他们”,指和尚等。“不成”,指资具不成(即不成为其资具)。“若”,表示确实,或表原因。“死后施”,指死后所作的布施。“不成立”,指对于五种同法者,或对出家人、在家人,对任何人所作的死后施,对他们并不成立,唯独对僧团才成立,这是意趣所在。而“在家人之死后施”,是衔接之词。“成立”,指在家人对出家人或在家人,对任何人所作的死后施,对他们成立,成为他们的所有物,这是意趣所在。显示巴利原文
419.Pāḷimuttakavinicchayoti pāḷiyaṃ vuttavinicchayato mutto vinicchayo. Pāḷimuttakavinicchayaṃ vitthārento āha ‘‘sace hī’’tiādi. Yo koci kālaṃ karonto vadatīti sambandho. Mamaccayenāti mama atikkamena. Aññassāti vuttehi upajjhāyādīhi aññassa . Tesanti upajjhāyādīnaṃ. Na hotīti parikkhāro na hoti. Hīti saccaṃ, yasmā vā. Accayadānanti accayena hotūti dānaṃ. Na ruhatīti pañcannaṃ sahadhammikānaṃ pabbajitassa vā gahaṭṭhassa vā yassa kassaci accayadānaṃ tesaṃ na ruhati, saṅghasseva ruhatīti adhippāyo. Gihīnaṃ pana accayadānanti sambandho. Ruhatīti gihīnaṃ pabbajitassa vā gahaṭṭhassa vā yassa kassaci accayadānaṃ tesaṃ ruhati, tesaṃyeva santako hotīti adhippāyo.
420 「古玛丽」:此中,玛拉(摔跤士)之妻称为玛丽,古时的玛丽即古玛丽。为阐明此义,故说「古时」等。「在家时」:以此显示「古时」一词中 ṇa 后缀的本形。「玛拉之」:即拳摔跤士的(妻子)。「男相」:此处「相」一词是「标志」的同义词,故说「男标志」。「心」:指贪心。显示巴利原文
420.Purāṇamallīti ettha mallassa bhariyā mallī, purāṇe mallī purāṇamallīti dassento āha ‘‘purāṇe’’tiādi. ‘‘Gihikāle’’ti iminā ‘‘purāṇe’’ti ettha ṇapaccayassa sarūpaṃ dasseti. Mallassāti muṭṭhimallassa. Purisabyañjananti ettha byañjanasaddo nimittapariyāyoti āha ‘‘purisanimitta’’nti. Cittanti rāgacittaṃ.
421 「所」:即所依事。「先」:最初的部分。「不适宜」:于己不适宜。显示巴利原文
421.Yanti yaṃ vatthu, agganti paṭhamabhāgaṃ. Asappāyanti attano asappāyaṃ.
「昨日」:即刚过去的紧邻前一日。「从其他」:即从比丘尼之外的其他人。「比丘尼们」一词,在「令接受」一词中作使役业。「确实」:即真实,或因由。显示巴利原文
Hiyyoti atītānantarāhani. Aññasminti bhikkhunīhi aññasmiṃ. ‘‘Bhikkhunīhī’’ti padaṃ ‘‘paṭiggāhāpetvā’’ti pade kāritakammaṃ. Hīti saccaṃ, yasmā vā.
426 「食时」一句,以此显示「度过时间」中,「时」的特殊性。显示巴利原文
426. ‘‘Bhojanakāla’’nti iminā ‘‘kālaṃ vītināmesu’’nti ettha kālavisesaṃ dasseti.
「先」者,指最初。「她们之」者,指那八位比丘尼之。「中间的」者,指包含于内部者。「其他」者,指与八位比丘尼不同之人。应连为「成为较新者」。「除食堂」一句,以此显示:于其他一切处,皆不应违逆长幼次序;此处「其他」一词为从格。「从其他」一句,此中以 smiṃ 格显示 ttha 后缀之义。「在四资具分配处」一句,以此显示其自性。显示巴利原文
Pureti ādimhi. Tāsanti aṭṭhannaṃ bhikkhunīnaṃ. Abbhantarimāti abbhantare pariyāpannā. Aññāti aṭṭhahi bhikkhunīhi aññā. Navakatarā hotīti sambandho. ‘‘Ṭhapetvā bhattagga’’nti iminā aññattha sabbattha yathāvuḍḍhaṃ na paṭibāhitabbanti ettha aññasaddassa apādānaṃ dasseti. Aññasminti ettha smiṃvacanena tthapaccayassa atthaṃ dasseti. ‘‘Catupaccayabhājanīyaṭṭhāne’’ti iminā sarūpaṃ dasseti.
430 「亦可由使者授具足戒」一句,于此,是否一切情况下皆允许由使者授具足戒?为此而说「由使者……允许」。应连为「由任何障碍」,其意趣为:若无障碍,便不允许。应连为「于甘马语结束时,即已得具足戒」。「就在那时」者,指得具足戒的当下那一刹那。显示巴利原文
430.Dūtenapi upasampādetunti ettha kiṃ sabbathā dūtena upasampadā vaṭṭatīti āha ‘‘dūtena…pe… vaṭṭatī’’ti. Yena kenaci antarāyenāti sambandho, asati antarāye na vaṭṭatīti adhippāyo. Kammavācāpariyosāne upasampannāva hotīti sambandho. Tāvadevāti upasampannakkhaṇeyeva.
431 “新作业亦”:其中的“亦”字关联车棚与住处。显示巴利原文
431.Navakammampīti pisaddo udositaupassaye apekkhati.
432 “彼女的”:即那位女人。“直至那男孩达到识知”:此处如何理解“识知”?故说“直至能嚼食”等。显示巴利原文
432.Tassāti tassā itthiyā. Yāva so dārako viññutaṃ pāpuṇātīti ettha kathaṃ viññubhāvo gahetabboti āha ‘‘yāva khāditu’’ntiādi.
“除了同房”:此处“sa”字是“共同”之义,“agāra”为“卧房”之义,故说“除了共卧之处”。应如对别的男子那样行持,同样地于彼而行,这是文句的连接。“于其他”:以此显示经文中“其他男子”一词的依格语尾e替代了smiṃ,而这是从一切名词而来的;通过显示这一点,说明《迦旃延语法》中关于禁止从一切名词而来的依格e替代的做法,并非常规。显示巴利原文
Ṭhapetvā sāgāranti ettha sakāro sahasaddakāriyo, agāranti ca seyyāgāranti dassento āha ‘‘sahāgāraseyyamattaṃ ṭhapetvā’’ti. Yathā aññasmiṃ purise paṭipajjitabbaṃ, evaṃ tathāti yojanā. ‘‘Aññasmi’’nti iminā pāḷiyaṃ aññe puriseti ettha smiṃvacanassa sabbanāmato ekārādeso dassito, taṃdassanena ca kaccāyane (kaccāyane 110 sutte) sabbanāmato smiṃvacanassa ekārādesanisedhanaṃ aniccanti dasseti.
434 「正当彼女离去」,以此显示,此为连结。「因为」者,以此显示「亚迭瓦」一词中「亚」字的因由义。「穿着白衣」为连结。「因此正是」者,以此仅显示「德迭瓦」一词的因由义。「非以舍学」者,以此显示如是义之果。彼女再不得具足戒,即彼离去的比丘尼再不得具足戒。显示巴利原文
434.‘‘Yadeva sā vibbhantā’’ti iminā dassetīti sambandho. ‘‘Yasmā’’ti iminā yadevāti ettha yaṃsaddassa kāraṇatthaṃ dasseti. Odātāni vatthāni nivatthāti sambandho. ‘‘Tasmāyevā’’ti iminā tadevāti padassa kāraṇatthameva dasseti. ‘‘Na sikkhāpaccakkhānenā’’ti iminā evatthaphalaṃ dasseti. Sā puna upasampadaṃ na labhatīti sā vibbhantā bhikkhunī puna upasampadaṃ na labhati.
“亦不得出家”:转向外道的比丘尼,连出家都不可得,何况具足戒。显示巴利原文
Pabbajjampi na labhatīti titthāyatanasaṅkantā bhikkhunī pabbajjampi na labhati, pageva upasampadaṃ.
“按摩足”是指为诸比丘尼按摩脚。“发”是指诸比丘尼的头发。“于此”是指“心生疑虑而不接受”这句话。有些老师说,此是连结。“有染着”是连结。“于此”是指在男子礼敬等情形中。“此”即男子礼敬等事,它是“已开许”一词中所说的业,也是“适宜”一词中所说的作者。或者,特别开许的男子礼敬等是适宜的,这便是连结。若是如此,“特别开许”便是一个含摄于因中的限定语,意思是因为特别开许,所以适宜。“彼”是指诸注疏中所说的话。“确实”是指真实,或者因由。显示巴利原文
Pāde sambāhantāti bhikkhunīnaṃ pāde sambāhantā. Keseti bhikkhunīnaṃ kese. Tatrāti ‘‘kukkuccayantā na sādiyantī’’ti vacane. Eke ācariyā vadantīti sambandho. Sārattā hontīti yojanā. Etthāti purisānaṃ abhivādanādīsu. Idanti purisānaṃ abhivādanādi, ‘‘anuññāta’’nti pade vuttakammaṃ ‘‘vaṭṭatī’’ti pade vuttakattā. Atha vā odissa anuññātaṃ idaṃ purisānaṃ abhivādanādi vaṭṭatīti yojanā. Evañhi sati ‘‘odissa anuññāta’’nti padaṃ hetuantogadhavisesanaṃ, odissa anuññātattā vaṭṭatīti adhippāyo. Tanti aṭṭhakathāsu vuttavacanaṃ. Hīti saccaṃ, yasmā vā.
435 “以跏趺坐而坐”者,此处为遮止对座跏趺的误解,故说“结跏趺而坐”。其中,“结跏趺”即系缚。“井”指粪井。“上方”指井上方的空间。以“于一切方向显现”一语,显示仅有遮蔽,而非上方有遮掩。显示巴利原文
435.Pallaṅkena nisīdantīti ettha āsanapallaṅkaṃ paṭikkhipanto āha ‘‘pallaṅkaṃ ābhujitvā nisīdantī’’ti. Tattha ābhujitvāti ābandhitvā. Kūpoti vaccakūpo. Uparīti kūpato upari. ‘‘Sabbadisāsu paññāyatī’’ti iminā paṭicchannameva atthi, na upari channanti dasseti.
436 “米糠”即碎米。“在此”指于比丘尼犍度中。显示巴利原文
436.Kuṇḍakanti kaṇaṃ. Etthāti bhikkhunikkhandhake.
十一·五百犍度显示巴利原文
11. Pañcasatikakkhandhakaṃ
一、关于微细及更微细学处之论说显示巴利原文
1. Khuddānukhuddakasikkhāpadakathā
441 在五百犍度中,“四……乃至……微细”等语,是表示其关联。“以方式”,意为以原因。“烟时”一词,这里烟的时辰叫作烟时,即烟生起之时,这是它的含义。因为具有此时,故称为烟时,指刚制定时的学处。为了显示此义,而说“直至”等。显示巴利原文
441. Pañcasatikakkhandhake ‘‘cattāri…pe… khuddakānī’’ti evamādi vuttanti sambandho. Pariyāyenāti kāraṇena. Dhūmakālikanti ettha dhūmassa kālo dhūmakālo, dhūmassa uṭṭhitakāloti attho. So etassatthīti dhūmakālikaṃ, sikkhāpadapaññattaṃ. Iti imamatthaṃ dassento āha ‘‘yāvā’’tiādi.
443 443.「此」者,即「然而,尊者,何者为微细又微细之诸学处」之问也。「以汝」此语,遮止「此」语中「德」字之「汝之、汝」之义。「罪」者,即恶作罪也。「确实」者,即真实,或因由。「他们」者,即诸长老也。「僧团……乃至……不断除」,此语被宣告,此为连结。「具寿,请说示彼恶作」,此亦所说,此为连结。「然而长老」者,然而阿难长老说,此为连结。「在彼处」者,即在问中。「如」者,即以何方式。「于四处」者,即于「踏世尊之雨浴衣而缝制」等四处中。「在此」者,即在五百犍度中。显示巴利原文
443.Idanti ‘‘katamāni pana bhante khuddānukhuddakāni sikkhāpadānī’’ti apucchanaṃ. ‘‘Tayā’’ti iminā idaṃ teti ettha tesaddassa ‘‘tuyhaṃ, tavā’’ti atthe paṭikkhipati. Āpattinti dukkaṭāpattiṃ. Hīti saccaṃ, yasmā vā. Teti therā. ‘‘Saṅgho…pe… na samucchindatī’’ti etaṃ vacanaṃ anussāvitanti yojanā. ‘‘Desehi taṃ āvuso dukkaṭa’’nti idampi ca vuttanti sambandho. Thero panāti ānandatthero pana āhāti sambandho. Tatthāti apucchane. Yathāti yenākārena. Catūsu ṭhānesūti ‘‘bhagavato vassikasāṭikaṃ akkamitvā sibbesī’’tiādīsu catūsu ṭhānesu. Etthāti pañcasatikakkhandhake.
七百犍度显示巴利原文
12. Sattasatikakkhandhakaṃ
447 在《七百犍度》中,“增长墓地”一句:此处的“墓地”一词意指坟场。为了显示此义,故说:“反复弃置尸体,增长土地。”其中,“尸体”就是指身体。因为将四肢与支节等各部分聚集成团,它被珍惜、被贪求,所以称为“尸体”。如此增长可怖的墓地,即是执取再生,这是义理的连结。显示巴利原文
447. Sattasatikakkhandhake vaḍḍhenti kaṭasinti ettha kaṭasīsaddo susānabhūmivācakoti dassento āha ‘‘punappunaṃ kaḷevaraṃ nikkhipamānā bhūmiṃ vaḍḍhentī’’ti. Tattha kaḷevaranti dehaṃ. Tañhi kaḷe aṅgapaccaṅgānaṃ avayave sampiṇḍetvā variyati icchiyatīti kaḷevaranti vuccati. Evaṃ ghoraṃ kaṭasiṃ vaḍḍhentāva punabbhavaṃ ādiyantīti yojanā.
454 454. 「诸友,我们造恶」一句,此处「诺」词是「阿姆哈」(我们)之作格,因是属格而成,为显示此义故说:「诸友,我们造恶。」显示巴利原文
454.Pāpakaṃno āvuso katanti ettha nosaddo amhasaddakāriyo, chaṭṭhīkattā ca hotīti dassento āha ‘‘āvuso amhehi pāpakaṃ kata’’nti.
455 以“亲爱语”来说明:在“你以何种亲爱的住而住”一句中,此处的“亲爱的”一词是表示亲爱语的惯用语,以此显明其义。以“呼唤”一词,显示此为呼格。意思是:“友,亲爱的!”名为“浅住”者,即是慈住,而此慈住与下三禅那相应,故为明显住,因此说“以明显住”。显示巴利原文
455. ‘‘Piyavacana’’nti iminā katamena tvaṃ bhūmi-vihārenāti ettha bhūmisaddo piyavācako ruḷhīsaddoti dasseti. ‘‘Āmantetī’’ti iminā ālapanapadanti dasseti. Āvuso bhūmīti attho. Kullavihāro nāma mettāvihāro, so ca heṭṭhimajhānattaye yuttattā uttānavihāroti āha ‘‘uttānavihārenā’’ti.
457 「在舍卫城」:指在舍卫城这座城市。「经分别」:指在词句分析的部分。为了详细说明被禁止的情形,所以说「于彼」等。「于彼」是指与经分别中的「被禁止」一词连接;也指在「对储藏者有储藏想」等语句中。有些阿阇梨这样认为——这是句义连接。他们是如何认为的呢?因此说「若比丘……」「无盐的食物」也就是食物,这是句义连接。「以彼」:指用先前取得的盐。「彼」:指食物。「当日所受」:即在那天所接受的食物。「因此」:因为它是当日所受,所以如此。「说」:指所说的话语,与世尊的言教连接。「于此」:指在受用无盐食物时,认为犯恶作——这是句义连接。「他们」:指那些阿阇梨。「以恶作亦」的「亦」字显示,更不用说是波逸提了。「因」:指原因,或因为。「于此」:指在尽寿药与时限药中。尽寿药不是当日所受,只有时限药是当日所受——这是句义连接。当日所受而且是时限药——这是连接。如果你们认为那是恶作——这是连接。「与尽寿药混合」:指与名为盐的尽寿药混合。「仅为味」:在非时不被允许,所以只是为了调味。显示巴利原文
457.Sāvatthiyāti sāvatthinagare. Suttavibhaṅgeti padabhājanīye. Paṭikkhittabhāvaṃ vitthārento āha ‘‘tatra hī’’tiādi. Tatrāti suttavibhaṅge, paṭikkhittaṃ hotīti sambandho. Tatrāti ‘‘sannidhikārake asannidhikārakasaññī’’tiādivacane. Eke ācariyā evaṃ maññantīti yojanā. Kinti maññantīti āha ‘‘yo pana bhikkhū’’tiādi. Aloṇakaṃ yampi āmisanti yojanā. Tenāti purepariggahitaloṇena. Tanti āmisaṃ. Tadahupaṭiggahitamevāti tasmiṃ ahani paṭiggahitameva. Tasmāti yasmā tadahupaṭiggahitameva, tasmā. Vadatoti vadantassa, bhagavato vacanenāti sambandho. Etthāti aloṇakāmisaparibhuñjane, dukkaṭena bhavitabbaṃ iti maññantīti yojanā. Teti eke ācariyā. Dukkaṭenapīti pisaddena pageva pācittiyenāti dasseti. Hīti saccaṃ, yasmā vā. Etthāti yāvajīvikayāvakālikesu. Yāvajīvikaṃ na tadahupaṭiggahitaṃ, yāvakālikameva tadahupaṭiggahitanti yojanā. Tadahupaṭiggahitañca yāvakālikanti sambandho. Taṃ dukkaṭaṃ tumhe yadi maññathāti yojanā. Yāvajīvikamissanti loṇasaṅkhātena yāvajīvikena saṃsaṭṭhaṃ. Byañjanamattanti vikāle na kappatīti byañjanamattaṃ.
「于此」者,在「诸比丘,以时限药」等语中,当日所受之尽寿药,此为句义连结。如时限药之去向,此之去向,故为「时限药去向者」。因此不成恶作,此为连结。「于此」者,在以先前取得之盐受用食物时。当日所受、以时限药混合味之尽寿药,此为句义连结。「彼」者,如所说之尽寿药,仅是非时食巴吉帝亚之因,此为句义连结。「如是」者,如是,今日所受之尽寿药亦,此为连结。以明日所受之时限药,此为句义连结。「彼」者,与尽寿药混合之时限药,即使不知,此为连结。「此」者,如所说之时限药。「从彼」者,从储食巴吉帝亚。「因」者,真实。「在舍卫城经分别中」,此解释清净,此为句义连结。显示巴利原文
Etthāti ‘‘yāvakālikena bhikkhave’’tiādivacane (mahāva. 305) tadahupaṭiggahitaṃ yāvajīvikanti yojanā. Yāvakālikassa gati viya gati etassāti yāvakālikagatikaṃ. Tasmā dukkaṭaṃ na hotīti sambandho. Etthāti purepaṭiggahitaloṇena āmisaparibhuñjane. Tadahupaṭiggahitaṃ yāvakālikena sambhinnarasaṃ yāvajīvikanti yojanā. Tanti yathāvuttaṃ yāvajīvikaṃ, vikālabhojanapācittiyā eva kāraṇaṃ hotīti yojanā. Evanti tathā, ajja paṭiggahitampi yāvajīvikanti sambandho. Aparajju paṭiggahitena yāvakālikenāti yojanā. Tanti yāvajīvikena sammissaṃ yāvakālikaṃ, ajānantopīti sambandho. Idanti yathāvuttaṃ yāvakālikaṃ. Tatoti sannidhibhojanapācittiyato. Hīti saccaṃ. ‘‘Sāvatthiyā suttavibhaṅge’’ti idaṃ byākaraṇaṃ parisuddhanti yojanā.
「在王舍城布萨相应中」,此语已说,此为连结。「布萨相应」者,在与布萨相关之布萨犍度中。何所指而说?故说「诸比丘,不……乃至……恶作,即指此」。「阿提萨勒」者,超越而去往依止处之进行,此为义。此为处格之目的义。「在咖毕亚律事中」,此已说,此为连结。以「来到咖毕亚篇集」一词,显示来到咖毕亚之语义为「咖毕亚咖」。显示巴利原文
‘‘Rājagahe uposathasaṃyutte’’ti idaṃ vacanaṃ vuttanti sambandho. Uposathasaṃyutteti uposathena sambandhe uposathakkhandhake. Kiṃ sandhāya vuttanti āha ‘‘na bhikkhave…pe… dukkaṭassāti (mahāva. 141) etaṃ sandhāyā’’ti. Atisāreti atikkamitvā saraṇe gamane pavattaneti attho. Nimittatthe cetaṃ bhummaṃ. ‘‘Campeyyake vinayavatthusmi’’nti idaṃ vuttanti sambandho. ‘‘Campeyyakkhandhake āgata’’nti iminā campeyye āgataṃ campeyyakanti vacanatthaṃ dasseti.
「达米咖」:由真实而生起。在经分别中,因为「已来」而有连结。「于十」:即为「于十」,这是处格的含义。「一张手量」:指一张手的大小。「除十」:除去十。「彼量」:若取此量——即所谓三张手之量,则犯前述的波逸提,这是连结之意。「超越彼者,截断为波逸提」:此语句已出现,此为句义上的连结。「一切处」:即于一切七百犍度中。显示巴利原文
Dhammikanti bhūtena pavattaṃ. Suttavibhaṅge hi yasmā āgatanti sambandho. Dasāyevāti dasāyameva, ādhāre cetaṃ bhummaṃ. Vidatthimattāti vidatthipamāṇā. Dasāya vināti dasaṃ vajjetvā. Taṃ pamāṇanti vidatthittayasaṅkhātaṃ taṃ pamāṇaṃ karontassa vuttapācittiyaṃ āpajjatīti sambandho. ‘‘Taṃ atikkāmayato chedanakaṃ pācittiya’’nti (pāci. 533) idaṃ vacanaṃ āgatameva hotīti yojanā. Sabbatthāti sabbasmiṃ sattasatikakkhandhake.
「二品所摄」:谓由大品与小品的二品所摄。「二十二种分别」:即大品有十种,小品有十二种,如是共二十二类。「舍五蕴苦者」:指舍离名为五蕴之苦的,与世尊相连。「愿」:即欲求。此处句义连结如下:于舍五蕴苦的世尊教法中,由二品所摄、具二十二种分别的诸篇集,为世尊所说;今此解释得以无障碍成就,如是愿有情的善愿亦得成就。显示巴利原文
Dvivaggasaṅgahāti mahāvaggacūḷavaggavasena dvīhi vaggehi saṅgahitā. Dvāvīsatipabhedanāti mahāvagge dasa, cūḷavagge dvādasāti evaṃ dvāvīsatipakārā. Pañcakkhandhadukkhappahāyinoti pañcakkhandhasaṅkhātaṃ dukkhaṃ pajahanasīlassa, bhagavatoti sambandho. Āsāpīti icchāpi. Ayaṃ panettha yojanā-pañcakkhandhadukkhappahāyino bhagavato sāsane dvivaggasaṅgahā dvāvīsatipabhedanā ye khandhakā bhagavatā vuttā, tesaṃ khandhakānaṃ esā vaṇṇanā antarāyaṃ vinā yathā siddhā, evaṃ tathā pāṇīnaṃ kalyāṇā āsāpi sijjhantūti.
Jādilañchitanāmena, nekānaṃ vācito mayā; Cūḷavaggakhandhakassa, samatto yojanānayoti.
波逸提等之句义连结显示巴利原文
Pācityādiyojanā