1. 波罗夷篇·4. 第四波罗夷
1. 波罗夷篇义注 · 127 段
4. 第四波罗夷巴利
4. Catutthapārājikaṃ
通达四谛之大师,所宣第四波罗夷;
其注释次第,今已届至。
因此,凡是先前已经说明过的,都应该很容易理解。
除了那个之外,这个注释也是针对这个的。巴利
Catusaccavidū satthā, catutthaṃ yaṃ pakāsayi; Pārājikaṃ tassa dāni, patto saṃvaṇṇanākkamo. Yasmā tasmā suviññeyyaṃ, yaṃ pubbe ca pakāsitaṃ; Taṃ vajjayitvā assāpi, hoti saṃvaṇṇanā ayaṃ.
瓦古穆达河岸比丘故事的注释巴利
Vaggumudātīriyabhikkhuvatthuvaṇṇanā
193 当时,世尊住在毗舍离……(中略)……“我们操办在家人的事务”,意思是:我们替在家人决定田地和园林等地方该做的事;“应该这样做,不应该那样做”,我们这样告诉他们并教导他们。所谓“使者之事”,就是做信使的工作。所谓“上人法”,是指超越凡人的法;意思是超越凡人、能导向梵天或涅槃的法。也可以指超越凡人的最胜之人、禅修者和圣者的法。关于“某位比丘”等话,要这样理解:他们自己先这样商量好,后来对在家人说时,就用名字来称赞,比如说“名叫佛护的比丘证得了初禅,名叫法护的证得了二禅”。其中,“朋友,只有这个才更好”:操办事务和传递信使,树敌多、牵扯大,也不适合沙门身份。相比之下,这两者之中,只有我们向在家人互相称赞上人法,才是更好、更值得称赞、更美好的。这话说的是什么呢?不论他们调整好姿势坐着还是经行,不论在家人问还是不问,以“这位名叫某某的比丘证得了初禅”这样的方式,我们之间互相称赞上人法,那才是更好的。不过,因为没有未来时的关联,当时他并不是那样说的,所以接不上;因此要建立未来时的关联,这里的含义应理解为:“将来若有人这样称赞,那才是更好的。”至于词形特征,则要从语法学中去查考。巴利
193.Tena samayena buddho bhagavā vesāliyaṃ viharati…pe… gihīnaṃ kammantaṃ adhiṭṭhemāti gihīnaṃ khettesu ceva ārāmādīsu ca kattabbakiccaṃ adhiṭṭhāma; ‘‘evaṃ kātabbaṃ, evaṃ na kātabba’’nti ācikkhāma ceva anusāsāma cāti vuttaṃ hoti. Dūteyyanti dūtakammaṃ. Uttarimanussadhammassāti manusse uttiṇṇadhammassa; manusse atikkamitvā brahmattaṃ vā nibbānaṃ vā pāpanakadhammassāti attho. Uttarimanussānaṃ vā seṭṭhapurisānaṃ jhāyīnañca ariyānañca dhammassa. Asuko bhikkhūtiādīsu attanā evaṃ mantayitvā pacchā gihīnaṃ bhāsantā ‘‘buddharakkhito nāma bhikkhu paṭhamassa jhānassa lābhī, dhammarakkhito dutiyassā’’ti evaṃ nāmavaseneva vaṇṇaṃ bhāsiṃsūti veditabbo. Tattha esoyeva kho āvuso seyyoti kammantādhiṭṭhānaṃ dūteyyaharaṇañca bahusapattaṃ mahāsamārambhaṃ na ca samaṇasāruppaṃ. Tato pana ubhayatopi eso eva seyyo pāsaṃsataro sundarataro yo amhākaṃ gihīnaṃ aññamaññassa uttarimanussadhammassa vaṇṇo bhāsito. Kiṃ vuttaṃ hoti? Iriyāpathaṃ saṇṭhapetvā nisinnaṃ vā caṅkamantaṃ vā pucchantānaṃ vā apucchantānaṃ vā gihīnaṃ ‘‘ayaṃ asuko nāma bhikkhu paṭhamassa jhānassa lābhī’’ti evamādinā nayena yo amhākaṃ aññena aññassa uttarimanussadhammassa vaṇṇo bhāsito bhavissati, eso eva seyyoti. Anāgatasambandhe pana asati na etehi so tasmiṃ khaṇe bhāsitova yasmā na yujjati, tasmā anāgatasambandhaṃ katvā ‘‘yo evaṃ bhāsito bhavissati, so eva seyyo’’ti evamettha attho veditabbo. Lakkhaṇaṃ pana saddasatthato pariyesitabbaṃ.
194 他们容貌庄严,是因为他们身上出现了一种前所未有的、崭新的身体色泽,凭着这种色泽,他们才显得容貌庄严。诸根饱满,是因为五种净色所依之处圆满,眼等五根加上意根这六根都没有萎靡不振,所以诸根饱满。面貌清净,是说虽然总体上容貌庄严,但他们的面部色泽比身体色泽更加清净明朗;意思是清澈、无浊、完全洁净。肤色极净,是说他们凭着像大迦尼迦花那样的色泽而容貌庄严,其他人虽然也有类似的色泽,但肤色却不像他们这样明净透亮,因此说肤色极净。就这样,这些比丘既不专心诵习,也不专心问法,也不专心修习业处。他们靠着欺诈和虚赞不实的功德,得到殊胜的食物,吃饱之后,随心所欲地沉溺于睡眠之乐和聚会之乐,于是获得了这样的身体光泽,就像那些愚痴、如同迷鹿一般的人一样。巴利
194.Vaṇṇavā ahesunti aññoyeva nesaṃ abhinavo sarīravaṇṇo uppajji, tena vaṇṇena vaṇṇavanto ahesuṃ. Pīṇindriyāti pañcahi pasādehi abhiniviṭṭhokāsassa paripuṇṇattā manacchaṭṭhānaṃ indriyānaṃ amilātabhāvena pīṇindriyā. Pasannamukhavaṇṇāti kiñcāpi avisesena vaṇṇavanto sarīravaṇṇato pana nesaṃ mukhavaṇṇo adhikataraṃ pasanno; accho anāvilo parisuddhoti attho. Vippasannachavivaṇṇāti yena ca te mahākaṇikārapupphādisadisena vaṇṇena vaṇṇavanto, tādiso aññesampi manussānaṃ vaṇṇo atthi. Yathā pana imesaṃ; evaṃ na tesaṃ chavivaṇṇo vippasanno. Tena vuttaṃ – ‘‘vippasannachavivaṇṇā’’ti. Itiha te bhikkhū neva uddesaṃ na paripucchaṃ na kammaṭṭhānaṃ anuyuñjantā. Atha kho kuhakatāya abhūtaguṇasaṃvaṇṇanāya laddhāni paṇītabhojanāni bhuñjitvā yathāsukhaṃ niddārāmataṃ saṅgaṇikārāmatañca anuyuñjantā imaṃ sarīrasobhaṃ pāpuṇiṃsu, yathā taṃ bālā bhantamigappaṭibhāgāti.
“瓦古穆达河岸的”是指住在瓦古穆达河岸边的人。诸比丘,是否堪忍?意思是:诸比丘,你们这具有四轮、九门的身体机器,是否堪忍、能忍受、能维持、能保养,而不生起任何痛苦?是否可维持?意思是:在一切事务中,是否都能维持下去、过得去,而不出现任何障碍?腹部像被割开一样,意思是:腹部像被割开那样难受;读作“parikatto(被割开)”也说得通。世尊在瓦古穆达河岸用种种方式这样呵责之后,因为他们的所作所为就是盗贼的行为,所以为了让将来其他人也不造作这类行为,于是世尊召唤诸比丘。巴利
Vaggumudātīriyāti vaggumudātīravāsino. Kacci bhikkhave khamanīyanti bhikkhave kacci tumhākaṃ idaṃ catucakkaṃ navadvāraṃ sarīrayantaṃ khamanīyaṃ sakkā khamituṃ sahituṃ pariharituṃ na kiñci dukkhaṃ uppādetīti. Kacci yāpanīyanti kacci sabbakiccesu yāpetuṃ gametuṃ sakkā, na kiñci antarāyaṃ dassetīti. Kucchi parikantoti kucchi parikantito varaṃ bhaveyya; ‘‘parikatto’’tipi pāṭho yujjati. Evaṃ vaggumudātīriye anekapariyāyena vigarahitvā idāni yasmā tehi katakammaṃ corakammaṃ hoti, tasmā āyatiṃ aññesampi evarūpassa kammassa akaraṇatthaṃ atha kho bhagavā bhikkhū āmantesi.
195 世尊召唤比丘们之后,又说:“比丘们,有五种大盗……”等等。其中,“存在、可得”是说:既有,也能被找到。“在此”是指:在这众生世间里。“他这样想”是指:在前期阶段生起这样的欲求。“我什么时候才能……”里的“su”是虚词,意思是“什么时候”。“他后来”是指:他在前期这样思量后,逐渐扩大徒众,做拦路抢劫、劫掠边远村落等事,等到徒众壮大之后,就在有村落的地方弄到没有村落,在有乡镇的地方弄到没有乡镇,杀人、叫人杀,砍人、叫人砍,煮人、叫人煮。巴利
195. Āmantetvā ca pana ‘‘pañcime bhikkhave mahācorā’’tiādimāha. Tattha santo saṃvijjamānāti atthi ceva upalabbhanti cāti vuttaṃ hoti. Idhāti imasmiṃ sattaloke. Evaṃ hotīti evaṃ pubbabhāge icchā uppajjati. Kudāssu nāmāhanti ettha suiti nipāto; kudā nāmāti attho. So aparena samayenāti so pubbabhāge evaṃ cintetvā anukkamena parisaṃ vaḍḍhento panthadūhanakammaṃ paccantimagāmavilopanti evamādīni katvā vepullappattapariso hutvā gāmepi agāme, janapadepi ajanapade karonto hananto ghātento chindanto chedāpento pacanto pācento.
世尊这样指出外在的大盗之后,为了在教法中说明与之相似的五种大盗,才说了“正是如此”等话。其中,“恶比丘”:在其他地方,指根已断、犯了波罗夷的人,称为“恶比丘”。但在这里,指的是虽然没有犯波罗夷,却安住在邪求之中,践踏种种小小戒而四处游走的人,这才叫“恶比丘”。他也像那个外在的大盗一样,在前期就这样想:“我什么时候才能……(中略)……资具。”其中,“被恭敬”是指得到了恭敬;“被尊重”是指得到了尊重;“被喜爱”是指为人心所喜爱;“被供养”是指以四资具供奉而得供养;“被礼敬”是指受人礼敬对待。其中,对于某人,人们恭敬地以善加备办、殊胜殊胜的四资具布施,他就是被恭敬。对于某人,人们怀着尊重之心布施,他就是被尊重。对于某人,人们以心喜爱,他就是被喜爱。对于某人,人们做这一切,他就是被供养。对于某人,人们以起立、合掌等行为作最上的敬礼,他就是被礼敬。而这个人,希求这一切世间利养时,就这样想。巴利
Iti bāhirakamahācoraṃ dassetvā tena sadise sāsane pañca mahācore dassetuṃ ‘‘evameva kho’’tiādimāha. Tattha pāpabhikkhunoti aññesu ṭhānesu mūlacchinno pārājikappatto ‘‘pāpabhikkhū’’ti vuccati. Idha pana pārājikaṃ anāpanno icchācāre ṭhito khuddānukhuddakāni sikkhāpadāni madditvā vicaranto ‘‘pāpabhikkhū’’ti adhippeto. Tassāpi bāhirakacorassa viya pubbabhāge evaṃ hoti – ‘‘kudāssu nāmāhaṃ…pe… parikkhārāna’’nti. Tattha sakkatoti sakkārappatto. Garukatoti garukārappatto. Mānitoti manasā piyāyito. Pūjitoti catupaccayābhihārapūjāya pūjito. Apacitoti apacitippatto. Tattha yassa cattāro paccaye sakkaritvā suṭṭhu abhisaṅkhate paṇītapaṇīte katvā denti, so sakkato. Yasmiṃ garubhāvaṃ paccupetvā denti, so garukato. Yaṃ manasā piyāyanti, so mānito. Yassa sabbampetaṃ karonti, so pūjito. Yassa abhivādanapaccuṭṭhānaañjalikammādivasena paramanipaccakāraṃ karonti, so apacito. Imassa ca pana sabbampi imaṃ lokāmisaṃ patthayamānassa evaṃ hoti.
他在后来的时候——也就是在初期这样盘算之后——逐渐把那些对学处极度轻慢、掉举、傲慢、浮躁、多嘴、散乱言谈、失念、不正知、不守护根门、被戒师和依止师抛弃、看重利养的恶比丘聚集起来,教他们威仪安立之类的诡诈手段,然后借助世间公认的住所赞叹等手段,让那些有能力使世人成熟、熟悉本生等典籍、声音优美的恶比丘来称赞他的功德,说:“这位长老在某处住所入雨安居,圆满履行了义务,雨安居结束后才出来。”于是被一百人或一千人围绕……乃至得到医药资具。诸比丘,这就是第一大盗。应当知道,他不像那些破门断锁的盗贼那样只偷一家或两家,而是欺骗大众,因为获取四种资具的缘故,所以称为“第一大盗”。而那些持经、持论或持律的比丘,在乞食不顺利时,通过教授经教、讲解注释、以随喜说法和威仪圆满让世人生起信心,在各地游行,受到尊敬、尊重、推崇、供养、礼遇,应当知道他们是“传承法脉者、令教法光耀者”。巴利
So aparena samayenāti so pubbabhāge evaṃ cintetvā anukkamena sikkhāya atibbagārave uddhate unnaḷe capale mukhare vikiṇṇavāce muṭṭhassatī asampajāne pākatindriye ācariyupajjhāyehi pariccattake lābhagaruke pāpabhikkhū saṅgaṇhitvā iriyāpathasaṇṭhapanādīni kuhakavattāni sikkhāpetvā ‘‘ayaṃ thero asukasmiṃ nāma senāsane vassaṃ upagamma vattapaṭipattiṃ pūrayamāno vassaṃ vasitvā niggato’’ti lokasammatasenāsanasaṃvaṇṇanādīhi upāyehi lokaṃ paripācetuṃ paṭibalehi jātakādīsu kataparicayehi sarasampannehi pāpabhikkhūhi saṃvaṇṇiyamānaguṇo hutvā satena vā sahassena vā parivuto…pe… bhesajjaparikkhārānaṃ. Ayaṃ bhikkhave paṭhamo mahācoroti ayaṃ sandhicchedādicorako viya na ekaṃ kulaṃ na dve, atha kho mahājanaṃ vañcetvā catupaccayagahaṇato ‘‘paṭhamo mahācoro’’ti veditabbo. Ye pana suttantikā vā ābhidhammikā vā vinayadharā vā bhikkhū bhikkhācāre asampajjamāne pāḷiṃ vācentā aṭṭhakathaṃ kathentā anumodanāya dhammakathāya iriyāpathasampattiyā ca lokaṃ pasādentā janapadacārikaṃ caranti sakkatā garukatā mānitā pūjitā apacitā, te ‘‘tantipaveṇighaṭanakā sāsanajotakā’’ti veditabbā.
“如来所宣说”,是指如来所亲证、亲自体证,或者让人知道的内容。“认为是自己的”,是说在大众当中,把经教和义注对照起来,用甜美的声音讲说能让人生起净信的经文,以说法的方式,被惊叹稀有的智者问道:“尊者啊,经教和义注真是极为清净,您是从谁那里学来的?”他却说:“谁能教像我这样的人?”不指出老师,反而宣称是自己亲证、由自然智所证得的法与律。这就是如来历经百千大劫再加四不可数劫,圆满波罗蜜,以艰难困苦所证得的法义,而他却盗为己有,是第二大盗。巴利
Tathāgatappaveditanti tathāgatena paṭividdhaṃ paccakkhakataṃ jānāpitaṃ vā. Attano dahatīti parisamajjhe pāḷiñca aṭṭhakathañca saṃsanditvā madhurena sarena pasādanīyaṃ suttantaṃ kathetvā dhammakathāvasena acchariyabbhutajātena viññūjanena ‘‘aho, bhante, pāḷi ca aṭṭhakathā ca suparisuddhā, kassa santike uggaṇhitthā’’ti pucchito ‘‘ko amhādise uggahāpetuṃ samattho’’ti ācariyaṃ anuddisitvā attanā paṭividdhaṃ sayambhuñāṇādhigataṃ dhammavinayaṃ pavedeti. Ayaṃ tathāgatena satasahassakappādhikāni cattāri asaṅkheyyāni pāramiyo pūretvā kicchena kasirena paṭividdhadhammatthenako dutiyo mahācoro.
“清净的梵行者”是指漏尽比丘。“行持清净梵行”是指行持没有杂染的最胜之行的人;或者也可以指从不来开始,一直到具戒凡夫,以无悔等为基础而修持清净梵行的人。“以毫无根据的非梵行来毁谤”是指用这个人身上根本不存在的非梵行来指责他、呵斥他。这是掩盖他人真实功德者、圣者功德盗贼、第三大盗。巴利
Suddhaṃ brahmacārinti khīṇāsavabhikkhuṃ. Parisuddhaṃ brahmacariyaṃ carantanti nirupakkilesaṃ seṭṭhacariyaṃ carantaṃ; aññampi vā anāgāmiṃ ādiṃ katvā yāva sīlavantaṃ puthujjanaṃ avippaṭisārādivatthukaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ carantaṃ. Amūlakena abrahmacariyena anuddhaṃsetīti tasmiṃ puggale avijjamānena antimavatthunā anuvadati codeti; ayaṃ vijjamānaguṇamakkhī ariyaguṇatthenako tatiyo mahācoro.
这里说的“重物、重资具”是这样的:在讲到不与取的那段律文里,“四个人一起商量好,去偷重物”这里,价值五个摩沙迦的东西被称为“重物”,但本段不是这个意思。本段是说,依据“比丘们,有这五种东西是不可舍弃的,僧团、团体或个人都不应舍弃。即使舍弃了,也仍然算没有舍弃。谁要是舍弃,就犯土喇咤亚。是哪五种呢?僧园、僧园地……直到木器、陶器”这段话来判定,因为它们不可舍弃,所以叫重物。又依据“比丘们,有这五种东西是不可分配的,僧团、团体或个人都不应分配。即使分配了,也仍然算没有分配。谁要是分配,就犯土喇咤亚。是哪五种呢?僧园、僧园地……直到木器、陶器”这段话,因为它们不可分配,属于共有资具的性质,所以叫重资具。关于僧园、僧园地等应该怎么说明,这些我们会在《犍度》中“比丘们,有这五种东西是不可舍弃的”这段经的注释里一并讲。
“用这些来摄受居士”,就是一次又一次地把这些给在家人,以此来拉拢、照顾在家人。“令亲近”,就是让他们变成这样赞叹“哎呀,我们的尊者”的人,跟随着、亲近着,生出感情来。这个人把不可舍弃、不可分配的重资具,以偷盗的心态取来用,借此摄受在家人,这就是第四种大盗。而且,这个人如果为了拉拢俗家而把这些重物送出去,就犯污家恶作,还应该受到驱出羯磨。如果他是仗着自己的势力压过僧团而送出去,就犯土喇咤亚。如果是以偷盗心送出去,那就要先估量物品的价值,再据此治罪。巴利
Garubhaṇḍāni garuparikkhārānīti yathā adinnādāne ‘‘caturo janā saṃvidhāya garubhaṇḍaṃ avāharu’’nti (pari. 479) ettha pañcamāsakagghanakaṃ ‘‘garubhaṇḍa’’nti vuccati, idha pana na evaṃ. Atha kho ‘‘pañcimāni, bhikkhave, avissajjiyāni na vissajjetabbāni saṅghena vā gaṇena vā puggalena vā. Vissajjitānipi avissajjitāni honti. Yo vissajjeyya, āpatti thullaccayassa. Katamāni pañca? Ārāmo, ārāmavatthu…pe… dārubhaṇḍaṃ, mattikābhaṇḍa’’nti vacanato avissajjitabbattā garubhaṇḍāni. ‘‘Pañcimāni, bhikkhave, avebhaṅgiyāni na vibhajitabbāni saṅghena vā gaṇena vā puggalena vā. Vibhattānipi avibhattāni honti. Yo vibhajeyya, āpatti thullaccayassa. Katamāni pañca? Ārāmo, ārāmavatthu…pe… dārubhaṇḍaṃ, mattikābhaṇḍa’’nti (cūḷava. 322) vacanato avebhaṅgiyattā sādhāraṇaparikkhārabhāvena garuparikkhārāni. Ārāmo ārāmavatthūtiādīsu yaṃ vattabbaṃ taṃ sabbaṃ ‘‘pañcimāni, bhikkhave, avissajjiyānī’’ti khandhake āgatasuttavaṇṇanāyameva bhaṇissāma. Tehi gihī saṅgaṇhātīti tāni datvā datvā gihīṃ saṅgaṇhāti anuggaṇhāti. Upalāpetīti ‘‘aho amhākaṃ ayyo’’ti evaṃ lapanake anubandhanake sasnehe karoti. Ayaṃ avissajjiyaṃ avebhaṅgiyañca garuparikkhāraṃ tathābhāvato thenetvā gihi saṅgaṇhanako catuttho mahācoro. So ca panāyaṃ imaṃ garubhaṇḍaṃ kulasaṅgaṇhanatthaṃ vissajjento kuladūsakadukkaṭaṃ āpajjati. Pabbājanīyakammāraho ca hoti. Bhikkhusaṅghaṃ abhibhavitvā issaravatāya vissajjento thullaccayaṃ āpajjati. Theyyacittena vissajjento bhaṇḍaṃ agghāpetvā kāretabboti.
这个人是头号大盗,意思是:他是这些盗贼中最厉害的一个。没有哪个盗贼能跟他相比,因为他盗取的是超越五根执取、极其微细精妙的出世间法。可是,出世间法能像金银财宝那样靠欺骗手段偷走吗?不可能。所以经文才说:“凡是宣称自己证得了实际上没有的、不真实的上人法。”这个人只是把自身根本没有的法挂在嘴上说“我有这个”,但他没办法真的把它从原来的境地中夺走,也没办法让它在自己身上真正生起。那为什么还叫他盗贼呢?因为他这样宣称之后,就凭这种虚假的声望得到了供养。他这样接受供养时,那些供养其实是通过巧妙的手段欺骗、偷取得来的。所以经文说:“这是什么缘故?诸比丘,你们是以盗心吃掉了国食。”这里的意思是:我们前面说的“这个人是头号大盗,他宣称自己证得了实际上没有的、不真实的上人法”,是出于什么原因这样说的呢?就是因为“诸比丘,你们是以盗心吃掉了国食”——诸比丘,因为他以盗心、以偷盗的心态吃掉了国食。这里“vo”这个词,就像“ye hi vo ariyā araññavanapatthānī”等句子里那样,只是个凑足音节的虚词,所以不应该把它理解成“你们所吃的”。巴利
Ayaṃ aggo mahācoroti ayaṃ imesaṃ corānaṃ jeṭṭhacoro; iminā sadiso coro nāma natthi, yo pañcindriyaggahaṇātītaṃ atisaṇhasukhumaṃ lokuttaradhammaṃ theneti. Kiṃ pana sakkā lokuttaradhammo hiraññasuvaṇṇādīni viya vañcetvā thenetvā gahetunti? Na sakkā, tenevāha – ‘‘yo asantaṃ abhūtaṃ uttarimanussadhammaṃ ullapatī’’ti. Ayañhi attani asantaṃ taṃ dhammaṃ kevalaṃ ‘‘atthi mayhaṃ eso’’ti ullapati, na pana sakkoti ṭhānā cāvetuṃ, attani vā saṃvijjamānaṃ kātuṃ. Atha kasmā coroti vuttoti? Yasmā taṃ ullapitvā asantasambhāvanāya uppanne paccaye gaṇhāti. Evañhi gaṇhatā te paccayā sukhumena upāyena vañcetvā thenetvā gahitā honti. Tenevāha – ‘‘taṃ kissa hetu? Theyyāya vo bhikkhave raṭṭhapiṇḍo bhutto’’ti. Ayañhi ettha attho – yaṃ avocumha – ‘‘ayaṃ aggo mahācoro, yo asantaṃ abhūtaṃ uttarimanussadhammaṃ ullapatī’’ti . Taṃ kissa hetūti kena kāraṇena etaṃ avocumhāti ce. ‘‘Theyyāya vo bhikkhave raṭṭhapiṇḍo bhutto’’ti bhikkhave yasmā so tena raṭṭhapiṇḍo theyyāya theyyacittena bhutto hoti. Ettha hi vokāro ‘‘ye hi vo ariyā araññavanapatthānī’’tiādīsu (ma. ni. 1.35-36) viya padapūraṇamatte nipāto. Tasmā ‘‘tumhehi bhutto’’ti evamassa attho na daṭṭhabbo.
现在,为了用偈颂把同一个道理说得更清楚,他接着说了“以另一种方式存在”等话。其中,“以另一种方式存在”是指以身体行为不清净等其他某种方式而存在。“以另一种方式宣说”是指以不同于身体行为清净等其他某种方式宣说,也就是让人知道:“我是极清净的,我内心有出世间法。”这样宣说之后,他就把由此得来的食物像阿拉汉一样享用。“如同骗子通过隐蔽处,他所得的食物是偷盗所得”的意思是:通过隐蔽,也就是通过欺骗,把另一种方式的存在显示成另一种方式;自己本来不是树丛、不是灌木丛,却用枝叶等遮盖,把自己显示得像树丛、像灌木丛一样。“如同骗子”是指像那个以捕捉林中鸟雀为生、靠树丛灌木丛的假象行骗的狡诈捕鸟者。“他所得的食物是偷盗所得”的意思是:那个并非阿拉汉却显现出阿拉汉的样子而得到食物并享用的人,他所享用的那份食物,就像捕鸟骗子通过隐蔽欺骗而捕到鸟一样,是欺骗了人之后才得到、才被享用的,所以称为偷盗所得。巴利
Idāni tamevatthaṃ gāthāhi vibhūtataraṃ karonto ‘‘aññathā santa’’ntiādimāha. Tattha aññathā santanti aparisuddhakāyasamācārādikena aññenākārena santaṃ. Aññathā yo pavedayeti parisuddhakāyasamācārādikena aññena ākārena yo pavedeyya. ‘‘Paramaparisuddho ahaṃ, atthi me abbhantare lokuttaradhammo’’ti evaṃ jānāpeyya. Pavedetvā ca pana tāya pavedanāya uppannaṃ bhojanaṃ arahā viya bhuñjati. Nikacca kitavasseva bhuttaṃ theyyena tassa tanti nikaccāti vañcetvā aññathā santaṃ aññathā dassetvā. Agumbaagacchabhūtameva sākhāpalāsapallavādicchādanena gumbamiva gacchamiva ca attānaṃ dassetvā. Kitavassevāti vañcakassa kerāṭikassa gumbagacchasaññāya araññe āgatāgate sakuṇe gahetvā jīvitakappakassa sākuṇikasseva. Bhuttaṃ theyyena tassa tanti tassāpi anarahantasseva sato arahantabhāvaṃ dassetvā laddhabhojanaṃ bhuñjato; yaṃ taṃ bhuttaṃ taṃ yathā sākuṇikakitavassa nikacca vañcetvā sakuṇaggahaṇaṃ, evaṃ manusse vañcetvā laddhassa bhojanassa bhuttattā theyyena bhuttaṃ nāma hoti.
有些人不懂这个道理,却照样这样受用信众的供养,他们就是“黄衣缠颈者”……这些人死后投生到地狱,也就是投生到无乐的恶趣。“黄衣缠颈者”就是用黄衣缠着脖子的人。这句话的意思是:他们只是扛着圣者的旗帜而已,真正的沙门品质一点也没有。这正是《中部》里所说的“阿难,未来世会有种姓者成为黄衣缠颈者”那种恶戒之人的称呼。“恶法者”就是具有低劣品质的人。“不防护者”就是不以身体等来约束自己的人。“恶者”就是低劣的人。“以恶业”就是指造作时不见过患而作的那些欺骗他人等恶业。“这些人死后投生到地狱”就是投生到无乐的恶趣;因此有“宁可吞热铁丸”的偈颂。其含义是:如果这个破戒、不防护、住于欲行、以诡诈欺骗世间的补特伽罗吞下那如炽燃火焰的热铁丸,那么,他受用这国家的团食,与受用那铁丸,在这两者之中,还是吞下铁丸更好、更殊胜、更美妙,因为吞下铁丸后,在来世并不会体验以一切知智也难以了知其限量的苦。然而,由于受用了这样获得的国家的团食,他在来世便体验上述那样的苦,因为这正是达到极点的邪命。巴利
Imaṃ pana atthavasaṃ ajānantā ye evaṃ bhuñjanti, kāsāvakaṇṭhā…pe… nirayaṃ te upapajjare kāsāvakaṇṭhāti kāsāvena veṭhitakaṇṭhā. Ettakameva ariyaddhajadhāraṇamattaṃ, sesaṃ sāmaññaṃ natthīti vuttaṃ hoti. ‘‘Bhavissanti kho panānanda anāgatamaddhānaṃ gotrabhuno kāsāvakaṇṭhā’’ti (ma. ni. 3.380) evaṃ vuttadussīlānaṃ etaṃ adhivacanaṃ. Pāpadhammāti lāmakadhammā. Asaññatāti kāyādīhi asaññatā. Pāpāti lāmakapuggalā. Pāpehi kammehīti tehi karaṇakāle ādīnavaṃ adisvā katehi paravañcanādīhi pāpakammehi. Nirayaṃ te upapajjareti nirassādaṃ duggatiṃ te upapajjanti; tasmā seyyo ayoguḷoti gāthā. Tassattho – sacāyaṃ dussīlo asaññato icchācāre ṭhito kuhanāya lokaṃ vañcako puggalo tattaṃ aggisikhūpamaṃ ayoguḷaṃ bhuñjeyya ajjhohareyya, tassa yañcetaṃ raṭṭhapiṇḍaṃ bhuñjeyya, yañcetaṃ ayoguḷaṃ, tesu dvīsu ayoguḷova bhutto seyyo sundarataro paṇītataro ca bhaveyya, na hi ayoguḷassa bhuttattā samparāye sabbaññutañāṇenāpi dujjānaparicchedaṃ dukkhaṃ anubhavati. Evaṃ paṭiladdhassa pana tassa raṭṭhapiṇḍassa bhuttattā samparāye vuttappakāraṃ dukkhaṃ anubhoti, ayañhi koṭippatto micchājīvoti.
世尊这样把恶行的过患展示给那些看不见恶行过患的人之后,又以种种方式呵责住在婆耆牟达河岸的比丘们难养、难供养……并说“你们应当诵说这条学处”,接着在制定第四条波罗夷时,说出了“若有比丘,未如实了知……”等话。巴利
Evaṃ pāpakiriyāya anādīnavadassāvīnaṃ ādīnavaṃ dassetvā ‘‘atha kho bhagavā vaggumudātīriye bhikkhū anekapariyāyena vigarahitvā dubbharatāya dupposatāya…pe… imaṃ sikkhāpadaṃ uddiseyyāthā’’ti ca vatvā catutthapārājikaṃ paññapento ‘‘yo pana bhikkhu anabhijāna’’nti ādimāha.
就这样,以连根断除的方式坚定地制定第四条波罗夷之后,为了进一步制定尚未制定的规定,又出现了增上慢的事例。为了说明这件事的发生,才这样说:就这样,世尊为诸比丘制定了这条学处。巴利
Evaṃ mūlacchejjavasena daḷhaṃ katvā catutthapārājike paññatte aparampi anuppaññattatthāya adhimānavatthu udapādi. Tassuppattidīpanatthaṃ etaṃ vuttaṃ – ‘‘evañcidaṃ bhagavatā bhikkhūnaṃ sikkhāpadaṃ paññattaṃ hotī’’ti.
增上慢事注释巴利
Adhimānavatthuvaṇṇanā
196 196. 其中,“于未见而作已见想”是指:对阿拉汉果,虽然还没有用智眼真正见到,却生起“我们已经见到阿拉汉果”的想法。“未得”等词也依同样的方式理解。但这里有差别:“未得”是指在自己相续中,还没有以生起的方式获得。“未证”是指还没有通过修习道而证得,也有还没有获得的意思。“未现证”是指还没有通达,或者以省察的方式还没有亲自作证。“以增上慢”是指以已得的慢心,也就是生起“我们已经证得”这样的慢心;或者是指以增上慢、顽固的慢心。“记说其他”是指记说阿拉汉果,也就是向比丘们宣称:“贤友们,我们已经证得阿拉汉果,应做的事已经做完。”因为他们还没有通过道断除烦恼,只是靠止观的力量暂时压伏了烦恼,所以后来遇到相应的因缘条件时,心就倾向于贪染;意思是倾向于贪欲。其余诸词也依同样的方式理解。巴利
196. Tattha adiṭṭhe diṭṭhasaññinoti arahatte ñāṇacakkhunā adiṭṭheyeva ‘‘diṭṭhaṃ amhehi arahatta’’nti diṭṭhasaññino hutvā. Esa nayo appattādīsu. Ayaṃ pana viseso – appatteti attano santāne uppattivasena appatte. Anadhigateti maggabhāvanāya anadhigate; appaṭiladdhetipi attho. Asacchikateti appaṭividdhe paccavekkhaṇavasena vā appaccakkhakate. Adhimānenāti adhigatamānena; ‘‘adhigatā maya’’nti evaṃ uppannamānenāti attho, adhikamānena vā thaddhamānenāti attho. Aññaṃ byākariṃsūti arahattaṃ byākariṃsu; ‘‘pattaṃ āvuso amhehi arahattaṃ, kataṃ karaṇīya’’nti bhikkhūnaṃ ārocesuṃ. Tesaṃ maggena appahīnakilesattā kevalaṃ samathavipassanābalena vikkhambhitakilesānaṃ aparena samayena tathārūpapaccayasamāyoge rāgāya cittaṃ namati; rāgatthāya namatīti attho. Esa nayo itaresu.
而那种记说确实是不可记说的。在判定罪过时,他们那种记说并不被当作有效的表述,它不构成罪过的要素。巴利
Tañcakho etaṃ abbohārikanti tañca kho etaṃ tesaṃ aññabyākaraṇaṃ abbohārikaṃ āpattipaññāpane vohāraṃ na gacchati; āpattiyā aṅgaṃ na hotīti attho.
这种增上慢在谁身上会生起,在谁身上不会生起呢?先说在圣弟子身上不会生起。因为圣弟子通过观察道、果、涅槃以及已被断除和残余的烦恼,生起了喜悦,对通达圣者的功德已经没有疑惑。所以,对入流者等圣者来说,不会以“我是一来者”这样的方式生起增上慢。在破戒者身上也不会生起,因为他对证得圣者的功德已经完全绝望。对持戒但舍弃了业处、沉溺于睡眠等的人,也不会生起。然而,对戒行极其清净、在业处上不放逸、已经确定名色、通过把握因缘而超越了疑惑、将三相套用于诸行并观照诸行、已经启动观禅的人,则会生起。它生起后,会让纯止的获得者或纯观的获得者停在半路上。因为这个人十年、二十年甚至三十年都看不到烦恼现行,就以为“我是入流者”“我是一来者”或“我是不来者”。但对止观两者都获得的人,只会让他停在阿拉汉果上。因为他的烦恼已被定力镇伏,诸行已被观力善加把握,所以即使六十年、八十年乃至一百年,烦恼也不会现行,他的心行就像漏尽者一样。他这样长时间看不到烦恼现行,就不停在中间果位,而认为“我是阿拉汉”。巴利
Kassa panāyaṃ adhimāno uppajjati, kassa nuppajjatīti? Ariyasāvakassa tāva nuppajjati so hi maggaphalanibbānapahīnakilesaavasiṭṭhakilesapaccavekkhaṇena sañjātasomanasso ariyaguṇapaṭivedhe nikkaṅkho. Tasmā sotāpannādīnaṃ ‘‘ahaṃ sakadāgāmī’’tiādivasena adhimāno nuppajjati. Dussīlassa nuppajjati, so hi ariyaguṇādhigame nirāsova. Sīlavatopi pariccattakammaṭṭhānassa niddārāmatādimanuyuttassa nuppajjati. Suparisuddhasīlassa pana kammaṭṭhāne appamattassa nāmarūpaṃ vavatthapetvā paccayapariggahena vitiṇṇakaṅkhassa tilakkhaṇaṃ āropetvā saṅkhāre sammasantassa āraddhavipassakassa uppajjati, uppanno ca suddhasamathalābhiṃ vā suddhavipassanālābhiṃ vā antarā ṭhapeti, so hi dasapi vīsatipi tiṃsampi vassāni kilesasamudācāraṃ apassitvā ‘‘ahaṃ sotāpanno’’ti vā ‘‘sakadāgāmī’’ti vā ‘‘anāgāmī’’ti vā maññati. Samathavipassanālābhiṃ pana arahatteyeva ṭhapeti. Tassa hi samādhibalena kilesā vikkhambhitā, vipassanābalena saṅkhārā supariggahitā, tasmā saṭṭhimpi vassāni asītimpi vassāni vassasatampi kilesā na samudācaranti, khīṇāsavasseva cittacāro hoti. So evaṃ dīgharattaṃ kilesasamudācāraṃ apassanto antarā aṭhatvāva ‘‘arahā aha’’nti maññatīti.
具分别学处注释巴利
Savibhaṅgasikkhāpadavaṇṇanā
197 “不了知”就是没有认知。然而,这种不了知表现出来时,由于他相续中的那个法尚未生起、也未被智所证得,所以就成了虚妄不实。因此,在词语分解中先说是“不存在的、不真实的、不现见的”,然后才说“不知者、不见者”。巴利
197.Anabhijānanti na abhijānaṃ. Yasmā panāyaṃ anabhijānaṃ samudācarati, svassa santāne anuppanno ñāṇena ca asacchikatoti abhūto hoti. Tenassa padabhājane ‘‘asantaṃ abhūtaṃ asaṃvijjamāna’’nti vatvā ‘‘ajānanto apassanto’’ti vuttaṃ .
“上人法”是指上人——修禅定的人和圣者——的法。“自许”是指把它归到自己身上,或者把自己归到那里面去,所以叫自许;这样表现出来,就是这里的语义关联。不过在词语分解里,因为所谓上人法包括了禅那、解脱、定、等至、智见……乃至乐于住在空屋,这样列举了禅那等许多种法。所以,为了说明所有这些法都有“自许”这一层意思,就用复数形式说“他把那些善法归到自己身上”。其中,如果表现出来的是“这些法在我身上存在”,那就是把法归到自己身上;如果表现出来的是“我存在于这些法当中”,那就是把自己归到这些法里面去。应当这样理解。巴利
Uttarimanussadhammanti uttarimanussānaṃ jhāyīnañceva ariyānañca dhammaṃ. Attupanāyikanti attani taṃ upaneti, attānaṃ vā tattha upanetīti attupanāyiko, taṃ attupanāyikaṃ; evaṃ katvā samudācareyyāti sambandho. Padabhājane pana yasmā uttarimanussadhammo nāma jhānaṃ vimokkhaṃ samādhi samāpatti ñāṇadassanaṃ…pe… suññāgāre abhiratīti evaṃ jhānādayo anekadhammā vuttā. Tasmā tesaṃ sabbesaṃ vasena attupanāyikabhāvaṃ dassento ‘‘te vā kusale dhamme attani upanetī’’ti bahuvacananiddesaṃ akāsi. Tattha ‘‘ete dhammā mayi sandissantī’’ti samudācaranto attani upaneti. ‘‘Ahaṃ etesu sandissāmī’’ti samudācaranto attānaṃ tesu upanetīti veditabbo.
能够成就圣智见。在这里,世间和出世间的慧,以“了知”的意义称为智,以“像用眼睛看见一样现前证知诸法”的意义称为见,合起来就是智见。圣洁、清净、最上的智见,就是圣智见。足够、圆满、有能力摧毁烦恼的圣智见就在这里;或者说,在禅那等各种上人法中,这圣智见是足够的,所以称为“能够成就圣智见”,而这个能够成就的圣智见就是上人法——应当这样理解词句之间的关系。其中,因为具有这种智见,他才被称为“能够成就圣智见”。为了说明这一点,在词语分解中以“明”为首来说:“智就是三明,见就是那智本身,那见也就是智。”不过在这里,一切广大和出世间的慧都应当理解为“智”。巴利
Alamariyañāṇadassananti ettha lokiyalokuttarā paññā jānanaṭṭhena ñāṇaṃ, cakkhunā diṭṭhamiva dhammaṃ paccakkhakaraṇato dassanaṭṭhena dassananti ñāṇadassanaṃ. Ariyaṃ visuddhaṃ uttamaṃ ñāṇadassananti ariyañāṇadassanaṃ. Alaṃ pariyattaṃ kilesaviddhaṃsanasamatthaṃ ariyañāṇadassanamettha, jhānādibhede uttarimanussadhamme alaṃ vā ariyañāṇadassanamassāti alamariyañāṇadassano, taṃ alamariyañāṇadassanaṃ uttarimanussadhammanti evaṃ padatthasambandho veditabbo. Tattha yena ñāṇadassanena so alamariyañāṇadassanoti vuccati. Tadeva dassetuṃ ‘‘ñāṇanti tisso vijjā, dassananti yaṃ ñāṇaṃ taṃ dassanaṃ; yaṃ dassanaṃ taṃ ñāṇa’’nti vijjāsīsena padabhājanaṃ vuttaṃ. Mahaggatalokuttarā panettha sabbāpi paññā ‘‘ñāṇa’’nti veditabbā.
“应表现”的意思是:把上面所说的这种上人法当成自己拥有的,然后对人宣说。“对女人等”则是举例说明可以告知的对象。因为向这些人说了,就算已经宣说;但向天、魔、梵天神说了不算,向饿鬼、夜叉、畜生说了也不算。“我如此知、我如此见”是举例说明表现的方式。在词语分解中,“我知这些法,我见这些法”是说明在禅那等法上,知与见的作用如何生起;“这些法确实为我所有”等,则是说明把它们当成自己拥有的状态。巴利
Samudācareyyāti vuttappakārametaṃ uttarimanussadhammaṃ attupanāyikaṃ katvā āroceyya. Itthiyā vātiādi pana ārocetabbapuggalanidassanaṃ. Etesañhi ārocite ārocitaṃ hoti na devamārabrahmānaṃ, nāpi petayakkhatiracchānagatānanti. Iti jānāmi iti passāmīti samudācaraṇākāranidassanametaṃ. Padabhājane panassa ‘‘jānāmahaṃ ete dhamme, passāmahaṃ ete dhamme’’ti idaṃ tesu jhānādīsu dhammesu jānanapassanānaṃ pavattidīpanaṃ, ‘‘atthi ca me ete dhammā’’tiādi attupanāyikabhāvadīpanaṃ .
198 “从那以后另一个时候”这句话,是为了说明承认犯戒的那个时刻。但实际上,就在他宣说的当下,就已经犯了波罗夷。因为犯戒的人,不管被别人举发还是没被别人举发,都会承认,所以才说“不管被追问还是没被追问”。巴利
198.Tato aparena samayenāti āpattipaṭijānanasamayadassanametaṃ. Ayaṃ pana ārocitakkhaṇeyeva pārājikaṃ āpajjati. Āpattiṃ pana āpanno yasmā parena codito vā acodito vā paṭijānāti; tasmā ‘‘samanuggāhiyamāno vā asamanuggāhiyamāno vā’’ti vuttaṃ.
在这里,当被追问时,先问“你证得了什么?”这是问所证得的法:在禅那、解脱等当中,或者在入流道等当中,你证得了什么?“你是怎样证得的?”这是问方法。这里的意思是:你是以无常相为核心而证得的,还是以苦相、无我相当中的某一个?你是依定而深入证得的,还是依观?同样,你是依色而深入证得的,还是依无色?你是依内而深入证得的,还是依外?“你什么时候证得的?”这是问时间。也就是说,是在上午、中午等哪个时间?“你在哪里证得的?”这是问地点。也就是说,在哪个地方——是夜间的住处、白天的住处、树下、殿堂,还是哪一座寺院?“你断了哪些烦恼?”这是问已断的烦恼。也就是说,你哪些应当由某一道断除的烦恼已经断了?“你获得了哪些法?”这是问所获得的法。也就是说,在初道等当中,你获得了哪些法?巴利
Tattha samanuggāhiyamāne tāva – kiṃ te adhigatanti adhigamapucchā; jhānavimokkhādīsu, sotāpattimaggādīsu vā kiṃ tayā adhigatanti. Kinti te adhigatanti upāyapucchā. Ayañhi etthādhippāyo – kiṃ tayā aniccalakkhaṇaṃ dhuraṃ katvā adhigataṃ, dukkhānattalakkhaṇesu aññataraṃ vā? Kiṃ vā samādhivasena abhinivisitvā, udāhu vipassanāvasena? Tathā kiṃ rūpe abhinivisitvā, udāhu arūpe? Kiṃ vā ajjhattaṃ abhinivisitvā, udāhu bahiddhāti? Kadā te adhigatanti kālapucchā. Pubbaṇhamajjhanhikādīsu katarasmiṃ kāleti vuttaṃ hoti? Kattha te adhigatanti okāsapucchā. Katarasmiṃ okāse, kiṃ rattiṭṭhāne, divāṭṭhāne, rukkhamūle, maṇḍape, katarasmiṃ vā vihāreti vuttaṃ hoti. Katame te kilesā pahīnāti pahīnakilesapucchā. Kataramaggavajjhā tava kilesā pahīnāti vuttaṃ hoti. Katamesaṃ tvaṃ dhammānaṃ lābhīti paṭiladdhadhammapucchā. Paṭhamamaggādīsu katamesaṃ dhammānaṃ tvaṃ lābhīti vuttaṃ hoti.
因此,如今就算有比丘宣称自己证得了上人法,也不能单凭这一点就对他表示恭敬。要在下面这六个方面追问清楚,才能判断真假。应该问他:“你证得了什么?是哪种禅那?还是解脱等当中的某一种?”因为一个人自己证得的法,对他自己来说是明明白白的。如果他说“我证得了这个”,那就接着问:“你是怎么证得的?”也就是说,要问:“你是以无常相等当中的哪一个为核心来证的?在三十八种所缘里,或者在色、无色、内、外等各类法中,你是以哪种方式深入取著的?”因为一个人对什么有取著,那对他自己来说是清楚的。如果他说“我的取著是这样的,我就是这样证得的”,那就接着问:“你是什么时候证得的?”要问:“是上午,还是正午等某个时间?”因为每个人对自己证得的时间都是清楚的。如果他说“我是在某个时间证得的”,那就接着问:“你是在哪里证得的?”要问:“是在白天的住处,还是在夜间的住处等某个地方?”因为每个人对自己证得的地方都是清楚的。如果他说“我是在某个地方证得的”,那就接着问:“你断了哪些烦恼?”要问:“是初道所断的,还是第二道等所断的?”因为每个人对自己靠所证之道断除了哪些烦恼,都是清楚的。如果他说“我断了这些烦恼”,那就接着问:“你获得了哪些法?”要问:“是入流道的,还是一来道等当中的某一种?”因为每个人对自己所证得的法都是清楚的。如果他说“我获得了这些法”,到这一步,他的话就不能轻信了。因为博学多闻、擅长学习和追问的比丘们,有能力把这六个方面查清楚。巴利
Tasmā idāni cepi koci bhikkhu uttarimanussadhammādhigamaṃ byākareyya, na so ettāvatāva sakkātabbo. Imesu pana chasu ṭhānesu sodhanatthaṃ vattabbo – ‘‘kiṃ te adhigataṃ, kiṃ jhānaṃ, udāhu vimokkhādīsu aññatara’’nti? Yo hi yena adhigato dhammo, so tassa pākaṭo hoti. Sace ‘‘idaṃ nāma me adhigata’’nti vadati, tato ‘‘kinti te adhigata’’nti pucchitabbo, ‘‘aniccalakkhaṇādīsu kiṃ dhuraṃ katvā aṭṭhatiṃsāya vā ārammaṇesu rūpārūpaajjhattabahiddhādibhedesu vā dhammesu kena mukhena abhinivisitvā’’ti yo hi yassābhiniveso, so tassa pākaṭo hoti. Sace ‘‘ayaṃ nāma me abhiniveso evaṃ mayā adhigata’’nti vadati, tato ‘‘kadā te adhigata’’nti pucchitabbo, ‘‘kiṃ pubbaṇhe, udāhu majjhanhikādīsu aññatarasmiṃ kāle’’ti sabbesañhi attanā adhigatakālo pākaṭo hoti. Sace ‘‘asukasmiṃ nāma kāle adhigatanti vadati, tato ‘‘kattha te adhigata’’nti pucchitabbo, ‘‘kiṃ divāṭṭhāne, udāhu rattiṭṭhānādīsu aññatarasmiṃ okāse’’ti sabbesañhi attanā adhigatokāso pākaṭo hoti. Sace ‘‘asukasmiṃ nāma me okāse adhigata’’nti vadati, tato ‘‘katame te kilesā pahīnā’’ti pucchitabbo, ‘‘kiṃ paṭhamamaggavajjhā, udāhu dutiyādimaggavajjhā’’ti sabbesañhi attanā adhigatamaggena pahīnakilesā pākaṭā honti. Sace ‘‘ime nāma me kilesā pahīnā’’ti vadati, tato ‘‘katamesaṃ tvaṃ dhammānaṃ lābhī’’ti pucchitabbo , ‘‘kiṃ sotāpattimaggassa, udāhu sakadāgāmimaggādīsu aññatarassā’’ti sabbesaṃ hi attanā adhigatadhammā pākaṭā honti. Sace ‘‘imesaṃ nāmāhaṃ dhammānaṃ lābhī’’ti vadati, ettāvatāpissa vacanaṃ na saddhātabbaṃ, bahussutā hi uggahaparipucchākusalā bhikkhū imāni cha ṭhānāni sodhetuṃ sakkonti.
不过,还要先查清这位比丘的来历和修行表现。如果他的来历和修行表现不清净,就该判定他不合格,说:“用这种修行方式,是不可能证得出世间法的。”如果他的来历和修行表现清净,能看出他“长期以来在三学中不放逸,勤修不眠,对四种生活所需不贪著,内心安住如虚空伸手一般”,那么这位比丘的宣称就和他的修行表现对得上。就像经里说的:“好比恒河水和耶牟那河水汇合交融,同样,世尊为弟子们善巧宣说的、通向涅槃的修行之道,与涅槃也是相合相融的。”(《长部》2.296)这里说的正是这个意思。巴利
Imassa pana bhikkhuno āgamanapaṭipadā sodhetabbā. Yadi āgamanapaṭipadā na sujjhati, ‘‘imāya paṭipadāya lokuttaradhammo nāma na labbhatī’’ti apanetabbo. Yadi panassa āgamanapaṭipadā sujjhati, ‘‘dīgharattaṃ tīsu sikkhāsu appamatto jāgariyamanuyutto catūsu paccayesu alaggo ākāse pāṇisamena cetasā viharatī’’ti paññāyati, tassa bhikkhuno byākaraṇaṃ paṭipadāya saddhiṃ saṃsandati. ‘‘Seyyathāpi nāma gaṅgodakaṃ yamunodakena saddhiṃ saṃsandati sameti; evameva supaññattā tena bhagavatā sāvakānaṃ nibbānagāminī paṭipadā saṃsandati nibbānañca paṭipadā cā’’ti (dī. ni. 2.296) vuttasadisaṃ hoti.
不过,光凭这一点也不该就对他作恭敬供养。为什么呢?因为有些凡夫即使还是凡夫,也可能有和漏尽者相似的行持,所以应当用各种方法让那位比丘感到惊惧。真正的漏尽者,就算雷电劈到头顶,也不会有恐惧、惊惶或汗毛竖立。如果他生起了恐惧、惊惶或汗毛竖立,就该把他赶走,说:“你不是阿拉汉。”如果他无所畏惧、毫不惊惶、毫无怖畏,像狮子一样安坐,那么这位比丘就是具足圆满回答的人,值得接受各方国王、大臣等送来的恭敬供养。巴利
Apica kho na ettakenāpi sakkāro kātabbo. Kasmā? Ekaccassa hi puthujjanassāpi sato khīṇāsavapaṭipattisadisā paṭipadā hoti, tasmā so bhikkhu tehi tehi upāyehi uttāsetabbo. Khīṇāsavassa nāma asaniyāpi matthake patamānāya bhayaṃ vā chambhitattaṃ vā lomahaṃso vā na hoti. Sacassa bhayaṃ vā chambhitattaṃ vā lomahaṃso vā uppajjati, ‘‘na tvaṃ arahā’’ti apanetabbo. Sace pana abhīrū acchambhī anutrāsī hutvā sīho viya nisīdati, ayaṃ bhikkhu sampannaveyyākaraṇo samantā rājarājamahāmattādīhi pesitaṃ sakkāraṃ arahatīti.
恶欲者:就是具备那种恶欲的人。这种恶欲,是依照“在这里,有一类人明明自己是破戒者,却希望众人知道‘我是持戒者’”等等(《分别论》851)这样的方式所说的。被欲所败者:就是被那种恶欲所击败、所压倒,成了波罗夷者。巴利
Pāpicchoti yā sā ‘‘idhekacco dussīlova samāno sīlavāti maṃ jano jānātūti icchatī’’tiādinā (vibha. 851) nayena vuttā pāpicchā tāya samannāgato. Icchāpakatoti tāya pāpikāya icchāya apakato abhibhūto pārājiko hutvā.
“期望清净者”,就是期待、希求、渴望自己得到清净。因为这个人已经犯了波罗夷罪,所以以比丘的身份,不可能证得禅那等成就;他的比丘身份,既是生天的障碍,也是证道的障碍。正如经文说:“错误执持的沙门法,把人拖入地狱。”(《法句经》311)又说:“懈怠的游行者,只会积聚更多尘垢。”(《法句经》313)因此,他的比丘身份不能称为清净。可是,如果成为在家人、近事男、园丁或沙弥,就能通过布施、皈依、持戒等成就生天之道,或通过禅那、解脱等成就解脱之道,所以在家等身份才称为清净。正因为他期望这种清净,所以称为“期望清净者”。也正因如此,在词语分解中说:“或者想成为在家人”等等。巴利
Visuddhāpekkhoti attano visuddhiṃ apekkhamāno icchamāno patthayamāno. Ayañhi yasmā pārājikaṃ āpanno, tasmā bhikkhubhāve ṭhatvā abhabbo jhānādīni adhigantuṃ, bhikkhubhāvo hissa saggantarāyo ceva hoti maggantarāyo ca. Vuttañhetaṃ – ‘‘sāmaññaṃ dupparāmaṭṭhaṃ nirayāyupakaḍḍhatī’’ti (dha. pa. 311). Aparampi vuttaṃ – ‘‘sithilo hi paribbājo, bhiyyo ākirate raja’’nti (dha. pa. 313). Iccassa bhikkhubhāvo visuddhi nāma na hoti . Yasmā pana gihī vā upāsako vā ārāmiko vā sāmaṇero vā hutvā dānasaraṇasīlasaṃvarādīhi saggamaggaṃ vā jhānavimokkhādīhi mokkhamaggaṃ vā ārādhetuṃ bhabbo hoti, tasmāssa gihiādibhāvo visuddhi nāma hoti, tasmā taṃ visuddhiṃ apekkhanato ‘‘visuddhāpekkho’’ti vuccati. Teneva cassa padabhājane ‘‘gihī vā hotukāmo’’tiādi vuttaṃ.
“应当这样说”,就是应当这样讲。怎样讲呢?就是:“贤友,我并不知道却说自己知道,没有看见却说自己看见。”不过在词语分解里,并没有把“应当这样说”这个短语单独提出来,而是说明:当一个人这样讲的时候,就说他是在讲“贤友,我并不知道却说自己知道,没有看见却说自己看见”。为了显示这种说法方式,所以说了“我并不知道这些法”等等。“我虚妄地说空话”:因为所说的话没有真实含义,所以是空话;因为心里怀着欺骗的意图,所以是妄语;意思就是“我说了”。而在词语分解里,则用另外的字句来显示它的意思,说了“我所说的是空的”等等。巴利
Evaṃ vadeyyāti evaṃ bhaṇeyya. Kathaṃ? ‘‘Ajānamevaṃ āvuso avacaṃ jānāmi, apassaṃ passāmī’’ti. Padabhājane pana ‘‘evaṃ vadeyyā’’ti idaṃ padaṃ anuddharitvāva yathā vadanto ‘‘ajānamevaṃ āvuso avacaṃ jānāmi, apassaṃ passāmī’’ti vadati nāmāti vuccati, taṃ ākāraṃ dassetuṃ ‘‘nāhaṃ ete dhamme jānāmī’’tiādi vuttaṃ. Tucchaṃ musā vilapinti ahaṃ vacanatthavirahato tucchaṃ vañcanādhippāyato musā vilapiṃ, abhaṇinti vuttaṃ hoti. Padabhājane panassa aññena padabyañjanena atthamattaṃ dassetuṃ ‘‘tucchakaṃ mayā bhaṇita’’ntiādi vuttaṃ.
“依前”是指依着前面那三种波罗夷的犯者来说的。其余的内容,因为前面已经说过方式,而且意思也很明白,所以就已经很清楚了。巴利
Purime upādāyāti purimāni tīṇi pārājikāni āpanne puggale upādāya. Sesaṃ pubbe vuttanayattā uttānatthattā ca pākaṭamevāti.
句分别的注释巴利
Padabhājanīyavaṇṇanā
199 像这样,按照词句顺序逐条解释了所举的学处之后,现在,因为在下方的句分别中,只是以简略的方式显示了上人法,即“禅那、解脱、定、等至、智见……在空屋中喜悦”,并没有详细地安立罪名,而只是把文句安立在那里。然而,对于简略显示的意义,并不是所有人都能按一切方式掌握其方法。因此,为了按一切方式掌握方法,又把同样的句分别作为论母放在那里,详细显示上人法之后,想要显示罪的不同类别,便说“禅那,就是初禅、第二禅”等等。在这里,以初禅等统摄了慈心禅等、不净禅等、入出息念定之禅、世间禅以及出世间禅,全都已经被统摄在内。所以应当知道:如果说“我证入初禅……乃至第四禅、慈心禅、舍心禅、不净禅、入出息念定之禅、世间禅、出世间禅”,说者也是波罗夷。巴利
199. Evaṃ uddiṭṭhasikkhāpadaṃ padānukkamena vibhajitvā idāni yasmā heṭṭhā padabhājanīyamhi ‘‘jhānaṃ vimokkhaṃ samādhi samāpatti ñāṇadassanaṃ…pe… suññāgāre abhiratī’’ti evaṃ saṃkhitteneva uttarimanussadhammo dassito, na vitthārena āpattiṃ āropetvā tanti ṭhapitā. Saṅkhepadassite ca atthe na sabbe sabbākārena nayaṃ gahetuṃ sakkonti, tasmā sabbākārena nayaggahaṇatthaṃ puna tadeva padabhājanaṃ mātikāṭhāne ṭhapetvā vitthārato uttarimanussadhammaṃ dassetvā āpattibhedaṃ dassetukāmo ‘‘jhānanti paṭhamaṃ jhānaṃ, dutiyaṃ jhāna’’ntiādimāha. Tattha paṭhamajjhānādīhi mettājhānādīnipi asubhajjhānādīnipi ānāpānassatisamādhijjhānampi lokiyajjhānampi lokuttarajjhānampi saṅgahitameva. Tasmā ‘‘paṭhamaṃ jhānaṃ samāpajjintipi…pe… catutthaṃ jjhānaṃ, mettājhānaṃ, upekkhājhānaṃ asubhajjhānaṃ ānāpānassatisamādhijjhānaṃ , lokiyajjhānaṃ, lokuttarajjhānaṃ samāpajji’’ntipi bhaṇanto pārājikova hotīti veditabbo.
善解脱,就是从种种烦恼中解脱出来,所以叫解脱。这个解脱因为空于贪、嗔、痴,所以是空解脱;因为没有贪、嗔、痴的相,所以是无相解脱;因为没有贪、嗔、痴的愿求,所以称为无愿解脱。让心平等地安放在所缘上、把心安置于所缘,这就是定。因为是圣者们应当证入的,所以叫等至。这里其余的内容和前面所说的一样。在这里,用三解脱和三定所说明的是圣道,用三等至所说明的则是果等至。在这其中,只要取任何一句而说“我得到了这个”,就是波罗夷。巴利
Suṭṭhu mutto vividhehi vā kilesehi muttoti vimokkho. So panāyaṃ rāgadosamohehi suññattā suññato. Rāgadosamohanimittehi animittattā animitto. Rāgadosamohapaṇidhīnaṃ abhāvato appaṇihitoti vuccati. Cittaṃ samaṃ ādahati ārammaṇe ṭhapetīti samādhi. Ariyehi samāpajjitabbato samāpatti. Sesamettha vuttanayameva. Ettha ca vimokkhattikena ca samādhittikena ca ariyamaggova vutto. Samāpattittikena pana phalasamāpatti. Tesu yaṃkiñci ekampi padaṃ gahetvā ‘‘ahaṃ imassa lābhīmhī’’ti bhaṇanto pārājikova hoti.
三明就是宿命通、天眼通、漏尽通。在这里,只要取其中任何一种明,说“我得到了这种明”,就犯波罗夷。不过《简要注》里说:说“我得到了诸明”的人,或者说“我得到了三明”的人,也犯波罗夷。在道修习的分别里所说的三十七菩提分法,是与道相应的,这里指的只是出世间的那一类。所以《大注》里说:如果说“我得到了出世间的念处、正勤、神足、根、力、觉支、圣八支道”,就犯波罗夷。而《大波阇利》等注书里说:即使按每一个部分来说,比如“我得到了诸念处”,或者按其中每一个法来说,比如“我得到了身随观念处”,这样说的人也犯波罗夷。这也说得通。为什么呢?因为这是针对道刹那生起的那一刹那而说的。对于果的证得,也应当知道,按每一种果来说,同样犯波罗夷。巴利
Tisso vijjāti pubbenivāsānussati, dibbacakkhu, āsavānaṃ khaye ñāṇanti. Tattha ekissāpi nāmaṃ gahetvā ‘‘ahaṃ imissā vijjāya lābhīmhī’’ti bhaṇanto pārājiko hoti. Saṅkhepaṭṭhakathāyaṃ pana ‘‘vijjānaṃ lābhīmhī’ti bhaṇantopi ‘tissannaṃ vijjānaṃ lābhīmhī’ti bhaṇantopi pārājiko vā’’ti vuttaṃ. Maggabhāvanāpadabhājane vuttā sattatiṃsabodhipakkhiyadhammā maggasampayuttā lokuttarāva idhādhippetā. Tasmā lokuttarānaṃ satipaṭṭhānānaṃ sammappadhānānaṃ iddhipādānaṃ indriyānaṃ balānaṃ bojjhaṅgānaṃ ariyassa aṭṭhaṅgikassa maggassa lābhīmhīti vadato pārājikanti mahāaṭṭhakathāyaṃ vuttaṃ. Mahāpaccariyādīsu pana ‘‘satipaṭṭhānānaṃ lābhīmhī’ti evaṃ ekekakoṭṭhāsavasenāpi ‘kāyānupassanāsatipaṭṭhānassa lābhīmhī’ti evaṃ tattha ekekadhammavasenāpi vadato pārājikamevā’’ti vuttaṃ tampi sameti. Kasmā? Maggakkhaṇuppanneyeva sandhāya vuttattā. Phalasacchikiriyāyapi ekekaphalavasena pārājikaṃ veditabbaṃ.
在“断贪”等三法中,说的只是断除烦恼。但这种断除,如果没有道就不可能做到,因为欲贪和嗔是通过第三道断除的,痴是通过第四道断除的,所以即使有人说“我的贪已经断了”等,也仍然构成波罗夷。巴利
Rāgassa pahānantiādittike kilesappahānameva vuttaṃ. Taṃ pana yasmā maggena vinā natthi, tatiyamaggena hi kāmarāgadosānaṃ pahānaṃ, catutthena mohassa, tasmā ‘‘rāgo me pahīno’’tiādīni vadatopi pārājikaṃ vuttaṃ.
在“心离贪、无盖”等这类三项组合的说法里,说的只是出世间心。因此,即使有人说“我的心离贪、无盖”等,也同样构成波罗夷。巴利
Rāgā cittaṃ vinīvaraṇatātiādittike lokuttaracittameva vuttaṃ. Tasmā ‘‘rāgā me cittaṃ vinīvaraṇa’’ntiādīni vadatopi pārājikameva.
不过在“空屋”这个词的分别里,因为如果不和禅那结合起来,光是说“我乐于在空屋中”,并不构成波罗夷,所以才说“以初禅乐于在空屋中”等等。因此要知道:如果有人和禅那结合起来,说“我以这个禅那乐于在空屋中”,这个人就是犯波罗夷。巴利
Suññāgārapadabhājane pana yasmā jhānena aghaṭetvā ‘‘suññāgāre abhiramāmī’’ti vacanamattena pārājikaṃ nādhippetaṃ, tasmā ‘‘paṭhamena jhānena suññāgāre abhiratī’’tiādi vuttaṃ. Tasmā yo jhānena ghaṭetvā ‘‘iminā nāma jhānena suññāgāre abhiramāmī’’ti vadati, ayameva pārājiko hotīti veditabbo.
在解释“智”这个词时,像《庵婆咤经》等(长部1.254等)所说的八种明当中,并没有提到观智、意所成神通、神通变化、天耳、他心智这五种明。要知道,在这五种明里,只有观智本身不构成波罗夷事,其余几种则构成。所以,一个人说“我是观智的获得者”或“我是观智之智的获得者”,都不犯波罗夷。不过,普沙提婆长老说:“其余四种明,如果没有和智结合起来,也不构成波罗夷事。所以,说‘我是意所成的获得者、神通变化的获得者、天耳界的获得者、他心的获得者’,也没有波罗夷。”这个说法被他的弟子们驳斥了:“我们的老师不是阿毗达摩论师,连地的差别都不知道。所谓神通,是以第四禅为近依的大法,只有依靠禅那才能成就。所以,无论他说‘我是意所成的获得者’,还是‘我是意所成智的获得者’,不管怎么说,都是波罗夷。”在这里,虽然涅槃没有在圣典正文中出现,但如果说“我已证得涅槃”或“我已作证涅槃”,那仍然是波罗夷。为什么?因为涅槃是所生起的出世间法。同样,说“我已通达四圣谛,四圣谛已被我通达”,也是波罗夷。为什么?因为“谛通达”是道的同义语。另外,因为《分别论》(分别746)中说:“三种无碍解,从欲界善的四个智相应心生起,也从唯作的四个智相应心生起;义无碍解在这些心生起,也在四道四果中生起。”所以,说“我是法无碍解的获得者”,或者说“我是词无碍解……乃至辩无碍解的获得者”,或者说“我是世间义无碍解的获得者”,都没有波罗夷。如果说“我是诸无碍解的获得者”,这还不算越界。但如果说“我是出世间义无碍解的获得者”,那就犯波罗夷。不过,《简要注》里说,不加区分地说“我已证得义无碍解”,也犯波罗夷。《库伦底注》里也说“不得脱免”。而《大注》里则说:“到此为止没有波罗夷,到此为止不算越界,到此为止不犯波罗夷。”既然已经这样详细考察过,就不能再另立标准了。巴利
Yāca ‘‘ñāṇa’’nti imassa padabhājane ambaṭṭhasuttādīsu (dī. ni. 1.254 ādayo) vuttāsu aṭṭhasu vijjāsu vipassanāñāṇamanomayiddhiiddhividhadibbasotacetopariyañāṇabhedā pañca vijjā na āgatā, tāsu ekā vipassanāva pārājikavatthu na hoti, sesā hontīti veditabbā. Tasmā ‘‘vipassanāya lābhīmhī’’tipi ‘‘vipassanāñāṇassa lābhīmhī’’tipi vadato pārājikaṃ natthi. Phussadevatthero pana bhaṇati – ‘‘itarāpi catasso vijjā ñāṇena aghaṭitā pārājikavatthū na honti. Tasmā ‘manomayassa lābhīmhi, iddhividhassa, dibbāya sotadhātuyā, cetopariyassa lābhīmhī’ti vadatopi pārājikaṃ natthī’’ti. Taṃ tassa antevāsikeheva paṭikkhittaṃ – ‘‘ācariyo na ābhidhammiko bhummantaraṃ na jānāti, abhiññā nāma catutthajjhānapādakova mahaggatadhammo, jhāneneva ijjhati. Tasmā manomayassa lābhīmhī’ti vā ‘manomayañāṇassa lābhīmhī’ti vā yathā vā tathā vā vadatu pārājikamevā’’ti. Ettha ca kiñcāpi nibbānaṃ pāḷiyā anāgataṃ, atha kho ‘‘nibbānaṃ me patta’’nti vā ‘‘sacchikata’’nti vā vadato pārājikameva. Kasmā? Nibbānassa nibbattitalokuttarattā. Tathā ‘‘cattāri saccāni paṭivijjhiṃ paṭividdhāni mayā’’ti vadatopi pārājikameva. Kasmā? Saccappaṭivedhoti hi maggassa pariyāyavacanaṃ. Yasmā pana ‘‘tisso paṭisambhidā kāmāvacarakusalato catūsu ñāṇasampayuttesu cittuppādesu uppajjanti, kriyato catūsu ñāṇasampayuttesu cittuppādesu uppajjanti, atthapaṭisambhidā etesu ceva uppajjati, catūsu maggesu catūsu phalesu ca uppajjatī’’ti vibhaṅge (vibha. 746) vuttaṃ. Tasmā ‘‘dhammapaṭisambhidāya lābhīmhī’’ti vā, ‘‘nirutti…pe… paṭibhānapaṭisambhidāya lābhīmhī’’ti vā ‘‘lokiyaatthapaṭisambhidāya lābhīmhī’’ti vā vuttepi pārājikaṃ natthi. ‘‘Paṭisambhidānaṃ lābhīmhī’’ti vutte na tāva sīsaṃ otarati. ‘‘Lokuttaraatthapaṭisambhidāya lābhīmhī’’ti vutte pana pārājikaṃ hoti. Saṅkhepaṭṭhakathāyaṃ pana atthapaṭisambhidāppattomhīti avisesenāpi vadato pārājikaṃ vuttaṃ. Kurundiyampi ‘‘na muccatī’’ti vuttaṃ. Mahāaṭṭhakathāyaṃ pana ‘‘ettāvatā pārājikaṃ natthi, ettāvatā sīsaṃ na otarati, ettāvatā na pārājika’’nti vicāritattā na sakkā aññaṃ pamāṇaṃ kātunti.
说“我入灭尽定”,或者说“我是获得灭尽定的人”,都没有波罗夷。为什么?因为灭尽定既不属于世间,也不属于出世间。但是,如果他心里这样想:“所谓灭尽定,是不来者或漏已尽的人才能进入的,人们会知道我也是他们当中的一员。”并且这样对人宣称,而对方也确实那样认为,那就犯波罗夷。这是《大筏》和《简要注》里说的。应当考察清楚之后再接受。巴利
‘‘Nirodhasamāpattiṃ samāpajjāmī’’ti vā ‘‘lābhīmhāhaṃ tassā’’ti vā vadatopi pārājikaṃ natthi. Kasmā? Nirodhasamāpattiyā neva lokiyattā na lokuttarattāti. Sace panassa evaṃ hoti – ‘‘nirodhaṃ nāma anāgāmī vā khīṇāsavo vā samāpajjati, tesaṃ maṃ aññataroti jānissatī’’ti byākaroti, so ca naṃ tathā jānāti, pārājikanti mahāpaccarisaṅkhepaṭṭhakathāsu vuttaṃ. Taṃ vīmaṃsitvā gahetabbaṃ.
就算有人说“在过去世迦叶正自觉佛那个时候,我是入流者”,也不犯波罗夷。因为执取的是过去诸蕴,所以不构成犯重。不过,《简要注》里说:“说‘过去我是八等至的获得者’不犯波罗夷,因为那是会退转的法;但这里有人说‘有犯,因为是无退转的法’。”这种说法也在那里被驳斥了:“针对过去自体而说的,不犯波罗夷;只有针对现在自体而说的,才犯波罗夷。”巴利
‘‘Atītabhave kassapasammāsambuddhakāle sotāpannomhī’’ti vadatopi pārājikaṃ natthi. Atītakkhandhānañhi parāmaṭṭhattā sīsaṃ na otaratīti. Saṅkhepaṭṭhakathāyaṃ pana ‘‘atīte aṭṭhasamāpattilābhīmhī’’ti vadato pārājikaṃ natthi, kuppadhammattā idha pana ‘‘atthi akuppadhammattāti keci vadantī’’ti vuttaṃ. Tampi tattheva ‘‘atītattabhāvaṃ sandhāya kathentassa pārājikaṃ na hoti, paccuppannattabhāvaṃ sandhāya kathentasseva hotī’’ti paṭikkhittaṃ.
清净轮次说巴利
Suddhikavārakathāvaṇṇanā
200 200. 这样详细解释了禅那等十个论母条目之后,现在为了说明自称得上人法的人所说的故意妄语,先显示它的构成要素,再按照那同样的详细解释来编排轮转句,为了显示自称的方式和罪过的差别,而说了“以三种方式”等。其中,有单纯品、欲说品、缘相关品这三大品。在它们当中,单纯品里,从初禅开始,一直到“心从痴离盖”这一句,对每一个条目,以“我已入、我入、已入、我是获得者、我是自在者、我已作证”这六种表述,各以三种方式、四种、五种、六种、七种方式来组合,这样组合五次,就称为单纯理趣。然后,以“初禅以及二禅”这样,把每一个条目和初禅结合在一起,把所有条目都结合之后,按照同样的详细解释,称为缺轮。因为它没有被再拿回来和初禅等结合,所以叫“缺轮”。然后,以“二禅以及三禅”这样,把每一个条目和二禅结合在一起,再拿回来和初禅连接,按照同样的详细解释,称为全轮。然后,就像和二禅结合那样,也和三禅等结合,把每一个条目结合之后,再拿回来和二禅等连接,按照同样的详细解释,又说了其余二十九个全轮,完成了一根理趣。不过,原文只是简略地显示,不迷惑的人应当依照详细解释来了知。巴利
200. Evaṃ jhānādīni dasa mātikāpadāni vitthāretvā idāni uttarimanussadhammaṃ ullapanto yaṃ sampajānamusāvādaṃ bhaṇati, tassa aṅgaṃ dassetvā tasseva vitthārassa vasena cakkapeyyālaṃ bandhanto ullapanākārañca āpattibhedañca dassetuṃ ‘‘tīhākārehī’’tiādimāha. Tattha suddhikavāro vattukāmavāro paccayapaṭisaṃyuttavāroti tayo mahāvārā. Tesu suddhikavāre paṭhamajjhānaṃ ādiṃ katvā yāva mohā cittaṃ vinīvaraṇapadaṃ, tāva ekamekasmiṃ pade samāpajjiṃ, samāpajjāmi, samāpanno, lābhīmhi, vasīmhi, sacchikataṃ mayāti imesu chasu padesu ekamekaṃ padaṃ tīhākārehi, catūhi, pañcahi, chahi, sattahākārehīti evaṃ pañcakkhattuṃ yojetvā suddhikanayo nāma vutto. Tato paṭhamañca jhānaṃ, dutiyañca jhānanti evaṃ paṭhamajjhānena saddhiṃ ekamekaṃ padaṃ ghaṭentena sabbapadāni ghaṭetvā teneva vitthārena khaṇḍacakkaṃ nāma vuttaṃ. Tañhi puna ānetvā paṭhamajjhānādīhi na yojitaṃ, tasmā ‘‘khaṇḍacakka’’nti vuccati. Tato dutiyañca jhānaṃ, tatiyañca jhānanti evaṃ dutiyajjhānena saddhiṃ ekamekaṃ padaṃ ghaṭetvā puna ānetvā paṭhamajjhānena saddhiṃ sambandhitvā teneva vitthārena baddhacakkaṃ nāma vuttaṃ. Tato yathā dutiyajjhānena saddhiṃ, evaṃ tatiyajjhānādīhipi saddhiṃ, ekamekaṃ padaṃ ghaṭetvā puna ānetvā dutiyajjhānādīhi saddhiṃ sambandhitvā teneva vitthārena aññānipi ekūnatiṃsa baddhacakkāni vatvā ekamūlakanayo niṭṭhāpito. Pāṭho pana saṅkhepena dassito, so asammuyhantena vitthārato veditabbo.
就像“一根”的理趣一样,二根等理趣直到“一切根”为终点,在四百之上宣说了三十五(种)理趣。具体来说:二根的有二十九种,三根的有二十八种,四根的有二十七种;同样,五根等一直到三十根,每一种各递减一,应当这样理解。不过在文本中,把它们的名称也省略了,只标出“这是一切根”这一种三十根的理趣。又因为“空宅句”没有和禅那结合,就触及不到要点,所以没有涉及它,应当知道这里处处都是以“心从痴中脱离盖障”这一句为终点来显示结合的。如此,无论按顺序或逆序,将初禅等与二禅等结合或不结合,若以“我入”等方式自我吹嘘,就没有逃脱的可能,必定犯波罗夷。巴利
Yathā ca ekamūlako, evaṃ dumūlakādayopi sabbamūlakapariyosānā catunnaṃ satānaṃ upari pañcatiṃsa nayā vuttā. Seyyathidaṃ – dvimūlakā ekūnatiṃsa, timūlakā aṭṭhavīsa, catumūlakā sattavīsa; evaṃ pañcamūlakādayopi ekekaṃ ūnaṃ katvā yāva tiṃsamūlakā, tāva veditabbā. Pāṭhe pana tesaṃ nāmampi saṅkhipitvā ‘‘idaṃ sabbamūlaka’’nti tiṃsamūlakanayo eko dassito. Yasmā ca suññāgārapadaṃ jhānena aghaṭitaṃ sīsaṃ na otarati, tasmā taṃ anāmasitvā mohā cittaṃ vinīvaraṇapadapariyosānāyeva sabbattha yojanā dassitāti veditabbā. Evaṃ paṭhamajjhānādīni paṭipāṭiyā vā uppaṭipāṭiyā vā dutiyajjhānādīhi ghaṭetvā vā aghaṭetvā vā samāpajjintiādinā nayena ullapato mokkho natthi, pārājikaṃ āpajjatiyevāti.
为了说明这个道理,在清净大品这部分里,简略的解释是这样的:“以三种方式”——就是指构成正知妄语这件事的三个条件。说之前就有:就是在说之前,这个人的心里就已经这样想:“我要说妄语。”正在说的时候有:就是正在说的时候,他心里有这件事。说完了之后有:就是说完之后,他心里有这件事;意思是,当该说的话被说出来的时候,他心里有这件事。或者说,“说完了之后”——是指话已经说完、已经结束的时候,他心里有这件事。如果有人在这之前也知道,正在说的时候也知道,说完之后也知道“我说了妄语”,那么当他说“我证得了初禅”的时候,就犯波罗夷罪。这就是这里所显示的意思。虽然已经显示出来了,但这里还有一个差别——有人问:“‘我要说妄语’这个说之前的部分是有的,‘我说了妄语’这个说之后的部分没有,因为有人刚说完就忘了,那他犯波罗夷罪,还是不犯?”这个问题在注疏里是这样解答的:如果在说之前知道“我要说妄语”,正在说的时候也知道“我正在说妄语”,那么说完之后不可能不知道“我说了妄语”。即使不知道,也照样犯波罗夷罪。因为前面那两个条件才是判断标准。如果有人在这之前没有“我要说妄语”这个念头,但正在说的时候知道“我正在说妄语”,说完之后也知道“我说了妄语”,那就不应该对他治罪。因为说之前那个部分才是更重要的标准。如果那个没有,那就只是开玩笑说的,或者随口说的。巴利
Imassa atthassa dassanavasena vutte ca panetasmiṃ suddhikamahāvāre ayaṃ saṅkhepato atthavaṇṇanā – tīhākārehīti sampajānamusāvādassa aṅgabhūtehi tīhi kāraṇehi. Pubbevassa hotīti pubbabhāgeyeva assa puggalassa evaṃ hoti ‘‘musā bhaṇissa’’nti. Bhaṇantassa hotīti bhaṇamānassa hoti. Bhaṇitassa hotīti bhaṇite assa hoti, yaṃ vattabbaṃ tasmiṃ vutte hotīti attho. Atha vā bhaṇitassāti vuttavato niṭṭhitavacanassa hotīti. Yo evaṃ pubbabhāgepi jānāti, bhaṇantopi jānāti, pacchāpi jānāti, ‘‘musā mayā bhaṇita’’nti so ‘‘paṭhamajjhānaṃ samāpajji’’nti bhaṇanto pārājikaṃ āpajjatīti ayamettha attho dassito. Kiñcāpi dassito, atha kho ayamettha viseso – pucchā tāva hoti ‘‘‘musā bhaṇissa’nti pubbabhāgo atthi, ‘musā mayā bhaṇita’nti pacchābhāgo natthi, vuttamattameva hi koci pamussati, kiṃ tassa pārājikaṃ hoti, na hotī’’ti? Sā evaṃ aṭṭhakathāsu vissajjitā – pubbabhāge ‘‘musā bhaṇissa’’nti ca bhaṇantassa ‘‘musā bhaṇāmī’’ti ca jānato pacchābhāge ‘‘musā mayā bhaṇita’’nti na sakkā na bhavituṃ. Sacepi na hoti pārājikameva. Purimameva hi aṅgadvayaṃ pamāṇaṃ. Yassāpi pubbabhāge ‘‘musā bhaṇissa’’nti ābhogo natthi, bhaṇanto pana ‘‘musā bhaṇāmī’’ti jānāti, bhaṇitepi ‘‘musā mayā bhaṇita’’nti jānāti, so āpattiyā na kāretabbo. Pubbabhāgo hi pamāṇataro. Tasmiṃ asati davā bhaṇitaṃ vā ravā bhaṇitaṃ vā hotī’’ti.
在这里,必须舍弃“以那知”和“智的聚合”。所谓应舍弃“以那知”,意思是:用“我要说假话”这个心去知道,又用同一个心去知道“我正在说假话”以及“我已经说了假话”——这样就是在同一个心的三个刹那里知道。这种“以那知”应当舍弃,因为一个心不可能知道它自己,就像一把剑不可能砍断它自己一样。不过,前一个心作为后一个心生起的条件,生起之后就灭去了。因此这样说:巴利
Ettha ca taṃñāṇatā ca ñāṇasamodhānañca pariccajitabbaṃ. Taṃñāṇatā pariccajitabbāti yena cittena ‘‘musā bhaṇissa’’nti jānāti, teneva ‘‘musā bhaṇāmī’’ti ca ‘‘musā mayā bhaṇita’’nti ca jānātīti evaṃ ekacitteneva tīsu khaṇesu jānātīti ayaṃ taṃññaṇatā pariccajitabbā, na hi sakkā teneva cittena taṃ cittaṃ jānituṃ yathā na sakkā teneva asinā so asi chinditunti. Purimaṃ purimaṃ pana cittaṃ pacchimassa pacchimassa cittassa tathā uppattiyā paccayo hutvā nirujjhati. Tenetaṃ vuccati –
“ 前分本身就是衡量标准,只要它还在,就不会有。
所谓‘其余两支不存在’这种说法是不成立的,所谓‘语’是三分量的。”巴利
‘‘Pamāṇaṃ pubbabhāgova, tasmiṃ sati na hessati; Sesadvayanti nattheta, miti vācā tivaṅgikā’’ti.
“应当舍弃智的聚合”——这三种心不应该被理解为在同一刹那生起。因为,这个所谓的心——巴利
‘‘Ñāṇasamodhānaṃ pariccajitabba’’nti etāni tīṇi cittāni ekakkhaṇe uppajjantīti na gahetabbāni. Idañhi cittaṃ nāma –
前一个心还没有灭去时,后一个心不会生起。
因为不间断地生起,所以看起来就像只有一个。巴利
Aniruddhamhi paṭhame, na uppajjati pacchimaṃ; Nirantaruppajjanato, ekaṃ viya pakāsati.
从此以后,如果有人明知是假话还说“我入了初禅”,那么因为他持有“我没有初禅”这样的见解,这确实就是他的执见。同样,“我没有初禅”也是他所认可、所喜欢的。他的心性本来就是“我没有初禅”。可是当他想要说假话时,就把那见解,或者连同见解一起的认可,或者连同见解和认可一起的喜好,或者连同见解、认可和喜好一起的状态,统统抛开、放下、掩盖起来,把它当成不存在而说出口。因此,为了说明这些情况中支分的差别,就说了“以四种方式”等话。又因为在《附随》里说到“八支妄语”,与此处所指的想相应,所以在这里还应当结合另一种理路,即“以八种方式”。巴利
Ito paraṃ pana yvāyaṃ ‘‘paṭhamaṃ jhānaṃ samāpajji’’nti sampajānamusā bhaṇati, yasmā so ‘‘natthi me paṭhamaṃ jhāna’’nti evaṃdiṭṭhiko hoti, tassa hi atthevāyaṃ laddhi. Tathā ‘‘natthi me paṭhamaṃ jhāna’’nti evamassa khamati ceva ruccati ca. Evaṃsabhāvameva cassa cittaṃ ‘‘natthi me paṭhamaṃ jhāna’’nti. Yadā pana musā vattukāmo hoti, tadā taṃ diṭṭhiṃ vā diṭṭhiyā saha khantiṃ vā diṭṭhikhantīhi saddhiṃ ruciṃ vā, diṭṭhikhantirucīhi saddhiṃ bhāvaṃ vā vinidhāya nikkhipitvā paṭicchādetvā abhūtaṃ katvā bhaṇati, tasmā tesampi vasena aṅgabhedaṃ dassetuṃ ‘‘catūhākārehī’’tiādi vuttaṃ. Parivāre ca ‘‘aṭṭhaṅgiko musāvādo’’ti (paṭi. 328) vuttattā tattha adhippetāya saññāya saddhiṃ aññopi idha ‘‘aṭṭhahākārehī’’ti eko nayo yojetabbo.
在这里,“排除见”是就强有力的法的排除来说的。“排除容忍”等,则是就比它更弱的法的排除来说的。“排除想”在这里则是一切最弱的法的排除。因为,连想都不排除,却还能有意识地妄语,这是不可能的。然而,由于用“我将证得”等未来时的说法并不构成波罗夷,所以应知“已证得”等过去时和现在时的说法才是这里所提到的。巴利
Ettha ca vinidhāya diṭṭhinti balavadhammavinidhānavasenetaṃ vuttaṃ. Vinidhāya khantintiādīni tato dubbaladubbalānaṃ vinidhānavasena. Vinidhāya saññanti idaṃ panettha sabbadubbaladhammavinidhānaṃ. Saññāmattampi nāma avinidhāya sampajānamusā bhāsissatīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Yasmā pana ‘‘samāpajjissāmī’’tiādinā anāgatavacanena pārājikaṃ na hoti, tasmā ‘‘samāpajji’’ntiādīni atītavattamānapadāneva pāṭhe vuttānīti veditabbāni.
207 207. 从这里往后,在这整个清净大品中,一切也都是浅显易懂的。因为在这里,除了在烦恼断除句的逐句解释中,“我的贪已舍、已吐”等词句的含义之外,没有什么是用这种抉择不能了知的。这里说明如下:此处“已舍”是就舍弃自性而说的;“已吐”是就显示不再执取的状态而说的;“已脱”是就脱离相续而说的;“已断”是就显示即使已脱离也随处不住而说的;“已弃”是就显示舍弃先前所执取之物而说的;“已扬弃”是就因圣道令其惊惧、从而显示不再依附而说的——这个含义要从语言学中去探求;“已彻底扬弃”则是就显示善加惊惧之后,连极微细的烦恼也不再依附而说的。巴利
207. Ito paraṃ sabbampi imasmiṃ suddhikamahāvāre uttānatthameva. Na hettha taṃ atthi – yaṃ iminā vinicchayena na sakkā bhaveyya viññātuṃ, ṭhapetvā kilesappahānapadassa padabhājane ‘‘rāgo me catto vanto’’tiādīnaṃ padānaṃ atthaṃ. Svāyaṃ vuccati – ettha hi cattoti idaṃ sakabhāvapariccajanavasena vuttaṃ. Vantoti idaṃ puna anādiyanabhāvadassanavasena. Muttoti idaṃ santatito vimocanavasena. Pahīnoti idaṃ muttassāpi kvaci anavaṭṭhānadassanavasena. Paṭinissaṭṭhoti idaṃ pubbe ādinnapubbassa paṭinissaggadassanavasena. Ukkheṭitoti idaṃ ariyamaggena uttāsitattā puna anallīyanabhāvadassanavasena. Svāyamattho saddasatthato pariyesitabbo . Samukkheṭitoti idaṃ suṭṭhu uttāsetvā aṇusahagatassāpi puna anallīyanabhāvadassanavasena vuttanti.
215 在“欲说品”这一段里,“以三种方式”等的含义,以及该段中所有省略和分类的差别,都应按照这里所说的方法来理解。这里之所以这样说,只是为了堵住那些恶人找借口的空间——他们想:“我由于说错了,本想说别的事却说了另一个,所以我没有犯戒。”就像在想舍弃学处时,心里想说“我舍弃佛”,口中却说成“我舍弃法”等等,不管他说的是哪个,因为已经落在舍弃学处的范围内,他就是舍弃了学处。同样,在初禅等上人法方面,心里想说其中某一项,口中却说成另一项,不管他说的是哪个,因为已经落在这个范围内,他就是犯波罗夷。如果听他说的人当下就明白这个意思,那么这里“了知”的特征,应当按舍弃学处中已说的方法来理解。巴利
215. Vattukāmavārepi ‘‘tīhākārehī’’tiādīnaṃ attho, vārapeyyālappabhedo ca sabbo idha vuttanayeneva veditabbo. Kevalañhi yaṃ ‘‘mayā virajjhitvā aññaṃ vattukāmena aññaṃ vuttaṃ, tasmā natthi mayhaṃ āpattī’’ti evaṃ okāsagavesakānaṃ pāpapuggalānaṃ okāsanisedhanatthaṃ vutto. Yatheva hi ‘‘buddhaṃ paccakkhāmī’’ti vattukāmo ‘‘dhammaṃ paccakkhāmī’’tiādīsu sikkhāpaccakkhānapadesu yaṃ vā taṃ vā vadantopi khette otiṇṇattā sikkhāpaccakkhātakova hoti; evaṃ paṭhamajjhānādīsu uttarimanussadhammapadesu yaṃkiñci ekaṃ vattukāmo tato aññaṃ yaṃ vā taṃ vā vadantopi khette otiṇṇattā pārājikova hoti. Sace yassa vadati, so tamatthaṃ taṅkhaṇaññeva jānāti. Jānanalakkhaṇañcettha sikkhāpaccakkhāne vuttanayeneva veditabbaṃ.
这里有一个区别:舍弃学处不能通过手印成立,而虚妄宣称上人法即使通过手印也能成立。如果有人用手的变化等肢体动作,向一个处于能领受该表示并理解的状态的人宣称虚妄的上人法,而对方也明白这个意思,那就犯波罗夷。但如果听的人不明白,心想“他在说什么”,或者产生疑惑,或者经过长时间考察之后才明白,那就归入“不明白”的情况。对不明白的人说了,犯土喇咤亚。如果有人对禅那等既没有自己证得,也不是通过学习、提问等而知道,只是听过“禅那”或“解脱”这个说法而已,当别人说的时候,他只要知道“据说他是在说入禅那”这么一点,就算“知道”。对这样的人说了,就犯波罗夷。至于其余对一人、两人或多人,限定或非限定的各种差别,都应按照舍学处那段里所说的方法来理解。巴利
Ayaṃ pana viseso – sikkhāpaccakkhānaṃ hatthamuddāya sīsaṃ na otarati. Idaṃ abhūtārocanaṃ hatthamuddāyapi otarati. Yo hi hatthavikārādīhipi aṅgapaccaṅgacopanehi abhūtaṃ uttarimanussadhammaṃ viññattipathe ṭhitassa puggalassa āroceti, so ca tamatthaṃ jānāti, pārājikova hoti. Atha pana yassa āroceti, so na jānāti ‘‘ki ayaṃ bhaṇatī’’ti, saṃsayaṃ vā āpajjati, ciraṃ vīmaṃsitvā vā pacchā jānāti, appaṭivijānanto icceva saṅkhyaṃ gacchati. Evaṃ appaṭivijānantassa vutte thullaccayaṃ hoti. Yo pana jhānādīni attano adhigamavasena vā uggahaparipucchādivasena vā na jānāti, kevalaṃ jhānanti vā vimokkhoti vā vacanamattameva sutaṃ hoti, sopi tena vutte ‘‘jhānaṃ kira samāpajjinti esa vadatī’’ti yadi ettakamattampi jānāti, jānāticceva saṅkhyaṃ gacchati. Tassa vutte pārājikameva. Seso ekassa vā dvinnaṃ vā bahūnaṃ vā niyamitāniyamitavasena viseso sabbo sikkhāpaccakkhānakathāyaṃ vuttanayeneva veditabboti.
与缘相应的段落讨论巴利
Paccayapaṭisaṃyuttavārakathā
220 在“与资具相应”这一节里,也要先按照前面讲过的方法,了解所有省略分类的差别,以及前面已出现词语的含义,然后先这样把握巴利文的顺序。这里说了五种主格句式:“谁住在你的精舍,谁受用你的衣,谁受用你的钵食,谁受用你的坐卧处,谁受用你的病缘病缘药资具”;五种具格句式:“由谁受用了你的精舍”等;五种宾格句式:“你为了谁而布施精舍”等。依据这些,再结合这里所说的“空寂之处”一词,就应了解前面所说初禅等一切项目中省略分类的差别。不过,因为是用“谁住在你的精舍”“由谁受用了你的精舍”“你为了谁而布施精舍”这样的不同方式来说,而且没有说出“我”,所以即使是对能辨认的人说,这里也犯土喇咤亚;对不能辨认的人说,则犯恶作。这就是这里的判定。巴利
220. Paccayapaṭisaṃyuttavārepi – sabbaṃ vārapeyyālabhedaṃ pubbe āgatapadānañca atthaṃ vuttanayeneva ñatvā pāḷikkamo tāva evaṃ jānitabbo. Ettha hi ‘‘yo te vihāre vasi, yo te cīvaraṃ paribhuñji, yo te piṇḍapātaṃ paribhuñji, yo te senāsanaṃ paribhuñji, yo te gilānapaccayabhesajjaparikkhāraṃ paribhuñjī’’ti ime pañca paccattavacanavārā, ‘‘yena te vihāro paribhutto’’tiādayo pañca karaṇavacanavārā, ‘‘yaṃ tvaṃ āgamma vihāraṃ adāsī’’tiādayo pañca upayogavacanavārā vuttā , tesaṃ vasena idha vuttena suññāgārapadena saddhiṃ pubbe vuttesu paṭhamajjhānādīsu sabbapadesu vārapeyyālabhedo veditabbo. ‘‘Yo te vihāre, yena te vihāro, yaṃ tvaṃ āgamma vihāra’’nti evaṃ pariyāyena vuttattā pana ‘‘aha’’nti ca avuttattā paṭivijānantassa vuttepi idha thullaccayaṃ, apaṭivijānantassa dukkaṭanti ayamettha vinicchayo.
无犯的分类讨论巴利
Anāpattibhedakathā
像这样,先按广说的方式展示了犯戒的各种差别,现在要说明什么情况不算犯戒,于是说出“由增上慢而无犯”等话。其中,“由增上慢”是指因为误以为自己已经证得了某种境界而表现出来,这不算犯戒。“没有吹嘘意图”是指:并没有欺骗、邪行的企图,没有想吹嘘自己,只是在同梵行者面前宣说别的法义,这不算犯戒。癫狂者等情况和前面说的一样。但这里指的是最初犯戒的婆求摩河畔的比丘们,他们不算犯戒。巴利
Evaṃ vitthāravasena āpattibhedaṃ dassetvā idāni anāpattiṃ dassento ‘‘anāpatti adhimānenā’’tiādimāha. Tattha adhimānenāti adhigatamānena samudācarantassa anāpatti. Anullapanādhippāyassāti kohaññe icchācāre aṭhatvā anullapanādhippāyassa sabrahmacārīnaṃ santike aññaṃ byākarontassa anāpatti. Ummattakādayo pubbe vuttanayāeva. Idha pana ādikammikā vaggumudātīriyā bhikkhū. Tesaṃ anāpattīti.
在等起等分类中,这条学处有三种等起:用手势示意的人,从身和心生起;用言语表达的人,从语和心生起;两者都用的人,从身、语、心三方面生起。它是造作、有想解脱、有心、世间所呵责、身业、语业、不善心,并且涉及三种受——因为即使笑着说话,也是与喜受相应;即使害怕而说话,也是与舍受相应。巴利
Samuṭṭhānādīsu idaṃ sikkhāpadaṃ tisamuṭṭhānaṃ – hatthamuddāya ārocentassa kāyacittato, vacībhedena ārocentassa vācācittato, ubhayaṃ karontassa kāyavācācittato samuṭṭhāti. Kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, tivedanaṃ hasantopi hi somanassiko ullapati bhāyantopi majjhattopīti.
已调伏事例的注释巴利
Vinītavatthuvaṇṇanā
223 在调伏事缘中,关于增上慢的那一事缘,和随制部分所说的一样。巴利
223. Vinītavatthūsu – adhimānavatthu anupaññattiyaṃ vuttanayameva.
在第二事缘中,“发愿”是指先立下心愿。他心里想:“这样一来,人们就会看重我。”也就是说,人们会因为我住在林野,而认为我证得了阿拉汉果,或至少达到了有学地,因此我会受到世间的恭敬、尊重、敬奉和供养。犯恶作罪:带着这样的愿心,心想“我要住在林野”而迈步走去,每走一步都犯一个恶作罪。同样,在林野里搭小屋、经行、坐下、穿下衣、披上衣等一切事情中,每做一个动作都犯恶作罪。所以,不应该以这种方式住在林野。因为这样住的人,不管有没有得到别人的看重,都照样犯恶作罪。但是,如果有人受持了头陀支,心想“我要守护头陀支”;或者心想“我住在村落附近,心会散乱,林野才适合我”;或者心想“我进入林野后,一定能证得三种远离中的某一种”;或者心想“我进入林野后,如果没证到阿拉汉果,就绝不出来”;或者心想“住在林野是世尊所赞叹的,我住在林野的话,很多同梵行者也会离开村落附近,成为林野住者”——像这样,怀着没有过失的意愿想住林野的人,就应该住。巴利
Dutiyavatthusmiṃ – paṇidhāyāti patthanaṃ katvā. Evaṃ maṃ jano sambhāvessatīti evaṃ araññe vasantaṃ maṃ jano arahatte vā sekkhabhūmiyaṃ vā sambhāvessati, tato lokassa sakkato bhavissāmi garukato mānito pūjitoti. Āpatti dukkaṭassāti evaṃ paṇidhāya ‘‘araññe vasissāmī’’ti gacchantassa padavāre padavāre dukkaṭaṃ. Tathā araññe kuṭikaraṇacaṅkamananisīdananivāsanapāvuraṇādīsu sabbakiccesu payoge payoge dukkaṭaṃ. Tasmā evaṃ araññe na vasitabbaṃ. Evaṃ vasanto hi sambhāvanaṃ labhatu vā mā vā dukkaṭaṃ āpajjati. Yo pana samādinnadhutaṅgo ‘‘dhutaṅgaṃ rakkhissāmī’’ti vā ‘‘gāmante me vasato cittaṃ vikkhipati, araññaṃ sappāya’’nti cintetvā vā ‘‘addhā araññe tiṇṇaṃ vivekānaṃ aññataraṃ pāpuṇissāmī’’ti vā ‘‘araññaṃ pavisitvā arahattaṃ apāpuṇitvā na nikkhamissāmī’’ti vā ‘‘araññavāso nāma bhagavatā pasattho, mayi ca araññe vasante bahū sabrahmacārino gāmantaṃ hitvā āraññakā bhavissantī’’ti vā evaṃ anavajjavāsaṃ vasitukāmo hoti, tena vasitabbaṃ.
在第三件事上也是如此:从端正前进等(威仪步态),心想“我把威仪步态整理好之后就去托钵”那一刻开始,一直到吃完饭为止,每一个动作都犯恶作。不管有没有得到别人的认可,都只是恶作。不过,如果是为了圆满犍度义务和应当学义务,或者为了让同梵行者看了生起效仿之心,而以令人信服的进退举止等威仪进村托钵,在智者看来是没有过失的。巴利
Tatiyavatthusmimpi – ‘‘abhikkantādīni saṇṭhapetvā piṇḍāya carissāmī’’ti nivāsanapārupanakiccato pabhuti yāva bhojanapariyosānaṃ tāva payoge payoge dukkaṭaṃ. Sambhāvanaṃ labhatu vā mā vā dukkaṭameva. Khandhakavattasekhiyavattaparipūraṇatthaṃ pana sabrahmacārīnaṃ diṭṭhānugatiāpajjanatthaṃ vā pāsādikehi abhikkamapaṭikkamādīhi piṇḍāya pavisanto anupavajjo viññūnanti.
在第四和第五件事里——“那位住在你精舍的人”这里,因为没有按照先前所说的方式说到“我”,所以不构成波罗夷。只有把自己代入进去那样表露,才说是波罗夷。巴利
Catutthapañcamavatthūsu – ‘‘yo te vihāre vasī’’ti ettha vuttanayeneva ‘‘aha’’nti avuttattā pārājikaṃ natthi. Attupanāyikameva hi samudācarantassa pārājikaṃ vuttaṃ.
“决意经行”等说法,和前面所讲的完全一样。巴利
Paṇidhāya caṅkamītiādīni heṭṭhā vuttanayāneva.
在结的章节里,当有人说“结已断”“十结已断”或者“一结已断”时,所传达的就是烦恼的断除,因此犯波罗夷。巴利
Saṃyojanavatthusmiṃ – saṃyojanā pahīnātipi ‘‘dasa saṃyojanā pahīnā’’tipi ‘‘ekaṃ saṃyojanaṃ pahīna’’ntipi vadato kilesappahānameva ārocitaṃ hoti, tasmā pārājikaṃ.
224 在隐秘处的情形:说“我到了隐秘处,我是应供者”,是开口言说,并非仅仅作心中的思惟。所以这里判为恶作。巴利
224. Rahovatthūsu – raho ullapatīti ‘‘rahogato arahā aha’’nti vadati, na manasā cintitameva karoti. Tenettha dukkaṭaṃ vuttaṃ.
住处事和看护事也按照前面所说的方式理解。巴利
Vihāravatthuupaṭṭhānavatthu ca vuttanayameva.
225 225. 在“不难事”这部分:那位比丘有这样的见解——“只有圣者才是世尊的弟子。”因此他说:“那些世尊的弟子会这样说。”因为他的意图是:“对持戒并且已经开始修观的人来说,要宣说漏尽智并不困难,他有能力证得阿拉汉果。”所以他说:“我的意图是不虚夸。”巴利
225. Na dukkaravatthusmiṃ – tassa bhikkhuno ayaṃ laddhi – ‘‘ariyapuggalāva bhagavato sāvakā’’ti. Tenāha – ‘‘ye kho te bhagavato sāvakā te evaṃ vadeyyu’’nti. Yasmā cassa ayamadhippāyo – ‘‘sīlavatā āraddhavipassakena na dukkaraṃ aññaṃ byākātuṃ, paṭibalo so arahattaṃ pāpuṇitu’’nti. Tasmā ‘‘anullapanādhippāyo aha’’nti āha.
在精进这件事上,“应当成就”的意思是:能够成就、能够完成、能够生起。其余部分和前面所说的一样。巴利
Vīriyavatthusmiṃ ārādhanīyoti sakkā ārādhetuṃ sampādetuṃ nibbattetunti attho. Sesaṃ vuttanayameva.
在死亡这件事上,那位比丘是出于这样的考虑才说“贤友,我不畏惧死亡”:如果有人生起追悔,那他才该害怕;而我的戒清净,没有值得追悔的地方,我为什么要怕死呢?因此他没有犯戒。巴利
Maccuvatthusmiṃ so bhikkhu ‘‘yassa vippaṭisāro uppajjati, so bhāyeyya. Mayhaṃ pana avippaṭisāravatthukāni parisuddhāni sīlāni, svāhaṃ kiṃ maraṇassa bhāyissāmī’’ti etamatthavasaṃ paṭicca ‘‘nāhaṃ āvuso maccuno bhāyāmī’’ti āha. Tenassa anāpatti.
在追悔事上也是同样的道理。此后那三件事,和精进事完全类似。巴利
Vippaṭisāravatthusmimpi eseva nayo. Tato parāni tīṇi vatthūni vīriyavatthusadisāneva.
在感受所依的第一类里,那位比丘先依靠反复思择的力量,安住在堪忍忍耐中,说道:“贤友,不是随便什么人都能忍受的。”因此他没有犯戒。巴利
Vedanāvatthūsupaṭhamasmiṃ tāva so bhikkhu paṭisaṅkhānabalena adhivāsanakhantiyaṃ ṭhatvā ‘‘nāvuso sakkā yena vā tena vā adhivāsetu’’nti āha. Tenassa anāpatti.
在第二类情况里,因为没有把它当作自身来处理,而是以委婉的方式说“贤友,凡夫做不到”,所以犯的是土喇咤亚罪。巴利
Dutiye pana attupanāyikaṃ akatvā ‘‘nāvuso sakkā puthujjanenā’’ti pariyāyena vuttattā thullaccayaṃ.
226 226. 关于婆罗门的故事。据说那位婆罗门并不只是说“来吧,尊敬的阿拉汉们”。凡是从他口中说出的话,全都跟阿拉汉之说有关,比如“给阿拉汉们铺设座位,奉上洗足水,让阿拉汉们洗脚”。他这番话是因为信仰的习性,是凭自己信心的力量所激发出来的言语。因此世尊说:“比丘们,出于信心的言语,无犯。”不过,当比丘被人这样称呼时,不应该满心欢喜地享用资具,而应该这样用功:“我要圆满能导向阿拉汉的修行之道。”巴利
226.Brāhmaṇavatthūsuso kira brāhmaṇo na kevalaṃ ‘‘āyantu bhonto arahanto’’ti āha. Yaṃ yaṃ panassa vacanaṃ mukhato niggacchati, sabbaṃ ‘‘arahantānaṃ āsanāni paññapetha, pādodakaṃ detha, arahanto pāde dhovantū’’ti arahantavādapaṭisaṃyuttaṃyeva. Taṃ panassa pasādabhaññaṃ saddhācaritattā attano saddhābalena samussāhitassa vacanaṃ. Tasmā bhagavā ‘‘anāpatti, bhikkhave, pasādabhaññe’’ti āha. Evaṃ vuccamānena pana bhikkhunā na haṭṭhatuṭṭheneva paccayā paribhuñjitabbā, ‘‘arahattasampāpikaṃ paṭipadaṃ paripūressāmī’’ti evaṃ yogo karaṇīyoti.
其他解说的事例,和结的事例是一样的。在俗家的事例里,那位比丘因为对在家身份不感兴趣、无所希求,才说:“贤友,像我这样的人确实做不到。”他说这话并不是为了自夸,所以他没有犯戒。巴利
Aññabyākaraṇavatthūnisaṃyojanavatthusadisāneva. Agāravatthusmiṃ so bhikkhu gihibhāve anatthikatāya anapekkhatāya ‘‘abhabbo kho āvuso mādiso’’ti āha, na ullapanādhippāyena. Tenassa anāpatti.
227 227. 在“欲被遮止”这件事上,那位比丘对事欲和烦恼欲,仅以世间层面的过患观察,就无所执著。因此他说:“贤友,我的欲已被遮止。”所以他不犯戒。这里“已被遮止”的意思是已被关闭、已被阻挡、已被拒绝。巴利
227.Āvaṭakāmavatthusmiṃ so bhikkhu vatthukāmesu ca kilesakāmesu ca lokiyeneva ādīnavadassanena nirapekkho. Tasmā ‘‘āvaṭā me āvuso kāmā’’ti āha. Tenassa anāpatti. Ettha ca āvaṭāti āvāritā nivāritā, paṭikkhittāti attho.
那位比丘在欢喜的这件事上,因为对教法没有不满,又在诵习、问询等事上心怀欢喜,所以说:“贤友,我怀着无上的欢喜而欢喜。”他并不是出于自夸的意图。因此他不犯戒。巴利
Abhirativatthusmiṃ so bhikkhu sāsane anukkaṇṭhitabhāvena uddesaparipucchādīsu ca abhiratabhāvena ‘‘abhirato ahaṃ āvuso paramāya abhiratiyā’’ti āha, na ullapanādhippāyena. Tenassa anāpatti.
关于离去之处:如果有人先划定一处住处、一座帐幕、一个界场,或任何地方,并作出约定说“谁最先从这里离开”,而有人为了让人知道“我是阿拉汉”而最先从那个地方离开,就犯波罗夷。但如果有人是为了阿阇梨、和尚的事,或者为了父母的事,或者为了托钵乞食,或者为了诵习、问法,或者为了其他类似的正当事务,而越过那个地方离开,就无犯。即使他这样离开之后,后来生起了这样的欲念:“我现在不去那里了,这样他们就会认为我是阿拉汉”,也无犯。巴利
Pakkamanavatthusmiṃ yo imamhā āvāsā paṭhamaṃ pakkamissatīti evaṃ āvāsaṃ vā maṇḍapaṃ vā sīmaṃ vā yaṃkiñci ṭhānaṃ paricchinditvā katāya katikāya yo ‘‘maṃ arahāti jānantū’’ti tamhā ṭhānā paṭhamaṃ pakkamati, pārājiko hoti. Yo pana ācariyupajjhāyānaṃ vā kiccena mātāpitūnaṃ vā kenacideva karaṇīyena bhikkhācāratthaṃ vā uddesaparipucchānaṃ vā atthāya aññena vā tādisena karaṇīyena taṃ ṭhānaṃ atikkamitvā gacchati, anāpatti. Sacepissa evaṃ gatassa pacchā icchācāro uppajjati ‘‘na dānāhaṃ tattha gamissāmi evaṃ maṃ arahāti sambhāvessantī’’ti anāpattiyeva.
如果有人因为某种必须办的事来到那个地方,后来因为诵经、作意等而分心,或者被盗贼等追赶,或者看见乌云起来、想进到不下雨的地方去,因而越过那个地方,那就无犯。坐车去或以神通去的人,也不犯波罗夷;只有一步一步用脚走过去才犯。如果和共同立约的那些人一起走,不分谁先谁后,就不犯。因为这样走的时候,大家都会互相守护。假如划定某个地方,比如在帐幕、树下等处,立下约定说“谁在这里坐或经行,我们就知道他是阿拉汉”,或者摆好花之后说“谁拿这些花去供养,我们就知道他是阿拉汉”,用这种方式立约,那么出于自己的欲望而这样做的人,仍然犯波罗夷。假如有居士在路途中建了精舍,或者放好了衣等物品,说“那些阿拉汉请住在这个精舍里,也请拿这些衣等物品”,那么出于自己的欲望而住在那里,或者拿那些衣等物品的人,也仍然犯波罗夷。不过,这是不合法的约定,所以不应该做。其他类似的做法,比如“在这三个月里,所有人都要住林野,或者受持常乞食支等其余头陀支”,或者“所有人都要是漏尽者”,也不应该做。因为比丘们从各处来聚集,其中有些人软弱无力,无法遵守这样的规定,所以这样的规定也不应该做。至于“在这三个月里,所有人都不要教诫,不要问询,不要度人出家,要持禁语,即使住在界外的人,僧团所得的利养也要分给他”等等,就更不应该做了。巴利
Yopi kenacideva karaṇīyena taṃ ṭhānaṃ patvā sajjhāyamanasikārādivasena aññavihito vā hutvā corādīhi vā anubaddho meghaṃ vā uṭṭhitaṃ disvā anovassakaṃ pavisitukāmo taṃ ṭhānaṃ atikkamati, anāpatti. Yānena vā iddhiyā vā gacchantopi pārājikaṃ nāpajjati, padagamaneneva āpajjati. Tampi yehi saha katikā katā, tehi saddhiṃ apubbaṃacarimaṃ gacchanto nāpajjati. Evaṃ gacchantā hi sabbepi aññamaññaṃ rakkhanti. Sacepi maṇḍaparukkhamūlādīsu kiñci ṭhānaṃ paricchinditvā ‘‘yo ettha nisīdati vā caṅkamati vā, taṃ arahāti jānissāma’’ pupphāni vā ṭhapetvā ‘‘yo imāni gahetvā pūjaṃ karissati, taṃ arahāti jānissāmā’’tiādinā nayena katikā katā hoti, tatrāpi icchācāravasena tathā karontassa pārājikameva. Sacepi upāsakena antarāmagge vihāro vā kato hoti, cīvarādīni vā ṭhapitāni honti, ‘‘ye arahanto te imasmiṃ vihāre vasantu, cīvarādīni ca gaṇhantū’’ti. Tatrāpi icchācāravasena vasantassa vā cīvarādīni vā gaṇhantassa pārājikameva . Etaṃ pana adhammikakatikavattaṃ , tasmā na kātabbaṃ, aññaṃ vā evarūpaṃ ‘‘imasmiṃ temāsabbhantare sabbeva āraññakā hontu, piṇḍapātikaṅgādiavasesadhutaṅgadharā vā atha vā sabbeva khīṇāsavā hontū’’ti evamādi. Nānāverajjakā hi bhikkhū sannipatanti. Tattha keci dubbalā appathāmā evarūpaṃ vattaṃ anupāletuṃ na sakkonti. Tasmā evarūpampi vattaṃ na kātabbaṃ. ‘‘Imaṃ temāsaṃ sabbeheva na uddisitabbaṃ, na paripucchitabbaṃ, na pabbājetabbaṃ, mūgabbataṃ gaṇhitabbaṃ, bahi sīmaṭṭhassāpi saṅghalābho dātabbo’’ti evamādikaṃ pana na kātabbameva.
228 在《相相应》中,这位被称为“具寿相者”的具寿,即是相长老。应当知道,他是在一千名结发行者当中,以“善来比丘”的方式受具足戒,在《燃烧经》讲毕时证得阿拉汉果,是一位大弟子。又因为他具足相好圆满、一切特征具足、如同梵天一般的身体,所以被称为“相者”。而大目犍连长老则于出家后的第七天证得阿拉汉果,是第二位上首弟子。巴利
228.Lakkhaṇasaṃyutte yvāyaṃ āyasmā ca lakkhaṇoti lakkhaṇatthero vutto, esa jaṭilasahassassa abbhantare ehibhikkhūpasampadāya upasampanno ādittapariyāyāvasāne arahattappatto eko mahāsāvakoti veditabbo. Yasmā panesa lakkhaṇasampannena sabbākāraparipūrena brahmasamena attabhāvena samannāgato, tasmā lakkhaṇoti saṅkhaṃ gato. Mahāmoggallānatthero pana pabbajitadivasato sattame divase arahattappatto dutiyo aggasāvako.
“现出微笑”是指露出轻微的 smile,也就是显示、展现的意思。那么,长老是见到了什么才现出微笑的呢?是见到了下文经典中提到的一具骨锁——一个投生在饿鬼界的有情,而且是用天眼看到的,不是用净色眼看到的。因为这类生命体不会出现在净色眼的视野范围内。可见到这样的生命体时,本该生起悲悯,为什么反而现出微笑呢?因为他忆念了自己和佛陀的智慧成就。长老见到那有情后,忆念自己的成就:“像我这样还没见到圣谛的人本该得到的就是这种生命体,而我已经解脱了。我真是有福,我真是善得。”他又忆念佛的智慧成就:“啊,世尊佛陀的智慧成就!他教导说:‘比丘们,业的异熟不可思议,不应思惟。’佛陀是亲自证悟之后才教导的,佛陀善通达法界。”就这样忆念佛的智慧成就,所以现出了微笑。不过,漏尽者不会无缘无故地微笑,所以相长老问他:“朋友目犍连,是什么因由,什么原因让你现出微笑?”但长老因为那些没有亲自见到这种投生情况的人很难相信,所以想以世尊为证人来说明,就说:“朋友,时机还没到。”后来在世尊面前被问到时,才以“朋友,我在这里……”等方式作了说明。巴利
Sitaṃ pātvākāsīti mandahasitaṃ pātuakāsi, pakāsayi dassesīti vuttaṃ hoti. Kiṃ pana disvā thero sitaṃ pātvākāsīti? Upari pāḷiyaṃ āgataṃ aṭṭhikasaṅkhalikaṃ ekaṃ petaloke nibbattaṃ sattaṃ disvā, tañca kho dibbena cakkhunā, na pasādacakkhunā. Pasādacakkhussa hi ete attabhāvā na āpāthaṃ āgacchanti. Evarūpaṃ pana attabhāvaṃ disvā kāruññe kātabbe kasmā sitaṃ pātvākāsīti? Attano ca buddhañāṇassa ca sampattisamanussaraṇato. Tañhi disvā thero ‘‘adiṭṭhasaccena nāma puggalena paṭilabhitabbā evarūpā attabhāvā mutto ahaṃ, lābhā vata me, suladdhaṃ vata me’’ti attano ca sampattiṃ anussaritvā ‘‘aho buddhassa bhagavato ñāṇasampatti, yo ‘kammavipāko, bhikkhave, acinteyyo; na cintetabbo’ti (a. ni. 4.77) desesi, paccakkhaṃ vata katvā buddhā desenti, suppaṭividdhā buddhānaṃ dhammadhātū’’ti evaṃ buddhañāṇasampattiñca saritvā sitaṃ pātvākāsīti. Yasmā pana khīṇāsavā nāma na akāraṇā sitaṃ pātukaronti, tasmā taṃ lakkhaṇatthero pucchi – ‘‘ko nu kho āvuso moggallāna hetu, ko paccayo sitassa pātukammāyā’’ti. Thero pana yasmā yehi ayaṃ upapatti sāmaṃ adiṭṭhā, te dussaddhāpayā honti, tasmā bhagavantaṃ sakkhiṃ katvā byākātukāmatāya ‘‘akālo kho, āvuso’’tiādimāha . Tato bhagavato santike puṭṭho ‘‘idhāhaṃ āvuso’’tiādinā nayena byākāsi.
在这其中,骨锁指的是白色、没有肉也没有血的骨头堆。鹫、鸦、鹰这些,也应该理解为夜叉鹫、夜叉鸦、夜叉鹰。然而普通的鹫等鸟类,这种景象根本不会出现在它们眼前。追随又追随,就是不停地追赶。啄食,就是刺穿之后过去。也有读作vitudenti的,意思是用像剑刃一样锋利的铁喙去刺穿。它发出痛苦的声音:这里的sudaṃ是语助词,意思是那具骨锁发出痛苦、病痛的声音。据说,为了感受不善业的果报,即使长达一由旬的这样的生命体也会投生出来,而且感官极其敏锐,就像熟透的脓疮一样;所以那具骨锁被强烈的痛苦逼迫,发出了那样的声音。这样说完之后,具寿大目犍连又说“轮回中的众生不能从这样的生命体中解脱”,为了显示对众生的悲悯所引发的法悚惧,说:贤友,那时我心里生起了这样的念头:真是稀有啊!巴利
Tattha aṭṭhikasaṅkhalikanti setaṃ nimmaṃsalohitaṃ aṭṭhisaṅghātaṃ. Gijjhāpi kākāpi kulalāpīti etepi yakkhagijjhā ceva yakkhakākā ca yakkhakulalā ca paccetabbā. Pākatikānaṃ pana gijjhādīnaṃ āpāthampi etaṃ rūpaṃ nāgacchati. Anupatitvā anupatitvāti anubandhitvā anubandhitvā. Vituḍentīti vinivijjhitvā gacchanti. Vitudentīti vā pāṭho, asidhārūpamehi tikhiṇehi lohatuṇḍehi vijjhantīti attho. Sā sudaṃ aṭṭassaraṃ karotīti ettha sudanti nipāto, sā aṭṭhikasaṅkhalikā aṭṭassaraṃ āturassaraṃ karotīti attho. Akusalavipākānubhavanatthaṃ kira yojanappamāṇāpi tādisā attabhāvā nibbattanti, pasādussadā ca honti pakkagaṇḍasadisā; tasmā sā aṭṭhikasaṅkhalikā balavavedanāturā tādisaṃ saramakāsīti. Evañca pana vatvā puna āyasmā mahāmoggallāno ‘‘vaṭṭagāmikasattā nāma evarūpā attabhāvā na muccantī’’ti sattesu kāruññaṃ paṭicca uppannaṃ dhammasaṃvegaṃ dassento ‘‘tassa mayhaṃ āvuso etadahosi; acchariyaṃ vata bho’’tiādimāha.
比丘们讥嫌:那些没有亲自证见这个饿鬼投生的人,就在那里讥嫌。世尊为了显示这位长老的威力,说道:“诸比丘,弟子们确实像眼一样活着……”等等。其中,“像眼一样”是说眼在他们当中已经生起、已经产生,也就是拥有了眼、生起了眼,安住在已经生起眼的状态。第二句也是同样的道理。在“yatra hi nāma”这句话里,“yatra”是表示原因的词。这里的义理关联是这样的:正因为弟子也能这样了知、看见或亲自证见,所以我说:“诸比丘,弟子们确实像眼一样活着;诸比丘,弟子们确实像智一样活着。”巴利
Bhikkhū ujjhāyantīti yesaṃ sā petūpapatti appaccakkhā, te ujjhāyanti . Bhagavā pana therassānubhāvaṃ pakāsento ‘‘cakkhubhūtā vata bhikkhave sāvakā viharantī’’tiādimāha. Tattha cakkhu bhūtaṃ jātaṃ uppannaṃ tesanti cakkhubhūtā; bhūtacakkhukā uppannacakkhukā, cakkhuṃ uppādetvā, viharantīti attho. Dutiyapadepi eseva nayo. Yatra hi nāmāti ettha yatrāti kāraṇavacanaṃ. Tatrāyamatthayojanā; yasmā nāma sāvakopi evarūpaṃ ñassati vā dakkhati vā sakkhiṃ vā karissati, tasmā avocumha – ‘‘cakkhubhūtā vata bhikkhave sāvakā viharanti, ñāṇabhūtā vata bhikkhave sāvakā viharantī’’ti.
比丘们,我在菩提树下以证悟一切知智,亲自现量了知了无量的轮围界、无量的众生类、生趣、生处和住处,那时我就已经见到了那个众生,所以说“我先前就已见到那个众生”。巴利
Pubbeva me so bhikkhave satto diṭṭhoti bodhimaṇḍe sabbaññutañāṇappaṭivedhena appamāṇesu cakkavāḷesu appamāṇe sattanikāye bhavagatiyoniṭhitinivāse ca paccakkhaṃ karontena mayā pubbeva so satto diṭṭhoti vadati.
杀牛者,就是反复杀牛、从骨头上剔肉、卖肉来谋生的人。所谓“就是那业的异熟残余”,指的是他由种种思所造作、一次又一次积累起来的业。也就是说,使他投生到地狱的那种思,它的异熟已经耗尽之后,剩下的业或者业相作为所缘,又让他投生到饿鬼等地方去。因此,这种结生,不论是因为和业同类,还是因为和所缘同类,都被称为“就是那业的异熟残余”。而这个众生就是这样投生的,所以说“就是那业的异熟残余”。据说,他从地狱死掉的时候,一堆没有肉的牛骨头成了他的相。他使那即使被隐藏的业对智者仿佛显而易见一样,结果投生成了骨锁饿鬼。巴利
Goghātakoti gāvo vadhitvā vadhitvā aṭṭhito maṃsaṃ mocetvā vikkiṇitvā jīvikakappanakasatto. Tasseva kammassa vipākāvasesenāti tassa nānācetanāhi āyūhitassa aparāpariyakammassa. Tatra hi yāya cetanāya narake paṭisandhi janitā, tassā vipāke parikkhīṇe avasesakammaṃ vā kammanimittaṃ vā ārammaṇaṃ katvā puna petādīsu paṭisandhi nibbattati, tasmā sā paṭisandhi kammasabhāgatāya vā ārammaṇasabhāgatāya vā ‘‘tasseva kammassa vipākāvaseso’’ti vuccati. Ayañca satto evaṃ upapanno. Tenāha – ‘‘tasseva kammassa vipākāvasesenā’’ti. Tassa kira narakā cavanakāle nimmaṃsakatānaṃ gunnaṃ aṭṭhirāsi eva nimittaṃ ahosi. So paṭicchannampi taṃ kammaṃ viññūnaṃ pākaṭaṃ viya karonto aṭṭhisaṅkhalikapeto jāto.
229 在《肉片饿鬼事》中,所谓“杀牛者”,就是把牛肉切成肉片,晒干后靠卖干肉来维持生活,过了很多年。因此,当他从地狱死去时,肉片就成了他投生的相,于是他生为肉片饿鬼。巴利
229. Maṃsapesivatthusmiṃ goghātakoti gomaṃsapesiyo katvā sukkhāpetvā vallūravikkayena anekāni vassāni jīvikaṃ kappesi. Tenassa narakā cavanakāle maṃsapesiyeva nimittaṃ ahosi. So maṃsapesipeto jāto.
在《肉块饿鬼事》中,那个捕鸟人抓到鸟之后,在卖的时候把羽毛和皮去掉,只留下肉块来卖,靠这个谋生。因此,当他从地狱死去时,肉块就成了他投生的相,于是他生为肉块饿鬼。巴利
Maṃsapiṇḍavatthusmiṃ so sākuṇiko sakuṇe gahetvā vikkiṇanakāle nippakkhacamme maṃsapiṇḍamatte katvā vikkiṇanto jīvikaṃ kappesi. Tenassa narakā cavanakāle maṃsapiṇḍova nimittaṃ ahosi. So maṃsapiṇḍapeto jāto.
在《无皮羊饿鬼事》里,那个杀羊的人把羊杀死、剥掉皮之后,就靠整具无皮的羊身来维持生活。就像前面说的那样,他临终时,无皮的羊身成了他投生的相,于是他生成了无皮饿鬼。巴利
Nicchavivatthusmiṃ tassa orabbhikassa eḷake vadhitvā niccamme katvā kappitajīvikassa purimanayeneva niccammaṃ eḷakasarīraṃ nimittamahosi. So nicchavipeto jāto.
在剑毛饿鬼这个故事里,那个屠猪的人长年累月用剑宰杀那些被饲料养肥的猪,就靠这个过了一辈子。他举剑杀猪的样子,就成了他临终时现起的相。因此,他死后就投生成了剑毛饿鬼。巴利
Asilomavatthusmiṃ so sūkariko dīgharattaṃ nivāpapuṭṭhe sūkare asinā vadhitvā vadhitvā dīgharattaṃ jīvikaṃ kappesi. Tenassa ukkhittāsikabhāvova nimittaṃ ahosi. Tasmā asilomapeto jāto.
在矛毛饿鬼的故事里,那个猎人到林子里去时,会带上一头鹿和一支矛。每当有野兽靠近那头鹿,他就用矛把它们刺死。他用矛刺杀的这一幕,就成了他临终时现起的相。因此,他死后转生成了矛毛饿鬼。巴利
Sattilomavatthusmiṃ so māgaviko ekaṃ migañca sattiñca gahetvā vanaṃ gantvā tassa migassa samīpaṃ āgatāgate mige sattiyā vijjhitvā māresi, tassa sattiyā vijjhanakabhāvoyeva nimittaṃ ahosi. Tasmā sattilomapeto jāto.
在箭毛饿鬼的故事里,所谓行刑人,就是专门对付国王的罪犯,用各种手段折磨他们,最后用箭把人射死的人。据说他明明知道射中某个部位就会死,还是照样射。他就靠这个谋生,死后堕入地狱;从地狱出来后,凭着剩余业力在这里投生的时候,被箭射中这件事本身就成了投生的征兆。因此,他转生成了箭毛饿鬼。巴利
Usulomavatthusmiṃ kāraṇikoti rājāparādhike anekāhi kāraṇāhi pīḷetvā avasāne kaṇḍena vijjhitvā māraṇakapuriso. So kira asukasmiṃ padese viddho maratīti ñatvāva vijjhati. Tassevaṃ jīvikaṃ kappetvā narake uppannassa tato pakkāvasesena idhūpapattikāle usunā vijjhanabhāvoyeva nimittaṃ ahosi. Tasmā usulomapeto jāto.
在细毛饿鬼的故事里,“驾车者”指的是驯马师。《古伦达义注》里也提到“驯牛者”。他用刺棒上的尖针刺马,这个行为就成了他投生的相,因此他转生为细毛饿鬼。巴利
Sūcilomavatthusmiṃ sārathīti assadamako. Godamakotipi kurundaṭṭhakathāyaṃvuttaṃ. Tassa patodasūciyā vijjhanabhāvoyeva nimittaṃ ahosi. Tasmā sūcilomapeto jāto.
在第二个针毛事中,“告密者”指的是挑拨离间的人。据说,他离间人们,让他们彼此分裂;又在王宫里不断告密,说“这个人有这个东西,那个人做了这件事”,使他们遭遇灾祸和毁灭。因此,就像他当初告密导致人们分裂一样,如今他以针来感受刺穿之苦,以此业作为投生之相,转生为针毛鬼。巴利
Dutiyasūcilomavatthusmiṃ sūcakoti pesuññakārako . So kira manusse aññamaññañca bhindi. Rājakule ca ‘‘imassa imaṃ nāma atthi, iminā idaṃ nāma kata’’nti sūcetvā sūcetvā anayabyasanaṃ pāpesi. Tasmā yathānena sūcetvā manussā bhinnā, tathā sūcīhi bhedanadukkhaṃ paccanubhotuṃ kammameva nimittaṃ katvā sūcilomapeto jāto.
在“睾丸肿大者”这件事里,村长即是裁判官。因为和他的业行相符,他的睾丸变得像水罐、大瓮那么大。他确实是在暗中、隐蔽的地方收受贿赂,靠枉法裁判做出明显的恶行,把有主的东西判成无主的。因此,他原本隐秘的部位就显露了出来。又因为他判罚别人时,把别人难以承受的重担压上去,所以他的隐秘部位就变成了难以承受的重担。又因为在应当站得公正的地方,他却站在那里行不公正,所以他的隐秘部位也出现了不公正的坐姿。巴利
Aṇḍabhāritavatthusmiṃ gāmakūṭoti vinicchayāmacco. Tassa kammasabhāgatāya kumbhamattā mahāghaṭappamāṇā aṇḍā ahesuṃ. So hi yasmā raho paṭicchanna ṭhāne lañjaṃ gahetvā kūṭavinicchayena pākaṭaṃ dosaṃ karonto sāmike assāmike akāsi. Tasmāssa rahassaṃ aṅgaṃ pākaṭaṃ nibbattaṃ. Yasmā daṇḍaṃ paṭṭhapento paresaṃ asayhaṃ bhāraṃ āropesi, tasmāssa rahassaṅgaṃ asayhabhāro hutvā nibbattaṃ. Yasmā yasmiṃ ṭhāne ṭhitena samena bhavitabbaṃ, tasmiṃ ṭhatvā visamo ahosi, tasmāssa rahassaṅge visamā nisajjā ahosīti.
在通奸者的事例中,那个众生碰触的是别人所守护、所保护、有主人的触。他因污秽之乐、因欲乐而心生欢喜,随业力相应,又碰触到粪便之触,于是投生到那里去承受痛苦。恶婆罗门的事例则是显而易见的。巴利
Pāradārikavatthusmiṃ so satto parassa rakkhitaṃ gopitaṃ sassāmikaṃ phassaṃ phusanto mīḷhasukhena kāmasukhena cittaṃ ramayitvā kammasabhāgatāya gūthaphassaṃ phusanto dukkhamanubhavituṃ tattha nibbatto. Duṭṭhabrāhmaṇavatthu pākaṭameva.
230 在无皮肤女的故事里,女人对自己的触并没有自主权,她却把属于丈夫的触偷走,拿去让别的男人生起爱乐。因此,由于业力相应的缘故,快乐的触被夺走,她转生为无皮肤女,只能感受痛苦的触。巴利
230.Nicchavitthivatthusmiṃ yasmā mātugāmo nāma attano phasse anissaro, sā ca taṃ sāmikassa santakaṃ phassaṃ thenetvā paresaṃ abhiratiṃ uppādesi, tasmā kammasabhāgatāya sukhasamphassā dhaṃsitvā dukkhasamphassaṃ anubhavituṃ nicchavitthī hutvā upapannā.
在“污秽女”这件事里,“污秽”指的是丑陋、难看、令人厌恶。据说她做占卜、做夜叉女奴的工作,对大众说:“只要这样、那样做供养,你们就会得到这样的增长。”她用这种手段骗取大众的香、花等物,让大众执持恶见、邪见。因此,由于业力相应——因为偷了香、花等物,所以变得臭秽;因为让人执持恶见,所以变得丑陋、难看、令人厌恶,就这样投生了。巴利
Maṅgulitthivatthusmiṃ maṅgulinti virūpaṃ duddasikaṃ bībhacchaṃ, sā kira ikkhaṇikākammaṃ yakkhadāsikammaṃ karontī ‘‘iminā ca iminā ca evaṃ balikamme kate ayaṃ nāma tumhākaṃ vaḍḍhi bhavissatī’’ti mahājanassa gandhapupphādīni vañcanāya gahetvā mahājanaṃ duddiṭṭhiṃ micchādiṭṭhiṃ gaṇhāpesi, tasmā tāya kammasabhāgatāya gandhapupphādīnaṃ thenitattā duggandhā duddassanassa gāhitattā duddasikā virūpā bībhacchā hutvā nibbattā.
在“被烧煮者”这件事里,“被烧煮、被烧湿、被撒炭”的意思是:据说她躺在火葬的炭堆上,挣扎翻滚着被烧,所以叫“被烧煮”——身体被猛火烤熟;又叫“被烧湿”——身体湿淋淋的,一滴滴液体从她身上流下来;又叫“被撒炭”——被炭火撒满全身,因为她下方有像紫矿花颜色的炭火,两侧也有,上方还有炭火落到她身上,所以说“被烧煮、被烧湿、被撒炭”。她因为嫉妒,把炭火撒在情敌身上:据说羯陵伽王有一个舞女,把炭火盆放在身边,一边擦身上的水,一边用手扇风。国王也和她说话,还表现出满意的样子。王后看不下去,心生嫉妒,趁国王刚走,就拿起那个炭火盆,把炭火撒在她身上。她造了这种业,为了感受同样的果报,投生到了饿鬼道。巴利
Okilinivatthusmiṃ uppakkaṃ okiliniṃ okirininti sā kira aṅgāracitake nipannā vipphandamānā viparivattamānā paccati, tasmā uppakkā ceva hoti kharena agginā pakkasarīrā; okilinī ca kilinnasarīrā bindubindūni hissā sarīrato paggharanti. Okirinī ca aṅgārasamparikiṇṇā, tassā hi heṭṭhatopi kiṃsukapupphavaṇṇā aṅgārā, ubhayapassesupi , ākāsatopissā upari aṅgārā patanti, tena vuttaṃ – ‘‘uppakkaṃ okiliniṃ okirini’’nti. Sā issāpakatā sapattiṃ aṅgārakaṭāhena okirīti tassā kira kaliṅgarañño ekā nāṭakinī aṅgārakaṭāhaṃ samīpe ṭhapetvā gattato udakañca puñchati, pāṇinā ca sedaṃ karoti. Rājāpi tāya saddhiṃ kathañca karoti, parituṭṭhākārañca dasseti. Aggamahesī taṃ asahamānā issāpakatā hutvā acirapakkantassa rañño taṃ aṅgārakaṭāhaṃ gahetvā tassā upari aṅgāre okiri. Sā taṃ kammaṃ katvā tādisaṃyeva vipākaṃ paccanubhavituṃ petaloke nibbattā.
在“杀贼者”这件事里,那个人长期奉国王的命令砍掉盗贼的脑袋,死后投生到饿鬼道,变成了一个没有头的躯干。巴利
Coraghātakavatthusmiṃ so rañño āṇāya dīgharattaṃ corānaṃ sīsāni chinditvā petaloke nibbattanto asīsakaṃ kabandhaṃ hutvā nibbatti.
在“比丘”这件事中,“恶比丘”就是低劣的比丘。据说他享用世间信众布施的四种资具,却不守护身门和语门,以不正当的方式谋生,到处游荡嬉戏。后来,他在地狱中被烧煮了整整一个佛间隔那么长的时间,投生到饿鬼道时,就以和比丘相似的身形投生。在比丘尼、在学尼、沙弥、沙弥尼这几件事中,也是同样的判定。巴利
Bhikkhuvatthusmiṃ pāpabhikkhūti lāmakabhikkhu. So kira lokassa saddhādeyye cattāro paccaye paribhuñjitvā kāyavacīdvārehi asaṃ yato bhinnājīvo cittakeḷiṃ kīḷanto vicari. Tato ekaṃ buddhantaraṃ niraye paccitvā petaloke nibbattanto bhikkhusadiseneva attabhāvena nibbatti. Bhikkhunī-sikkhamānā-sāmaṇera-sāmaṇerīvatthūsupi ayameva vinicchayo.
231 231. 在“温泉”这件事中,“清澈的水”是指清净的水。“冷水”是指清凉的水。“甜水”是指甘甜的水。“白色”是指完全清净,没有苔藓、水草和泥泞。“有良好的码头”是指具备美好的沐浴处。“令人愉悦”是指能让人心生欢喜。“车轮大小”是指像马车车轮那样大。“沸腾而流”是指在那里变得滚烫而流淌。“诸比丘,此水从何处”是指:诸比丘,这水从哪里来。“那湖”就是那个湖。“这水又是从哪里流来的呢?”——据说在毗婆罗山下方,有一个属于地居龙族的龙宫,方圆五百由旬,像天界一样,以宝石铺地,还有园林。龙嬉戏的地方就是那个湖,这股温泉就是从那个湖流出来的。“它从两个大地狱之间流来”:据说王舍城周围有一片大饿鬼界,这股温泉就是从那里两个大铜锅地狱之间流过来的,所以说“沸腾而流”。巴利
231. Tapodāvatthusmiṃ acchodakoti pasannodako. Sītodakoti sītalaudako. Sātodakoti madhurodako. Setakoti parisuddho nissevālapaṇakakaddamo. Suppatitthoti sundarehi titthehi upapanno. Ramaṇīyoti ratijanako. Cakkamattānīti rathacakkappamāṇāni. Kuthitā sandatīti tatrā santattā hutvā sandati. Yatāyaṃ bhikkhaveti yato ayaṃ bhikkhave. So dahoti so rahado. Kuto panāyaṃ sandatīti? Vebhārapabbatassa kira heṭṭhā bhummaṭṭhakanāgānaṃ pañcayojanasatikaṃ nāgabhavanaṃ devalokasadisaṃ maṇimayena talena ārāmuyyānehi ca samannāgataṃ; tattha nāgānaṃ kīḷanaṭṭhāne so udakadaho, tato ayaṃ tapodā sandati. Dvinnaṃ mahānirayānaṃ antarikāya āgacchatīti rājagahanagaraṃ kira āviñjetvā mahāpetaloko, tattha dvinnaṃ mahālohakumbhinirayānaṃ antarena ayaṃ tapodā āgacchati, tasmā kuthitā sandatīti.
在战场上欢喜地巡行,就是指胜利的战鼓四处巡行。长老据说在自己的白天住处和夜间住处坐着,心里思惟:“离车族人训练有素、精通武艺,国王正和他们交战。”他用天眼看见国王战败逃跑。于是他把比丘们叫来,说:“贤友们,你们的护持者国王被离车族人打败了。” “比丘们,目犍连说的是真的。”他在战败的时候加以思惟,说出自己所见到的事,所以说的是真的。巴利
Yuddhavatthusmiṃ nandī caratīti vijayabherī āhiṇḍati. Rājā āvuso licchavīhīti thero kira attano divāṭṭhāne ca rattiṭṭhāne ca nisīditvā ‘‘licchavayo katahatthā katūpāsanā, rājā ca tehi saddhiṃ sampahāraṃ detī’’ti āvajjento dibbena cakkhunā rājānaṃ parājitaṃ palāyamānaṃ addasa. Tato bhikkhū āmantetvā ‘‘rājā āvuso tumhākaṃ upaṭṭhāko licchavīhi pabhaggo’’ti āha. Saccaṃ, bhikkhave, moggallāno āhāti parājikakāle āvajjitvā yaṃ diṭṭhaṃ taṃ bhaṇanto saccaṃ āha.
232 232. 在“象入水”这件事中,“萨毗尼迦”就是这样一个名字。“不动之定”是指无动、无摇、远离身语躁动的第四禅定。“诸象”就是象群。“潜入又出”是指潜入、浸入之后又出来。据说它们进入深水,在那里沐浴、饮水,用鼻子吸水后互相喷洒嬉戏着出来,所以说它们“潜入又出”。“作鹤鸣”是指站在河岸边,把鼻子放进嘴里发出鹤鸣声。“听到声音”是指听到了那鹤鸣声。“诸比丘,此定存在,但此定不清净”:目犍连有此定,但此定不清净。据说长老在出家后第七天证得阿拉汉果,在八等至中对五种自在还不熟练,没有好好清净那些障碍禅定的法,只是以作意、入定、决意、出定、观察这些想的概念行事,入第四禅而坐。出定后听到象的声音,便生起“在定中听到了”的想法。因此说:“诸比丘,此定存在,但此定不清净。”巴利
232. Nāgogāhavatthusmiṃ sappinikāyāti evaṃnāmikāya. Āneñjaṃ samādhinti anejaṃ acalaṃ kāyavācāvipphandavirahitaṃ catutthajjhānasamādhiṃ. Nāgānanti hatthīnaṃ. Ogayha uttarantānanti ogayha ogāhetvā puna uttarantānaṃ. Te kira gambhīraṃ udakaṃ otaritvā tattha nhatvā ca pivitvā ca soṇḍāya udakaṃ gahetvā aññamaññaṃ ālolentā uttaranti, tesaṃ evaṃ ogayha uttarantānanti vuttaṃ hoti. Koñcaṃ karontānanti nadītīre ṭhatvā soṇḍaṃ mukhe pakkhipitvā koñcanādaṃ karontānaṃ. Saddaṃ assosinti taṃ koñcanādasaddaṃ assosiṃ. Attheso, bhikkhave, samādhi so ca kho aparisuddhoti atthi eso samādhi moggallānassa, so ca kho parisuddho na hoti. Thero kira pabbajitato sattame divase tadahuarahattappatto aṭṭhasu samāpattīsu pañcahākārehi anāciṇṇavasībhāvo samādhiparipanthake dhamme na suṭṭhu parisodhetvā āvajjanasamāpajjanādhiṭṭhānavuṭṭhānapaccavekkhaṇānaṃ saññāmattakameva katvā catutthajjhānaṃ appetvā nisinno, jhānaṅgehi vuṭṭhāya nāgānaṃ saddaṃ sutvā ‘‘antosamāpattiyaṃ assosi’’nti evaṃsaññī ahosi. Tena vuttaṃ – ‘‘attheso, bhikkhave, samādhi; so ca kho aparisuddho’’ti.
贤友,在索毗多的事迹中,他说“我忆念五百劫”,意思是“我以一次作意就忆念起来”。如果不是这样,圣弟子们依次以多次作意忆念过去一生一世,这并不稀奇,比丘们也就不会讥嫌了。但因为他说的是一次作意就忆念起来,所以比丘们才讥嫌。诸比丘,索毗多确实有这一生,而那只限于一生——索毗多说“我忆念一生”,确实是指一生,但那只是紧挨着的前一生,并不是逆序地忆念的,这就是他的本意。巴利
Sobhitavatthusmiṃ ahaṃ, āvuso, pañca kappasatāni anussarāmīti ekāvajjanena anussarāmīti āha. Itarathā hi anacchariyaṃ ariyasāvakānaṃ paṭipāṭiyā nānāvajjanena tassa tassa atīte nivāsassa anussaraṇanti na bhikkhū ujjhāyeyyuṃ. Yasmā panesa ‘‘ekāvajjanena anussarāmī’’ti āha, tasmā bhikkhū ujjhāyiṃsu. Atthesā, bhikkhave, sobhitassa, sā ca kho ekāyeva jātīti yaṃ sobhito jātiṃ anussarāmīti āha, atthesā jāti sobhitassa, sā ca kho ekāyeva anantarā na uppaṭipāṭiyā anussaritāti adhippāyo.
那么,他又是怎样忆念这件事的呢?据说,他在超过五百劫之久的外道修行处……巴利
Kathaṃ panāyaṃ etaṃ anussarīti? Ayaṃ kira pañcannaṃ kappasatānaṃ upari titthāyatane
他出家后修成无想定,命终时禅那没有退失,投生到无想有情天。在那里住满寿量后,命终转生到人间,在佛陀的教法中出家,证得三明。他忆念宿住时,看到这一生的结生,再往前看,只看到第三生的死亡心。可是这两生之间的无心之身,他没办法忆念,于是通过推理判断:“我一定是投生到了无想有情天。”他就是靠这样的推理之智,做到了极难做到的事——就像把劈成一百份的马尾毛尖端再穿过另一根尖端,又像在虚空中留下脚印。因此,世尊就在这个事缘中把他列为第一:“比丘们,在我的比丘弟子中,忆念宿住第一的,就是梭毗多。”巴利
Pabbajitvā asaññasamāpattiṃ nibbattetvā aparihīnajjhāno kālaṃ katvā asaññabhave nibbatti. Tattha yāvatāyukaṃ ṭhatvā avasāne manussaloke uppanno sāsane pabbajitvā tisso vijjā sacchākāsi. So pubbenivāsaṃ anussaramāno imasmiṃ attabhāve paṭisandhiṃ disvā tato paraṃ tatiye attabhāve cutimeva addasa. Atha ubhinnamantarā acittakaṃ attabhāvaṃ anussarituṃ asakkonto nayato sallakkhesi – ‘‘addhāahaṃ asaññabhave nibbatto’’ti. Evaṃ sallakkhentena panānena dukkaraṃ kataṃ, satadhā bhinnassa vālassa koṭiyā koṭi paṭividdhā, ākāse padaṃ dassitaṃ. Tasmā naṃ bhagavā imasmiṃyeva vatthusmiṃ etadagge ṭhapesi – ‘‘etadaggaṃ bhikkhave, mama sāvakānaṃ bhikkhūnaṃ pubbenivāsaṃ anussarantānaṃ yadidaṃ sobhito’’ti (a. ni. 1.219, 227).
233 “诸位尊者,已经诵出了四条波罗夷法。”这句话在这里只是说明已经诵出的波罗夷法。不过,如果把它们归纳起来,就应当知道一共有二十四条波罗夷。
哪二十四条呢?
先说律典里提到的:比丘有四条,比丘尼不共的有四条,加起来是八条。
十一种不能成就的人当中:黄门、畜生、二根人这三种,是根身败坏、无因结生的。他们投生天界不受阻碍,但证道之路受阻,因为根身败坏,不能证得道果。他们的出家也被拒绝,所以这三种也是波罗夷。
贼住者、投靠外道者、杀母者、杀父者、杀阿拉汉者、污比丘尼者、出佛身血者、破僧者,这八种人因为自己的行为而败坏,落到不能成就的地步,所以也是波罗夷。
其中,贼住者、投靠外道者、污比丘尼者这三种,投生天界不受阻碍,但证道之路受阻。其余五种,天界和道果两者都受阻,因为他们是将投生于无间地狱的众生。
这样,这十一种加上前面的八种,一共是十九种。
再加上对在家人的形象生起欢喜、穿着在家衣服的比丘尼,就是二十种。因为她即使没有犯淫行,仅仅这样就已经不是沙门尼了。
以上这二十种就是波罗夷。巴利
233.Uddiṭṭhākho āyasmanto cattāro pārājikā dhammāti idaṃ idha uddiṭṭhapārājikaparidīpanameva. Samodhānetvā pana sabbāneva catuvīsati pārājikāni veditabbāni. Katamāni catuvīsati? Pāḷiyaṃ āgatāni tāva bhikkhūnaṃ cattāri, bhikkhunīnaṃ asādhāraṇāni cattārīti aṭṭha. Ekādasa abhabbapuggalā, tesu paṇḍakatiracchānagataubhatobyañjanakā, tayo vatthuvipannā ahetukapaṭisandhikā, tesaṃ saggo avārito maggo pana vārito, abhabbā hi te maggappaṭilābhāya vatthuvipannattāti. Pabbajjāpi nesaṃ paṭikkhittā, tasmā tepi pārājikā. Theyyasaṃvāsako, titthiyapakkantako, mātughātako, pitughātako, arahantaghātako, bhikkhunīdūsako, lohituppādako, saṅghabhedakoti ime aṭṭha attano kiriyāya vipannattā abhabbaṭṭhānaṃ pattāti pārājikāva. Tesu theyyasaṃvāsako, titthiyapakkantako, bhikkhunīdūsakoti imesaṃ tiṇṇaṃ saggo avārito maggo pana vāritova. Itaresaṃ pañcannaṃ ubhayampi vāritaṃ. Te hi anantarabhave narake nibbattanakasattā. Iti ime ca ekādasa, purimā ca aṭṭhāti ekūnavīsati. Te gihiliṅge ruciṃ uppādetvā gihinivāsananivatthāya bhikkhuniyā saddhiṃ vīsati. Sā hi ajjhācāravītikkamaṃ akatvāpi ettāvatāva assamaṇīti imāni tāva vīsati pārājikāni.
另外还有:男根下垂的人、背部柔软的人、用嘴含住他人的男根、坐在他人的男根上面。按这四种情况,就说有四种随顺波罗夷。因为,对双方来说,由于贪欲而做出同类行为,这种做法就称为“淫欲法”。所以,以这种方式,即使没有真正行淫,仅仅是以道入道而犯,也就随顺了淫欲波罗夷,因此称为随顺波罗夷。这样,这四种加上前面的二十种,合起来应当知道共有二十四种波罗夷。巴利
Aparānipi – lambī, mudupiṭṭhiko, parassa aṅgajātaṃ mukhena gaṇhāti, parassa aṅgajāte abhinisīdatīti imesaṃ catunnaṃ vasena cattāri anulomapārājikānīti vadanti. Etāni hi yasmā ubhinnaṃ rāgavasena sadisabhāvūpagatānaṃ dhammo ‘‘methunadhammo’’ti vuccati. Tasmā etena pariyāyena methunadhammaṃ appaṭisevitvāyeva kevalaṃ maggena maggappavesanavasena āpajjitabbattā methunadhammapārājikassa anulomentīti anulomapārājikānīti vuccanti. Iti imāni ca cattāri purimāni ca vīsatīti samodhānetvā sabbāneva catuvīsati pārājikāni veditabbāni.
他不能和比丘们共住。所谓“不能和比丘们共住”,就是不能和比丘们一起参加布萨、自恣、诵巴帝摩卡、僧团羯磨等各类僧团事务。所谓“如先前一样,后来也一样”,意思是:就像他以前在家时、还没受具足戒时那样,后来犯了波罗夷之后,同样也是不共住。他和比丘们之间没有布萨、自恣、诵巴帝摩卡、僧团羯磨等各类共住之事,所以就说他不能和比丘们共住。在这里,我请问各位尊者——就是针对这四条波罗夷,我请问各位尊者:“你们在这里是否清净?”“是否在这里”就是“在这里是否”;意思是:在这四条波罗夷上,你们是否清净?或者,“是否清净”意思是:你们是否清净?你们是否是清净者?其余各处,意思都很清楚。巴利
Na labhati bhikkhūhi saddhiṃ saṃvāsanti uposatha-pavāraṇa-pātimokkhuddesa-saṅghakammappabhedaṃ bhikkhūhi saddhiṃ saṃvāsaṃ na labhati. Yathā pure tathā pacchāti yathā pubbe gihikāle anupasampannakāle ca pacchā pārājikaṃ āpannopi tatheva asaṃvāso hoti. Natthi tassa bhikkhūhi saddhiṃ uposathapavāraṇapātimokkhuddesasaṅghakammappabhedo saṃvāsoti bhikkhūhi saddhiṃ saṃvāsaṃ na labhati. Tatthāyasmante pucchāmīti tesu catūsu pārājikesu āyasmante ‘‘kaccittha parisuddhā’’ti pucchāmi. Kaccitthāti kacci ettha; etesu catūsu pārājikesu kacci parisuddhāti attho. Atha vā kaccittha parisuddhāti kacci parisuddhā attha, bhavathāti attho. Sesaṃ sabbattha uttānatthamevāti.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12