第20章:同伴舍弃生命的故事,这里按顺序来说。
20. Sahāyassa pariccattajīvitakassa vatthumhi ayamānupubbīkathā
南迪亚王品解释 · 21 段
世尊般涅槃后,舍卫城里住着两位婆罗门,一个叫苏摩婆罗门,一个叫索玛达达婆罗门。苏摩婆罗门经常和索玛达达婆罗门一起掷骰子玩。有一天,索玛达达赢了苏摩婆罗门,拿走了他的上衣和印章戒指,在回自己家的路上对苏摩婆罗门说:“来,一起到我家去吧。”苏摩婆罗门说:“朋友,我现在只剩一件衣服,没法走到街上去。对我来说,待在这里比去更好。”索玛达达听了就说:“朋友,那你拿上这件上衣吧。”他把上衣还给了苏摩婆罗门,然后说:“朋友,现在来吧。”可苏摩婆罗门还是不肯来。索玛达达又问:“朋友,你为什么还是不来?”苏摩婆罗门说:“朋友,我的妻儿等人看不到我手上的印章戒指,就会跟我吵闹。”索玛达达于是说:“既然这样,等你有能力的时候再还给我吧。”他把印章戒指也还了回去。苏摩婆罗门接过戒指,才跟着回了家。从此,两人就成了好朋友。后来,人们抓住索玛达达婆罗门,把他跟别人妻子通奸的事报告给了国王。国王见他相貌出众,就没有治他的罪,只是告诫说:“朋友,以后别再这样做了。”然后就把他放了。国王这样一而再、再而三地告诫后放了他,到第四次时,才下令:“把他带到刑场去,杀掉。”可见,沉迷于恶业的人,即使以种种方式反复劝诫,也没法阻止他。事情就是这样。
Bhagavati parinibbute sāvatthiyaṃ somabrāhmaṇo somadattabrāhmaṇoti dve brāhmaṇā vasanti. Tattha somadattabrāhmaṇena saddhiṃ somabrāhmaṇo yebhuyyena dūtaṃ kīḷati. Athekadivasaṃ somadatto somabrāhmaṇaṃ tena parājetvā tassa uttarāsaṅgañca lañchanamuddikañca gahetvā attano gehaṃ gacchanto somabrāhmaṇassa ehi gehaṃ gacchā- māti āha. Tato somo nāhaṃ samma ekasāṭako hutvā antaravīthiṃ otarituṃ sakkomi. Gamanato ettheva me ṭhānaṃ varataranti āha, somadattena evaṃ sati samma imaṃ uttarāsaṅgaṃ gaṇhāti tassa taṃ datvā idāni samma ehīti vuttopi nāgacchati. Puna tena bho kasmā nāgacchasīti puṭṭho samma mama hatthe muddikaṃ apassantā me puttadārādayo mayā saddhiṃ kalahaṃ karontīti āha, atha so evaṃ sante yadā te pahoti. Tadā mayhaṃ dehīti muddikampi datvā taṃ gahetvā gehaṃ agamāsi. Atha te ettakena sahāyā ahesuṃ. Aparabhāge somadattabrāhmaṇaṃ ayaṃ paradārakammaṃ akāsīti manussā gahetvā rañño dassesuṃ. Rājā tassa rūpasampattiṃ disvā rājāṇaṃ akatvā mā bho puna evamakāsīti ovaditvā vissajjesi. Rājā naṃ yāvatatiyavāraṃ ovadanto vissajjetvā catutthevāre gacchathetaṃ āghātanaṃ netvā mārethāti āṇāpesi. Evaṃ pāpakamme niratā anekākārena ovadantāpi na sakkā nivāretuṃ. Tathāhi.
狗、豺狼、乌鸦和绿蝇,
这些众生无法被挡在这具腐尸旁。
Soṇā ceva sigālā ca, vāyasā nīlamakkhikā; Iccete kuṇape sattā, na sakkā te nisedhituṃ.
同样,在杀生、邪淫和饮酒这些事情上,
在妄语和偷盗这些事情上,众生没办法约束自己。
Tathā pāṇātipātesu, paradāre surāya ca; Musāvādesu theyyesu, sattasattā na vāriyāti.
于是国王的侍从们把他绑起来带走了。那时,索摩婆罗门看见索摩达塔被那样押走,心惊胆战,就走到国王的侍从们跟前说:贤者们,请暂且不要杀他,等我去禀告国王。说完,他来到国王面前,行礼后站在一旁,说:大王,我愿意用我的性命换婆罗门索摩达塔的性命。请放了他。如果你们想杀人,就杀我吧。国王沉默不语。国王的侍从们放了索摩达塔,把索摩婆罗门带到刑场杀了。唉,知恩报恩的人啊!
Tato rājapurisā taṃ bandhitvā pakkamiṃsu. Tadā somabrāhmaṇo somadattaṃ tathā nīyamānaṃ disvā kampamānahadayo rājapurisānaṃ santikaṃ gantvā imaṃ bho muhuttaṃ mā māretha. Yāva rājānaṃ jānāpessāmīti vatvā rañño santikaṃ gantvā vanditvā ṭhito deva mama jīvitaṃ somadattassa brāhmaṇassa dassāmi. Etaṃ muñcatha. Yadi māretukāmā, maṃ mārethāti āha. Rājā tuṇhī ahosi, rājapurisā somadattaṃ muñcitvā somabrāhmaṇaṃ āghātanaṃ netvā māresuṃ, aho kataññuno kataveditā.
有些人记着别人对自己哪怕一点点恩情,
他们献出生命,就像索摩为索玛达达献出自己一样。
Kakūpakāra mattānaṃ, sarantā keci mānusā; Jīvitaṃ denti somova, somadattassa attanoti.
他因为那次布施生命,死后投生到天界,化生在宏伟的金色天宫里,被上千天女围绕,享受天界的福报。那时,婆罗门索玛达达心想:“这个人曾把我从死亡边缘救出来。”于是为他做了布施,并把功德回向给他。就在那时,他获得了比之前大得多的天界权势和天威。后来,这位苏摩天子观察自己的天界权势时,看到了自己当初为同伴舍命的因缘。看到之后,他离开天界之身,以青年人的模样来到婆罗门索玛达达面前,寒暄问候后,说明自己已投生天界,然后带着索玛达达,凭自己的神通力把他带到天界,让他随心所欲地享受天界福报。他让索玛达达享受了七天的天界荣华,到第七天把他送回自己家里。因为在那里已经体验过天界福报,人间的福报就显得令人厌恶了。此后,索玛达达回忆起天界的福报,变得消瘦、虚弱,脸色苍白发黄。后来有一天,那位天子看到他,发现他变成了这副痛苦的样子,知道人没办法在人间真正享受天界的福报,就给了他一颗能满足一切愿望的如意宝珠,又用自己的神通力,让他的妻子变得美丽、有福气、容貌出众,远超人间女子的美貌。再后来,这对夫妻因为亲眼见过天界福报的殊胜,就布施、持戒,死后投生到了那位同伴天子所在的天界。
So tena jīvitadānena devaloke nibbattitvā mahante kanakavimāne devaccharāsahassaparivuto dibbasampattimanubhonto paṭivasati. Tadā somadattabrāhmaṇo eso maṃ maraṇappattaṃ mocesīti vatvā tassatthāya dānaṃ datvā pattiṃ adāsi. Tāvadevassa tato bahutaraṃ devissariyaṃ ahosi devānubhāvañca. Tato so somadevo attano devissariyaṃ olokento sahāyassa attano jīvitadānaṃ addasa. Disvā attabhāvaṃ vijahitvā māṇavakavaṇṇena somadattabrāhmaṇaṃ upasaṅkamitvā paṭisanthāraṃ katvā attānaṃ devaloke nibbattabhāvaṃ pakāsetvā taṃ gahetvā attano ānubhāvena devalokaṃ netvā yathākāmaṃ sampatti manubhavāti vatvā sattāhaṃ devassariyaṃ datvā sattame divase netvā tassa geheyeva patiṭṭhāpesi. Tattha hi dibbasampatti manubhūtassa manussasampatti paṭikkulā hoti. Tato so dibbasampattimanussaranto kiso dubbalo uppaṇḍuppaṇḍukajāto ahosi. Athekadivasaṃ devaputto taṃ olokento tathā dukkhappattaṃ disvā na sakkā manussena dibbasampattimanubhavitunti icchiticchitasampattidāyakaṃ ekaṃ cintāmaṇiṃ datvā tassa bhariyampi attano ānubhāvena rūpavanthaṃ yasavantaṃ vaṇṇavantaṃ atikkantamanussitthivaṇṇaṃ akāsi, aparabhāge te jayampatikā paccakkhato diṭṭhadibbasampattivibhavā dānaṃ datvā sīlaṃ rakkhitvā sahāyadevaputtassa santikeyeva nibbattiṃsūti.
思惟:善人们因微薄的帮助而心生欢喜,
甚至施舍生命;
贤者们,不要做背叛恩人的朋友。
你们要永远做善人称赞的人。
Mandena nanditamanā upakārakena, Pāṇampi denti sujanā iti cintayitvā; Mittaddu mā bhavatha bho upakārakassa; Pāsaṃsiyā bhavatha sādhujanehi niccaṃti.