19. 关于施水这件事的渐次解说
19. Pānīyadinnassa vatthumhi ayamānupubbīkathā
南迪亚王品解释 · 40 段
在赡部洲的某个地方,有个男子从一个国走到另一个国、从一个地区走到另一个地区,一路漫游,渐渐来到旃陀跋伽河边。他上了船,要到对岸去。这时还有一个孕妇也坐这条船过河。船到了河中央的时候,她身上由业力所生的风开始搅动。她生不出来,疲惫不堪,就向人们哀求说:给我点水喝吧,我渴了。那些人好像没听见她的话,不给她水。那个外乡人可怜她,就取了水送到她嘴边。就在那一刻,她缓过气来,顺利地生下了孩子。后来他们到了岸边,过了几天,各自回到了自己的地方。
再后来,那个外乡人因为某件事,来到那个女子所住的城里。他在城里到处转,找不到住的地方,就走到城门边的一间棚屋,在那里躺下了。就在同一天,盗贼进了城,在王宫里挖了洞,拿了值钱的东西出来,被国王的差役追赶,逃到那间棚屋,把东西丢在那里就跑了。国王的差役追过来,没看见盗贼,却看见那个外乡人,就说这是盗贼,把他抓起来,反绑双手,紧紧捆住,第二天带去见国王。国王问:喂,你为什么干盗贼的勾当?他回答说:大王,我不是盗贼,我是外乡人。国王找不到盗贼,就说:这个人就是盗贼,把他杀掉。国王的差役把他紧紧捆住,带到刑场。那个女子看见他被这样带走,认出了他,心里震动,片刻之间就赶到国王那里,行礼之后说:大王,这个人不是盗贼,是外乡人,请放了他。国王不信她的话,说:如果你想放他,就拿和他身价相等的钱财来赎。她说:主人啊,我家里没有钱财。不过,请让我和我的七个孩子一起做您的奴隶,请放了他,大王。国王说:你说他是刚来的。你为了他,连自己和孩子们都愿意做奴隶。他到底是你什么亲戚,还是对你有恩的人?国王这样问着说道。
Jambudīpe aññatarasmiṃ janapade kire ko manusso raṭṭhato raṭṭhaṃ janapadato janapadaṃ vicaranto anukkamena candabhāgānadītīraṃ patvā nāvaṃ abhiruhitvā paratīraṃ gacchati. Athāparā gabbhinitthī tāya eva nāvāya gacchati, atha nāvā gaṅgāmajjhappattakāle tassā kammajavātā caliṃsu. Tato sā vijāyitumasakkontī kilantā pānīyaṃ me detha, pipāsitāmhiti manusse yāci. Te tassā vacanaṃ asuṇantā viya pānīyaṃ nādaṃsu, atha so jānapadiko tassā karuṇāyanto toyaṃ gahetvā mukhe āsiñci, tasmiṃ khaṇe sā laddhassāsā sukhena dārakaṃ vijāyi, atha te tīraṃ patvā katipayadivasena attano attano ṭhānaṃ pāpuṇiṃsu. Athāparabhāge so jānapadiko aññatarakiccaṃ paṭicca tassā itthiyā vasananagaraṃ patvā tattha tattha āhiṇḍanto nivāsanaṭṭhānaṃ alabhitvā nagaradvāre sālaṃ gantvā tattha nipajji. Tasmiṃyeva divase corā nagaraṃ pavisitvā rājagehe sandhiṃ chinditvā dhanasāraṃ gahetvā gacchantā rājapurisehi anubandhā gantvā tāyeva sālāya chaḍḍetvā palāyiṃsu. Atha rājapurisā āgantvā core apassantā taṃ jānapadikaṃ disvā ayaṃ coroti gahetvā pacchābāhaṃ gāḷhaṃ bandhitvā puna divase rañño dassesuṃ. Raññā kasmā bhaṇe corakamma makāsīti pucchito nāhaṃ deva coro, āgantukomhīti vutte rājā core pariyesitvā alabhanto ayameva coro, imaṃ mārethāti āṇāpesi. Rājapurisehi taṃ gāḷhaṃ bandhitvā āghātanaṃ nīte sā itthī taṃ tathā nīyamānaṃ disvā sañjānitvā kampamānahadayā muhuttena rañño santikaṃ gantvā vanditvā deva eso na coro āgantuko muñcathetaṃ devāti āha. Rājā tassā kathaṃ asaddahanto yajjetaṃ mocetu micchasi. Tassagghanakaṃ dhanaṃ datvā muñcāpehīti, sā sāmi mama gehe dhanaṃ natthi. Apica mama sattaputtehi saddhiṃ maṃ dāsiṃ karohi, etaṃ muñca devāti āha, atha rājā tvaṃ etaṃ adhunāgatoti vadasi. Etaṃ nissāya puttehi saddhiṃ attānaṃ dāsattaṃ sāvesi. Kimeso te ñāti vā, udāhu upakārakoti pucchanto āha.
女士,这位男子是你什么人?我问你,是为了解开疑惑。
他是你的哥哥,还是你的父亲?是你的丈夫,还是你的小叔?
Kiṃte bhoti ayaṃ poso, tuvaṃ pucchāmi saṃsayaṃ; Bhātā vā te pitā hoti, pati vā devaro tava.
是亲戚、同族,还是还债的人?
或者他是对你有恩的人吗?你为什么把生命给了他?
Ñāti sālohito kinnu, udāhu iṇadāyako; Athopakārako kinnu, kasmāssa desi jīvitaṃti.
大王啊,这个人以前帮助过我;
此人孤苦无依,饱受痛苦,正站在死亡处。
Eso me puriso deva, katapubbopakārako; Atāṇamekikaṃ ceso, dukkhitaṃ maraṇe ṭhitaṃ.
我怀胎受苦,临产不能生;
彼以水照顾我,我尔时安乐。
Vijāyitu masakkontiṃ, gabbhiniṃ dukkhavediniṃ; Toyena maṃ upaṭṭhāsi, tenāhaṃ sukhitā tadā.
以破碎浪花串成的花环,渡越那浩瀚的大海;
世人舍弃了饮用井水,口渴的世人走去。
Bhaṅgakallolamālāya, uttarantaṃ mahaṇṇavaṃ; Pahāya pātuṃ kūpassa, yāti loko pipāsito.
同样地,在那些确实存在的众人当中,人中之主啊,
善德只在一个人的心中稳稳地安住。
Tatheva vijjamānesu, janesu manujādhipa, Ekasseva manasmiṃhi, guṇaṃ tiṭṭhati sādhukaṃ.
Pahatvāna mataṃ hatthiṃ, maṃsatthī keci jantuno; Anubandhanti maṃsatthaṃ, sasaṃ dhāvanta mekakaṃ.
同样地,人中之主啊,在活着的众人当中,
有德行的人,人们会追随他;他是知恩报恩的善士。
Tatheva vijjamānesu, janesu manujādhipa; Guṇavanta manubandhanti, sappurisaṃ katavedikaṃ.
所以,人主啊,我立足于善士之法。
人们通过这个法门,随念过去曾经做过的种种善行。
Tasmā sappurise dhamme, patiṭṭhāsmi narādhipa; Anussaranti etena, katapubbū pakārakaṃ.
我和我的儿子们,都因此得到了安乐。
就算要舍弃性命,我也必须救他。
Ahañca mama puttā ca, etenamha sukhāpitā; Jīvitampi pariccajja, muccanīyo ayaṃ mayāti.
于是国王把守门人叫来,也问了他,知道他是刚来的,对那位善士的品德感到满意,就赐给两人很大的荣耀。他们得到荣耀之后,从那时起就做布施等福德善业,最终投生到天界。
Tato rājā dovārikaṃ pakkositvā tampi pucchitvā adhunāgatabhāvaṃ ñatvā tassā sappurisadhamme santuṭṭho tesaṃ ubhinnampi mahantaṃ yasaṃ anuppadāsi. Te laddhayasā ta to paṭṭhāya dānādīni puññakammāni katvā saggaparāyaṇā ahesunti.
纵使女人心安住于法,
如是亦得财富与称誉。
作意于法与善行,
清净的善人们,要始终在诸法中行持。
Dhamme patiṭṭhitamanā api mātugāmā, Evaṃ labhanti vibhavañca pasaṃsanañca; Dhammañca sādhucaritaṃ manasīkaronto, Dhammesu vattatha sadā sucisajjanāti.