15. 老虎的故事里,这是循序渐进的讲法。
15. Byagghassa vatthumhi ayamānupubbīkathā
南迪亚王品解释 · 28 段
在赡部洲的小王国中,在波罗奈里,有一条大路穿过一座尘土山。路中间住着一只老虎,它把自己的瞎眼父亲安置在山洞里,照料着它。就在这座山的树林入口处,有一只名叫突迪罗的鹦鹉雏鸟住在树上。它们俩成了彼此亲爱的朋友。那时候,边远村庄有一个男人跟自己的妻子吵了架,正往波罗奈走,来到了那个树林入口。鹦鹉雏鸟看见他失魂落魄、满脸愁苦,心里震动,就喊住他说:喂,你要去哪儿?那人说:我要去波罗奈。突迪罗说:喂,这片树林中间住着一只老虎,又凶又狠,见谁来了就杀死吃掉。你可别从那儿走。这个倒霉的男人不听它好心好意的话,只说:我就是要走。突迪罗说:那好吧,朋友,如果你非要走不回头,这只老虎是我的朋友。你从我这里听到我的话以后,它就不会伤害你。那人不把这话当回事,还对这只鹦鹉雏鸟起了恶念,用棍棒把它打死,然后钻木取火,把它的肉烤着吃了。跟恶人交往,在这世上和来世都只会带来痛苦。事情就是这样。
Jambudīpe cūlaraṭṭhā sanne bārāṇasīnagare ekaṃ paṃsupabbataṃ vinivijjhitvā mahāmaggo hoti, tattha vemajjhe eko byaggho attano andhapitaraṃ pabbataguhāyaṃ katvā posento vasati. Tasseva pabbatassa vanadvāre tuṇḍilo nāma eko suvapotako rukkhasmiṃ vasati. Te ubhopi aññamaññaṃ piyasahāyā ahesuṃ, tasmiṃ samaye paccantagāmavāsī eko manusso attano mātugāmena saddhiṃ kalahaṃ katvā bārāṇasiṃ gacchanto taṃ vanadvāraṃ sampāpuṇi. Atha suvapotako parihīnattabhāvaṃ dukkhitaṃ taṃ disvā kampamānahadayo taṃ pakkositvā bho kuhiṃ gacchasīti āha, tena parakhaṇḍaṃ gacchāmīti vutte tuṇḍilo bho imasmiṃ vanakhaṇḍamajjhe eko byaggho vasati. Kakkhalo pharuso sampattasampatte māretvā khādati. Mā tvaṃ tena gacchāti āha. Svāyaṃ dubbhago manusso hitakāmassa tassa vacanaṃ anādiyitvā gacchāmevāti āha. Tuṇḍilo tenahi samma yadi anivattamāno gacchasi. Eso byaggho mama sahāyo. Me vacanaṃ tava santikā sutvā na gaṇhātīti. Tassa taṃ anādiyanto so suvarāje paduṭṭhacitto muggarena paharitvā māretvā araṇiṃ aggiṃ katvā maṃsaṃ khādi. Asappurisasaṃsaggo nāme sa idha lokaparalokesu dukkhāvahoyeva. Tathāhi.
“此为我所作,此是我所有”,人若如是执取,
便满怀爱意拥抱火;火当即焚烧其身体。
Mayā kataṃ mayhamidaṃ, iti vessānaraṃ naro; Samāliṅgati sappemo, dahatevassa viggahaṃ.
以蜂蜜、牛奶等之布施及以慈爱所养育;
那条毒蛇就像被激怒了一样,反过来咬噬养育者的身子。
Madhukhīrādidānena, pemasā paripālito; Sorago kupitovassa, ḍasatevassa viggahaṃ.
就这样,一个出身低贱、作恶多端、不知感恩的人;
与卑鄙下贱之人结交,就算只是刹那的相聚,也是恶事。
Evaṃ nihīnajaccena, pāpena akataññunā; Narā dhamena dīnena, katopi khaṇasaṅgamo.
这个恶人如此,由明知的人。
哪怕只是一片刻,也不该和那种人交往,因为那样的结交毫无益处。
Asādhuko ayaṃtevaṃ, jānamānena jantunā; Muhuttampi na kātabbo, saṅgamo so anatthadoti.
那恶人吃完肉继续往前走,走到了密林深处。这时一只老虎看见他,发出大吼,起身要抓他。那人看见老虎,吓得要命,想起唇舌说过的话,就说:“朋友啊,我是从你的同伴唇舌那里来的。”老虎听了很高兴,说:“来吧,朋友。”就把他叫过来,带他到自己住的地方,用该吃的肉食款待他,让他坐在父亲身边,然后又回到密林深处去了。他父亲在儿子离开的时候,和那人交谈,从他的话里得知唇舌已经被杀、被吃掉了。于是等儿子回来时,父亲说:“你的同伴被他杀了。”老虎听了很不高兴,急忙赶到那人住的地方,喊着“朋友唇舌”,却找不到他,又看见他的羽毛被扯落,就确信自己的同伴是被他杀了,悲伤哀叹着回来了。那恶人趁老虎去了那里,用石头打死老虎的父亲,心里想着“现在我要把老虎也杀掉”,就盯着老虎回来的路,躲了起来。就在那时,老虎也回来了。那恶人在老虎回来的时候,因老虎的威势而害怕,走到老虎脚前,用胸口伏在地上,说:“主人,请饶我一命。”老虎看见他干下的事,对他断了杀心,心想:“对拿着我同伴的教诲来的人,不该背叛他。”于是安慰他,说:“走吧,朋友。”就好好地放他走了。像这样,和善人相遇,在这世间和来世都只会带来安乐,这是说过的。
Tato so asappuriso maṃsaṃ khāditvā gacchanto vanakhaṇḍamajjhaṃ sampāpuṇi. Atha byaggho taṃ disvā mahānādaṃ karonto gahaṇatthāya uṭṭhāsi. So byagghaṃ disvā bhayappatto tuṇḍilassa vacanaṃ saritvā ahaṃ bho tava sahāyatuṇḍilassa santikā āgatomhīti āha, taṃ sutvā byaggho attamano ehi sammāti taṃ pakkositvā attano vasanaṭṭhānaṃ netvā khāditabbāhārena taṃ santappetvā pitusantike nisīdāpetvā puna vanakhaṇḍa magamāsi. Athassa pitā puttassa gatakāle tena saddhiṃ sallapanto tassa vacanānusārena tuṇḍilaṃ māretvā khāditabhāvaṃ aññāsi. Tato so puttassa āgatakāle tava sahāyo tena māritoti āha. Taṃ sutvā byaggho anattamano vegena tassa vasanaṭṭhānaṃ gantvā samma tuṇḍilāti saddaṃ katvā apassanto luñcitapattaṃcassa disvā nissaṃsayaṃ tena mārito me sahāyoti socanto paridevanto āgañchi. Atha so asappuriso tasmiṃ tattha gate tassa pitaraṃ pāsāṇena paharitvā māretvā byagghaṃca dāni māressāmīti byagghāgamanamaggaṃ olokento nilīno aṭṭhāsi. Tasmiṃ khaṇe byagghopi āgañchi. So tassā gatakāle tassa tejena bhīto gantvā jīvitaṃ me sāmi dehīti pādamūle urena nipajji, byaggho pana tena katakammaṃ disvā tasmiṃ cittaṃ nibbāpetvā mama sahāyassa sāsanamādāyāgatassa dubbhituṃ na yuttanti cintento taṃ samassāsetvā gaccha sammāti sukhaṃ pesesi. Evañhi sappurisasamāgamo nāma idha lokaparalokesu sukhāvahoyeva, vuttaṃhi.
只和善人交往,只和善人结交。
跟善人结交,在一切方面都只会更好,不会变差。
Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ; Sabbattha santhavo tena, seyyo hoti na pāpiyo.
和善人交往,总能带来快乐、消除痛苦;
所以,愿众生只和善人交往。
Sukhāvaho dukkhanudo, sadā sabbhi samāgamo; Tasmā sappuriseheva, saṅgamo hotu jantunaṃ.
从那以后,那只老虎凭着慈心的力量,命终之后转生到了天界。
Tato so byaggho tena mettacittānubhāvena kālaṃ katvā sagge nibbattoti.
纵是凶戾食他肉之猛虎;
悲心所感,具足善慧,终趣善道。
所以,你们要恒常对众生怀有悲悯。
它把财富以及在诸有中的受用都布施给你们。
Evaṃvidhopi pharuso paramaṃsabhojī; Byaggho dayāyupagato sugatiṃ sumedho; Tasmā karotha karuṇaṃ satataṃ janānaṃ, Taṃ vo dadāti vibhavañca bhavesu bhoganti.