巴吉帝亚篇解释(四)
Pācittiyakaṇḍaṃ
全篇 233 段
蒜学处的注释
1. Lasuṇasikkhāpadavaṇṇanā
说到“蒜”,虽然通常没有特别区分,但这里指的只是摩揭陀地方出产的蒜,而且特指鳞茎蒜,所以经文说“摩揭陀国所生”等等。
‘‘Lasuṇa’’nti kiñcāpi avisesena vuttaṃ, tathāpi magadhesu jātaṃ lasuṇameva idhādhippetaṃ, tampi bhaṇḍikalasuṇamevāti āha magadharaṭṭhe jāta’’ntiādi.
“团蒜”就是指球茎蒜,这是对蒜瓣完整之蒜的称呼。所以说“不是一瓣两瓣三瓣”。关于吞咽,如果她把两三个蒜球整个嚼碎后吞下去,犯一个巴吉帝亚。但如果是掰开以后一瓣一瓣地吃,就按动作次数计算,犯多个巴吉帝亚。
Bhaṇḍikalasuṇanti poṭṭalikalasuṇameva, sampuṇṇamiñjānametaṃ adhivacanaṃ. Tenāha ‘‘na ekadvitimiñjaka’’nti. Ajjhohāre ajjhohāreti (pāci. aṭṭha. 795) ettha sace dve tayo bhaṇḍike ekatoyeva saṅkhāditvā ajjhoharati, ekaṃ pācittiyaṃ. Bhañjitvā ekekamiñjakaṃ khādantiyā pana payogagaṇanāya pācittiyāni.
巴兰杜卡(palaṇḍuka)等的区别,可以按颜色或按瓣数来了解。先说颜色:巴兰杜卡是淡黄色的,班迦纳卡是红色的,哈利塔卡是绿叶色的。按瓣数来说,巴兰杜卡有一瓣,班迦纳卡有两瓣,哈利塔卡有三瓣。查帕拉苏那则是没有瓣的,因为它只有刚冒出来的芽而已。不过,《大帕查里义注》等书里说:“巴兰杜卡有三瓣,班迦纳卡有两瓣,哈利塔卡有一瓣。”这些巴兰杜卡等蒜,从它们本身的性质来说就是可以用的。但如果是用在汤羹调味等场合,摩揭陀蒜也可以用。因为不论是煮绿豆汤等的时候,还是在鱼肉制品里,在油里,在枣酸酱等里,在酸叶菜等里,在其他配料里,不管在哪里,甚至放进粥饭里,都是可以用的。所谓“枣酸酱”,就是把枣果晒干后磨成粉做成的一种嚼食制品。
Palaṇḍukādīnaṃ vaṇṇena vā miñjāya vā nānāttaṃ veditabbaṃ – vaṇṇena tāva palaṇḍuko nāma paṇḍuvaṇṇo hoti, bhañjanako lohitavaṇṇo, haritako haritapaṇṇavaṇṇo. Miñjāya pana palaṇḍukassa ekā miñjā hoti, bhañjanakassa dve, haritakassa tisso. Cāpalasuṇo amiñjako. Aṅkuramattameva hi tassa hoti. Mahāpaccariyādīsu pana ‘‘palaṇḍukassa tīṇi miñjāni, bhañjanakassa dve, haritakassa eka’’nti (pāci. aṭṭha. 797) vuttaṃ. Ete palaṇḍukādayo sabhāveneva vaṭṭanti. Sūpasampākādīsu pana māgadhakampi vaṭṭati. Tañhi paccamānesu muggasūpādīsu vā macchamaṃsavikatiyā vā tele vā badarasāḷavādīsu vā ambilasākādīsu vā uttaribhaṅgesu vā yattha katthaci antamaso yāgubhattepi pakkhittaṃ vaṭṭati. Badarasāḷavaṃ (sārattha. ṭī. pācittiya 3.793-797) nāma badaraphalāni sukkhāpetvā cuṇṇetvā kattabbā khādanīyavikati.
2. 隐蔽处毛学处的注释
2. Sambādhalomasikkhāpadavaṇṇanā
“在隐蔽处”这句话,是为了说明它的区分,才说“也就是腋窝和小便处”的意思。
‘‘Paṭicchannokāse’’ti etassa vibhāgadassanatthaṃ ‘‘upakacchakesu ca muttakaraṇe cāti attho’’ti vuttaṃ.
因为病缘,也就是因为瘙痒、疥疮等病缘而使人采集的,不犯戒。古师说:“对比丘而言,此处与蒜皆为恶作。”
Ābādhapaccayāti kaṇḍukacchuādiābādhapaccayā saṃharāpentiyā anāpatti. ‘‘Bhikkhussa ettha ca lasuṇe ca dukkaṭa’’nti (vajira. ṭī. pācittiya 800) porāṇā.
3. 击掌学处的注释
3. Talaghātakasikkhāpadavaṇṇanā
关于“击掌”,是指在头顶上打下去。而“掌”这个词,因为在《句分别》里说“在小便处打下去”,所以被理解为“小便处”,因此说“在小便处击掌”。按照前面同样的方式,“有命令”是指为了自己的利益而命令别人,就是有命令。
Talaghātaketi matthake pahāradāne, tañca kho talaṃ ‘‘muttakaraṇe pahāraṃ detī’’ti (pāci. 804) padabhājaniyaṃvuttattā ‘‘muttakaraṇassā’’ti viññāyatīti āha ‘‘muttakaraṇassa talaghātane’’ti. Purimanayeneva sāṇattikanti attano atthāya aññaṃ āṇāpentiyā sāṇattikaṃ.
4. 漆涂学处的注释
4. Jatumaṭṭhakasikkhāpadavaṇṇanā
这句话是依据“事”而说的,也就是说,“漆涂”这个说法,是就因缘所生起的“事”本身而说的。不过,无论插入什么样的棍子,都同样构成罪过。因此才说“然而,以欲贪……”等等。
Vatthuvasenetaṃ vuttanti ‘‘jatumaṭṭhake’’ti etaṃ nidānavasena uppannassa vatthuno vaseneva vuttaṃ. Yaṃ kiñci pana daṇḍakaṃ pavesentiyā āpattiyeva. Tenāha ‘‘kāmarāgena panā’’tiādi.
5. 水净学处的注释
5. Udakasuddhikasikkhāpadavaṇṇanā
应当插入,就是应当放进去。顶节,就是哪怕只有头发尖那么一点点,也算顶节。插入第三节,就是哪怕只插入头发尖那么一点点的第三节。这在《一切欢喜》中已经说过:“从深度来说,超过两节以上,哪怕只插入头发尖那么一点点,就犯巴吉帝亚。”
Ādātabbanti pavesetabbaṃ. Aggapabbanti kesaggamattampi aggapabbaṃ. Tatiyaṃ pabbaṃ pavesetīti kesaggamattampi tatiyaṃ pabbaṃ paveseti. Vuttañhetaṃ samantapāsādikāyaṃ (pāci. aṭṭha. 812) ‘‘gambhīrato dvinnaṃ pabbānaṃ upari kesaggamattampi pavesentiyā pācittiya’’nti.
所谓“极深水净”,是指把(手指)插入极深处的水洗之事。不过,因为水净的缘故,即使有触乐,在如上所说的范围内,也无犯。
Atigambhīraṃudakasuddhikaṃ ādiyanavatthusminti atianto pavesetvā udakadhovanakaraṇavatthusmiṃ. Udakasuddhipaccayena (sārattha. ṭī. pācittiya 3.812) pana satipi phassassādiyane yathāvuttaparicchede anāpatti.
第6章 侍立学处的注释
6. Upatiṭṭhanasikkhāpadavaṇṇanā
或者用酪等中的某一种,就是用酪、酸奶、酪浆、汁、乳等中的某一种。用任何一种扇子,就是哪怕拿衣角当扇子,用任何一种扇子。
Takkādīsu vā aññatarenāti takkadadhimatthurasakhīrādīsu aññatarena. Yāya kāyaci bījaniyāti antamaso cīvarakaṇṇaṃ upādāya yāya kāyaci bījaniyā.
你们喝这个,就是喝这个饮料或者汤之类的东西。你们用这个扇风,就是用这个棕榈叶扇来扇风。让人给与,就是让别人把这两样东西都拿来给与。
Imaṃ pivathāti imaṃ pānīyaṃ vā sūpādiṃ vā pivatha. Iminā bījathāti iminā tālavaṇṭena bījatha. Dāpentiyāti aññena ubhayampi dāpentiyā.
7. 生谷学处注释
7. Āmakadhaññasikkhāpadavaṇṇanā
所谓“因此”,是因为通知和食物就是衡量标准,所以说“因此”。在这里,不只是接受时才犯恶作;接受之后,从森林里搬回来时、晒干时、在雨季为了炒制而搭灶时、准备陶片时、准备勺子时、拿柴火生火时、把谷物放进陶片里时、用勺子搅拌时、为了捣碎而准备臼和杵等时,以及捣碎、拍打、洗涤等时,乃至放进嘴里用牙齿咀嚼、准备吞咽之前,在所有这些动作中都犯恶作。因此说“从接受开始,直到用牙齿咀嚼,在前面的这些动作中都犯恶作”。
Tasmāti yasmā viññatti ceva bhojanañca pamāṇaṃ, tasmā. Na kevalañcettha paṭiggahaṇeyeva dukkaṭaṃ hoti, paṭiggaṇhitvā pana araññato āharaṇepi sukkhāpanepi vaddalidivase bhajjanatthāya uddhanasajjanepi kapallasajjanepi dabbisajjanepi dārūni ādāya aggikaraṇepi kapallamhi dhaññapakkhipanepi dabbiyā saṅghaṭṭanesupi koṭṭanatthaṃ udukkhalamusalādisajjanesupi koṭṭanapapphoṭanadhovanādīsupi yāva mukhe ṭhapetvā ajjhoharaṇatthaṃ dantehi saṅkhādati, tāva sabbappayogesu dukkaṭānīti āha ‘‘paṭiggahaṇato paṭṭhāya yāva dantehi saṃkhādanaṃ, tāva pubbappayogesu dukkaṭānī’’ti.
8. 第一弃粪学处的注释
8. Paṭhamauccārachaḍḍanasikkhāpadavaṇṇanā
“墙外”是指房屋墙壁的另一边。“围墙外”是指围栏围墙的另一边。而墙壁和围墙按砖、石、木来分有三种,所以说“任何墙壁或围墙的另一边”。“把这一切一起丢弃”是指把这四种东西一起丢弃。如果是分别丢弃,就按所丢物品的数量来算,有几件就犯几条罪。命令别人做时,也是同样的道理。
Tirokuṭṭeti gharakuṭṭassa parabhāge. Tiropākāreti parikkhepapākārassa tirobhāge, te ca kho kuṭṭapākārā iṭṭhakasiladārūnaṃ vasena tippakārāti āha ‘‘yassa kassaci kuṭṭassa vā pākārassa vā parato’’ti. Sabbānipetāni ekato chaḍḍentiyāti etāni cattāripi vatthūni ekato chaḍḍentiyā. Pāṭekkaṃ pana chaḍḍentiyā vatthugaṇanāya āpattiyo. Āṇattiyampi eseva nayo.
比丘犯恶作,意思是:比丘在一切情况下都犯恶作。
Bhikkhussa dukkaṭanti bhikkhussa sabbattha dukkaṭaṃ.
9. 第二弃粪学处注释
9. Dutiyauccārachaḍḍanasikkhāpadavaṇṇanā
比丘尼也一样,用“也”这个字就把比丘一起包括进来了。不过,在还没有播种的田地里,比如田角等地方,或者庄稼还没长出来的田地边界等地方,丢弃是允许的。在人们倒垃圾的地方,也同样是允许的。“废弃的田地”,是指人们收割庄稼离开之后,那块地就叫废弃的田地,在那里丢弃是允许的。但如果有人守护着,心想“就算收割了早稻等,还会再长出来”,那就按实际情况来处理。“先告知主人”,这里田地的看守人、园林等的守护者,就相当于主人。由此说明,在僧团所属的地方,比丘丢弃是允许的,因为属于僧团共有;但比丘尼则不允许。不过这也表明,比丘尼在自己的所有物中,或者在比丘的所有物中,按照前面所说的方式丢弃是允许的;即便如此,也应当以合适的方式来做。
Bhikkhuniyāpīti pi-saddena bhikkhuṃ samuccinoti. Anikkhittabījesu (pāci. aṭṭha. 830) pana khettesu koṇādīsu vā asañjātaropimesu khettamariyādādīsu vā chaḍḍetuṃ vaṭṭati. Manussānaṃ kacavarachaḍḍanaṭṭhānepi vaṭṭatiyeva. Chaḍḍitakhetteti manussesu sassaṃ uddharitvā gatesu chaḍḍitakhettaṃ nāma hoti, tattha vaṭṭati. Yattha pana ‘‘lāyitampi pubbaṇṇādi puna uṭṭhahissatī’’ti rakkhanti, tattha yathāvatthukameva. Sāmike apaloketvāti ettha khettapālakā, ārāmādigopakā ca sāmikāva. Iminā ca saṅghasantake bhikkhussa chaḍḍetuṃ vaṭṭati saṅghapariyāpannattā, na bhikkhunīnaṃ. Bhikkhunīnaṃ pana attano santake bhikkhusantake vuttanayeneva vaṭṭatīti dasseti, evaṃ santepi sāruppavasena kātabbaṃ.
10. 歌舞学处的注释
10. Naccagītasikkhāpadavaṇṇanā
跳舞:不管是舞者等人的跳舞,还是大象乃至孔雀、鹦鹉、猴子等的表演,这一切都只是跳舞。因此说“跳舞,乃至孔雀舞也算”。唱歌:不管是舞者等人的唱歌,还是圣者般涅槃时与三宝功德相应的善巧娱乐之歌,乃至那些在准备阶段就哼着“我们要唱牙齿歌”、把声音发出来的人所唱的,这一切都只是唱歌。因此说“唱歌,乃至说法者的唱歌也算”。其中,说法者的唱歌,是指不守护戒律的比丘们破坏各种规矩,把声音拉得很长,用歌唱的调子来说法;这对比丘和比丘尼都不允许。正如《胜义光明》小部注疏(《小诵注》2.最后五学处解释)中所说:“与法相应的唱歌是允许的,但与唱歌相应的法则不允许。”所以,说法的人在讲本生故事等时,不应破坏各种规矩,而应以方正平稳的规矩来展示圆满的句和文。演奏:不管是弦乐器等可演奏之物的演奏,还是罐鼓的演奏,乃至水鼓的演奏,这一切都只是演奏。因此说“演奏,乃至水鼓演奏也算”。然而,吐痰、或站在有危险的地方弹指、或拍手,这些都不犯。这里,以“观看”也包含了听闻,这是按不完全省略的方式来说的。或者因为五识以观察为自性,在听闻的作用中也有观看的总摄性质,所以只说“为了观看”。因此说“为了观看,前往这些之中的任何一种”。所谓“站立处”,是指这样前往之后所站立的地方。
Naccanti naṭādayo vā naccantu, soṇḍā vā antamaso morasuvamakkaṭādayopi, sabbametaṃ naccameva. Tenāha ‘‘naccanti antamaso moranaccampī’’ti . Gītanti naṭādīnaṃ vā gītaṃ hotu, ariyānaṃ parinibbānakāle ratanattayaguṇūpasaṃhitaṃ sādhukīḷitagītaṃ vā, antamaso ‘‘dantagītampi gāyissāmā’’ti pubbabhāge okūjantā karonti, sabbametaṃ gītameva. Tenāha ‘‘gītanti antamaso dhammabhāṇakagītampī’’ti. Tattha dhammabhāṇakagītaṃ nāma asaññatabhikkhūnaṃ taṃ taṃ vattaṃ bhinditvā atidīghaṃ katvā gītassarena dhammabhaṇanaṃ, tampi neva bhikkhuno, na bhikkhunīnaṃ vaṭṭati. Tathā hi vuttaṃ paramatthajotikāya khuddakaṭṭhakathāya (khu. pā. aṭṭha. 2.pacchimapañcasikkhāpadavaṇṇanā) ‘‘dhammūpasaṃhitaṃ gītaṃ vaṭṭati, gītūpasaṃhito pana dhammo na vaṭṭatī’’ti. Tasmā dhammaṃ bhaṇantena jātakavattādiṃ taṃ taṃ vattaṃ avināsetvā caturassena (cūḷava. aṭṭha. 249) vattena parimaṇḍalāni padabyañjanāni dassetabbāni. Vāditanti tantibaddhādivādanīyabhaṇḍavāditaṃ vā hotu, kuṭabherivāditaṃ vā antamaso udakabherivāditampi, sabbamevetaṃ vāditameva. Tenāha ‘‘vāditanti antamaso udakabherivādita’’nti. Yaṃ pana niṭṭhubhantī vā sāsaṅke vā ṭhitā accharikaṃ vā phoṭeti, pāṇiṃ vā paharati, tattha anāpatti. Dassanena cettha savanampi saṅgahitaṃ virūpekasesanayena. Ālocanasabhāvatāya vā pañcannaṃ viññāṇānaṃ savanakiriyāyapi dassanasaṅkhepasabbhāvato ‘‘dassanāya’’icceva vuttanti āha ‘‘etesu yaṃ kiñci dassanāya gacchantiyā’’ti. Yattha ṭhitāti evaṃ gantvā yasmiṃ padese ṭhitā.
难道在自己跳舞等情形中的巴吉帝亚,经文里没有说过吗?那要怎么理解呢?回答说“在一切注疏中说过”,这是表明:即使经文里没有说,也应当以注疏为依据来理解。“生起等与羊毛相似”这一句,是只就论母中所列的巴吉帝亚来说的;如果就全部情况来说,则应当理解为六种生起。“站在寺院中”只是一个例子,因为应当知道,以其他威仪相应地观看时是无犯的。否则,坐着的人也看不到。心想“我要看”而从一处精舍走到另一处精舍,就有罪。坐在集会堂里看,无犯;心想“我要看”而起身前往,有罪。站在街道上转头看,也有罪。比丘也是这样,只是罪的种类不同。
Nanu ca sayaṃnaccanādīsu pācittiyaṃ pāḷiyaṃ na vuttaṃ, atha kathaṃ gahetabbanti āha ‘‘sabbaaṭṭhakathāsu vutta’’nti, iminā pāḷiyaṃ avuttepi aṭṭhakathāpamāṇena gahetabbanti dasseti. Samuṭṭhānādīni eḷakalomasadisānīti pana mātikāgatapācittiyasseva vasena vuttaṃ, sabbesaṃ vasena pana chasamuṭṭhānanti gahetabbaṃ. ‘‘Ārāme ṭhatvā’’ti idaṃ nidassanamattaṃ sesairiyāpathehi yuttāya passantiyā anāpattiyā icchitabbattā. Itarathā hi nisinnāpi passituṃ na labheyya. ‘‘Passissāmī’’ti vihārato vihāraṃ gacchantiyā āpattiyeva. Āsanasālāya nisinnā passati, anāpatti, ‘‘passissāmī’’ti uṭṭhahitvā gacchantiyā āpatti. Vīthiyaṃ ṭhatvā gīvaṃ parivattetvā passantiyāpi āpattiyeva. Bhikkhussāpi eseva nayo, āpattibhedova nānaṃ.