王宫学处的注释
1. Rājāgārasikkhāpadavaṇṇanā
彩画堂品第一中,“王宫”是指国王游乐的宫殿;“彩画堂”是指游乐的彩画厅;“园”是指游乐的林园;“苑”是指游乐的园林;“池”是指游乐的池塘。“为观看”:心想“我要看看这里面随便哪一处”而前往,每迈一步都犯一个恶作。站在某处观看,如果不抬脚而看完五处,只犯一个罪。但如果转头各处观看,就按转头动作的次数犯罪,不是按睁眼的次数计算。
Cittāgāravaggassa paṭhame rājāgāranti rañño kīḷanagharaṃ. Cittāgāranti kīḷanacittasālaṃ. Ārāmanti kīḷanaupavanaṃ. Uyyānanti kīḷanuyyānaṃ. Pokkharaṇinti kīḷanapokkharaṇiṃ. Dassanāyāti ‘‘etesu yaṃkiñci passissāmī’’ti gacchantiyā pade pade dukkaṭaṃ, yattha ṭhatvā passati, tattha padaṃ anuddharitvā pañcāpi passantiyā ekāva āpatti. Sace pana taṃ taṃ viloketvā passati, gīvaṃ parivattanappayogagaṇanāya āpattiyo, na ummīlanagaṇanāya.
在舍卫城,因为六群比丘尼前往观看彩画堂这件事而制定。比丘无论在哪里都犯恶作。其余的判定,应当依照“观舞学处”里所说的方式来了知。
Sāvatthiyaṃ chabbaggiyā bhikkhuniyo ārabbha cittāgāraṃ dassanāya gamanavatthusmiṃ paññattaṃ, bhikkhussa sabbattha dukkaṭaṃ, avaseso vinicchayo naccadassanasikkhāpade vuttanayeneva veditabboti.
2. 受用高床学处注释
2. Āsandiparibhuñjanasikkhāpadavaṇṇanā
第二句里,所谓“高床”,是指超过规定尺寸的床。所谓“长椅”,则是说用可拆装的鬃毛做成的椅子。这里的“受用”,应当理解为:按每一次坐、卧的使用来计数,就犯巴吉帝亚罪。
Dutiye āsandī nāma atikkantappamāṇā vuccati. Pallaṅko nāma saṃhārimena vāḷena katoti vutto. Paribhuñjeyyāti ettha pana nisīdananipajjanappayogagaṇanāya pācittiyaṃ veditabbaṃ.
在舍卫城,因众多比丘尼受用高床和长椅一事而制定。如果把高床的脚砍断,或者把长椅的鬃毛拆坏后再用,以及疯癫者等,无犯。具有高床和长椅的性质,以及坐或卧的运用——这里是两个要素。等起等与羊毛学处相似。
Sāvatthiyaṃ sambahulā bhikkhuniyo ārabbha āsandipallaṅkaparibhogavatthusmiṃ paññattaṃ, āsandiyā pāde chinditvā, pallaṅkassa vāḷe bhinditvā paribhuñjantiyā, ummattikādīnañca anāpatti. Āsandipallaṅkatā, nisīdanaṃ nipajjanaṃ vāti imānettha dve aṅgāni. Samuṭṭhānādīni eḷakalomasadisānīti.
3. 纺线学处的注释
3. Suttakantanasikkhāpadavaṇṇanā
第三句中的“线”,是六种线中的某一种。这里的“纺”,是指用手把线拉出来缠到线锭上,每缠一次就犯一次罪。正是针对这一点,《分别》中说:“在来回拉的时候。”
Tatiye suttanti channaṃ aññataraṃ. Kanteyyāti ettha yattakaṃ hatthena añchitaṃ hoti, tasmiṃ takkamhi veṭhite ekā āpatti. Idañhi sandhāya padabhājanīye (pāci. 988) ‘‘ujjavujjave’’ti vuttaṃ.
在舍卫城,因为六群比丘尼,就纺线这件事制定了这条学处。从拣棉花开始,在纺线之前的所有操作中,每用手动一次就算一次恶作。已经纺好的线再纺,以及疯癫者等,不算犯戒。未纺的状态和纺的行为,是这里的两个构成条件。它的等起等,和羊毛学处相似。
Sāvatthiyaṃ chabbaggiyā bhikkhuniyo ārabbha suttaṃ kantanavatthusmiṃ paññattaṃ, kantanato pubbe kappāsavicinanaṃ ādiṃ katvā sabbappayogesu hatthavāragaṇanāya dukkaṭaṃ. Kantitasuttaṃ kantantiyā, ummattikādīnañca anāpatti. Akantitatā, kantananti imānettha dve aṅgāni. Samuṭṭhānādīni eḷakalomasadisānīti.
为在家人办事学处的注释
4. Gihiveyyāvaccasikkhāpadavaṇṇanā
第四句里,“为在家人办事”就是指为在家人服务。即使比丘尼没有让父母为自己做任何事,却为他们煮粥等,那么在前期的准备动作上,按动作的次数犯恶作罪;在粥等食物上,按容器的数量犯巴吉帝亚罪;在嚼食等食物上,按糕饼的数量犯巴吉帝亚罪。
Catutthe gihiveyyāvaccanti gihīnaṃ veyyāvaccaṃ. Sacepi hi mātāpitaro attano kiñci kammaṃ akārāpetvā tesaṃ yāgupacanādīni karonti, pubbappayogesu payogagaṇanāya dukkaṭāni āpajjitvā yāguādīsu bhājanagaṇanāya, khādanīyādīsu pūvagaṇanāya pācittiyaṃ āpajjati.
在舍卫城,因众多比丘尼一事,就“为在家人服务”制定了这条学处。当人们向僧团供养粥饮或饭食、或为佛塔举行供养时,比丘尼以帮忙者的身份为他们煮粥等,不犯;比丘尼为自己的服务对象做同样的事,也不犯;疯癫者等,同样不犯。为在家人服务、没有获得允许的理由,是这里的两个构成要素。它的等起等,与羊毛学处相同。
Sāvatthiyaṃ sambahulā bhikkhuniyo ārabbha gihīnaṃ veyyāvaccakaraṇavatthusmiṃ paññattaṃ, manussehi saṅghassa yāgupāne vā bhatte vā cetiyapūjāya vā karīyamānāya tesaṃ sahāyabhāvena yāgupacanādīni, attano veyyāvaccakarassa ca tāniyeva karontiyā, ummattikādīnañca anāpatti. Gihiveyyāvaccakaraṇaṃ, anuññātakāraṇābhāvoti imānettha dve aṅgāni. Samuṭṭhānādīni eḷakalomasadisānevāti.
5. 诤事学处的注释
5. Adhikaraṇasikkhāpadavaṇṇanā
第五项里说的“诤事”,是指四种诤事中的任何一种。“巴吉帝亚”:这里就像缝衣学处那样,只要一放下责任,就犯巴吉帝亚,连一天的宽限都没有。
Pañcame adhikaraṇanti catunnaṃ aññataraṃ. Pācittiyanti idha cīvarasibbane viya dhuraṃ nikkhittamatte pācittiyaṃ, ekāhampi parihāro natthi.
在舍卫城,因为偷兰难陀比丘尼的缘故,针对“诤事尚未平息”这件事制定了这条学处。这里其余的内容,应当依照缝衣学处中所说的方式来理解。
Sāvatthiyaṃ thullanandaṃ ārabbha adhikaraṇaṃ navūpasamanavatthusmiṃ paññattaṃ, sesamettha cīvarasibbanasikkhāpade vuttanayeneva veditabbanti.
6. 施食学处的注释
6. Bhojanadānasikkhāpadavaṇṇanā
第六条:“亲手”是指:用身体,或用与身体相连的东西,或用可舍弃之物,除了五种同法者以外,除水与齿木外,把任何可以吞下去的东西给其余的人,就犯巴吉帝亚罪。
Chaṭṭhe sahatthāti kāyena vā kāyappaṭibaddhena vā nissaggiyena vā ṭhapetvā pañcasahadhammike avasesānaṃ aññatra udakadantaponā yaṃkiñci ajjhoharaṇīyaṃ dadantiyā pācittiyaṃ.
在舍卫城,因偷兰难陀比丘尼把硬食和软食布施给在家人这部分因缘,制定了这条学处;涉及水和齿木时,犯恶作罪。若是叫人代给而不是自己给,或者先放下来再给,或者给的是外用涂剂,那么对这位比丘尼以及疯癫者等,都不犯。关于可吞咽的食物,亲手给其他人——但水和齿木、以及五种同法者除外——这是此处的两个构成要件。它的等起等,和羊毛学处相似。
Sāvatthiyaṃ thullanandaṃ ārabbha agārikassa khādanīyabhojanīyadānavatthusmiṃ paññattaṃ, udakadantapone dukkaṭaṃ. Yā pana dāpeti na deti, upanikkhipitvā deti, bāhiralepaṃ deti, tassā, ummattikādīnañca anāpatti. Aññatra udakadantaponā ajjhoharaṇiyaṃ, ṭhapetvā pañca sahadhammike aññassa sahatthā dānanti imānettha dve aṅgāni. Samuṭṭhānādīni eḷakalomasadisānīti.
7. 住处衣学处的注释
7. Āvasathacīvarasikkhāpadavaṇṇanā
第七学处里说的“住处衣”,是指别人为了“让处于经期的比丘尼们使用”而布施的衣服。“不舍弃而”的意思是:到了第四天,洗干净以后,没有交给另一位处于经期者,哪怕只是沙弥尼。“巴吉帝亚”:像这样不舍弃就拿来用,就犯巴吉帝亚罪。
Sattame āvasathacīvaranti ‘‘utuniyo bhikkhuniyo paribhuñjantū’’ti dinnacīvaraṃ. Anissajjitvāti catutthe divase dhovitvā aññissā antamaso sāmaṇeriyāpi utuniyā adatvā. Pācittiyanti evaṃ anissajjitvā paribhuñjantiyā pācittiyaṃ.
在舍卫城,因偷兰难陀比丘尼不舍弃住处衣而受用一事制定:不舍弃时犯三条巴吉帝亚,已舍弃时犯两条恶作。不过,如果她认为已经舍弃了,或者以轮流的方式,或者因为没有其他处于经期的比丘尼,或者因为衣服被割破或丢失,或者在灾厄之时受用,以及疯癫者等,则无犯。住处衣的状态、第四天的状态、洗净后不舍弃、没有许可的理由,这里是四个构成要件。其等起等与咖提那学处相同,但这个是具足作为与不作为。
Sāvatthiyaṃ thullanandaṃ ārabbha āvasathacīvaraṃ anissajjitvā paribhuñjanavatthusmiṃ paññattaṃ, tikapācittiyaṃ, nissajjite dvikadukkaṭaṃ. Tasmiṃ pana nissajjitasaññāya, puna pariyāyena vā, aññāsaṃ utunīnaṃ abhāvena vā, acchinnanaṭṭhacīvarikāya vā, āpadāsu vā paribhuñjantiyā, ummattikādīnañca anāpatti. Āvasathacīvaratā, catutthadivasatā, dhovitvā anissajjanaṃ, anuññātakāraṇābhāvoti imānettha cattāri aṅgāni. Samuṭṭhānādīni kathinasadisāni, idaṃ pana kiriyākiriyanti.
8. 住处学处的注释
8. Āvasathavihārasikkhāpadavaṇṇanā
第八条里说的“住处”,是指有门板关起来的住所。“没有让出去”,是指没有为了让人看守而交出去,也就是没有这样问过“你要照看这里”,这就是它的意思。如果从自己的村子出发,要到别的村子去,哪怕只是打算住一夜,只要迈出第一步越过有围栏住处的围栏,或者越过没有围栏住处的范围,就犯恶作;迈出第二步时,犯巴吉帝亚。
Aṭṭhame āvasathanti kavāṭabaddhavihāraṃ. Anissajjitvāti rakkhaṇatthāya adatvā, ‘‘idaṃ jaggeyyāsī’’ti evaṃ anāpucchitvāti attho. Cārikaṃ pakkameyya pācittiyanti ettha sakagāmato aññaṃ gāmaṃ ekarattivāsatthāyapi pakkamantiyā parikkhittassa āvasathassa parikkhepaṃ, aparikkhittassa upacāraṃ paṭhamapādena atikkantamatte dukkaṭaṃ, dutiyena pācittiyaṃ.
在舍卫城,因为偷兰难陀比丘尼不舍弃住处就出行游方,所以制定了这条学处:犯三条巴吉帝亚;在门扇未关好的情况下犯恶作;已经舍弃了住处的情况下犯两条恶作。不过,如果她以为已经舍弃了,或者有障碍,或者去找看护的人却找不到,或者生病了,或者遇到灾难,或者疯了等等,那就无犯。住处门扇已关好、按所说的方式出行、没有开许的理由,这里是三个构成要件。它的等起等和咖提那学处相似,但这个是关于作为与不作为的。
Sāvatthiyaṃ thullanandaṃ ārabbha āvasathaṃ anissajjitvā cārikaṃ pakkamanavatthusmiṃ paññattaṃ, tikapācittiyaṃ, akavāṭabaddhe dukkaṭaṃ, nissajjite dvikadukkaṭaṃ. Tasmiṃ pana nissajjitasaññāya, sati antarāye, paṭijaggikaṃ pariyesitvā alabhantiyā, gilānāya, āpadāsu, ummattikādīnañca anāpatti. Sakavāṭabaddhatā, vuttanayena pakkamanaṃ, anuññātakāraṇābhāvoti imānettha tīṇi aṅgāni. Samuṭṭhānādīni kathinasadisānīti, idaṃ pana kiriyākiriyanti.
9. 学畜生明学处注释
9. Tiracchānavijjāpariyāpuṇanasikkhāpadavaṇṇanā
第九条里说的“畜生明”,是指任何外道的、没有意义的、用来伤害别人的法术,包括象术、马术、车术、弓术、剑术,以及阿塔巴那咒、奇拉那咒、瓦西卡兰那咒、索萨帕那咒、曼塔咒、医药应用等这一类。“应当学习”:在这里,如果有人在任何人面前,按词句等方式学习这种明,按照所数的词数和字数,都犯巴吉帝亚。
Navame tiracchānavijjanti yaṃkiñci bāhirakaṃ anatthasaṃhitaṃ hatthiassarathadhanutharusippaāthabbaṇakhilanavasīkaraṇasosāpanamantāgadappayogādibhedaṃ parūpaghātakaraṃ vijjaṃ. Pariyāpuṇeyyāti ettha yassa kassaci santike taṃ padādivasena pariyāpuṇantiyā padagaṇanāya ceva akkharagaṇanāya ca pācittiyanti.
10. 畜生明诵说学处的注释
10. Tiracchānavijjāvācanasikkhāpadavaṇṇanā
第十条中,“诵说”这个词是词义上的差别。这两条学处都是在舍卫城,因六群比丘尼和众多比丘尼而起,就学习并诵说畜生明一事而制定。书写、受持,以及为了护身而念的夜叉护咒、那伽曼陀罗等一切护咒,都不犯;对疯癫者等情形,也不犯。畜生明性、学习与诵说、没有开许的理由——这两条学处都具备这三个要素。其起因等与词句纯正学处相同。
Dasame vāceyyāti padaṃ viseso. Ubhayampi sāvatthiyaṃ chabbaggiyā ceva sambahulā bhikkhuniyo ca ārabbha tiracchānavijjaṃ pariyāpuṇanavācanavatthusmiṃ paññattaṃ. Lekhe, dhāraṇāya ca, guttatthāya ca yakkhaparittanāgamaṇḍalādike sabbaparitte, ummattikādīnañca anāpatti. Tiracchānavijjatā, pariyāpuṇanavācanā, anuññātakāraṇābhāvoti imānettha dvīsupi tīṇi aṅgāni. Samuṭṭhānādīni padasodhammasadisānīti.