一床共卧学处的注释
1. Ekamañcatuvaṭṭanasikkhāpadavaṇṇanā
共卧品第一中,“共卧”就是躺下。不过,如果其中一人躺下后,另一个人再躺下,或者两个人同时躺下,那么两个人都犯巴吉帝亚。
Tuvaṭṭavaggassa paṭhame tuvaṭṭeyyunti nipajjeyyuṃ. Tāsu pana ekāya vā nipannāya aparā nipajjatu, dvepi vā saheva nipajjantu, dvinnampi pācittiyaṃ.
在舍卫城,因众多比丘尼而制定:关于两人同床共卧一事,如果一人躺着而另一人坐着,或者两人都坐着,对她们以及疯癫者等,无犯。同床、两人共卧,这里是两个要素。其起源等与羊毛(学处)相同。
Sāvatthiyaṃ sambahulā bhikkhuniyo ārabbha dvinnaṃ ekamañce tuvaṭṭanavatthusmiṃ paññattaṃ, sace pana ekāya nipannāya ekā nisīdati, ubho vā nisīdanti, tāsaṃ, ummattikādīnañca anāpatti. Ekamañcatā, dvinnaṃ tuvaṭṭananti imānettha dve aṅgāni. Samuṭṭhānādīni eḷakalomasadisānīti.
2. 同一铺盖共卧学处的注释
2. Ekattharaṇatuvaṭṭanasikkhāpadavaṇṇanā
第二条中,“同一铺盖”是指她们共用同一件铺具和同一件盖具。这是对共用可移动的毯子、铺具、草席等,一件铺在下面、一件盖在上面而一起躺卧的人的称呼。“巴吉帝亚”是指这样铺好、盖好之后躺下的人,犯巴吉帝亚。
Dutiye ekaṃ attharaṇañceva pāvuraṇañca etāsanti ekattharaṇapāvuraṇā, saṃhārimānaṃ pāvārattharaṇakaṭasārakādīnaṃ ekaṃ antaṃ attharitvā ekaṃ pārupitvā tuvaṭṭentīnametaṃ adhivacanaṃ. Pācittiyanti taṃyeva attharitvā taṃ pārupitvā nipajjantīnaṃ pācittiyaṃ.
在舍卫城,因众多比丘尼而制定:在这条“共卧”学处中,属于三巴吉帝亚。若铺具或盖具其中一件相同,犯一恶作;若铺具和盖具都不相同,犯二恶作。不过,如果心想“铺盖不同”,先说明界限再躺下,以及疯癫者等,无犯。其余与第一条相同。
Sāvatthiyaṃ sambahulā bhikkhuniyo ārabbha evaṃ tuvaṭṭanavatthusmiṃ paññattaṃ, tikapācittiyaṃ, attharaṇe vā pāvuraṇe vā ekasmiṃ dukkaṭaṃ, nānattharaṇapāvuraṇe dvikadukkaṭaṃ. Tasmiṃ pana nānattharaṇapāvuraṇasaññāya, vavatthānaṃ dassetvā nipajjantiyā, ummattikādīnañca anāpatti. Sesaṃ paṭhamasadisamevāti.
3. 令人不安乐学处的注释
3. Aphāsukaraṇasikkhāpadavaṇṇanā
第三条里说的“不安乐”,是指不先打招呼,心想“用这个让她不安乐”,就在她经行、坐下等地方的前面,或者做诵经、教诵、遍问、复习等事。她在经行时,按转身的次数来算犯戒;在站立等处,按动作的次数来算犯戒;在诵经等处,按词句的次数来算犯戒,犯巴吉帝亚。
Tatiye aphāsunti ‘‘iminā imissā aphāsu bhavissatī’’ti anāpucchā purato caṅkamanaṭṭhānanissajjādayo vā uddisauddisāpanaparipucchanasajjhāyaṃ vā karontiyā caṅkamane nivattanagaṇanāya, ṭhānādīsu payogagaṇanāya, uddesādīsu padagaṇanāya pācittiyaṃ.
在舍卫城,针对偷兰难陀比丘尼,就故意令人不安乐这件事制定了学处:对已受具足戒者,犯三条巴吉帝亚;对未受具足戒者,犯三条恶作。如果不是出于想让人不安乐的心态,或者已经先告知了对方,而在她面前经行等,以及精神失常者等,则无犯。已受具足戒、想令人不安乐、做出令人不安乐的行为、未先告知,这里是四个构成要素。集起等与不与取那条相似,但这条属于有作有止,是苦受。
Sāvatthiyaṃ thullanandaṃ ārabbha sañcicca aphāsukaraṇavatthusmiṃ paññattaṃ, tikapācittiyaṃ, anupasampannāya tikadukkaṭaṃ, na aphāsukāmatāya, āpucchā purato caṅkamanādīni karontiyā, ummattikādīnañca anāpatti. Upasampannatā, aphāsukāmatā, aphāsukaraṇaṃ, anāpucchananti imānettha cattāri aṅgāni. Samuṭṭhānādīni adinnādānasadisāni, idaṃ pana kiriyākiriyaṃ, dukkhavedananti.
4. 项:不照顾病人学处的注释
4. Naupaṭṭhāpanasikkhāpadavaṇṇanā
第四条中,“病者”指生病的人。“共住弟子”指同住的比丘尼。“不亲自照顾”:如果她自己不照顾,也不让别人照顾,只要一放下这个责任,就犯巴吉帝亚。
Catutthe dukkhitanti gilānaṃ. Sahajīvininti saddhivihāriniṃ. Neva upaṭṭhaheyyāti tassā upaṭṭhānaṃ sayaṃ vā akarontiyā, parehi vā akārentiyā dhuraṃ nikkhittamatte pācittiyaṃ.
在舍卫城,因为偷兰难陀比丘尼,针对不照顾生病的共住弟子这件事而制定。对弟子或未受具足戒的人,犯恶作。如果遇到十种障碍中的任何一种,去寻找人帮忙却找不到,或者自己生病,或者遭遇灾祸,以及精神失常等情况,就不犯。生病、是共住弟子、没有获得允许的理由、在照顾这件事上放弃责任,这就是其中的四个要素。起因等与呵责部分相同。
Sāvatthiyaṃ thullanandaṃ ārabbha dukkhitaṃ sahajīviniṃ anupaṭṭhānavatthusmiṃ paññattaṃ, antevāsiniyā vā anupasampannāya vā dukkaṭaṃ, dasasu aññatarantarāye sati pariyesitvā alabhantiyā, gilānāya, āpadāsu, ummattikādīnañca anāpatti. Gilānatā, saddhivihāritā, anuññātakāraṇābhāvo, upaṭṭhāne dhuranikkhepoti imānettha cattāri aṅgāni. Samuṭṭhānādīni samanubhāsanasadisānīti.
5. 驱出学处注释
5. Nikkaḍḍhanasikkhāpadavaṇṇanā
第五项:把住处给了之后——就是把自己那间带门栓的私人住所给了之后。驱出:如果一次动作就把人从多扇门驱赶出去,只犯一个罪;如果用不同的动作,就按动作的次数计算,犯多少个罪;下命令的情况也是同样的道理。但如果她命令说“你要越过这扇门和那扇门”,那么仅仅一次命令,就按门的数量来犯罪。
Pañcame upassayaṃ datvāti sakavāṭabaddhaṃ attano puggalikavihāraṃ datvā. Nikkaḍḍheyyāti bahūnipi dvārāni ekappayogena nikkaḍḍhentiyā ekā āpatti, nānāpayogehi payogagaṇanāya āpattiyo, āṇattiyampi eseva nayo. Sace pana ‘‘imañcimañca dvāraṃ atikkāmehī’’ti āṇāpeti, ekāya āṇattiyā eva dvāragaṇanāya āpattiyo.
在舍卫城,因偷兰难陀比丘尼,就这类事而制定。三条巴吉帝亚;从没有门栓的地方驱出,是恶作;对未受具足戒者驱出,三条恶作。无论从有门栓的地方还是从没有门栓的地方,把两者的资具驱出,都只是恶作。其余部分与“从僧众住处驱出学处”中所说的方式相同。
Sāvatthiyaṃ thullanandaṃ ārabbha etādise vatthusmiṃ paññattaṃ, tikapācittiyaṃ, akavāṭabaddhato dukkaṭaṃ, anupasampannāya tikadukkaṭaṃ, sakavāṭabaddhato vā akavāṭabaddhato vā ubhinnampi parikkhāranikkaḍḍhane dukkaṭameva, sesaṃ saṅghikavihāranikkaḍḍhanasikkhāpade vuttanayamevāti.
6. 杂处学处的注释
6. Saṃsaṭṭhasikkhāpadavaṇṇanā
第六,只是文义显了。在舍卫城,因参达咖离比丘尼而制定,事由是结交共住。这里其余的判定,与第一阿利塔学处所说的相同。
Chaṭṭhaṃ uttānapadatthameva. Sāvatthiyaṃ caṇḍakāḷiṃ ārabbha saṃsaṭṭhavihāravatthusmiṃ paññattaṃ, sesamettha paṭhamaariṭṭhasikkhāpade vuttavinicchayasadisamevāti.
7. 国境内学处的注释
7. Antoraṭṭhasikkhāpadavaṇṇanā
第七条中,“在国内”:指她所居住的、国王所统治的国土之内。“无商队游行”:指没有结伴同行而出行,按村落与村落之间的距离来算,在没有村落的林野中则按半由旬来算,犯巴吉帝亚。
Sattame antoraṭṭheti yassa vijite viharati, tassa raṭṭhe. Asatthikā cārikanti vinā satthena gacchantiyā, gāmantaragaṇanāya, agāmake araññe addhayojanagaṇanāya pācittiyaṃ.
在舍卫城,针对众多比丘尼,依照前面所说的方式,因出行游行的因缘而制定。与商队同行时,或在安稳无怖畏处,或在遭遇灾祸时,以及精神失常者等,都无犯。这里包含四个要素:在国土内、不安全、无许可之因、出行游行。它的起源等与羊毛学处相似。
Sāvatthiyaṃ sambahulā bhikkhuniyo ārabbha vuttanayeneva desacārikaṃ pakkamanavatthusmiṃ paññattaṃ. Satthena saha gacchantiyā, kheme appaṭibhaye, āpadāsu, ummattikādīnañca anāpatti. Antoraṭṭhatā, akhematā, anuññātakāraṇābhāvo, cārikaṃ pakkamananti imānettha cattāri aṅgāni. Samuṭṭhānādīni eḷakalomasadisānīti.
8. 越国学处注释
8. Tiroraṭṭhasikkhāpadavaṇṇanā
第八条里说的“越国”,是指除了她所住的那个国王统治的国土之外,别的国王的国土。其余内容应当按第七条里已经讲过的方式理解,不过这里说的城是王舍城。
Aṭṭhame tiroraṭṭheti yassa vijite viharati, taṃ ṭhapetvā aññassa raṭṭhe. Sesaṃ sattame vuttanayeneva veditabbaṃ, nagaraṃ panettha rājagahanti.
9. 雨安居期间学处的注释
9. Antovassasikkhāpadavaṇṇanā
第九项,“雨安居期内”:指没有住满前三个月或后三个月,而正好在这段雨安居期间内。在这里,如果因为七天以内能办完的事,或者被某人催促,或者遇到灾祸而离开,以及疯癫者等人,都不犯戒。其余内容和第八项相同。
Navame antovassanti purimaṃ vā temāsaṃ, pacchimaṃ vā temāsaṃ avasitvā tassa vassassa antoyeva. Idha sattāhakaraṇīyena vā kenaci ubbaḷhāya vā āpadāsu vā gacchantiyā ummattikādīnañca anāpatti. Sesaṃ aṭṭhamasadisamevāti.
不出行游化学处的注释
10. Cārikanapakkamanasikkhāpadavaṇṇanā
第十条中,“已住雨安居”是指已经住满前三个月或后三个月。“五六由旬”这里,自恣之后走五由旬还可以,走六由旬就更不必说了。但如果走了三由旬后沿原路返回,就不可以;从另一条路回来,则可以。如果心里想“我不走到所说的距离”,在刚放弃这件事的当下,就犯巴吉帝亚。
Dasame vassaṃvuṭṭhāti purimaṃ vā temāsaṃ, pacchimaṃ vā temāsaṃ vuṭṭhā. Chappañcayojanānīti ettha pavāretvā pañca yojanāni gantumpi vaṭṭati, chasu vattabbameva natthi. Sace pana tīṇi gantvā teneva maggena paccāgacchati, na vaṭṭati, aññena āgantuṃ vaṭṭati. ‘‘Vuttappamāṇaṃ addhānaṃ na gacchissāmī’’ti dhure nikkhittamatte pācittiyaṃ.
在王舍城,因众多比丘尼住完雨安居后不出行游方一事而制定。若有障碍,寻找后得不到第二位比丘尼,或生病,或遭遇灾祸,以及疯狂等情形,无犯。已住雨安居、没有获得允许的理由、不超过五由旬,是这里的三项要素。其起源等与第一条巴拉基格相同,但此条属于非造作,是苦受。
Rājagahe sambahulā bhikkhuniyo ārabbha vassaṃ vasitvā cārikaṃ apakkamanavatthusmiṃ paññattaṃ. Antarāye sati, pariyesitvā dutiyikaṃ bhikkhuniṃ alabhantiyā, gilānāya, āpadāsu, ummattikādīnañca anāpatti. Vassaṃvuṭṭhatā, anuññātakāraṇābhāvo, pañcayojanānatikkamoti imānettha tīṇi aṅgāni. Samuṭṭhānādīni paṭhamapārājikasadisāni, idaṃ pana akiriyaṃ, dukkhavedananti.