第4章 修行品的注释
4. Paṭipattivaggavaṇṇanā
1. 道相应复注 · 5 段
31-4031-40. 不如实修行,是指没有按照真实情况去修行,因为在因上和果上都不能如实地证成真实的事义。有一部经是依法的角度说的,也是依修行的角度说的;另一部经是依人的角度说的,也是依修行者的角度说的。因为轮回的大瀑流具有彼岸的性质,凡是到达它的人就能渡过、能去到那里,所以叫“彼岸”,也就是涅槃;由于没有那样的彼岸,所以叫“此岸”,也就是轮回,因此说:“此岸与彼岸,就是轮回与涅槃。”“已到彼岸者”是针对无学者说的。“那些正在去的人”是指有学者。“那些将会去的人”是指善凡夫。在这里,“去”这个词是表示三种时态的,所以这样说。
31-40.Ayāthāvapaṭipatti, na yathāpaṭipatti, hetumhipi phalepi ayāthāvavatthusādhanato. Ekaṃ suttaṃ dhammavasena kathitaṃ paṭipattivasena. Ekaṃ suttaṃ puggalavasena kathitaṃ paṭipannakavasena. Saṃsāramahoghassa paratīrabhāvato yo naṃ adhigacchati, taṃ pāreti gametīti pāraṃ, nibbānaṃ, tabbidhuratāya natthi ettha pāranti apāraṃ, saṃsāroti vuttaṃ – ‘‘apārāpāranti vaṭṭato nibbāna’’nti. Pāraṅgatāti asekkhe sandhāya. Yepi gacchantīti sekkhe. Yepi gamissantīti kalyāṇaputhujjane. Pāragāminoti ettha kita-saddo tikālavācīti evaṃ vuttaṃ.
“岸”说的是此岸。因此说“只是随逐轮回”。因为心完全黑暗,使心变得不光明,又因为它是黑类的因,所以说“黑”是指不善法。因为清净,使心变得光明,又因为它是白净类的因,所以说“白净”是指善法。轮回是烦恼魔、行魔、死魔活动的地方,所以称为“居所”;涅槃与它相反,所以是“无居所”,因此说“居所与无居所,就是轮回与涅槃”。
Tīranti orimatīramāha. Tena vuttaṃ ‘‘vaṭṭameva anudhāvatī’’ti. Ekantakāḷakattā cittassa apabhassarabhāvakaraṇato kaṇhābhijātihetuto ca vuttaṃ ‘‘kaṇhanti akusaladhamma’’nti. Vodānabhāvato cittassa pabhassarabhāvakaraṇato sukkābhijātihetuto ca vuttaṃ – ‘‘sukkanti kusaladhamma’’nti. Kilesamāra-abhisaṅkhāramāra-maccumārānaṃ pavattiṭṭhānatāya okaṃ vuccati vaṭṭaṃ, tabbidhuratāya anokanti nibbānanti āha – ‘‘okā anokanti vaṭṭato nibbāna’’nti.
从究竟义来说,被称为“沙门”的是圣者;沙门的境界就是沙门性,也就是圣道;因为应当依靠它、应当趣向它,所以沙门义就是涅槃。因此说:“沙门义就是涅槃,那确实……”等等。这里“梵行义”也应当按同样的方式来理解,也就是由梵行——圣道——所证的涅槃。在“贪尽”这个词里,“iti”这个字是表示“等等”的意思,因此它也统摄了“嗔尽、痴尽”这两个词。他们说“贪尽”也是可以成立的,因为按同义的说法,阿拉汉果也可以称为“贪尽”。
Paramatthato samaṇā vuccanti ariyā, samaṇānaṃ bhāvo sāmaññaṃ, ariyamaggo, tena araṇīyato upagantabbato sāmaññattho nibbānanti āha – ‘‘sāmaññatthanti nibbānaṃ, taṃ hī’’tiādi. Brahmaññatthanti etthāpi iminā nayena attho veditabbo. Brahmaññena ariyamaggena. Rāgakkhayoti ettha iti-saddo ādisaddattho. Tena ‘‘dosakkhayo mohakkhayo’’ti padadvayaṃ saṅgaṇhāti. Vaṭṭatiyevāti vadanti ‘‘rāgakkhayo’’ti. Pariyāyena hi arahattassa vattabbattāti.
《修行品》的注释终
