第四生谷省略品
10. Catutthaāmakadhaññapeyyālavaggo
12. 谛相应义注 · 45 段
《田地经》的注释
1. Khettavatthusuttavaṇṇanā
1161关于羊等、田地与地基等情形,什么合乎戒律、什么不合戒律,应当依律藏来审查。其中,“田”是指早熟谷物生长的地方;“地基”是指晚熟谷物生长的地方。如果两种谷物都能生长,那就算是“田”。为了种植而尚未开垦成的地块,则是“地基”。在这里,以田和地基为代表,池塘等也包括在内。
1161.Ajeḷakādīsu khettavatthupariyosānesu kappiyākappiyanayo vinayavasena upaparikkhitabbo . Tattha khettaṃ nāma yasmiṃ pubbaṇṇaṃ ruhati. Vatthu nāma yasmiṃ aparaṇṇaṃ ruhati. Yattha vā ubhayaṃ ruhati, taṃ khettaṃ. Tadatthāya akatabhūmibhāgo vatthu. Khettavatthusīsena cettha vāpitaḷākādīnipi saṅgahitāneva.
第2至第3:买卖经等的注释
2-3. Kayavikkayasuttādivaṇṇanā
1162-63买卖,就是买和卖。信使,指的是做传递消息的差事:拿着在家人托付的书信或口信,到处去送。受差遣行,指的是被派到别人家里,做些跑腿的小差事。从事,就是做这两种事情。所以,“从事信使与受差遣行”在这里应当这样理解。
1162-63.Kayavikkayāti kayā ca vikkayā ca. Dūteyyaṃ vuccati dūtakammaṃ, gihīnaṃ paṇṇaṃ vā sāsanaṃ vā gahetvā tattha tattha gamanaṃ. Pahiṇagamanaṃ vuccati gharā gharaṃ pesitassa khuddakagamanaṃ. Anuyogo nāma tadubhayakaraṇaṃ. Tasmā dūteyyapahiṇagamanānuyogāti evamettha attho veditabbo.
4. 秤欺诳经的注释
4. Tulākūṭasuttavaṇṇanā
11641164. 在“秤欺诈”等中,“欺诈”就是欺骗。其中,秤欺诈有四种:形状欺诈、部位欺诈、握持欺诈、暗藏欺诈。其中,所谓形状欺诈,就是做两杆形状相同的秤,收进时用大秤,给出时用小秤。所谓部位欺诈,就是收进时用手在后端压秤杆,给出时在前端压。所谓握持欺诈,就是收进时握绳子的根部,给出时握绳子的末端。所谓暗藏欺诈,就是把秤杆掏空,在里面放进铁粉,收进时把有铁粉的那一端放在后面,给出时放在前面。
1164. Tulākūṭādīsu kūṭanti vañcanaṃ. Tattha tulākūṭaṃ tāva rūpakūṭaṃ, aṅgakūṭaṃ, gahaṇakūṭaṃ, paṭicchannakūṭanti catubbidhaṃ hoti. Tattha rūpakūṭaṃ nāma dve tulā samarūpā katvā gaṇhanto mahatiyā gaṇhāti, dadanto khuddikāya deti. Aṅgakūṭaṃ nāma gaṇhanto pacchābhāge hatthena tulaṃ akkamati, dadanto pubbabhāge. Gahaṇakūṭaṃ nāma gaṇhanto mūle rajjuṃ gaṇhāti, dadanto agge. Paṭicchannakūṭaṃ nāma tulaṃ susiraṃ katvā anto ayacuṇṇaṃ pakkhipitvā gaṇhanto taṃ pacchābhāge karoti, dadanto aggabhāge.
“铜器”是指金制的钵器,用这种手段来骗人,就叫“铜器欺诈”。怎么骗呢?先做一个金钵,再把另外两三个铜钵做成金色的样子。然后走到乡下,进入某个富人家,说:“买些金器吧。”对方问价钱时,他们就装作愿意以比市价更便宜的价钱卖出去。对方说:“怎么知道这些是金的呢?”他们就说:“你们检验一下再买吧。”于是把金钵在石头上摩擦,然后把所有钵都交给对方,自己就走了。
Kaṃso vuccati suvaṇṇapāti, tāya vañcanaṃ kaṃsakūṭaṃ. Kathaṃ? Ekaṃ suvaṇṇapātiṃ katvā aññā dve tisso lohapātiyo suvaṇṇavaṇṇā karonti. Tato janapadaṃ gantvā, kiñcideva aḍḍhakulaṃ pavisitvā, ‘‘suvaṇṇabhājanāni kiṇathā’’ti vatvā, agghe pucchite samagghataraṃ dātukāmā honti, tato tehi ‘‘kathaṃ imesaṃ suvaṇṇabhāvo jānitabbo’’ti vutte ‘‘vīmaṃsitvā gaṇhathā’’ti suvaṇṇapātiṃ pāsāṇe ghaṃsitvā sabbapātiyo datvā gacchanti.
伪度量有三种:破心、破顶髻、破绳。其中,破心是在量酥油、芝麻油等液体时用的手法。收进时,他们用底部有洞的量器,嘴上说“慢慢倒”,却让大量液体漏进下面的容器,然后收取;付出时,却把洞堵上,飞快灌满再交给对方。破顶髻是在量芝麻、稻谷等颗粒物时用的手法。收进时,他们慢慢把颗粒物堆出高高的尖顶来量;付出时,却猛地把尖顶弄塌再给出去。破绳是在丈量田地时用的手法。那些拿不到贿赂的人,会把一块并不大的田当成大田来丈量。
Mānakūṭaṃ hadayabheda-sikhābheda-rajjubhedavasena tividhaṃ hoti. Tattha hadayabhedo sappitelādiminanakāle labbhati . Tāni hi gaṇhanto heṭṭhāchiddena mānena ‘‘saṇikaṃ āsiñcā’’ti vatvā antobhājane bahuṃ paggharāpetvā gaṇhāti, dadanto chiddaṃ pidhāya sīghaṃ pūretvā deti. Sikhābhedo tilataṇḍulādiminanakāle labbhati. Tāni hi gaṇhanto saṇikaṃ sikhaṃ ussāpetvā gaṇhāti, dadanto vegena sikhaṃ bhindanto deti. Rajjubhedo khettavatthuminanakāle labbhati. Lañjaṃ alabhantā hi khettaṃ amahantaṃ mahantaṃ katvā minanti.
5. 贿赂经的注释
5. Ukkoṭanasuttavaṇṇanā
1165在“非法交涉”等项中,“非法交涉”是指为了把有主之物变成无主之物而收受贿赂。“欺诳”是指用种种手段欺骗他人。这里有一个事例:据说,有个猎人捉了一只鹿和一只小鹿,正往回走。一个骗子问他:“喂,朋友,这鹿值多少钱?这小鹿值多少钱?”猎人答:“鹿两个迦哈波那,小鹿一个迦哈波那。”骗子给了一个迦哈波那,取走小鹿,走了一小段路又折返,说道:“喂,朋友,我不需要这小鹿了,把那只鹿给我吧。”猎人说:“那你得给我两个迦哈波那。”骗子说:“喂,朋友,我之前不是已经给过一个迦哈波那了吗?”猎人答:“是,你给过了。”骗子说:“那你也把这小鹿拿回去。这样,那一个迦哈波那,加上这只也值一个迦哈波那的小鹿,正好凑成两个迦哈波那。”猎人觉得他说得有理,便收下小鹿,把鹿给了骗子。
1165.Ukkoṭanādīsu ukkoṭananti sāmike assāmike kātuṃ lañjaggahaṇaṃ. Vañcananti tehi tehi upāyehi paresaṃ vañcanaṃ. Tatridamekaṃvatthu – eko kira luddako migañca migapotakañca gahetvā āgacchati. Tameko dhutto ‘‘kiṃ, bho, migo agghati, kiṃ migapotako’’ti?, Āha. ‘‘Migo dve kahāpaṇe, migapotako eka’’nti ca vutte kahāpaṇaṃ datvā, migapotakaṃ gahetvā thokaṃ gantvā nivatto ‘‘na me, bho, migapotakena attho, migaṃ me dehī’’ti āha. Tena hi dve kahāpaṇe dehīti. Nanu, bho, mayā paṭhamaṃ eko kahāpaṇo dinnoti. Āma dinnoti. Imampi migapotakaṃ gaṇha, evaṃ so ca kahāpaṇo, ayañca kahāpaṇagghanako migapotakoti dve kahāpaṇā bhavissantīti. So ‘‘kāraṇaṃ vadatī’’ti sallakkhetvā migapotakaṃ gahetvā migaṃ adāsīti.
所谓“诡计”,就是通过咒术或幻术,把不是手镯的说成手镯,把不是宝石的说成宝石,把不是金子的说成金子,用假货来骗人。“奸诈勾结”就是歪曲不实的勾结。这其实也就是前面那些“非法交涉”等的同义词。所以在这里应当这样理解:非法交涉的奸诈勾结、欺诳的奸诈勾结、诡计的奸诈勾结。有些人把“先展示一物,再暗中换成另一物交付”说成是“奸诈勾结”,但那种情况其实已经包含在“欺诳”里了。
Nikatīti yogavasena vā māyāvasena vā apāmaṅgaṃ pāmaṅganti amaṇiṃ maṇinti, asuvaṇṇaṃ suvaṇṇanti katvā patirūpakena vañcanaṃ. Sāciyogoti kuṭilayogo. Etesaṃyeva ukkoṭanādīnametaṃ nāmaṃ. Tasmā ukkoṭanasāciyogā vañcanasāciyogā nikatisāciyogāti evamettha attho daṭṭhabbo. Keci aññaṃ dassetvā aññassa parivattanaṃ sāciyogoti vadanti. Taṃ pana vañcaneneva saṅgahitaṃ.
6-11. 切割经等注释
6-11. Chedanasuttādivaṇṇanā
1166-71在“切割”等条目中,“切割”指砍手等。“杀”就是死亡。“缚”指用绳子等捆绑。“掠夺”有两种:雪中掠夺和丛莽中掠夺。下雪的时候,靠着雪隐蔽起来,抢劫路上行走的人,这叫雪中掠夺;靠着丛林等隐蔽起来抢劫,这叫丛莽中掠夺。
1166-71.Chedanādīsu chedananti hatthacchedanādi. Vadhoti maraṇaṃ. Bandhoti rajjubandhanādīhi bandhanaṃ. Viparāmosoti himaviparāmoso, gumbaviparāmosoti duvidho. Yaṃ himapātasamaye himena paṭicchannā hutvā maggapaṭipannaṃ janaṃ musanti, ayaṃ himaviparāmoso. Yaṃ gumbādipaṭicchannā musanti, ayaṃ gumbaviparāmoso.
“掠夺”是指对村落、市镇等进行洗劫。“暴力行为”就是强暴的举动:闯进人家屋里,把刀架在人们胸口,强取想要的东西。就这样,他们远离了切割、杀害、捆绑、抢劫、掠夺、暴力行为。其余各处的内容都很容易理解。
Ālopo vuccati gāmanigamādīnaṃ vilopakaraṇaṃ. Sahasākāroti sāhasakiriyā, gehaṃ pavisitvā, manussānaṃ ure satthaṃ ṭhapetvā, icchitabhaṇḍaggahaṇaṃ. Evametasmā chedanavadhabandhanaviparāmosaālopasahasākārā paṭiviratā. Sesaṃ sabbattha uttānatthamevāti.
到这里为止,确实——
Ettāvatā hi –
观行善巧、智慧明利之修行者,饶益良多;
为释《相应部》殊胜经义,乃造斯注。
我怀着让正法长久住世的心愿,
这部名为《显扬真义》的义注是精妙的,已经着手撰写。
这部注疏确实是吸取了《大注疏》的精华才完成的。
以七十八个诵分量的巴利圣典为依据。
《清净道论》也有五十九个诵分的篇幅;
因为这是为了阐明诸经的义理而造的。
是故,此义注与彼为侣,依诵分之数而计,
尚亏少许,未及三千七百。
依诵分而计,其数一百三十七;
如是宣示大寺住众之教说。
我在写这部书时,从根本注疏中提取了精华;
愿以这所积累的福德,让一切世间众生都得到安乐。
为了达成这件事,由尊者周帝巴拉长老,
以清净戒行和善巧宣说真理的智慧。
“愿为令圣教光耀、具诸善德而向我祈请者,
所证得之福德,亦令众生同获安乐。”
‘‘Bahukārassa yatīnaṃ vipassanācāranipuṇabuddhīnaṃ, Saṃyuttavaranikāyassa atthasaṃvaṇṇanaṃ kātuṃ. ‘‘Saddhammassa ciraṭṭhitimāsisamānena yā mayā; Nipuṇā aṭṭhakathā āraddhā sāratthapakāsinī nāma. ‘‘Sā hi mahāaṭṭhakathāya sāramādāya niṭṭhitā esā; Aṭṭhasattatimattāya pāḷiyā bhāṇavārehi. ‘‘Ekūnasaṭṭhimatto visuddhimaggopi bhāṇavārehi; Atthappakāsanatthāya āgamānaṃ kato yasmā. ‘‘Tasmā tena sahāyaṃ aṭṭhakathā bhāṇavāragaṇanāya; Thokena aparipūraṃ sattatiṃsasataṃ hoti. ‘‘Sattatiṃsādhikasata-parimāṇaṃ bhāṇavārato evaṃ; Samayaṃ pakāsayantiṃ mahāvihārādhivāsīnaṃ. ‘‘Mūlaṭṭhakathāya sāramādāya mayā imaṃ karontena; Yaṃ puññamupacitaṃ tena hotu sabbo sukhī loko. ‘‘Etissā karaṇatthaṃ therena bhadantajotipālena; Sucisīlena subhāsitassa pakāsayantañāṇena. ‘‘Sāsanavibhūtikāmena yācamānena maṃ subhaguṇena; Yaṃ samadhigataṃ puññaṃ tenāpi jano sukhī bhavatū’’ti.
这部《显了真义》——《相应部》注疏,是由那位长老所造。他被尊长们称为“佛音”(觉音)。他具备极清净的信、慧、精进,以此庄严自身;又具足戒、行、正直、柔和等种种功德;有能力深入自宗与他宗的义理密林;具足智慧与明辨。在包含三藏教理及其义注的世尊教法中,他以无碍智慧的光辉,成为大注释家;他造论圆满,言辞悦意,流出甘美、高尚、优美的文辞;他说理恰当、言而有益,是最殊胜的论师、大诗人,具足无碍解。他在以六神通等种种功德庄严的超人法上,智慧善得安立;他是长老传承的明灯,是大寺住长老传承的庄严,拥有广大而清净的智慧。
Paramavisuddhasaddhābuddhivīriyappaṭimaṇḍitena sīlācārajjavamaddavādiguṇasamudayasamuditena sakasamayasamayantaragahanajjhogāhaṇasamatthena paññāveyyattiyasamannāgatena tipiṭakapariyattippabhede sāṭṭhakathe satthusāsane appaṭihatañāṇappabhāvena mahāveyyākaraṇena karaṇasampattijanitasukhaviniggatamadhurodāravacanalāvaṇṇayuttena yuttamuttavādinā vādīvarena mahākavinā pabhinnapaṭisambhidāparivāre chaḷabhiññādippabhedaguṇappaṭimaṇḍite uttarimanussadhamme suppatiṭṭhitabuddhīnaṃ theravaṃsappadīpānaṃ therānaṃ mahāvihāravāsīnaṃ vaṃsālaṅkārabhūtena vipulavisuddhabuddhinā buddhaghosoti garūhi gahitanāmadheyyena therena katā ayaṃ sāratthappakāsinī nāma saṃyuttanikāyaṭṭhakathā.
愿它暂时留在世间,为那些寻求超越世间的人;
它向善男子们指出戒清净的方法。
“只要‘佛陀’这个名号还在,对于那位心地清净、如如不动的圣者来说,
在这世间,那位世间至尊、大仙人的‘佛陀’名号仍在流传。”
‘‘Tāva tiṭṭhatu lokasmiṃ, lokanittharaṇesinaṃ; Dassentī kulaputtānaṃ, nayaṃ sīlavisuddhiyā. ‘‘Yāva buddhoti nāmampi, suddhacittassa tādino; Lokamhi lokajeṭṭhassa, pavattati mahesino’’ti.