8. 大顶生王故事中的次第说法
8. Mahāmandhātuvatthumhi ayamānupubbīkathā
嗜法者品解释 · 41 段
据说,从此九十一劫之前,有一位名叫维巴斯的正自觉者出现在世间,转动了殊胜的法轮,受到包括天神在内的世间大众的敬奉,住在班度马提城。那时,这位顶生王就出生在那座城里,成了一个做针线活的人,靠针线手艺维持生活。当时,全城居民都邀请以佛陀为首的比丘僧团,举行了盛大的布施。于是他心想:全城居民都在做布施,只有我因为太穷困,成了唯一没做的人。如果今天我不种下种子,就没办法从这苦难中解脱出来。他赶紧去找针线活干,挣到一点本钱,想用这点钱也做一份布施,却没有机会。他去了市场,拿到一些王豆,装满了一个盒子,带着它来到以佛陀为首的比丘僧团用斋的地方,站在那里心想:现在我已经没有机会把食物放进哪怕一位比丘的钵里了。我干脆把这些东西往空中撒吧,但愿落下来时能掉进某位比丘的钵里,那样对我来说,就能长久地带来利益和快乐。他内心清净,把东西向上抛了出去。那些东西落下来时,因为随从天神和世尊威力的缘故,没有掉到外面,而是从世尊开始,一一落进了所有比丘的钵里。他见到这不可思议的景象,内心充满净信,在头顶合掌而立,这样发愿。
Ito kira ekanavutikappamatthake vipassīnāma sammāsambuddho loke uppajjitvā pavattavaradhammacakko sadevakehi lokehi pūjiyamāno bandhumatīnagare paṭivasati. Tadā so mandhātā tasmiṃ nagare tunnakāro hutvā nibbatti. Tunnakārakammena jīvikaṃ kappento viharati. Tadā sakalanagaravāsino buddhapamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ nimantetvā mahādāna madaṃsu. Atha so evaṃ cintesi, sabbepime nagaravāsino dānaṃ dadanti. Ahamekova seso duggatattā, yajjāhamajja bījaṃ na ropemi, imamhā dukkhā na parimuccissāmīti. So vegena tunnakārakammaṃ pariyesitvā kiñcimūlaṃ labhitvā tena ekassāpi dānaṃ dātuṃ okāsa maladdhā āpaṇaṃ gantvā rājamāsake gahetvā caṅkoṭakaṃ pūretvā ādāya buddhapamukhassa bhikkhusaṅghassa bhattaggaṃ gantvā ṭhito evaṃ cintesi, natthi dāni okāsaṃ ekassāpi bhikkhuno patte okirituṃ, addhāhaṃ ime ākāse vikirissāmīti appevanāma patamānānaṃ ekassāpi bhikkhuno patte ekampi pateyya, taṃ me bhavissati dīgharattaṃ hibhāya sukhāyāti pasannamānaso uddhaṃ khipi, ta to patamānā te parivārikadevatānañca bhagavato ānubhāvenaca bahi apatitvā bhagavantamādiṃ katvā sabbesaṃ bhikkhūnaṃ patteyeva patiṃsu. Atha so taṃ acchariyaṃ disvā pasannamānaso sirasi añjaliṃ paggayha ṭhito evaṃ patthanamakāsi.
凭着我这份善行和虔诚的信仰,仙人之尊啊:
愿我在生生世世中,都成为享受欲乐者里最殊胜的那一个。
Iminā me adhikārena, pasādena yatissare; Kāmabhogīnahaṃ aggo, bhaveyyaṃ jātijātiyaṃ.
每当击掌之后,我仰望虚空;
愿七宝之雨永远降下。
Paharitvā yadā pāṇiṃ, olokemi nabhotalaṃ; Sattaratanasampannaṃ, vassaṃ vassatu sabbadāti.
从那以后,他在天界和人间之间不断流转受生,享受了极大的天界福报。在这个贤劫初期,他成为一位名叫大集会的国王。他的儿子叫罗阇,罗阇的儿子叫胜罗阇,胜罗阇的儿子叫善贤,善贤的儿子叫胜善贤。胜善贤的儿子叫伍波萨他,伍波萨他的儿子投生后叫顶生王。顶生王具足七宝和四种神通,治理转轮王的国土。他把左手一弯,用右手一碰,天空中就像天云一样,降下齐膝深的七宝之雨。他就是这样的不可思议。他八万四千年做孩童游戏,八万四千年做副王治理国家,八万四千年做转轮王治理国家,而他的寿命则是无法计算的。有一天,他无法满足对欲望的渴求,就表现出不满的样子。大臣们问:“大王,您为什么不满呢?”他说:“诸位,我观察自己的福业,这个王位还不够用。到底哪个地方才是可爱的呢?”大臣们说:“大王,天界才是。”于是他把轮宝抛向空中,和随从一起前往四大天王天。这时,四位天王手持天界的花环和香料,被天众围绕,前来迎接,把他带到四大天王天,给了他王位。他被自己的随从围绕,在那里治理国家,过了很长一段时间。他在那里也无法满足渴求,又表现出不满的样子。于是四位天王问:“大王,您为什么不满呢?”他说:“比这个天界,到底哪个地方才是可爱的呢?”他们说:“大王,比起其他天界,我们这里就像侍奉人的人一样。三十三天比这里可爱一百倍。”顶生王又把轮宝抛向空中,被自己的随从围绕,朝三十三天出发。这时帝释天神手持天界的花环和香料,被天众围绕,前来迎接,抓住他的手说:“大王,请来这里。”于是国王被天众围绕而行,这时他的导引宝带着轮宝,和随从一起下降到人间,进入自己的家。帝释天神把顶生王带到自己的宫殿,把天界分成两份,把自己的王位从中间分开,给了他一份。从那以后,两位国王共同治理国家。这样过了很久,帝释天神寿命耗尽,经过大约36,460,000,000岁后死去。另一位帝释天神又出生了,他也同样治理天界王位,寿命耗尽后死去。这样算来,有三十六位帝释天神死去,而顶生王却一直以人间的身体治理天界王位。这样过了很久,他的欲望越来越强烈。他想:“我要半个王国做什么?我要杀死帝释天神,独自称王。”然而帝释天神是杀不死的,而这种欲望正是毁灭的根本。
So tato paṭṭhāya devamanussesu saṃsaranto mahantaṃ dibbasampattiṃ anubhavitvā imasmiṃ bhaddakappe ādimhi mahāsammato nāma rājā ahosi. Tassa putto rojo nāma. Tassa putto vararojo nāma, tassa putto kalyāṇo nāma, tassa putto varakalyāṇo nāma. Varakalyāṇassa putto uposatho nāma. Uposathassa putto mandhātā nāma hutvā nibbatti. So sattahi ratanehi catūhi ca iddhīhi samannāgato cakkavattirajjaṃ kāresi, tassa vāmahatthaṃ sammiñjitvā dakkhiṇahatthena appoṭṭhite ākāsato dibbameghā viya jaṇṇuppamāṇaṃ sattaratanavassaṃ vassati. Evarūpo acchariyo ahosi. So caturāsītivassasahassāni kumārakīḷaṃ kīḷi. Caturāsītivassasahassāni oparajjaṃ kāresi. Caturāsītivassasahassāni cakkavattirajjaṃ kāresi, āyu panassa asaṅkhyeyyaṃ ahosi. So ekadivasaṃ kāmataṇhaṃ pūretuṃ asakkonto ukkaṇṭhitākāraṃ dassesi, amaccā deva kinnakho ukkaṇṭhā sīti pucchiṃsu. So bhaṇe mayhaṃ puññakamme olokiyamāne imaṃ rajjaṃ nappahoti, katarannu kho ṭhānaṃ ramaṇīyanti. Devaloko mahārājāti. So cakkaratanaṃ abbhukkiritvā parisāya saddhiṃ cātumahārājikadevalokaṃ agamāsi, athassa cattāro mahārājāno dibbamālagandha- hatthā devagaṇaparivutā paccuggamanaṃ katvā taṃ ādāya cātumahārājikadevalokaṃ gantvā rajjaṃ adaṃsu, tassa parisāya parivutassa tasmiṃ rajjaṃ karontassa dīgho addhā vītivatto. So tatthapi taṇhaṃ pūretu masakkonto ukkaṇṭhitā kāraṃ dassesi. Tato cattāro mahārājāno kinnukho mahārāja ukkaṇṭhitoti pucchiṃsu. Imamhā devalokā katarannu kho ṭhānaṃ ramaṇīyanti, deva paresaṃ upaṭṭhākamanussasadisā mayaṃ. Tāvatiṃsadevaloko ito sataguṇena ramaṇīyoti. Mandhātā cakkaratanaṃ abbhukkiritvā attano parisaparivuto tāvatiṃsābhimukho pāyāsi, athassa sakko devarājā dibbamālagandhahattho devagaṇaparivuto paccuggamanaṃ katvā taṃ hatthe gahetvā ito ehi mahārājāti āha. Tato rañño devagaṇaparivutassa gamanakāle pariṇāyakaratanaṃ cakkaratanaṃ ādāya saddhiṃparisāya manussapathaṃ otaritvā attano gharaṃ pāvisi. Sakko mandhātuṃ sakkabhavanaṃ netvā devatā dve koṭṭhāse katvā attano rajjaṃ majjhe bhinditvā adāsi. Tato paṭṭhāya dvepi rājano rajjaṃ kāresuṃ. Evaṃ kāle gacchante sakko saṭṭhisatasahassādhikāni tissoca vassakoṭiyo āyuṃ khepetvā cavi. Añño sakko nibbatti, sopi tatheva devarajjaṃ kāretvā āyukkhayena cavi, etenu pāyena chattiṃsa sakkā caviṃsu, mandhātā pana manussaparihārena devarajjaṃ kāresiyeva, tassevaṃ kāle gacchante bhīyyoso mattāya kāmataṇhā uppajji, so kimme upaḍḍharajjena. Sakkaṃ māretvā ekarajjaṃ karissāmīti cintesi. Sakkaṃ pana māretuṃ na sakkā, kāmataṇhā panesā vipattimūlā. Tathāhi.
在这里,贪得无厌的人被过度的贪欲击垮,心想:“此中之乐更好。”
无论在此世还是他世,都永远得不到任何安乐。
Varamatra sukhantyatra, atricchāvihato naro; Idhavā paratthavā kiñci, na sātaṃ vindate sadā.
忧愁从渴爱中产生,
恐惧从渴爱中产生。
已经摆脱渴爱的人,
没有忧愁,哪来的恐惧?
Taṇhāya jāyate soko, Taṇhāya jāyate bhayaṃ; Taṇhāya vippamuttassa, Natthi soko kuto bhayaṃ.
在这里,被渴爱奴役的人,会遭遇来自国王、盗贼等的灾祸;
他会遭遇断手之类的痛苦,备受折磨。
Taṇhādāso naro ettha, rājacorādisambhavaṃ; Hattacchedādikaṃ dukkhaṃ, pāpuṇāti vihaññati.
贪欲生起,众生常失——
田宅金银,牛马仆从。
智者应当尽全力断除贪欲。
Yena lobhena jātena, sadā jīyanti pāṇino; Khettaṃ vatthuṃ hiraññaṃca, gavāssaṃ dāsaporisaṃ; Sabbatthāmena so lobho, pahātabbova viññunāti.
从那以后,他被过度的贪欲所击垮,寿命的维系力开始衰退,衰老侵袭了他的身体。要知道,人的身体在天界是不会毁坏的。于是他就这样从天界坠落,进入了邦度马提城的花园。守园人把他到来的消息报告给了王室。国王从王宫赶来,就在花园里让人铺设了座位。于是顶生王在花园中铺好的座位上躺下,作出了不再起身的姿势。这时大臣们问道:“大王,在您之后,我们该说些什么呢?”他回答说:“在我之后,你们应当把这件事告诉大众:顶生大王在两千小洲环绕的四大洲中行使转轮王的统治,在四大天王天中行使统治,在三十六位天王的寿命限度内于天界行使统治,然后命终了。”他这样说完之后就去世了,随业而去。为了阐明这个道理,世尊在四众弟子集会中说了以下这些偈颂。
Tato atricchāvihatassa tassa āyusaṅkhāro parihāyi, jarā sarīraṃ pahari, manussasarīrañhi nāma na devalokebhijjati, tatha so devalokā bhassitvā bandhumatīnagaruyyānaṃ pāvisi, uyyānapālo tassa āgatabhāvaṃ rājakulaṃ nivedesi. Rājā rājakulā āgantvā uyyāneyeva āsanaṃ paññāpesi. Tato mandhātā uyyāne paññattavarāsane nipanno anuṭṭhānaseyyaṃ kappesi. Tato amaccā deva tumhākaṃ parato kinnu kathesāmāti pucchiṃsu, mama parato tumhe imaṃ sāsanaṃ mahājanassa katheyyātha, mandhātumahārājā dvisahassadīpaparivāresu catūsu mahādīpesu cakkavattirajjaṃ kāretvā cātumahārājikesu rajjaṃ kāretvā chattiṃsasakkānaṃ āyuparimāṇena devaloke rajjaṃ kāretvā kālamakāsīti. So evaṃ vatvā kālaṃkatvā yathākammaṃ gatoti imamatthaṃ pakāsetuṃ bhagavā catumahāparisamajjhe imā gāthāyo āha.
日月所行之处,旋转着照耀各方,光明闪耀;
凡是依大地而活的众生,全都是顶生王的奴仆。
Yāvatā candimasuriyā, pariharanti disā bhanti virocanā; Sabbeva dāsā mandhātā, ye pāṇā pathavinissitā.
就算天上落下金钱雨,在诸欲中也找不到满足。
欲乐带来的享受很少,苦却很多,智者这样如实了知。
Na kahāpaṇavassena, titti kāmesu vijjati; Appassadā dukhā kāmā, iti viññāya paṇḍito.
即使在天界的诸欲中,他也得不到喜乐;
他乐于渴爱的灭尽,是正自觉者的弟子。
Api dibbesu kāmesu, ratiṃso nādhigacchati; Taṇhākkhayarato hoti, sammāsambuddhasāvakoti.
听了这话之后,许多人证得了初果等果位。
Taṃ sutvā bahū sotāpattiphalādīni pāpuṇiṃsūti.
如是,定趣向、于菩提无上者,
将渴爱置于己力之下;施与苦。
像我这样趣向不定的人,还有什么好说的呢?
你们要舍弃它,这样想过之后,贤者们,就应当归敬三事。
Iti gatiniyatānaṃ bodhiyā uttamānaṃ; Sakavasamupanetvā deti dukkhātitaṇhā; Aniyatagatikānaṃ kā kathā mādisānaṃ; Jahatha tamiti mantvā bho bhajavho tivatthuṃti.