韦萨米达的故事中,这是渐次说法。
7. Vessāmittāya vatthumhi ayamānupubbīkathā
嗜法者品解释 · 60 段
据说,在赡部洲的憍赏弥城,憍赏弥王有一位名叫韦萨蜜达的首席王后。那时,世尊正与大比丘僧团一起四处游化,住在憍赏弥。就在那段时间,她跟国王一起去精舍,听到世尊以无与伦比的佛陀威仪、用甜美悦耳的声音说法,生起了净信,皈依三宝,成为佛陀的信奉者,安心住下。后来,那位国王的边境敌王为了争夺王位,备好军队,送来书信说:要么交出王位,要么开战。国王听到这个消息,率领大军前往战场,带着首席王后一同出发,在营地安顿下来后,对她说:爱妃,在战场上,胜负是说不准的。如果我战败了,我会提前升起红旗。你看到这个信号,就直接回憍赏弥去。嘱咐完之后,他奔赴战场奋力厮杀。他知道自己已经败了,想起妻子,便升起红旗,一边战斗一边死在阵中。王后看到红旗,心想:我的丈夫一定是战败了。她吓得开始逃跑。叛王的士兵看见她,认出这是国王的首席王后,就带她去见自己的国王。叛王一见她,心生爱恋,命令大臣们:给她举行灌顶礼,立为王后。大臣们去向她请求,她说:我不需要什么灌顶。她不愿意。大臣们把这件事禀报给国王。国王把她叫来,问:你为什么不愿意?她这样回答。
Jambudīpe kira kosambinagare kosambirañño vessāmittānāma aggamahesī ahosi. Tadā bhagavā kosambiyaṃ paṭivasati mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ cārikaṃ caramāno. Tasmiṃ samaye sā raññā saddhiṃ vihāraṃ gantvā anopamāya buddhalīḷāya madhurena sarena desentassa bhagavato dhammaṃ sutvā pasannā saraṇesu patiṭṭhāya buddhamāmikā hutvā viharati. Athā parabhāge tassa rañño rajjatthāya paccantarājā yuddhasajjo rajjaṃ vā detu, yuddhaṃvāti paṇṇaṃ pahiṇi. Taṃ sutvā rājā mahatiyā senāya parivuto yuddhabhūmiṃ gacchanto mahesiyā saddhiṃ gantvā khandhāvāraṃ nivāsetvā tassā evamāha. Bhadde saṅgāmasīse jayaparājayo nāma na sakkā viññātuṃ. Sace me parājayo abhavissa, puretarameva rattapatākaṃ ussāpessāmi, tena abhiññāṇena tvaṃ kosambimeva gacchāhīti anusāsitvā saṅgāma maṇḍalaṃ gantvā mahāraṇaṃ karonto attano parājayabhāvaṃ ñatvā mātugāmaṃ saritvā rattaddhajaṃ ussāpetvā yujjhanto raṇe pati. Atha sā rattapatākaṃ disvā parājito nūna me sāmikoti bhayena palāyitumārabhi. Atha taṃ corarañño manussā disvā nūnāyaṃ rañño aggamahesīti ñatvā attano rājānaṃ dassesuṃ, rājā taṃ disvā paṭibaddhacitto mametaṃ abhisekaṃ karothāti amacce āṇāpesi. Amaccā taṃ abhisekatthāya yāciṃsu, sā na me bhaṇe abhisekenatthoti na icchi. Amaccā tamatthaṃ rañño ārocesuṃ. Rājā naṃ pakkosāpetvā kasmā na icchasīti pucchi. Sā evamāha.
大王,请好好听我所说的话。
我的丈夫今天死了,他曾经给我一切圆满。
Suṇohi sādhukaṃ deva, bhāsamānāya me vaco; Bhattā mayhaṃ mato ajja, sabbasampattidāyako.
如己心般为我灌顶后,他守护着我;
忆念者之忧火却灼烧其心。
Katvāna sobhisekaṃ maṃ, attano hadayaṃ viya; Pāleti taṃ sarantassā, sokaggi dahate manaṃ.
大王,若我为他人王后,
则不得脱彼苦;是故我不求彼。
Mahārāja sacaññassa, assa maggamahesikā; Tamhā dukkhā na muccāmi, tenāhaṃ taṃ na patthaye.
我被忧愁之火燃烧着,正陷在忧愁里,又怎能再把忧愁投入?
智者怎么会把稻草扔进燃烧的火里呢?
Sokagginā padittāhaṃ, soke sokaṃ kathaṃ khipe; Jalantaggimhī ko nāma, palālaṃ pakkhipe budho.
我念念思惟爱别离苦,
终未能脱此苦;是故我不复希求于彼。
Piyavippayogadukkhaṃ, taṃ cintayantī punappunaṃ; Tamhā dukkhā na muccāmi, tasmāhaṃ taṃ na patthayeti.
国王听了这话,被怒火冲昏了头,说:“你要是不肯接受灌顶,我就把你扔进火里!”说完就叫人堆起一大堆木柴,点上了火,等火烧得旺起来的时候,对她说:“进去!”于是她向国王哀求,开口说道。
Taṃ sutvā rājā kodhenābhibhūto sace nābhisiñcissasi, aggimhi taṃ pakkhipissāmīti vatvā mahantaṃ dārucitakaṃ kārāpetvā aggiṃ datvā ekapajjote jāte etta pavisāti āha. Atha sā yācantī rājānaṃ āha.
国王啊,恶人确实把无辜者投入火中;
他的恶果会现前,既在今生,也在他世。
Pāpo nippāpinaṃ rāja, pātanaṃ khalu pāvake; Hoti pāpaphalaṃ tassa, paccatteca paratthaca.
国王啊,于往昔之沙门与婆罗门,
于父母,于愚蒙之人,于病苦所缠之女子;
大王,杀害并不是被认可的事,所以我并不该被杀。
Purātanehi bhūpāla, samaṇabrahmaṇesuca; Mātāpitusu bālesu, rogenā turaitthisu; Nappasattho vadho deva, tasmāhaṃ na vadhārahāti.
国王听了这话,还是不肯相信,就命令手下人:抓住她的手脚,把她扔进火里。那些人照办了。就在被扔进火里的时候,她心里想:这里没有谁能救我,我只能依靠皈依本身了。于是她口中念着“皈依佛、皈依法、皈依僧”,心里也一直忆念着。她就这样落进火中,然而即便如此,那火竟连她身上的一个毛孔也无法烧热。她的身体变得清凉,仿佛进入了莲花苞中。国王看到这奇异之事,心生警醒,毛发竖立,急忙走近她,用双手将她扶起,让她躺到自己怀中,又让她坐在王座上,然后合掌站立,问道:“为什么这火不能烧你的身体?”她于是讲述其中的缘由。
Taṃ sutvāpi rājā asaddahanto manusse āṇāpesi. Etāya hatthapāde gahetvā aggimhi pakkhipathāti te tathā kariṃsu, atha sā aggimhi pakkhipamānā natthettha me koci paṭisaraṇoti saraṇameva saraṇaṃ karomīti cintetvā ‘‘buddhaṃ saraṇaṃ gacchāmi, dhammaṃ saraṇaṃ gacchāmi, saṅghaṃ saraṇaṃ gacchāmīti’’ vadantī manasāca anussarantī aggimhi pati, tathāvidhopi aggi tassā sarīre lomakūpamattampi uṇhākāraṃ kātuṃ nāsakkhi. Padumagabbhaṃ paviṭṭhā viya sītibhūtasarīrā ahosi. Rājā taṃ acchariyaṃ disvā saṃviggo lomahaṭṭhajāto vegena taṃ upasaṅkamitvā ubhohi hatthehi paggayha ure nipajjāpetvā rājāsane nisīdāpetvā añjaliṃ gaggayha ṭhito kasmā te taṃ aggi sarīraṃ mā paridahīti pucchi. Sā taṃ kāraṇaṃ kathentī eva māha.
母亲、父亲、亲属,还有眷属和善友;
咒语以及药物等,还有大威力的天神。
Mātā pitāca ñātīca, parivārāca sohadā; Manto sadhādayocāpi, mahesakkhāca devatā.
大王啊,这些和其他人,当众生遭遇怖畏时,
他们根本守护不了,因为已经舍弃了三皈依。
Eteca ññeca bhūpāla, sattānaṃ bhaya māgate; Rakkhituṃ neva sakkonti, hitvāna saraṇattayaṃ.
我以佛陀为皈依处,佛陀是我的皈依。
大王啊,凭那威光,炽燃的烈火没有烧到我。
Agāhaṃ buddhaṃ saraṇaṃ, buddho me saraṇaṃ iti; Tena tejena maṃ rāja, jalanto aggi no dahi.
我把法当作皈依处,法就是我的皈依。
大王啊,凭那威光,炽燃的烈火没有烧到我。
Agāhaṃ dhammaṃ saraṇaṃ, dhammo me saraṇaṃ iti; Tena tejena maṃ rāja, jalanto aggi no dahi.
我以僧团为皈依,僧团即是我所归处;
大王,凭此威德之力,炽燃烈火未能烧我。
Agāhaṃ saṅghaṃ saraṇaṃ, saṅgho me saraṇaṃ iti; Tena tejena maṃ rāja, jalanto aggi no dahi.
如此具有大威德,当下就能亲眼看见,来亲近就能见到。
摧毁种种灾祸,赐予种种成就。
Evaṃ mahānubhāvantaṃ, paccakkhaṃ ehipassikaṃ; Nāno paddava viddhaṃsiṃ, nānāsampattidāyakaṃ.
如果有众生不取受并持守三皈依,
无论在这一世还是在他世,他都不会得到安乐。
Saraṇattayañhi yo satto, na samādāya gaṇhati; Idhavā paratthavā loke, so sukhaṃ nānubhossati.
有众生认真受持三皈依,
无论在这一世还是他世,他都不会失去安乐。
Saraṇattayañhi yo satto, susamādāya gaṇhati; Idhavāparatthavā loke, so sukhā na vihāyati.
所以,大王,你也要受持三皈依;
它对你来说,在一切处都是保护、庇护和最终的归宿。
Tasmā tuvampi bhūpāla, gaṇhāhi saraṇattayaṃ; Taṃ te bhavati sabbattha, tāṇaṃ leṇaṃ parāyaṇanti.
国王听了这话,心里生起极大的净信,便请求她原谅,对她作了盛大的恭敬与尊重,说:“从今天起,你就是我的母亲。”把她安立在母亲的位置上后,就皈依了三宝。那时聚集在场的大众看见那个神通,在皈依和戒行上站稳之后,又做了布施等福德善业,随后各自随业而去。
Taṃ sutvā rājā ativiya pasannamānaso taṃ khamāpetvā mahantaṃ sakkārasammānaṃ katvā ajjappaṭṭhāya tvaṃ mama mātāti taṃ mātuṭṭhāne ṭhapetvā saraṇa magamāsi. Tasmiṃ sannipatitvā ṭhitamahājanā taṃ pāṭihāriyaṃ disvā saraṇesuca sīlesuca patiṭṭhāya dānādīni puññakammāni katvā yathākammaṃ gatāti.
她就只是这样领受了这最殊胜的皈依。
在熊熊燃烧的大火中间,得到了清凉。
护持最上皈依戒的你们,为何
既得不到诸有之乐,也终不得涅槃?
Iti saraṇavaraṃ sā kevalaṃ uggahetvā, Jalitadahanamajjhe sītibhāvaṃ alattha; Paramasaraṇasīlaṃ pālayantā kathaṃ vo, Na labhatha bhavabhogaṃ nibbutiñcāpi anteti.