6. 皈依长老的故事中，这段次第解说
6. Saraṇattherassa vatthumhi ayamānupubbīkathā
嗜法者品解释 · 53 段
在舍卫城，据说有一位名叫苏玛那的居士。他的妻子名叫苏俭巴蒂卡。他们在家过日子，后来生了一个儿子和一个女儿。当孩子们还小的时候，父母快要去世了，就把长子叫来，说：“孩子，我们没能把你安顿在合适的地方。我们家里所有的财产，你全都拿去。你要照顾好你这个妹妹，让她长大。”说完，就把妹妹的手放在长子的手里，然后去世了。长子在父母去世后，办完了葬礼，过了一段时间，把妹妹嫁到了一户门当户对的人家，自己也娶了妻子。后来，妹妹怀孕了，有一天对丈夫说：“夫君，我想见见我哥哥。”丈夫也说：“好，贤妻。”于是带着合适的礼物，和她一起出发了。那时，世尊穿好衣服，披好袈裟，由比丘僧团围绕，进城托钵，放出六色厚重的佛身光明。他们看见世尊，心生欢喜，五体投地礼拜，然后站在一旁。世尊看到这对夫妻有得度的善根因缘，就让他们皈依三宝、安立在戒律中，然后这样说：“什么时候你们生起了苦，就应当忆念如来。”事情就是这样。
Sāvatthiyaṃ kira sumano nāme ko gahapati ahosi. Tassa bhariyā sujampatikā nāma. Te agāraṃ ajjhāvasantā aparabhāge puttaṃca dhītaraṃca labhiṃsu. Atha tesaṃ daharakāleyeva mātāpitaro kālaṃ karontā jeṭṭhakaṃpakkositvā mayaṃ putta tuvaṃ patirūpe ṭhāne nivesituṃ nāsakkhimha, yaṃ no ghare vibhavaṃ, sabbaṃ taṃ gaṇha. Imāyaca te kaṇiṭṭhikāya vuddhiṃtvameva jānāhīti vatvā jeṭṭhakassa hatthe kaṇiṭṭhikāya hatthaṃ ṭhapetvā kālamakaṃsu. Atha so mātāpitunnaṃ accayena āḷāhanakiccaṃ katvā vasanto kālantarena kaṇiṭṭhikaṃ patirūpena kulena sambandhitvā sayampi dārapariggahamakāsi. Athāparabhāge tassa kaṇiṭṭhikā gabbhinī hutvā ekadivasaṃ sāmikaṃ āha, sāmi mama bhātaraṃ daṭṭhukāmāmhīti. Sopi sādhu bhaddeti anurūpena paṇṇākārena tāya saddhiṃ nikkhami. Tadā pana bhagavā sunivattho supāruto bhikkhusaṅghaparivuso piṇḍāya nagaraṃ pāvisi chabbaṇṇaghanabuddharaṃsiyo vissajjento, ta to te bhagavantaṃ disvā pasannacittā pañcapatiṭṭhitena vanditvā aṭṭhaṃsu, atha sattā tesaṃ jayampatikānaṃ upanissayasampattiṃdisvā te saraṇesuca sīlesuca patiṭṭhāpetvā evamāha, kadāci vo dukkhe uppanne tathāgato anussaritabboti. Tathāhi.
凡有任何恐惧生起，源于王贼等者；
那时当忆念正自觉者，不欲此灾祸。
Yaṃkiñci bhayamuppannaṃ, rājacorādisambhavaṃ; Tadā sareyya sambuddhaṃ, nicchantota dupaddavaṃ.
凡有灾祸生起，或由夜叉饿鬼所致；
尔时欲摆脱此灾祸者，当忆念正等觉。
Yaṃ ve upaddavaṃ hoti, yakkhapetā disambhavaṃ; Tadā sareyya sambuddhaṃ, nicchanto tadupaddavaṃ.
狮子、老虎、鬣狗、豹等猛兽出现；
那时，他忆念正觉者，想要消除那场灾祸。
Sīhabyagghataracchādi, puṇḍarīkādisambhavaṃ; Tadā sareyya sambuddhaṃ, nicchanto tadupaddavaṃ.
由日、火、风等，及水、雷电所生者；
尔时当念正觉尊，欲除彼灾患。
Yamātapaggi vātādi, udakāsanisambhavaṃ; Tadā sareyya sambuddhaṃ, nicchanto tadupaddavaṃ.
以热病等疾病，不平和，确实是生起。
那时，他忆念正觉者，想要消除那场灾祸。
Pajjarādīhi rogehi, visamo tuhisambhavaṃ; Tadā sareyya sambuddhaṃ, nicchanto tadupaddavaṃ.
若与死神兴斗战，纵是彼众生辈；
尔时希求己胜者，应当忆念佛陀。
Maccunā ce yadā yuddhaṃ, kare tenāpi jantunā; Saritabbo tadā buddho, patthentenattano jayanti.
他们听了世尊的教导，满心欢喜，礼拜之后便离开了。后来，那位长兄见他们回来了，就按礼数好好招待了一番。她的丈夫在那里住了几天，把妻子托付给长兄，说自己在村里还有事要办，就走了。接着，他的哥哥把妻子叫来，说：“贤妻，这里该做的活儿你都帮着做吧。”从那以后，她给她送水送饭，尽心服侍，可看到哥哥手脚和脖子上戴的饰品，心里生起了贪念，怎么也压不下去，于是就不吃东西，像生病一样蜷在床上躺着。后来他回到家里，见她那样躺着，就坐在床边问：“贤妻，你哪里不舒服？”她一声不吭，问了好几遍，才说：“我说不出口。”丈夫再三追问，她心里盘算：如果直说想要她的首饰，那不合适；要是说想要她身上那块上好的肉，他一定会杀了她，那首饰不就归我了吗？于是她说：“丈夫，我想要你妹妹身上那块上好的肉，要是得不到，我就活不成了。”他听了之后，用各种道理劝她说杀人是重罪，可怎么劝也劝不住。这时他已被她迷住了心窍，贪欲冲昏了头，糊里糊涂地就答应了，说：“好，你会得到的。”事情就这样发生了。
Tato te bhagavato vacanaṃ paṭinanditvā vanditvā agamaṃsu. Atha jeṭṭhako āgate te disvā yathānurūpaṃ sakkāra makāsi. Tassā sāmiko katipāhaṃ tattha vasitvā bhariyaṃ jeṭṭhakassa paṭipādetvā mama gāme kiccaṃ atthīti vatvā pakkāmi. Athassā bhātā bhariyaṃ pakkositvā āha bhadde imissā sabbaṃ kattabbaṃ karohīti. Sā tato paṭṭhāya tassā udakanna pānā dinā veyyāvaccaṃ kurumānā etissā hatthapādagīvūpagesu ābharaṇesu lobhaṃ uppādetvā taṃ vūpasametuṃ asakkontī āhārū pacchedaṃ katvā gilānāviya mañcakaṃ upagūhitvā nipati. Atha so gehaṃ gantvā taṃ tathā sayitaṃ disvā mañcake nisinno kiṃ bhadde aphāsukanti pucchi, sā tuṇhī hutvā katipayavāre pucchitā na sakkā kathetunti āha. Puna sāmikena gāḷhaṃ nibandhite sā cintesi, ujukaṃ mayā tassā piḷandhanaṃ patthemīti vutte na ppatirupaṃ, tassā pañcamadhura maṃsaṃ patthemīti vutte taṃ māressati, tadā piḷandhanāni mayhamevāti, tato sāmi tava kaṇiṭṭhikāya pañcamadhuramaṃsaṃ patthemi, alabhamānāya me jīvitaṃ natthīti āha, taṃ sutvā so anekapariyāyena manussamāraṇaṃ nāma bhāriyanti vatvā nivārentopi nivāretuṃ nāsakkhi, atha tāya paṭibaddhacitto kāmamucchito mohamūḷho hutvā sādhu labhissasīti tassā vacanaṃ sampaṭicchi. Tathāhi.
此世的利益在衰减，他世的利益也在衰减；
被女人掌控的人，会失去广大的利益。
Hāyanti idhalokatthā, hāyanti pāralokikā; Hāyanti mahatā atthā, ye itthīnaṃ vasaṅgatā.
这位是母亲，这位是父亲，这些是姐妹和兄弟。
那些被女人掌控的人，根本不知道什么是该敬重的人。
Esā mātā pitā eso, bhaginī bhātaro ime; Garutabbe na jānanti, ye itthīnaṃ vasaṅgatā.
此事是理非理，当作抑不当作；
受制女人之徒，为欲所盲不知。
Kāraṇākāraṇantetaṃ, kattabbaṃvā na vā idaṃ; Kāmandhattā na jānanti, ye itthīnaṃ vasaṅgatā.
凡为女人所制者，或杀众生，或通他妇；
或出虚妄之语。
Pāṇaṃ vā atipātenti, honti vā pāradārikā; Bhāsanti alikaṃ vācaṃ, ye itthīnaṃ vasaṅgatā.
破门行窃之类的偷盗、饮酒以及离间语；
凡是受女人控制的人，什么暴行都干得出来。
Sandhicchedādikaṃ theyyaṃ, majjapānaṃca pesunaṃ; Karonti sāhasaṃ sabbaṃ, ye itthīnaṃ vasaṅgatā.
呜呼世间希有事，令忆念者生怖畏；
为妻所制失自在，竟欲杀害亲姊妹。
Aho acchariyaṃ loke, sarantānaṃ bhayā vahaṃ; Bhariyāya vasaṃ gantvā, sodariṃhantumicchatīti.
这时，那个胆大妄为的男人对妹妹说：“来吧，亲爱的，我们去把别人欠父母的债讨回来。说不定债务人见到我们，就会把债还给我们。”她听了这话，答应了。他让她坐上一辆舒适的车子，好像要前往债务人所在的村庄一样，实际上却进入了密林深处，把车赶离道路停下，心里盘算着：“我要抓住正在哭喊的她，抓住她的手，把她砍死。”于是他抓住她的头发，将她摔倒在地。就在那一刻，她因为业力所产生的风开始涌动。她因为羞于兄长，说道：“哥哥，我因为业力所产生的风在涌动，请等到我生产。”但她无法阻止，还是生下了孩子。于是他想：“我要在这附近的榕树根下把她杀掉。”便抓住她的头发拖拽。那时她看着外甥的脸，出于对他的慈爱，哀求道：“看在你外甥的份上，请不要杀我。”但那个冷酷的人仿佛听不见她那悲悯的话语，仍然执意要杀她。于是那个少女心想，自己无依无靠，如果因为我的喊声引来任何人，给我哥哥带来灾祸，那是不合适的。出于对兄长的慈爱，她不出声，躺了下来，心中忆念着自己所皈依的依靠。这时，由于她对兄长的慈爱之力，以及她忆念皈依处的力量，住在那棵榕树上的天神心想：“如果这样的女人在这里被杀，我一定无法进入天神的集会。”于是天神像她的丈夫一样，把那个男人吓跑，安慰她说：“你不要害怕。”让她带着儿子坐上车子，当天就来到舍卫城，让她在城内一间厅堂中躺下，然后消失了。事情就是这样。
Atha so sāhasiko puriso bhagini eva māha, ehi amma amhākaṃ mātāpitunnaṃ iṇaṃ sādhessāma, appevanāma no disvā iṇāyikā iṇaṃ dassantīti, taṃ sutvā tāya sampaṭicchite sukhayānake nisīdāpetvā iṇāyikānaṃ gāmaṃ gacchanto viya mahāaṭaviṃpatvā yānaṃ maggā okkamma ṭhapetvā viravantimeva naṃ hatthe gahetvā chindissāmīti cintetvā kese gahetvā bhūmiyaṃ pātesi, tasmiṃ khaṇe tassā kammajavātā caliṃsu. Sā bhātulajjāya sāmi kammajavātā me caliṃsu, yā vā haṃ vijāyāmi, tāva upadhārehīti vadantīpi apanetuṃ asakkontī puttaṃ vijāyi, atha so taṃ samīpe vaṭarukkhamūle māressāmīti cikure gahetvā ākaḍḍhi, tasmiṃ kāle sā sāmi tava bhāgineyyassa mukhaṃ oloketvā tassa sinehenāpi maṃ na mārehīti vadantī yāci, atha so kakkhaḷo tassā taṃ kāruṇikavacanaṃ asuṇanto viya māretuṃ ussahateva, tato sā kumārikā attano asaraṇā cintesi, mama saddenā gantvā yo koci mama bhātu anayaṃ kareyya, taṃ na ppatirūpanti bhātusinehena nissaddā attanā gatitasaraṇaṃ āvajjamānā nipajji, athassā bhā ta ri mettānubhāvenaca anussaritasaraṇānubhāvenaca tasmiṃ nigrodhe adhivatthā devatā evarūpo mātugāmo ettha māritā abhavissā, addhāhaṃ devasamāgamaṃ pavisituṃ na labhissāmīti cintetvā etissā sā mi ko viya taṃ ta jje tvā palāpetvā tvaṃ mā bhāyīti samassāsetvā yā na ke sa pu ttaṃ kumāriṃ nisīdāpetvā taṃ divasameva sāvatthimāgamma antonagare sā lā ya naṃ nipajjāpetvā antaradhāyi. Tathāhi.
是一切成就的赐予者，是一切世间唯一的引导者；
即使只是用心去观想他，天神们也会确实守护这个人。
Sabbasampattidātāraṃ, sabbalokekanāyakaṃ; Manasāpi yo vibhāveti, taṃ ve pālenti devatā.
哪怕只是片刻，如果有人熟练地修习慈心，
诸天神确实也会守护他，并因供养而令他欢喜。
Muhuttampica yo mettaṃ, bhāveti yadi sādhukaṃ; Taṃ ve pālenti devāpi, tosayanti upāyanāti.
后来，她的丈夫出城去，路上看见自己的妻子，就问：“你什么时候来的？是谁把你带来的？”她不知道是天神把她带来的，就说：“你在说什么呀？不就是你带我来的吗？”他又说：“这怎么可能？从在你娘家村子见到你那天算起，到今天已经四个月了，这么久我都没见过你，你怎么会跟我一起到这里来？”她听了这话，就说：“既然这样，你别把这件事说出去，夫君。”然后把自己经历的一切详细讲给他听。丈夫听完，心里非常震惊，充满恐惧，就把她带回了自己家。之后过了几天，等她休息好了，夫妻两人一起去邀请佛陀，做了盛大的布施，顶礼佛陀后坐在一边。这时，她因为皈依和持戒的功德力量，说明自己得以保全性命，又让儿子去顶礼佛陀，给他取名叫“皈依”。佛陀知道他们两人的心意，就为他们说了相应的法。说法结束时，夫妻二人都证得了入流果。后来，她的儿子皈依童子二十岁时，在佛陀的教法中出家，修习观禅不断增长，最终证得阿拉汉果，被称为皈依长老。
Tato tassā pana sāmiko nagarā nikkhamma gacchanto attano bhariyaṃ disvā tvaṃ kadā āgatā, kenānītāsīti pucchi. Sā devatāya ānītabhāvaṃ ajānantī kiṃ tvaṃ bhaṇasi, nanu tayā ānītāmhīti, sopi kiṃbhoti bhaṇasi, tava bhātugāme diṭṭhakālato ppatuti ajja cattāro māsā jātā, ettakaṃ kālaṃ tvaṃ na diṭṭhapubbā, kathaṃ tvaṃ mayā saddhiṃāgatāti pucchi. Sā taṃ sutvā tenahi māññassa imaṃ rahassaṃ kathehi sāmīti vatvā bhā ta rā attano kataṃ sabbaṃ vitthārena kathesi. Taṃ sutvā tassa sāmiko saṃviggo bhayappatto hutvā taṃ attano gehaṃ pāpesi, tato katipāhaṃ tāya vissamite te ubhopi satthāraṃ nimantetvā mahādānaṃ datvā vanditvā ekamante nisīdiṃsu, atha sā bhagavato saraṇasīlānubhāvena attano jīvitapaṭilābhaṃ pakāsetvā attano puttaṃ bhagavantaṃ vandāpetvā saraṇotināmamakaṃsu, satthā te saṃ ajjhāsayaṃ ñatvā tadanurūpaṃ dhammaṃ desesi, desanāvasāne ubhopi sotāpannā ahesuṃ, athassā putto saraṇakumāro vīsatime vasse buddhasāsane pabbajitvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattaṃ patto saraṇattheronāma paññāyīti.
作如是念：纵仅刹那以心忆念天中天者，
亦得臻于最胜依处。
众生啊，你们了知世尊是功德汇聚之所在；
你们要以一切方式、在任何时候都皈依并持戒。
Khaṇamapi manasevaṃ devadevaṃ sarantā, Paramatarapatiṭṭhaṃ pāpuṇantīti mantvā; Bhavagati guṇarāsiṃ jānamānā janā bho; Bhajatha saraṇasīlaṃ sabbathā sabbakālanti.
