第5章 驯蛇人故事的次第解说
5. Ahituṇḍikassa vatthumhi ayamānupubbīkathā
嗜法者品解释 · 36 段
在这个贤劫里,据说在我们世尊之前,有一位名叫迦叶的导师出现在世间,把连同诸天神在内的整个世界从轮回大海中渡到彼岸,完成了一切诸佛应做的事业后便入灭了。就像太阳落山一样,他在色多毗城以无余涅槃界般涅槃。那时,整个南赡部洲的人们聚集起来,每人拿出一块价值千万的金砖,用来装饰外部;又每人拿出一块价值五百万(半俱胝)的金砖,以红砷石(manosilā)作泥土之用填满内部,建成一座宽达一由旬的大塔,举行盛大的供养。
那时,有一个耍蛇人,在村庄、城镇和王都之间靠让蛇表演来谋生。他来到一个村子,在那里让蛇表演,满心欢喜的村民们给了他各种食物和饮料。他喝了吃了之后,就在那里住下来,坐下了。据说那个村子里的人大多数都信奉三宝,所以他们在夜里睡觉时会念“礼敬佛陀”等等。可是那个耍蛇人持有邪见,不知道三宝的功德。因此,他听到他们这样说,自己也跟着嘲弄打趣地念“礼敬佛陀”。
后来有一天,他为了寻找一条能表演的蛇,在那里到处游荡。那时,有一位龙王朝拜迦叶佛的塔后,进入了一个蚁丘。那个耍蛇人看见后,迅速跑过去,念咒想抓住龙王。龙王听到咒语后发怒,想要杀死他,就追了上去。耍蛇人看见后,飞速逃跑,在一块石头上绊倒摔了下来,因为以前习惯了那句嘲弄的话,就一边摔一边念“礼敬佛陀”。那句话传进正在追赶他的龙王的耳朵里,就像甘露一样。于是龙王因为对三宝的恭敬,平息了怒火,说:“别怕,别怕。我被三宝咒力的绳索绑住了,所以我咬你不合适。今天我信服你了,送你一份礼物,拿去吧。”他给了三朵金花。就这样,三宝甚至能让凶恶的毒蛇心生欢喜。这里也有偈颂。
Imasmiṃ kira bhaddakappamhi amhākaṃ kira bhagavato pubbe kassaponāma satthā loke uppajjitvā sadevakaṃ lokaṃ saṃsārasāgarā tāretvā sabbabuddhakiccāni niṭṭhapetvā atthaṃ gato divasakaroviya setabyamhi anupādisesāya nibbāṇadhātuyā parinibbāyi, tadā sakalajambudīpavāsino manussā sannipatitvā ekekaṃ suvaṇṇiṭṭhakaṃ koṭiagghanakaṃ ratanavicittaṃ bahicinanatthāya ekekaṃ aḍḍhakoṭiagghanakaṃ abbhantarūpapūraṇatthaṃ manosilāya mattikākiccaṃ karontā yojanabbedhaṃ thūpaṃ katvā mahantaṃ sakkāraṃ karonti. Tadā eko ahituṇḍiko gāmanigamarājadhānīsu sappe kīḷāpetvā jīvikaṃ kappento ekaṃ gāmakaṃ patvā tattha sappe kīḷāpetvā santuṭṭhehi gāmavāsīhi dinnavividhopāyano khādanīyabhojanīyaṃ khā di tvā bhuñjitvā tattheva nivāsaṃ gahetvā nisīdi. Tasmiṃ kira gāmake manussā yebhuyyena ratanattayamāmakā. Tasmā te rattibhāge sayantā ‘‘namo buddhāyāti’’ evamādiṃ vadanti. So pana ahituṇḍiko micchādiṭṭhiko tiṇṇaṃ ratanānaṃ guṇaṃ na jānāti. Tasmā tesaṃ taṃ vacanaṃ sutvā sayampi ke ḷiṃ kurumāno parihāsavasena ‘‘namo buddhāyāti’’ vadati, athekadivasaṃ so attano kīḷāpanasamatthaṃ ekaṃ sappaṃ bhattha tattha pariyesamāno āhiṇḍati. Tadā eko nāgarājā kassapadasabalassa thū paṃ ga ntvā vanditvā ekaṃ vammikaṃ pavisati. Taṃ di svā ahituṇḍiko vegenā gantvā nāgarājaṃ gaṇhituṃ mantaṃ parijapi, so mantaṃ sutvā kujjhitvā taṃ māretukāmo anubandhi, taṃ di svā ahituṇḍiko ve ge na palāyanto ekasmiṃ pāsāṇe pakkhalitvā patamāno pubbevuttaparihāsa vacanaparicayena ‘‘namo buddhāyāti’’ vadanto pati. Tassa taṃ vacanaṃ anubandhantassa nāgarañño sotapathe amataṃviya pati. Atha so ratanattayagāravena tasmiṃ kodhaṃ nibbāpetvā samma mā bhāyi. Ahaṃ ratanattayamantānubhāvapāsena baddho. Tasmā tu vaṃ ḍasituṃ mayhaṃ ananurūpaṃ. Ajja ta yi pasannomhi, paṇṇākāraṃ tedammi, gaṇhāti tīṇi suvaṇṇapupphāni adāsi. Evaṃ ratanattayaṃ nāma ghorāsivisānampi sappānaṃ manaṃ pīṇeti. Honti cettha.
“佛”这个称呼是最殊胜的,“佛”这个词是最无上的。
在这世间,没有任何东西能跟它相比,也没有别的听闻甘露能与之相提并论。
Buddhoti vacanaṃ seṭṭhaṃ, buddhoti pada muttamaṃ; Natthi tena samaṃ loke, aññaṃ sotarasāyanaṃ.
“法”这个词是最殊胜的说法,“法”这个字是最高的名号。
在这世间,没有别的音声良药能与之等同。
Dhammotivacanaṃ seṭṭhaṃ, dhammoti padamuttamaṃ; Natthi tena samaṃ loke, aññaṃ sotarasāyanaṃ.
“僧伽”是最殊胜的称呼,“僧伽”是最高的名号。
在这世间,没有任何东西能跟它相比,也没有别的音声良药能与之相提并论。
Saṅghoti vacanaṃ seṭṭhaṃ, saṅghoti padamuttamaṃ; Natthi tena samaṃ loke, aññaṃ sotarasāyanaṃ.
他的口,名为口中常转者;
佛语难得,能施一切圆满成就。
Tassa mukhaṃ mukhaṃ nāma, yaṃ vattati mukhe sadā; Dullabhaṃ buddhavacanaṃ, sabbasampattidāyakaṃ.
其意名为意,凡于意中转起者;
佛陀之教难遇,能施一切圆满成就。
Tassa mano mano nāma, yaṃ ce manasi vattati; Dullabhaṃ buddhavacanaṃ, sabbasampattidāyakaṃ.
身中甲胄即是它,如意摩尼亦是它;
苏罗毗神牛即是它,天界宝树亦是它。
Tameva kavacaṃ dehe, tameva maṇi kāmado; Tameva surabhī dhenu, tameva surapādapo.
凡能闻此难得佛语者,其耳方为真耳;
佛语难值难逢,能予一切圆满成就。
Tasseva sotaṃ sotaṃva, yaṃ suṇāti jano ayaṃ Dullabhaṃ buddhavacanaṃ, sabbasampattidāyakaṃ.
贪欲就是这样,凶猛又可怕,永远像剧烈的毒药一样。
听到“佛陀”这句话,感到满足,便舍了性命。
Evaṃ vidho rago ghoro, haḷāhaḷaviso sadā; Buddhoti vacanaṃ sutvā, santuṭṭho dāsi jīvitaṃ.
他布施了三朵金花,价值极高,也丰厚。
看哪,“佛陀”这一言语的威德何其广大!
Soṇṇapupphattayaṃcāpi, mahagghaṃ bahalaṃ adā; Passa buddhoti vācāya, ānubhāvamahantatanti.
这时,龙王把那些金花交给他,这样说道:“朋友,这些花当中,一朵拿去供养,是为了你自己的福德,一朵是为了我的福德。剩下那一朵,你就靠它一辈子过得快快乐乐,养活妻儿,在布施等善行上不要懈怠,好好维持生活。别去干低贱的营生,也要舍弃邪见。”这样教导完,龙王就走了。耍蛇人听了满心欢喜,就按龙王说的,用两朵花供养佛塔,靠剩下那一朵换得一千钱,养活妻儿,还布施给穷人、乞丐等,放弃了耍蛇的营生,只是一心积累善法,命终之后便往生天界。
Atha nāgarājā tassa tāni suvaṇṇapupphāni datvā evamāha. Samma etesu ekaṃ tava puññattāya ekaṃ mama puññatthāya pūjehi. Itarena yāvajīvaṃ sukhena jīvanto puttadāre posento dānādīsu appamajjanto jīvikaṃ kappehi. Mā hīnakamme byavaṭo hohi, micchādiṭṭhiñca pajahāti ovaditvā pakkāmi. Ahituṇḍikopi somanassappatto tena vuttanayeneva dvihi pupphehi cetiyaṃ pūjetvā ekena sa ha ssaṃ labhitvā te na puttadāre posento kapaṇaddhikavaṇibbakādīnaṃ dānaṃ dento ahituṇḍikakammaṃ pahāha kusalameva upacinanto āyupariyosāne saggaparāyano ahosi.
就这样,愚昧的众生对佛陀的威神力一无所知,
谁宣扬他的名号,谁就能得到一份特别的财富。
既知众生群类,怎能不称颂胜者之名、不叹其威德,
而舍弃余事?
Iti aviditasatto kiñci buddhānubhāvaṃ, Labhati dhanavisesaṃ yassa nāmappakāsā; Viditajananikāyo kinnu tassānubhāvaṃ, Na lapati jinanāmaṃ kicca maññappahāyāti.