50 此是世尊所说,是阿拉汉所说,如是我闻——巴利 注疏 3
Vuttañhetaṃ bhagavatā, vuttamarahatāti me sutaṃ –
“诸比丘,有三种不善根。哪三种呢?贪是不善根,嗔是不善根,痴是不善根。诸比丘,这就是三种不善根。这是世尊所宣说的义理。对此,如是说:”巴利
‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, akusalamūlāni. Katamāni tīṇi? Lobho akusalamūlaṃ, doso akusalamūlaṃ, moho akusalamūlaṃ – imāni kho, bhikkhave, tīṇi akusalamūlānī’’ti. Etamatthaṃ bhagavā avoca. Tatthetaṃ iti vuccati –
“ 贪、嗔与痴,对于心怀邪恶的人;
这些由自身生起之物,会伤害那心性恶者,犹如竹被其果实所毁。”巴利
‘‘Lobho doso ca moho ca, purisaṃ pāpacetasaṃ; Hiṃsanti attasambhūtā, tacasāraṃva samphala’’nti.
此义理亦为世尊所说,如是我闻。第一经。巴利
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. Paṭhamaṃ.
51 此是世尊所说,是阿拉汉所说,如是我闻——巴利 注疏 2
Vuttañhetaṃ bhagavatā, vuttamarahatāti me sutaṃ –
“诸比丘,有这三种界。哪三种呢?即色界、无色界、灭界。诸比丘,这便是三种界。”此是世尊所说之义。关于此义,如是而说:巴利
‘‘Tisso imā, bhikkhave, dhātuyo. Katamā tisso? Rūpadhātu, arūpadhātu, nirodhadhātu – imā kho, bhikkhave, tisso dhātuyo’’ti. Etamatthaṃ bhagavā avoca. Tatthetaṃ iti vuccati –
“ 遍知色界已,不住于无色中,
那些在灭界中得解脱的人,正是征服死亡的人。
“ 以身触证了不死界——那无依著的境界;
现证了依著的彻底舍离,成为无漏者;
正自觉者宣说无忧无垢的境界。”巴利
‘‘Rūpadhātuṃ pariññāya, arūpesu asaṇṭhitā; Nirodhe ye vimuccanti, te janā maccuhāyino. ‘‘Kāyena amataṃ dhātuṃ, phusayitvā nirūpadhiṃ; Upadhippaṭinissaggaṃ, sacchikatvā anāsavo; Deseti sammāsambuddho, asokaṃ virajaṃ pada’’nti.
此义理亦为世尊所说,如是我闻。第七经。巴利
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. Sattamaṃ.
3. 第一受经巴利
3. Paṭhamavedanāsuttaṃ
52 此是世尊所说,是阿拉汉所说,如是我闻——巴利 注疏 3
Vuttañhetaṃ bhagavatā, vuttamarahatāti me sutaṃ –
“诸比丘,有三种受。哪三种?乐受、苦受、不苦不乐受。巴利
‘‘Tisso imā, bhikkhave, vedanā. Katamā tisso? Sukhā vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedanā –
“诸比丘,这便是三种受。”世尊如此宣说了此义。对此,如是说:巴利
Imā kho, bhikkhave, tisso vedanā’’ti. Etamatthaṃ bhagavā avoca. Tatthetaṃ iti vuccati –
“ 心入定、正知、具念的佛陀弟子,
他了知受,了知受的生起。”
“ 这些漏于何处止息,以及导向其灭尽之道。
受灭尽已,比丘离饥渴,完全寂灭。”巴利
‘‘Samāhito sampajāno, sato buddhassa sāvako; Vedanā ca pajānāti, vedanānañca sambhavaṃ. ‘‘Yattha cetā nirujjhanti, maggañca khayagāminaṃ; Vedanānaṃ khayā bhikkhu, nicchāto parinibbuto’’ti.
此义理亦为世尊所说,如是我闻。第四经。巴利
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. Catutthaṃ.
4. 第二受经巴利
4. Dutiyavedanāsuttaṃ
53 此是世尊所说,是阿拉汉所说,如是我闻——巴利 注疏 2
Vuttañhetaṃ bhagavatā, vuttamarahatāti me sutaṃ –
“诸比丘,有三种受。哪三种?乐受、苦受、不苦不乐受。诸比丘,乐受应视为苦;苦受应视为箭;不苦不乐受应视为无常。诸比丘,当比丘如实将乐受视为苦,将苦受视为箭,将不苦不乐受视为无常时,他便堪称:正见圣者,已斩断渴爱,解开了结缚,由正确现观慢而令苦终结。世尊宣说了此义后,就此说道:”巴利
‘‘Tisso imā , bhikkhave, vedanā. Katamā tisso? Sukhā vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedanā. Sukhā, bhikkhave, vedanā dukkhato daṭṭhabbā; dukkhā vedanā sallato daṭṭhabbā; adukkhamasukhā vedanā aniccato daṭṭhabbā. Yato kho, bhikkhave, bhikkhuno sukhā vedanā dukkhato diṭṭhā hoti, dukkhā vedanā sallato diṭṭhā hoti, adukkhamasukhā vedanā aniccato diṭṭhā hoti; ayaṃ vuccati, bhikkhave, ‘bhikkhu ariyo sammaddaso acchecchi , taṇhaṃ, vivattayi saṃyojanaṃ, sammā mānābhisamayā antamakāsi dukkhassā’’’ti. Etamatthaṃ bhagavā avoca. Tatthetaṃ iti vuccati –
“ 他将乐视为苦,将苦视为箭;
那寂静的不苦不乐受,他见其为无常。
“ 他确实是具足正见的比丘,当他由此解脱之时;
证智圆满而寂静,他确实是超越诸轭的牟尼。”巴利
‘‘Yo sukhaṃ dukkhato adda , dukkhamaddakkhi sallato; Adukkhamasukhaṃ santaṃ, adakkhi naṃ aniccato. ‘‘Sa ve sammaddaso bhikkhu, yato tattha vimuccati; Abhiññāvosito santo, sa ve yogātigo munī’’ti.
此义理亦为世尊所说,如是我闻。第三经。巴利
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. Tatiyaṃ.
5. 第一寻求经巴利
5. Paṭhamaesanāsuttaṃ
54 此是世尊所说,是阿拉汉所说,如是我闻——巴利 注疏 2
Vuttañhetaṃ bhagavatā, vuttamarahatāti me sutaṃ –
“诸比丘,有此三种求。哪三种?欲求、有求、梵行求。诸比丘,这便是三种求。”世尊宣说了这一义理。对此,如是说:巴利
‘‘Tisso imā, bhikkhave, esanā. Katamā tisso? Kāmesanā, bhavesanā, brahmacariyesanā – imā kho, bhikkhave, tisso esanā’’ti. Etamatthaṃ bhagavā avoca. Tatthetaṃ iti vuccati –
“ 心入定、正知、具念的佛陀弟子,
他了知欲求与欲求的生起;
“ 它们于何处息灭,以及导向灭尽的道路;
以欲求的灭尽,比丘无有渴爱,究竟寂灭。”巴利
‘‘Samāhito sampajāno, sato buddhassa sāvako; Esanā ca pajānāti, esanānañca sambhavaṃ. ‘‘Yattha cetā nirujjhanti, maggañca khayagāminaṃ; Esanānaṃ khayā bhikkhu, nicchāto parinibbuto’’ti.
此义理亦为世尊所说,如是我闻。第十一经。巴利
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. Ekādasamaṃ.
6. 第二寻求经巴利
6. Dutiyaesanāsuttaṃ
55 此是世尊所说,是阿拉汉所说,如是我闻——巴利 注疏 2
Vuttañhetaṃ bhagavatā, vuttamarahatāti me sutaṃ –
“诸比丘,有此三种求。哪三种?欲求、有求、梵行求。诸比丘,这便是三种求。”世尊宣说了这个义理。关于这一点,是这样说的:巴利
‘‘Tisso imā, bhikkhave, esanā. Katamā tisso? Kāmesanā, bhavesanā, brahmacariyesanā – imā kho, bhikkhave, tisso esanā’’ti. Etamatthaṃ bhagavā avoca. Tatthetaṃ iti vuccati –
“ 欲乐求、有求,连同梵行求,
执取“这就是真实”,以及诸见的立足处,便积聚。
“ 于一切贪欲离染、由渴爱灭尽而解脱者,
诸般寻求已舍断,诸见所依处已彻底拔除;
诸求灭尽的比丘,无有期盼,无有疑惑。”巴利
‘‘Kāmesanā bhavesanā, brahmacariyesanā saha; Iti saccaparāmāso, diṭṭhiṭṭhānā samussayā. ‘‘Sabbarāgavirattassa, taṇhakkhayavimuttino; Esanā paṭinissaṭṭhā, diṭṭhiṭṭhānā samūhatā; Esanānaṃ khayā bhikkhu, nirāso akathaṃkathī’’ti.
此义理亦为世尊所说,如是我闻。第七经。巴利
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. Sattamaṃ.
7. 第一漏经巴利
7. Paṭhamaāsavasuttaṃ
56 此是世尊所说,是阿拉汉所说,如是我闻——巴利 注疏 2
Vuttañhetaṃ bhagavatā, vuttamarahatāti me sutaṃ –
“诸比丘,有三种漏。哪三种呢?欲漏、有漏、无明漏。诸比丘,这便是三种漏。”这是世尊所说之义。于此,如是说:巴利
‘‘Tayome, bhikkhave, āsavā. Katame tayo? Kāmāsavo, bhavāsavo, avijjāsavo – ime kho, bhikkhave, tayo āsavā’’ti. Etamatthaṃ bhagavā avoca. Tatthetaṃ iti vuccati –
“ 心入定、正知、具念的佛陀弟子,
彻知诸漏,彻知诸漏的生起,
“ 这些受息灭之处,以及导向其灭尽的道路;
比丘由诸漏尽,不再渴求,已般涅槃。”巴利
‘‘Samāhito sampajāno, sato buddhassa sāvako; Āsave ca pajānāti, āsavānañca sambhavaṃ. ‘‘Yattha cetā nirujjhanti, maggañca khayagāminaṃ; Āsavānaṃ khayā bhikkhu, nicchāto parinibbuto’’ti.
此义理亦为世尊所说,如是我闻。第六经。巴利
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. Chaṭṭhaṃ.
8. 第二漏经巴利
8. Dutiyaāsavasuttaṃ
57 此是世尊所说,是阿拉汉所说,如是我闻——巴利 注疏 2
Vuttañhetaṃ bhagavatā, vuttamarahatāti me sutaṃ –
“世尊曾这样宣说:‘诸比丘,有三种漏。哪三种呢?欲漏、有漏、无明漏。诸比丘,这便是三种漏。’世尊宣说了此义理。关于此义理,有如是说:——”巴利
‘‘Tayome, bhikkhave, āsavā. Katame tayo? Kāmāsavo, bhavāsavo, avijjāsavo – ime kho, bhikkhave, tayo āsavā’’ti. Etamatthaṃ bhagavā avoca. Tatthetaṃ iti vuccati –
“ 已断尽欲漏、无明消褪的人,
他已尽断有漏,彻底解脱,无所依著;
他持守最后之身,已摧伏魔与魔军。”巴利
‘‘Yassa kāmāsavo khīṇo, avijjā ca virājitā; Bhavāsavo parikkhīṇo, vippamutto nirūpadhi; Dhāreti antimaṃ dehaṃ, jetvā māraṃ savāhini’’nti .
此义理亦为世尊所说,如是我闻。第十经。巴利
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. Dasamaṃ.
58 此是世尊所说,是阿拉汉所说,如是我闻——巴利 注疏 2
Vuttañhetaṃ bhagavatā, vuttamarahatāti me sutaṃ –
“诸比丘,有这三种渴爱。哪三种?欲爱、有爱、无有爱。诸比丘,这便是三种渴爱。”世尊宣说了此义。于此,又有偈颂云:巴利
‘‘Tisso imā, bhikkhave, taṇhā. Katamā tisso? Kāmataṇhā, bhavataṇhā, vibhavataṇhā – imā kho, bhikkhave, tisso taṇhā’’ti. Etamatthaṃ bhagavā avoca. Tatthetaṃ iti vuccati –
“ 陷于渴爱的系缚,心染着于种种有,
“ 他们为魔轭所系缚,未得离轭的安稳;
众生在轮回中流转,趣向生死。
“ 那些已断除渴爱、于诸有中离了渴爱的人;
他们在这世间已真正到达彼岸,证得了漏的灭尽。”巴利
‘‘Taṇhāyogena saṃyuttā, rattacittā bhavābhave; Te yogayuttā mārassa, ayogakkhemino janā; Sattā gacchanti saṃsāraṃ, jātīmaraṇagāmino. ‘‘Ye ca taṇhaṃ pahantvāna, vītataṇhā bhavābhave; Te ve pāraṅgatā loke, ye pattā āsavakkhaya’’nti.
此义理亦为世尊所说,如是我闻。第八经。巴利
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. Aṭṭhamaṃ.
10. 魔境经巴利
10. Māradheyyasuttaṃ
59 此是世尊所说,是阿拉汉所说,如是我闻——巴利 注疏 3
Vuttañhetaṃ bhagavatā, vuttamarahatāti me sutaṃ –
“诸比丘,具足这三法的比丘,超越魔的境界,如太阳般照耀。哪三种呢?诸比丘,于此,有比丘具足无学的戒蕴,具足无学的定蕴,具足无学的慧蕴。诸比丘,正是具足这三种法,比丘超越魔的境界,如太阳般照耀。世尊宣说了此义,并以偈颂说道:”巴利
‘‘Tīhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu atikkamma māradheyyaṃ ādiccova virocati. Katamehi tīhi? Idha, bhikkhave, bhikkhu asekhena sīlakkhandhena samannāgato hoti, asekhena samādhikkhandhena samannāgato hoti, asekhena paññākkhandhena samannāgato hoti – imehi kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato bhikkhu atikkamma māradheyyaṃ ādiccova virocatī’’ti. Etamatthaṃ bhagavā avoca. Tatthetaṃ iti vuccati –
“ 戒、定、慧,若人已善修习,
便超越魔的境界,如太阳般照耀。”巴利
‘‘Sīlaṃ samādhi paññā ca, yassa ete subhāvitā; Atikkamma māradheyyaṃ, ādiccova virocatī’’ti.
此义理亦为世尊所说,如是我闻。第六经。巴利
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. Chaṭṭhaṃ.
根、界,其次二受、二求、二漏;
从渴爱与魔境,他们称此为初品,即说“解脱”。巴利
Mūladhātu atha vedanā duve, esanā ca duve āsavā duve; Taṇhāto ca atha māradheyyato, vaggamāhu paṭhamanti muttamanti.
1. 福业事经巴利
1. Puññakiriyavatthusuttaṃ
60 此是世尊所说,是阿拉汉所说,如是我闻——巴利 注疏 2
Vuttañhetaṃ bhagavatā, vuttamarahatāti me sutaṃ –
“诸比丘,有三种福业事。何等为三?布施所成福业事、持戒所成福业事、修习所成福业事。诸比丘,此即三种福业事。”世尊说明了此义。关于此事,有偈颂如是说:巴利
‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, puññakiriyavatthūni. Katamāni tīṇi? Dānamayaṃ puññakiriyavatthu, sīlamayaṃ puññakiriyavatthu, bhāvanāmayaṃ puññakiriyavatthu – imāni kho, bhikkhave, tīṇi puññakiriyavatthūnī’’ti. Etamatthaṃ bhagavā avoca. Tatthetaṃ iti vuccati –
“ 他应当唯修习福德,这福德能带来久远的快乐果报;
应当修习布施、端正之行,并培育慈爱之心。
“ 修习了此三种能生安乐的法之后,
智者便投生于无有恼害的安乐世界。”巴利
‘‘Puññameva so sikkheyya, āyataggaṃ sukhudrayaṃ; Dānañca samacariyañca, mettacittañca bhāvaye. ‘‘Ete dhamme bhāvayitvā, tayo sukhasamuddaye; Abyāpajjhaṃ sukhaṃ lokaṃ, paṇḍito upapajjatī’’ti.
此义理亦为世尊所说,如是我闻。第二经。巴利
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. dutiyaṃ.
61 此是世尊所说,是阿拉汉所说,如是我闻——巴利 注疏 2
Vuttañhetaṃ bhagavatā, vuttamarahatāti me sutaṃ –
“诸比丘,有此三种眼。哪三种呢?肉眼、天眼、慧眼。诸比丘,这便是三种眼。”世尊宣说了此义。关于此义,如是语说:巴利
‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, cakkhūni. Katamāni tīṇi? Maṃsacakkhu, dibbacakkhu, paññācakkhu – imāni kho, bhikkhave, tīṇi cakkhūnī’’ti. Etamatthaṃ bhagavā avoca. Tatthetaṃ iti vuccati –
“ 肉眼、天眼,及无上的慧眼;
这三种眼,无上士所宣说。
“ 肉眼的生起,是天眼之道;
当智生起时,无上慧眼即得生起;
得此眼者,即从一切苦解脱。”巴利
‘‘Maṃsacakkhu dibbacakkhu, paññācakkhu anuttaraṃ; Etāni tīṇi cakkhūni, akkhāsi purisuttamo. ‘‘Maṃsacakkhussa uppādo, maggo dibbassa cakkhuno; Yato ñāṇaṃ udapādi, paññācakkhu anuttaraṃ; Yassa cakkhussa paṭilābhā, sabbadukkhā pamuccatī’’ti.
此义理亦为世尊所说,如是我闻。第四经。巴利
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. Catutthaṃ.
62 此是世尊所说,是阿拉汉所说,如是我闻——巴利 注疏 2
Vuttañhetaṃ bhagavatā, vuttamarahatāti me sutaṃ –
“诸比丘,有此三根。哪三种呢?未知当知根、已知根、具知根——诸比丘,这便是三种根。”世尊宣说了此义。对此,如是说道:巴利
‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, indriyāni. Katamāni tīṇi? Anaññātaññassāmītindriyaṃ, aññindriyaṃ, aññātāvindriyaṃ – imāni kho, bhikkhave, tīṇi indriyānī’’ti. Etamatthaṃ bhagavā avoca. Tatthetaṃ iti vuccati –
“ 有学在修学中,随顺正直之道,
烦恼灭尽时,最初生起第一智,随后无间地生起最终智。
“ 于是,那依证智而解脱之人,便生起如是之智。
‘ 我的解脱不可动摇’,因有的结缚已灭尽。
“ 他确实诸根具足,内心寂静,乐于寂静之境;
他持最后身,已战胜魔与魔军。”巴利
‘‘Sekhassa sikkhamānassa, ujumaggānusārino; Khayasmiṃ paṭhamaṃ ñāṇaṃ, tato aññā anantarā. ‘‘Tato aññā vimuttassa, ñāṇaṃ ve hoti tādino; Akuppā me vimuttīti, bhavasaṃyojanakkhayā. ‘‘Sa ve indriyasampanno, santo santipade rato; Dhāreti antimaṃ dehaṃ, jetvā māraṃ savāhini’’nti.
此义理亦为世尊所说,如是我闻。第九经。巴利
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. Navamaṃ.
63 此是世尊所说,是阿拉汉所说,如是我闻——巴利 注疏 2
Vuttañhetaṃ bhagavatā, vuttamarahatāti me sutaṃ –
“诸比丘,有三种时间。哪三种?过去的时间、未来的时间、现在的时间。诸比丘,这便是三种时间。这是世尊所宣说的义理。关于此义,即这样说示:”巴利
‘‘Tayome, bhikkhave, addhā. Katame tayo? Atīto addhā, anāgato addhā, paccuppanno addhā – ime kho, bhikkhave, tayo addhā’’ti. Etamatthaṃ bhagavā avoca. Tatthetaṃ iti vuccati –
“ 有情对可言说者生起想,便安立于可言说者;
由于未能遍知可言说物,便堕入死王的束缚。
“ 遍知了可言说的,便不再构想言说者。
以心触证解脱,即无上的寂静境界。
“ 他确实具足一切可言说的,寂静,且爱乐于寂静之境。
依观察而修习,安住于法,这样的达智之人不可被定义。”巴利
‘‘Akkheyyasaññino sattā, akkheyyasmiṃ patiṭṭhitā; Akkheyyaṃ apariññāya, yogamāyanti maccuno. ‘‘Akkheyyañca pariññāya, akkhātāraṃ na maññati; Phuṭṭho vimokkho manasā, santipadamanuttaraṃ. ‘‘Sa ve akkheyyasampanno, santo santipade rato; Saṅkhāyasevī dhammaṭṭho, saṅkhyaṃ nopeti vedagū’’ti.
此义理亦为世尊所说,如是我闻。第八经。巴利
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. Aṭṭhamaṃ.
5. 恶行经巴利
5. Duccaritasuttaṃ
64 此是世尊所说,是阿拉汉所说,如是我闻——巴利 注疏 2
Vuttañhetaṃ bhagavatā, vuttamarahatāti me sutaṃ –
“诸比丘,有三种恶行。是哪三种?身恶行、语恶行、意恶行——诸比丘,这就是三种恶行。”世尊宣说了这个义理。对此,是这样说的:巴利
‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, duccaritāni. Katamāni tīṇi? Kāyaduccaritaṃ, vacīduccaritaṃ, manoduccaritaṃ – imāni kho, bhikkhave, tīṇi duccaritānī’’ti. Etamatthaṃ bhagavā avoca. Tatthetaṃ iti vuccati –
“ 造作身恶行,及诸语恶行,
造作了意恶行,以及种种与过失相伴之事。
“ 未行善业,反造作了众多不善业;
愚人身坏命终后,便堕地狱。”巴利
‘‘Kāyaduccaritaṃ katvā, vacīduccaritāni ca; Manoduccaritaṃ katvā, yañcaññaṃ dosasaṃhitaṃ. ‘‘Akatvā kusalaṃ kammaṃ, katvānākusalaṃ bahuṃ; Kāyassa bhedā duppañño, nirayaṃ sopapajjatī’’ti.
此义理亦为世尊所说,如是我闻。第四经。巴利
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. Catutthaṃ.
6. 善行经巴利
6. Sucaritasuttaṃ
65 此是世尊所说,是阿拉汉所说,如是我闻——巴利 注疏 2
Vuttañhetaṃ bhagavatā, vuttamarahatāti me sutaṃ –
“诸比丘,有此三种善行。哪三种呢?身善行、语善行、意善行。诸比丘,这就是三种善行。”世尊宣说了此义。于此,如是说:巴利
‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, sucaritāni. Katamāni tīṇi? Kāyasucaritaṃ, vacīsucaritaṃ, manosucaritaṃ – imāni kho, bhikkhave, tīṇi sucaritānī’’ti. Etamatthaṃ bhagavā avoca. Tatthetaṃ iti vuccati –
“ 舍断身恶行与语恶行,
舍断意恶行,及余嗔恚所摄之恶。
“ 不作不善业,广作众多善业,
身坏命终后,智者往生天界。”巴利
‘‘‘Kāyaduccaritaṃ hitvā, vacīduccaritāni ca; Manoduccaritaṃ hitvā, yañcaññaṃ dosasaṃhitaṃ. ‘‘Akatvākusalaṃ kammaṃ, katvāna kusalaṃ bahuṃ; Kāyassa bhedā sappañño, saggaṃ so upapajjatī’’ti.
此义理亦为世尊所说,如是我闻。第二经。巴利
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. Dutiyaṃ.
66 此是世尊所说,是阿拉汉所说,如是我闻——巴利 注疏 2
Vuttañhetaṃ bhagavatā, vuttamarahatāti me sutaṃ –
“诸比丘,有这三种清净。哪三种?身清净、语清净、意清净。诸比丘,这便是三种清净。”世尊宣说了这个义理。对此,如是说:巴利
‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, soceyyāni. Katamāni tīṇi? Kāyasoceyyaṃ, vacīsoceyyaṃ, manosoceyyaṃ – imāni kho, bhikkhave, tīṇi soceyyānī’’ti. Etamatthaṃ bhagavā avoca. Tatthetaṃ iti vuccati –
“ 身清净,语清净,意清净无漏;
清净者,具足清净,他们称他为断除一切者。”巴利
‘‘Kāyasuciṃ vacīsuciṃ , cetosucimanāsavaṃ; Suciṃ soceyyasampannaṃ, āhu sabbappahāyina’’nti .
此义理亦为世尊所说,如是我闻。第七经。巴利
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. Sattamaṃ.
67 此是世尊所说,是阿拉汉所说,如是我闻——巴利 注疏 2
Vuttañhetaṃ bhagavatā, vuttamarahatāti me sutaṃ –
“诸比丘,有此三种牟尼行。哪三种?身牟尼行、语牟尼行、意牟尼行。诸比丘,这便是三种牟尼行。此为世尊所说。关于此义理,如是说:”巴利
‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, moneyyāni. Katamāni tīṇi? Kāyamoneyyaṃ, vacīmoneyyaṃ, manomoneyyaṃ – imāni kho, bhikkhave, tīṇi moneyyānī’’ti. Etamatthaṃ bhagavā avoca. Tatthetaṃ iti vuccati –
“ 身牟尼、语牟尼、无漏的意牟尼,
具足牟尼行的牟尼,被称为洗净罪垢者。”巴利
‘‘Kāyamuniṃ vacīmuniṃ, manomunimanāsavaṃ; Muniṃ moneyyasampannaṃ, āhu ninhātapāpaka’’nti .
此义理亦为世尊所说,如是我闻。第六经。巴利
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. Chaṭṭhaṃ.
9. 第一贪经巴利
9. Paṭhamarāgasuttaṃ
68 此是世尊所说,是阿拉汉所说,如是我闻——巴利 注疏 2
Vuttañhetaṃ bhagavatā, vuttamarahatāti me sutaṃ –
“诸比丘,任何人若贪未断、嗔未断、痴未断——诸比丘,此人即称为‘为魔所缚,魔的套索已套牢,随顺邪恶者的意愿而被摆布’。诸比丘,任何人若贪已断、嗔已断、痴已断——诸比丘,此人即称为‘不为魔所缚,魔的套索已解开,不随顺邪恶者的意愿而被摆布’。”这是世尊所开示的。关于此义理,是这样说的:巴利
‘‘Yassa kassaci, bhikkhave, rāgo appahīno, doso appahīno, moho appahīno – ayaṃ vuccati, bhikkhave, ‘baddho mārassa paṭimukkassa mārapāso yathākāmakaraṇīyo pāpimato’. Yassa kassaci, bhikkhave, rāgo pahīno, doso pahīno, moho pahīno – ayaṃ vuccati, bhikkhave, ‘abaddho mārassa omukkassa mārapāso na yathā kāmakaraṇīyo pāpimato’’’ti. Etamatthaṃ bhagavā avoca. Tatthetaṃ iti vuccati –
“ 那些贪、嗔、无明已灭尽的人,
安住于修习成就者之列,是已成梵者、如来,
是觉醒者、超越敌意与恐惧者,人们说,他们是舍断一切者。”巴利
‘‘Yassa rāgo ca doso ca, avijjā ca virājitā; Taṃ bhāvitattaññataraṃ, brahmabhūtaṃ tathāgataṃ; Buddhaṃ verabhayātītaṃ, āhu sabbappahāyina’’nti.
此义理亦为世尊所说,如是我闻。第三经。巴利
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. Tatiyaṃ.
10. 第二贪经巴利
10. Dutiyarāgasuttaṃ
69 此是世尊所说,是阿拉汉所说,如是我闻——巴利 注疏 3
Vuttañhetaṃ bhagavatā, vuttamarahatāti me sutaṃ –
“诸比丘,任何一位比丘或比丘尼,若贪未舍断、嗔未舍断、痴未舍断——诸比丘,此人即名为“未渡大洋——那有波涛、有漩涡、有鳄鱼、有罗刹的大洋”。诸比丘,任何一位比丘或比丘尼,若贪已舍断、嗔已舍断、痴已舍断——诸比丘,此人即名为“已渡大洋——那有波涛、有漩涡、有鳄鱼、有罗刹的大洋,他已渡过,抵达彼岸,作为婆罗门立于干地”。世尊宣说了此义。关于此义,是这样说的——”巴利
‘‘Yassa kassaci, bhikkhave, bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā rāgo appahīno, doso appahīno, moho appahīno – ayaṃ vuccati, bhikkhave, na ‘atari samuddaṃ saūmiṃ savīciṃ sāvaṭṭaṃ sagahaṃ sarakkhasaṃ’. Yassa kassaci, bhikkhave, bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā rāgo pahīno, doso pahīno, moho pahīno – ayaṃ vuccati, bhikkhave, ‘atari samuddaṃ saūmiṃ savīciṃ sāvaṭṭaṃ sagahaṃ sarakkhasaṃ, tiṇṇo pāraṅgato thale tiṭṭhati brāhmaṇo’’’ti. Etamatthaṃ bhagavā avoca. Tatthetaṃ iti vuccati –
“ 那些贪、嗔、无明已灭尽的人,
便渡过了那有鳄鱼、有罗刹、波涛险恶、难以渡越的海洋。
“ 他超越结缚,弃舍死亡,无有依着,为了不再有后有而断除了苦。
他已到达究竟,不可限量;我说他已令死王迷惑。”巴利
‘‘Yassa rāgo ca doso ca, avijjā ca virājitā; Somaṃ samuddaṃ sagahaṃ sarakkhasaṃ, saūmibhayaṃ duttaraṃ accatāri. ‘‘Saṅgātigo maccujaho nirūpadhi, pahāsi dukkhaṃ apunabbhavāya; Atthaṅgato so na pamāṇameti, amohayi maccurājanti brūmī’’ti.
此义理亦为世尊所说,如是我闻。第一经。巴利
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. Paṭhamaṃ.
福德、眼、根、久远、行、两种清净;
牟尼品与两种贪品,他们称此为第二殊胜品。巴利
Puññaṃ cakkhu atha indriyāni , addhā ca caritaṃ duve soci ; Muno atha rāgaduve, puna vaggamāhu dutiyamuttamanti.
1. 邪见者经巴利
1. Micchādiṭṭhikasuttaṃ
70 此是世尊所说,是阿拉汉所说,如是我闻——巴利 注疏 2
Vuttañhetaṃ bhagavatā, vuttamarahatāti me sutaṃ –
“诸比丘,我曾见那些行身恶行、行语恶行、行意恶行,诽谤圣者,怀邪见、行邪见业的众生,在身坏命终之后,投生于苦界、恶趣、堕处、地狱。巴利
‘‘Diṭṭhā mayā, bhikkhave, sattā kāyaduccaritena samannāgatā vacīduccaritena samannāgatā manoduccaritena samannāgatā ariyānaṃ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā. Te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannā.
“诸比丘,我这样说,并非是从其他沙门或婆罗门那里听来之后才说的。诸比丘,我亲眼见到那些具有身恶行、具有语恶行、具有意恶行,诽谤圣者、持邪见、行邪见业的众生,身坏命终后,投生于苦界、恶趣、堕处、地狱。而且,诸比丘,唯有我自己所知、自己所见、自己所了知的,我才这么说。巴利
‘‘Taṃ kho panāhaṃ, bhikkhave, nāññassa samaṇassa vā brāhmaṇassa vā sutvā vadāmi. Diṭṭhā mayā, bhikkhave, sattā kāyaduccaritena samannāgatā vacīduccaritena samannāgatā manoduccaritena samannāgatā ariyānaṃ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā. Te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannā. Api ca, bhikkhave, yadeva sāmaṃ ñātaṃ sāmaṃ diṭṭhaṃ sāmaṃ viditaṃ tadevāhaṃ vadāmi.
“诸比丘,我见那些具有身恶行、具有语恶行、具有意恶行,诽谤圣者、持邪见、行邪见业的众生,于身坏命终后,投生于苦界、恶趣、堕处、地狱。这是世尊所说之义。关于这一点,是这样说的:”巴利
‘‘Diṭṭhā mayā, bhikkhave, sattā kāyaduccaritena samannāgatā vacīduccaritena samannāgatā manoduccaritena samannāgatā ariyānaṃ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā. Te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannā’’ti. Etamatthaṃ bhagavā avoca. Tatthetaṃ iti vuccati –
“ 心向邪思,口出邪语;
有人在此世间,以身造作邪业。
“ 寡闻而行非福者,于此短促生命中;
愚人身坏命终后,便堕地狱。”巴利
‘‘Micchā manaṃ paṇidhāya, micchā vācañca bhāsiya ; Micchā kammāni katvāna, kāyena idha puggalo. ‘‘Appassutāpuññakaro , appasmiṃ idha jīvite; Kāyassa bhedā duppañño, nirayaṃ sopapajjatī’’ti.
此义理亦为世尊所说,如是我闻。第八经。巴利
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. Aṭṭhamaṃ.
2. 正见者经巴利
2. Sammādiṭṭhikasuttaṃ
71 此是世尊所说,是阿拉汉所说,如是我闻——巴利 注疏 2
Vuttañhetaṃ bhagavatā, vuttamarahatāti me sutaṃ –
“诸比丘,我见过那些具足身善行、具足语善行、具足意善行,不诽谤圣者,具足正见、行持正见之业的人。他们身坏命终后,投生于善趣、天界。”巴利
‘‘Diṭṭhā mayā, bhikkhave, sattā kāyasucaritena samannāgatā vacīsucaritena samannāgatā manosucaritena samannāgatā ariyānaṃ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā. Te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannā.
“然而,诸比丘,我并非听闻其他沙门或婆罗门之后才这样说。诸比丘,我亲眼见到那些具足身善行、具足语善行、具足意善行,不诽谤圣者,具足正见、受持正见业的人,他们身坏命终之后,投生到善趣、天界。诸比丘,我只说自己所亲自了知、亲自见到、亲自证知之事。”巴利
‘‘Taṃ kho panāhaṃ, bhikkhave, nāññassa samaṇassa vā brāhmaṇassa vā sutvā vadāmi. Diṭṭhā mayā , bhikkhave, sattā kāyasucaritena samannāgatā vacīsucaritena samannāgatā manosucaritena samannāgatā ariyānaṃ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā. Te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannā. Api ca, bhikkhave, yadeva sāmaṃ ñātaṃ sāmaṃ diṭṭhaṃ sāmaṃ viditaṃ tadevāhaṃ vadāmi.
“诸比丘,我亲眼见到那些具足身善行、具足语善行、具足意善行,不诽谤圣者,具足正见、受持正见业的人,他们身坏命终之后,投生到善趣、天界。”世尊宣说了这个义理,于此如是说:巴利
‘‘Diṭṭhā mayā, bhikkhave, sattā kāyasucaritena samannāgatā vacīsucaritena samannāgatā manosucaritena samannāgatā ariyānaṃ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā. Te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannā’’ti. Etamatthaṃ bhagavā avoca. Tatthetaṃ iti vuccati –
“ 心已正安立,语已正宣说,
于此世间,有人以身行正业,
“ 多闻且行诸善,此生虽短,
身坏命终,有智慧者得生天界。”巴利
‘‘Sammā manaṃ paṇidhāya, sammā vācañca bhāsiya ; Sammā kammāni katvāna, kāyena idha puggalo. ‘‘Bahussuto puññakaro, appasmiṃ idha jīvite; Kāyassa bhedā sappañño, saggaṃ so upapajjatī’’ti.
此义理亦为世尊所说,如是我闻。第三经。巴利
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. Tatiyaṃ.
3. 出离经巴利
3. Nissaraṇiyasuttaṃ
72 此是世尊所说,是阿拉汉所说,如是我闻——巴利 注疏 2
Vuttañhetaṃ bhagavatā, vuttamarahatāti me sutaṃ –
“诸比丘,有此三种出离界。哪三种?出离欲的,即是离欲;出离色的,即是无色;而任何所造作、有为、依缘而生者,出离它的,即是灭——诸比丘,这便是三种出离界。”世尊宣说了这个义理,随后如是说道:巴利
‘‘Tisso imā, bhikkhave, nissaraṇiyā dhātuyo. Katamā tisso? Kāmānametaṃ nissaraṇaṃ yadidaṃ nekkhammaṃ, rūpānametaṃ nissaraṇaṃ yadidaṃ āruppaṃ, yaṃ kho pana kiñci bhūtaṃ saṅkhataṃ paṭiccasamuppannaṃ nirodho tassa nissaraṇaṃ – imā kho, bhikkhave, tisso nissaraṇiyā dhātuyo’’ti. Etamatthaṃ bhagavā avoca. Tatthetaṃ iti vuccati –
“ 了知欲的出离,超越一切色,
精进者恒时触证一切行的寂止。
“ 他确实是具足正见的比丘,当他由此解脱之时;
证智圆满而寂静,他确实是超越诸轭的牟尼。”巴利
‘‘Kāmanissaraṇaṃ ñatvā, rūpānañca atikkamaṃ; Sabbasaṅkhārasamathaṃ, phusaṃ ātāpi sabbadā. ‘‘Sa ve sammaddaso bhikkhu, yato tattha vimuccati; Abhiññāvosito santo, sa ve yogātigo munī’’ti.
此义理亦为世尊所说,如是我闻。第二经。巴利
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. Dutiyaṃ.
4. 寂静经巴利
4. Santatarasuttaṃ
73 此是世尊所说,是阿拉汉所说,如是我闻——巴利 注疏 2
Vuttañhetaṃ bhagavatā, vuttamarahatāti me sutaṃ –
“诸比丘,无色比色更寂静,寂灭又比无色更寂静。”世尊宣说了此义。于此,即如是说:巴利
‘‘Rūpehi, bhikkhave, arūpā santatarā, arūpehi nirodho santataro’’ti. Etamatthaṃ bhagavā avoca. Tatthetaṃ iti vuccati –
“ 那些生于色界的众生,与那些安住无色界者,
由于不了知寂灭,还会一再地返回再生。
“ 那些遍知色法的人,于无色界中无所住著,
于灭尽中得解脱者,正是那战胜死神之人。
“ 以身触证无依着的不死界,
他亲证了依着的彻底舍离,成为无漏者。
正自觉者所开示的,正是这无忧、无垢的境界。”巴利
‘‘Ye ca rūpūpagā sattā, ye ca arūpaṭṭhāyino ; Nirodhaṃ appajānantā, āgantāro punabbhavaṃ. ‘‘Ye ca rūpe pariññāya, arūpesu asaṇṭhitā; Nirodhe ye vimuccanti, te janā maccuhāyino. ‘‘Kāyena amataṃ dhātuṃ, phusayitvā nirūpadhiṃ; Upadhippaṭinissaggaṃ, sacchikatvā anāsavo; Deseti sammāsambuddho, asokaṃ virajaṃ pada’’nti.
此义理亦为世尊所说,如是我闻。第二经。巴利
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. Dutiyaṃ.
74 此是世尊所说,是阿拉汉所说,如是我闻——巴利 注疏 2
Vuttañhetaṃ bhagavatā, vuttamarahatāti me sutaṃ –
“诸比丘,世间有三种儿子。哪三种?超胜之子、同等之子、下劣之子。”巴利
‘‘Tayome, bhikkhave, puttā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo? Atijāto, anujāto, avajātoti.
“诸比丘,怎样是超胜之子呢?诸比丘,这里,儿子的父母未皈依佛、法、僧;未远离杀生、未远离不与取、未远离邪淫、未远离妄语、未远离饮酒,戒行败坏,习性恶劣。而儿子却皈依佛、法、僧;远离杀生、远离不与取、远离邪淫、远离妄语、远离饮酒,持戒清净,习性良善。诸比丘,这就是超胜之子。”巴利
‘‘Kathañca , bhikkhave, putto atijāto hoti? Idha, bhikkhave, puttassa mātāpitaro honti na buddhaṃ saraṇaṃ gatā, na dhammaṃ saraṇaṃ gatā, na saṅghaṃ saraṇaṃ gatā; pāṇātipātā appaṭiviratā, adinnādānā appaṭiviratā, kāmesumicchācārā appaṭiviratā, musāvādā appaṭiviratā, surāmerayamajjapamādaṭṭhānā appaṭiviratā, dussīlā pāpadhammā. Putto ca nesaṃ hoti buddhaṃ saraṇaṃ gato, dhammaṃ saraṇaṃ gato, saṅghaṃ saraṇaṃ gato; pāṇātipātā paṭivirato, adinnādānā paṭivirato, kāmesumicchācārā paṭivirato, musāvādā paṭivirato, surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato, sīlavā kalyāṇadhammo. Evaṃ kho, bhikkhave, putto atijāto hoti.
“诸比丘,怎样是随生子呢?诸比丘,于此,儿子有这样的父母:他们已皈依佛、皈依法、皈依僧;已远离杀生、远离不与取、远离欲邪行、远离虚妄语、远离导致放逸的谷酒、果酒等诸酒,具足戒行,安住善法。儿子自己也同样皈依佛、皈依法、皈依僧;远离杀生、远离不与取、远离欲邪行、远离虚妄语、远离导致放逸的谷酒、果酒等诸酒,具足戒行,安住善法。诸比丘,这便称为随生子。巴利
‘‘Kathañca , bhikkhave, putto anujāto hoti? Idha, bhikkhave, puttassa mātāpitaro honti buddhaṃ saraṇaṃ gatā, dhammaṃ saraṇaṃ gatā, saṅghaṃ saraṇaṃ gatā; pāṇātipātā paṭiviratā, adinnādānā paṭiviratā, kāmesumicchācārā paṭiviratā, musāvādā paṭiviratā, surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭiviratā, sīlavanto kalyāṇadhammā. Puttopi nesaṃ hoti buddhaṃ saraṇaṃ gato, dhammaṃ saraṇaṃ gato, saṅghaṃ saraṇaṃ gato; pāṇātipātā paṭivirato, adinnādānā paṭivirato, kāmesumicchācārā paṭivirato, musāvādā paṭivirato, surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato, sīlavā kalyāṇadhammo. Evaṃ kho, bhikkhave, putto anujāto hoti.
“诸比丘,怎样是劣生子呢?诸比丘,于此,儿子有这样的父母:他们已皈依佛、皈依法、皈依僧;已远离杀生、远离不与取、远离欲邪行、远离虚妄语、远离导致放逸的谷酒、果酒等诸酒,具足戒行,安住善法。然而儿子自己不皈依佛、不皈依法、不皈依僧;不远离杀生、不远离不与取、不远离欲邪行、不远离虚妄语、不远离导致放逸的谷酒、果酒等诸酒,戒行恶劣,具足恶法。诸比丘,这便是劣生子。诸比丘,世间确实有这三种子女。这是世尊所开示的义理,关于此义理,如是说道:巴利
‘‘Kathañca , bhikkhave, putto avajāto hoti? Idha, bhikkhave, puttassa mātāpitaro honti buddhaṃ saraṇaṃ gatā, dhammaṃ saraṇaṃ gatā, saṅghaṃ saraṇaṃ gatā; pāṇātipātā paṭiviratā, adinnādānā paṭiviratā, kāmesumicchācārā paṭiviratā, musāvādā paṭiviratā, surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭiviratā, sīlavanto kalyāṇadhammā. Putto ca nesaṃ hoti na buddhaṃ saraṇaṃ gato, na dhammaṃ saraṇaṃ gato, na saṅghaṃ saraṇaṃ gato; pāṇātipātā appaṭivirato, adinnādānā appaṭivirato, kāmesumicchācārā appaṭivirato, musāvādā appaṭivirato, surāmerayamajjapamādaṭṭhānā appaṭivirato, dussīlo pāpadhammo. Evaṃ kho, bhikkhave, putto avajāto hoti. Ime kho, bhikkhave, tayo puttā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Etamatthaṃ bhagavā avoca. Tatthetaṃ iti vuccati –
“ 智者希求超生子或随生子,
他们不想要劣生之子——那种使家族蒙羞的人。
“ 在世间,这些子女成为近事男;
他们具足信心与戒德,慷慨好施,远离悭吝;
犹如明月从云中脱出,在集会中光明显耀。”巴利
‘‘Atijātaṃ anujātaṃ, puttamicchanti paṇḍitā; Avajātaṃ na icchanti, yo hoti kulagandhano. ‘‘Ete kho puttā lokasmiṃ, ye bhavanti upāsakā; Saddhā sīlena sampannā, vadaññū vītamaccharā; Cando abbhaghanā mutto, parisāsu virocare’’ti.
此义理亦为世尊所说,如是我闻。第一经。巴利
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. Paṭhamaṃ.
6. 无雨经巴利
6. Avuṭṭhikasuttaṃ
75 此是世尊所说,是阿拉汉所说,如是我闻——巴利 注疏 2
Vuttañhetaṃ bhagavatā, vuttamarahatāti me sutaṃ –
“诸比丘,世间有这三种人,存在于世间。哪三种?如无雨者,如局部降雨者,如普降大雨者。巴利
‘‘Tayome, bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo? Avuṭṭhikasamo , padesavassī, sabbatthābhivassī.
“诸比丘,什么样的人如同完全不降雨呢?诸比丘,有一种人,对任何沙门、婆罗门、穷乏者、流浪者、乞讨者,都不施与食物、饮水、衣物、车乘、花鬘、香、涂香、卧具、住处与灯明。诸比丘,这样的人就如完全不降雨。巴利
‘‘Kathañca , bhikkhave, puggalo avuṭṭhikasamo hoti? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo sabbesaññeva na dātā hoti, samaṇabrāhmaṇakapaṇaddhikavanibbakayācakānaṃ annaṃ pānaṃ vatthaṃ yānaṃ mālāgandhavilepanaṃ seyyāvasathapadīpeyyaṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo avuṭṭhikasamo hoti.
“诸比丘,什么样的人如同局部降雨呢?诸比丘,有一种人,对一部分沙门、婆罗门、穷乏者、流浪者、乞讨者施与食物、饮水、衣物、车乘、花鬘、香、涂香、卧具、住处与灯明,而对另一部分则不施与。诸比丘,这样的人就如局部降雨。巴利
‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo padesavassī hoti? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo ekaccānaṃ dātā (hoti) , ekaccānaṃ na dātā hoti samaṇabrāhmaṇakapaṇaddhikavanibbakayācakānaṃ annaṃ pānaṃ vatthaṃ yānaṃ mālāgandhavilepanaṃ seyyāvasathapadīpeyyaṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo padesavassī hoti.
“诸比丘,什么样的人如同普降甘雨呢?诸比丘,有一种人,对一切沙门、婆罗门、穷乏者、流浪者、乞讨者,都施与食物、饮水、衣物、车乘、花鬘、香、涂香、卧具、住处与灯明。诸比丘,这样的人就如普降甘雨。诸比丘,世间有此三种人。这是世尊所开示的义理,于此,世尊如是说:巴利
‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo sabbatthābhivassī hoti? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo sabbesaṃva deti, samaṇabrāhmaṇakapaṇaddhikavanibbakayācakānaṃ annaṃ pānaṃ vatthaṃ yānaṃ mālāgandhavilepanaṃ seyyāvasathapadīpeyyaṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo sabbatthābhivassī hoti. Ime kho, bhikkhave, tayo puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Etamatthaṃ bhagavā avoca. Tatthetaṃ iti vuccati –
“ 他对沙门不施与,对婆罗门不施与,对穷困者、行路人和乞食者,同样不施与;
即使获得了食物、饮品和餐食,他也不分享。
这样的人,犹如无雨之云,人们称他为最卑劣的人。
“ 他对一些人不行布施,对另一些人却行布施;
有智慧者称他为“局部降雨者”。
“ 此人常说丰足之语,悲悯一切众生,
他满怀欣喜地布施,口中说着:“施与吧,施与吧。”
“ 犹如乌云轰鸣、咆哮之后,降下雨水,
雨水奔流灌注,遍满高地与低谷。
“ 同样地,这世间也有这样一种人:
他以如法的方式,凭着自己的勤勉积聚财富,
并以饮食如理地满足那些应受供养的困乏之人。”巴利
‘‘Na samaṇe na brāhmaṇe, na kapaṇaddhikavanibbake; Laddhāna saṃvibhājeti, annaṃ pānañca bhojanaṃ; Taṃ ve avuṭṭhikasamoti, āhu naṃ purisādhamaṃ. ‘‘Ekaccānaṃ na dadāti, ekaccānaṃ pavecchati; Taṃ ve padesavassīti, āhu medhāvino janā. ‘‘Subhikkhavāco puriso, sabbabhūtānukampako; Āmodamāno pakireti, detha dethāti bhāsati. ‘‘Yathāpi megho thanayitvā, gajjayitvā pavassati; Thalaṃ ninnañca pūreti, abhisandantova vārinā. ‘‘Evameva idhekacco, puggalo hoti tādiso; Dhammena saṃharitvāna, uṭṭhānādhigataṃ dhanaṃ; Tappeti annapānena, sammā patte vanibbake’’ti.
此义理亦为世尊所说,如是我闻。第七经。巴利
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. Sattamaṃ.
7. 乐愿经巴利
7. Sukhapatthanāsuttaṃ
76 此是世尊所说,是阿拉汉所说,如是我闻——巴利 注疏 2
Vuttañhetaṃ bhagavatā, vuttamarahatāti me sutaṃ –
“诸比丘,智者希求三种安乐,便会守护戒。哪三种?‘愿称赞归于我’,智者以此守护戒;‘愿财富生于我’,智者以此守护戒;‘愿身坏命终后,我投生善趣、天界’,智者以此守护戒。诸比丘,智者希求这三种安乐,便会守护戒。”此义理为世尊所说。关于此义理,是这样说的:巴利
‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, sukhāni patthayamāno sīlaṃ rakkheyya paṇḍito. Katamāni tīṇi? Pasaṃsā me āgacchatūti sīlaṃ rakkheyya paṇḍito, bhogā me uppajjantūti sīlaṃ rakkheyya paṇḍito, kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjissāmīti sīlaṃ rakkheyya paṇḍito. Imāni kho, bhikkhave, tīṇi sukhāni patthayamāno sīlaṃ rakkheyya paṇḍito’’ti. Etamatthaṃ bhagavā avoca. Tatthetaṃ iti vuccati –
“ 有智慧的人,希求三种快乐——称誉、获得财富,以及死后在天界欢悦,便应守护戒。
称赞、财富的获得,以及死后在天界的欢喜。
“ 即使自己不造恶,亲近造恶之人,
(即便未造恶)他也会被怀疑造恶,恶名随之滋长。
“ 他结交怎样的朋友,亲近怎样的人,
自己便会成为那样的人;与谁共处,确实便会如此。
“ 亲近者亲近亲近之人,接触者触及另一人,
犹如涂了毒的箭,会染污箭袋中未涂毒的箭;
因畏惧染污,智者绝不与恶友相交。
“ 若人用草叶包裹臭鱼,
吉祥草也会散发腐臭,亲近愚人同样如此。
“ 若人用叶子包裹多伽罗香,
连叶子也会散出芬芳;亲近智者,亦复如是。
“ 因此,了知自身的成熟如同叶篓;
智者不应亲近不善者,而应亲近善者。
不善者引人入地狱,善者则导人至善趣。”巴利
‘‘Sīlaṃ rakkheyya medhāvī, patthayāno tayo sukhe; Pasaṃsaṃ vittalābhañca, pecca sagge pamodanaṃ. ‘‘Akarontopi ce pāpaṃ, karontamupasevati; Saṅkiyo hoti pāpasmiṃ, avaṇṇo cassa rūhati. ‘‘Yādisaṃ kurute mittaṃ, yādisaṃ cūpasevati; Sa ve tādisako hoti, sahavāso hi tādiso. ‘‘Sevamāno sevamānaṃ, samphuṭṭho samphusaṃ paraṃ; Saro diddho kalāpaṃva, alittamupalimpati; Upalepabhayā dhīro, neva pāpasakhā siyā. ‘‘Pūtimacchaṃ kusaggena, yo naro upanayhati; Kusāpi pūti vāyanti, evaṃ bālūpasevanā. ‘‘Tagarañca palāsena, yo naro upanayhati; Pattāpi surabhi vāyanti, evaṃ dhīrūpasevanā. ‘‘Tasmā pattapuṭasseva , ñatvā sampākamattano; Asante nupaseveyya, sante seveyya paṇḍito; Asanto nirayaṃ nenti, santo pāpenti suggati’’nti.
此义理亦为世尊所说,如是我闻。第二经。巴利
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. Dutiyaṃ.
77 此是世尊所说,是阿拉汉所说,如是我闻——巴利 注疏 2
Vuttañhetaṃ bhagavatā, vuttamarahatāti me sutaṃ –
“诸比丘,此身易坏灭,识有离贪之性,一切依着皆是无常、苦、变坏之法。这是世尊所说的义理。关于这个,这里这样说到:”巴利
‘‘Bhidurāyaṃ , bhikkhave, kāyo, viññāṇaṃ virāgadhammaṃ, sabbe upadhī aniccā dukkhā vipariṇāmadhammā’’ti. Etamatthaṃ bhagavā avoca. Tatthetaṃ iti vuccati –
“ 了知此身易坏灭,以及识为离贪法;
于依着中见怖畏,便即超越生与死。
证得无上的寂静,已修习者静待死时。”巴利
‘‘Kāyañca bhiduraṃ ñatvā, viññāṇañca virāgunaṃ ; Upadhīsu bhayaṃ disvā, jātimaraṇamaccagā; Sampatvā paramaṃ santiṃ, kālaṃ kaṅkhati bhāvitatto’’ti.
此义理亦为世尊所说,如是我闻。第十经。巴利
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. Dasamaṃ.
9. 界相合经巴利
9. Dhātusosaṃsandanasuttaṃ
78 此是世尊所说,是阿拉汉所说,如是我闻——巴利 注疏 2
Vuttañhetaṃ bhagavatā, vuttamarahatāti me sutaṃ –
“诸比丘,众生依界而相聚、相应:志向下劣者与志向下劣者相聚、相应;志向胜妙者与志向胜妙者相聚、相应。巴利
‘‘Dhātuso, bhikkhave, sattā sattehi saddhiṃ saṃsandanti samenti. Hīnādhimuttikā sattā hīnādhimuttikehi sattehi saddhiṃ saṃsandanti samenti, kalyāṇādhimuttikā sattā kalyāṇādhimuttikehi sattehi saddhiṃ saṃsandanti samenti.
“诸比丘,过去也是如此,众生依界而相聚、相应:志向下劣者与志向下劣者相聚、相应;志向胜妙者与志向胜妙者相聚、相应。巴利
‘‘Atītampi, bhikkhave, addhānaṃ dhātusova sattā sattehi saddhiṃ saṃsandiṃsu samiṃsu. Hīnādhimuttikā sattā hīnādhimuttikehi sattehi saddhiṃ saṃsandiṃsu samiṃsu, kalyāṇādhimuttikā sattā kalyāṇādhimuttikehi sattehi saddhiṃ saṃsandiṃsu samiṃsu.
“诸比丘,未来也是如此,众生将依界而相聚、相应:志向下劣者将与志向下劣者相聚、相应;志向胜妙者将与志向胜妙者相聚、相应。巴利
‘‘Anāgatampi , bhikkhave, addhānaṃ dhātusova sattā sattehi saddhiṃ saṃsandissanti samessanti. Hīnādhimuttikā sattā hīnādhimuttikehi sattehi saddhiṃ saṃsandissanti samessanti, kalyāṇādhimuttikā sattā kalyāṇādhimuttikehi sattehi saddhiṃ saṃsandissanti samessanti.
“诸比丘,即使在现在,众生也是依界而互相连接、相互契合。志向低劣的众生与志向低劣的众生连接、契合;志向良善的众生与志向良善的众生连接、契合。世尊宣说了此义。于此,这被如是说道:”巴利
‘‘Etarahipi, bhikkhave, paccuppanaṃ addhānaṃ dhātusova sattā sattehi saddhiṃ saṃsandanti samenti. Hīnādhimuttikā sattā hīnādhimuttikehi sattehi saddhiṃ saṃsandanti samenti, kalyāṇādhimuttikā sattā kalyāṇādhimuttikehi sattehi saddhiṃ saṃsandanti samentī’’ti. Etamatthaṃ bhagavā avoca. Tatthetaṃ iti vuccati –
“ 交往则生起贪欲丛林,不交往则将它断除。
正如攀上一根细小的木头,就会在汪洋大海中沉没一样。
“ 同样,即使本来安善生活的人,亲近怠惰之人,也会随之沉没。
因此,应当远离那懈怠、精进下劣之人。
“ 应与那些远离喧嚣、志向坚定、禅修中的圣者们共住;
应当恒常与精进者、智者共住。”巴利
‘‘Saṃsaggā vanatho jāto, asaṃsaggena chijjati; Parittaṃ dārumāruyha, yathā sīde mahaṇṇave. ‘‘Evaṃ kusītamāgamma, sādhujīvīpi sīdati; Tasmā taṃ parivajjeyya, kusītaṃ hīnavīriyaṃ. ‘‘Pavivittehi ariyehi, pahitattehi jhāyibhi; Niccaṃ āraddhavīriyehi, paṇḍitehi sahāvase’’ti.
此义理亦为世尊所说,如是我闻。第十经。巴利
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. Dasamaṃ.
10. 衰退经巴利
10. Parihānasuttaṃ
79 此是世尊所说,是阿拉汉所说,如是我闻——巴利 注疏 3
Vuttañhetaṃ bhagavatā, vuttamarahatāti me sutaṃ –
“诸比丘,有三种法会导致有学比丘的退失。哪三种呢?诸比丘,在此,有学比丘乐于事务,喜好事务,耽着于事务;乐于谈论,喜好谈论,耽着于谈论;乐于睡眠,喜好睡眠,耽着于睡眠。诸比丘,这正是导致有学比丘退失的三种法。”巴利
‘‘Tayome, bhikkhave, dhammā sekhassa bhikkhuno parihānāya saṃvattanti. Katame tayo? Idha, bhikkhave, sekho bhikkhu kammārāmo hoti, kammarato, kammārāmatamanuyutto; bhassārāmo hoti, bhassarato, bhassārāmatamanuyutto; niddārāmo hoti, niddārato, niddārāmatamanuyutto. Ime kho, bhikkhave, tayo dhammā sekhassa bhikkhuno parihānāya saṃvattanti.
“诸比丘,有三种法能令有学比丘不退失。哪三种呢?诸比丘,在此,有学比丘不乐于事务,不喜好事务,不耽着于事务;不乐于谈论,不喜好谈论,不耽着于谈论;不乐于睡眠,不喜好睡眠,不耽着于睡眠。诸比丘,这正是令有学比丘不退失的三种法。世尊宣说了这个义理。关于此义理,这样说道:”巴利
‘‘Tayome, bhikkhave, dhammā sekhassa bhikkhuno aparihānāya saṃvattanti. Katame tayo? Idha, bhikkhave, sekho bhikkhu na kammārāmo hoti, na kammarato, na kammārāmatamanuyutto; na bhassārāmo hoti, na bhassarato, na bhassārāmatamanuyutto; na niddārāmo hoti, na niddārato , na niddārāmatamanuyutto. Ime kho, bhikkhave, tayo dhammā sekhassa bhikkhuno aparihānāya saṃvattantī’’ti. Etamatthaṃ bhagavā avoca. Tatthetaṃ iti vuccati –
“ 乐于事务,乐于谈论,乐于睡眠,内心掉举;
这样的比丘,不能触证无上的正觉。
“ 因此,应当少事,不昏沉,不掉举;
这样的比丘,便能证悟无上正觉。”巴利
‘‘Kammārāmo bhassārāmo , niddārāmo ca uddhato; Abhabbo tādiso bhikkhu, phuṭṭhuṃ sambodhimuttamaṃ. ‘‘Tasmā hi appakiccassa, appamiddho anuddhato; Bhabbo so tādiso bhikkhu, phuṭṭhuṃ sambodhimuttama’’nti.
此义理亦为世尊所说,如是我闻。第八经。巴利
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. Aṭṭhamaṃ.
二见、出离、色、子、无雨。
乐、易碎者、界、衰退,这些合为十。巴利
Dve diṭṭhī nissaraṇaṃ rūpaṃ, putto avuṭṭhikena ca; Sukhā ca bhiduro dhātu, parihānena te dasāti.
80 此是世尊所说,是阿拉汉所说,如是我闻——巴利 注疏 2
Vuttañhetaṃ bhagavatā, vuttamarahatāti me sutaṃ –
“诸比丘,有此三种不善寻思。哪三种?关于不受轻贱的寻思,关于利养、恭敬、声誉的寻思,关于顾惜他人的寻思。诸比丘,这便是三种不善寻思。"世尊宣说了此义。对此,如是说:”巴利
‘‘Tayome, bhikkhave, akusalavitakkā. Katame tayo? Anavaññattipaṭisaṃyutto vitakko, lābhasakkārasilokapaṭisaṃyutto vitakko, parānuddayatāpaṭisaṃyutto vitakko. Ime kho, bhikkhave, tayo akusalavitakkā’’ti . Etamatthaṃ bhagavā avoca. Tatthetaṃ iti vuccati –
“ 系念于不受轻贱,系着于利养、恭敬与声誉;
乐于与友同欢,彼远于结之灭尽。
“ 若人舍离儿女与牲畜,及婚嫁所集财物;
这样的比丘,便能证悟无上正觉。”巴利
‘‘Anavaññattisaṃyutto, lābhasakkāragāravo; Sahanandī amaccehi, ārā saṃyojanakkhayā. ‘‘Yo ca puttapasuṃ hitvā, vivāhe saṃharāni ca; Bhabbo so tādiso bhikkhu, phuṭṭhuṃ sambodhimuttama’’nti.
此义理亦为世尊所说,如是我闻。第七经。巴利
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. Sattamaṃ.
81 此是世尊所说,是阿拉汉所说,如是我闻——巴利 注疏 2
Vuttañhetaṃ bhagavatā, vuttamarahatāti me sutaṃ –
“诸比丘,我见过被恭敬所征服、心为之耗尽的众生,他们身坏命终后,即生于苦界、恶趣、堕处、地狱。巴利
‘‘Diṭṭhā mayā, bhikkhave, sattā sakkārena abhibhūtā, pariyādinnacittā, kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannā.
“诸比丘,我曾看见有些众生,心被不恭敬所征服、所淹没,身坏命终后,投生于苦界、恶趣、堕处、地狱。”巴利
‘‘Diṭṭhā mayā, bhikkhave, sattā asakkārena abhibhūtā, pariyādinnacittā, kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannā.
“诸比丘,我曾看见有些众生,心为恭敬与不恭敬两者所征服、所淹没,身坏命终后,投生于苦界、恶趣、堕处、地狱。巴利
‘‘Diṭṭhā mayā, bhikkhave, sattā sakkārena ca asakkārena ca tadubhayena abhibhūtā, pariyādinnacittā, kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannā.
“然而,诸比丘,我并非因为听了其他沙门或婆罗门的话而这样说;诸比丘,我所说的,正是我自己所亲自了知、亲自看见、亲自证知之事。巴利
‘‘Taṃ kho panāhaṃ, bhikkhave, nāññassa samaṇassa vā brāhmaṇassa vā sutvā vadāmi; ( ) api ca, bhikkhave, yadeva me sāmaṃ ñātaṃ sāmaṃ diṭṭhaṃ sāmaṃ viditaṃ tamevāhaṃ vadāmi.
“诸比丘,我见有众生为恭敬所降伏,心为其所制,身坏命终后,投生苦界、恶趣、堕处、地狱。巴利
‘‘Diṭṭhā mayā, bhikkhave, sattā sakkārena abhibhūtā, pariyādinnacittā, kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannā.
“诸比丘,我见有众生为不恭敬所降伏,心为其所制,身坏命终后,投生苦界、恶趣、堕处、地狱。巴利
‘‘Diṭṭhā mayā, bhikkhave, sattā asakkārena abhibhūtā, pariyādinnacittā, kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannā.
“诸比丘,我见有众生为恭敬与不恭敬二者共所降伏,心为其所制,身坏命终后,投生苦界、恶趣、堕处、地狱。世尊开示此义。于此,即如是说:”巴利
‘‘Diṭṭhā mayā, bhikkhave, sattā sakkārena ca asakkārena ca tadubhayena abhibhūtā, pariyādinnacittā, kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannā’’ti. Etamatthaṃ bhagavā avoca. Tatthetaṃ iti vuccati –
“ 不论受人恭敬、不受恭敬,或两者兼具——
安住于不放逸的人,其定不会动摇。
“ 那位持续修习禅那、以微细之见而观照的人,
乐于执取的灭尽者,便被称为善士。”巴利
‘‘Yassa sakkariyamānassa, asakkārena cūbhayaṃ; Samādhi na vikampati, appamādavihārino . ‘‘Taṃ jhāyinaṃ sātatikaṃ, sukhumaṃ diṭṭhivipassakaṃ ; Upādānakkhayārāmaṃ, āhu sappuriso itī’’ti.
此义理亦为世尊所说,如是我闻。第六经。巴利
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. Chaṭṭhaṃ.
3. 天声经巴利
3. Devasaddasuttaṃ
82 此是世尊所说,是阿拉汉所说,如是我闻——巴利 注疏 2
Vuttañhetaṃ bhagavatā, vuttamarahatāti me sutaṃ –
“诸比丘,有三种天音依时于天人之中现起。哪三种呢?诸比丘,当圣弟子剃除须发、披上袈裟衣,发心出家时,那时天人之中便现起天音:‘这位圣弟子意欲与魔罗交战。’诸比丘,这是第一种依时于天人之中现起的天音。”巴利
‘‘Tayome, bhikkhave, devesu devasaddā niccharanti samayā samayaṃ upādāya. Katame tayo? Yasmiṃ, bhikkhave, samaye ariyasāvako kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajjāya ceteti, tasmiṃ samaye devesu devasaddo niccharati – ‘eso ariyasāvako mārena saddhiṃ saṅgāmāya cetetī’ti. Ayaṃ, bhikkhave, paṭhamo devesu devasaddo niccharati samayā samayaṃ upādāya.
“再者,诸比丘,当圣弟子致力于七觉支的修习并持续修习时,那时天人之中便现起天音:‘这位圣弟子正与魔罗交战。’诸比丘,这是第二种依时于天人之中现起的天音。”巴利
‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, yasmiṃ samaye ariyasāvako sattannaṃ bodhipakkhiyānaṃ dhammānaṃ bhāvanānuyogamanuyutto viharati, tasmiṃ samaye devesu devasaddo niccharati – ‘eso ariyasāvako mārena saddhiṃ saṅgāmetī’ti. Ayaṃ, bhikkhave, dutiyo devesu devasaddo niccharati samayā samayaṃ upādāya.
“再者,诸比丘,当圣弟子以诸漏灭尽,就在此现法之中,亲自以证智现证无漏的心解脱、慧解脱,于其中安住之时,那时天界中便传出天人的称叹之声:‘这位圣弟子已赢得战阵,征服了那战阵的统帅,并安住于其中。’诸比丘,这是依不同的时节因缘,在天界中所响起的第三种天人之声。诸比丘,这些便是依不同的时节因缘,在天界中所响起的三种天人之声。”这是世尊所开示的意义。与此相应,经中如是说道:巴利
‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, yasmiṃ samaye ariyasāvako āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati, tasmiṃ samaye devesu devasaddo niccharati – ‘eso ariyasāvako vijitasaṅgāmo tameva saṅgāmasīsaṃ abhivijiya ajjhāvasatī’ti. Ayaṃ, bhikkhave, tatiyo devesu devasaddo niccharati samayā samayaṃ upādāya. Ime kho, bhikkhave, tayo devesu devasaddā niccharanti samayā samayaṃ upādāyā’’ti. Etamatthaṃ bhagavā avoca. Tatthetaṃ iti vuccati –
“ 看见战胜战场的胜利者——正自觉者的弟子,
就连天神们也向他礼敬,他胸怀博大,无所畏惧。
“ 向你致敬,人中良骏!你已赢得难胜之战。
你已战胜死神的大军,你的解脱再无阻碍。
“ 诸天神如此礼敬他,他是已达所愿者。
因为天神们在他身上,看不见任何会使他们落入死亡掌控的事物。”巴利
‘‘Disvā vijitasaṅgāmaṃ, sammāsambuddhasāvakaṃ; Devatāpi namassanti, mahantaṃ vītasāradaṃ. ‘‘Namo te purisājañña, yo tvaṃ dujjayamajjhabhū; Jetvāna maccuno senaṃ, vimokkhena anāvaraṃ. ‘‘Iti hetaṃ namassanti, devatā pattamānasaṃ; Tañhi tassa na passanti, yena maccuvasaṃ vaje’’ti.
此义理亦为世尊所说,如是我闻。第十经。巴利
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. Dasamaṃ.
4. 五前相经巴利
4. Pañcapubbanimittasuttaṃ
83 此是世尊所说,是阿拉汉所说,如是我闻——巴利 注疏 2
Vuttañhetaṃ bhagavatā, vuttamarahatāti me sutaṃ –
“诸比丘,当天人命终离开天众时,有五种预兆显现:花鬘枯萎,衣服垢染,腋下出汗,身色衰损,那位天人对自己的天座不再欢喜。诸比丘,天人们知道‘这位天子将要命终’,便以三句话随喜祝福:‘朋友,愿你从此处去往善趣;到了善趣,愿你获得善得之利;获得善得之利后,愿你得以善住、安立不动。’”巴利
‘‘Yadā, bhikkhave, devo devakāyā cavanadhammo hoti, pañcassa pubbanimittāni pātubhavanti – mālā milāyanti, vatthāni kilissanti, kacchehi sedā muccanti, kāye dubbaṇṇiyaṃ okkamati, sake devo devāsane nābhiramatīti. Tamenaṃ, bhikkhave, devā ‘cavanadhammo ayaṃ devaputto’ti iti viditvā tīhi vācāhi anumodenti – ‘ito, bho, sugatiṃ gaccha, sugatiṃ gantvā suladdhalābhaṃ labha, suladdhalābhaṃ labhitvā suppatiṭṭhito bhavāhī’’’ti.
世尊说完后,有一位比丘问世尊:“尊者,什么是天人们所称的‘前往善趣’?尊者,什么是天人们所称的‘善得之利’?尊者,什么是天人们所称的‘善安立’?”巴利
Evaṃ vutte, aññataro bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kinnu kho, bhante, devānaṃ sugatigamanasaṅkhātaṃ; kiñca, bhante, devānaṃ suladdhalābhasaṅkhātaṃ ; kiṃ pana, bhante, devānaṃ suppatiṭṭhitasaṅkhāta’’nti?
“‘比丘,人身便是天人们所称的“前往善趣”。当获得人身时,能于如来宣说的法和律中生起净信,比丘,这即是天人们所称的“善得之利”。当那净信生根、确立、坚固,不为任何沙门、婆罗门、天、魔、梵天神或世间中任何力量所动,比丘,这即是天人们所称的“善安立”。’世尊宣说了此义。于此,如是说:巴利
‘‘Manussattaṃ kho, bhikkhu , devānaṃ sugatigamanasaṅkhātaṃ; yaṃ manussabhūto samāno tathāgatappavedite dhammavinaye saddhaṃ paṭilabhati. Idaṃ kho, bhikkhu , devānaṃ suladdhalābhasaṅkhātaṃ; sā kho panassa saddhā niviṭṭhā hoti mūlajātā patiṭṭhitā daḷhā asaṃhāriyā samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmiṃ. Idaṃ kho, bhikkhu , devānaṃ suppatiṭṭhitasaṅkhāta’’nti. Etamatthaṃ bhagavā avoca. Tatthetaṃ iti vuccati –
“ 当天人寿命耗尽,从诸天神逝去时,
三种音声发出,诸天神随喜:
“ 贤者,愿你从此往生善趣,与人类共住;”
既得人身,便应在正法中,获得那无上的信心。
“ 愿你所确立的这份信心,生了根,深深扎牢,安住不动;”
终其一生,于善说的正法中,决不动摇。
“ 舍断身恶行与语恶行,
舍离意恶行,以及其他与过失相应的事;
“ 以身行善,以语广修多善;
以意修习无量、无依著的善业。
“ 由此,更作有依福德,以布施令其增广;
亦令其余众生安住于正法与梵行之中。
“ 正是出于这样的悲悯,当诸天神知道天神时,
便随喜赞叹:‘归来吧,天神,一次又一次。’巴利
‘‘Yadā devo devakāyā, cavati āyusaṅkhayā; Tayo saddā niccharanti, devānaṃ anumodataṃ. ‘‘‘Ito bho sugatiṃ gaccha, manussānaṃ sahabyataṃ; Manussabhūto saddhamme, labha saddhaṃ anuttaraṃ. ‘‘‘Sā te saddhā niviṭṭhassa, mūlajātā patiṭṭhitā; Yāvajīvaṃ asaṃhīrā, saddhamme suppavedite. ‘‘Kāyaduccaritaṃ hitvā, vacīduccaritāni ca; Manoduccaritaṃ hitvā, yañcaññaṃ dosasañhitaṃ. ‘‘‘Kāyena kusalaṃ katvā, vācāya kusalaṃ bahuṃ; Manasā kusalaṃ katvā, appamāṇaṃ nirūpadhiṃ. ‘‘‘Tato opadhikaṃ puññaṃ, katvā dānena taṃ bahuṃ; Aññepi macce saddhamme, brahmacariye nivesaya’ . ‘‘Imāya anukampāya, devā devaṃ yadā vidū; Cavantaṃ anumodenti, ehi deva punappuna’’nti.
此义理亦为世尊所说,如是我闻。第九经。巴利
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. Navamaṃ.
5. 利益众人经巴利
5. Bahujanahitasuttaṃ
84 此是世尊所说,是阿拉汉所说,如是我闻——巴利 注疏 2
Vuttañhetaṃ bhagavatā, vuttamarahatāti me sutaṃ –
“诸比丘,世间有三种人出现于世,是为大众的利益、大众的安乐,出于对世间的哀愍,为人天的利益、福祉与安乐。哪三种?诸比丘,此处,如来、阿拉汉、正自觉者、明行足、善逝、世间解、无上士调御丈夫、天人师、佛陀、世尊出现于世间。他宣说初善、中善、后善,有义有文的法,开示圆满清净的梵行。诸比丘,这是世间出现的第一种人,是为大众的利益、大众的安乐,出于对世间的哀愍,为人天的利益、福祉与安乐而生。巴利
‘‘Tayome puggalā loke uppajjamānā uppajjanti bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ. Katame tayo? Idha, bhikkhave, tathāgato loke uppajjati arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā. So dhammaṃ deseti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ, kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāseti. Ayaṃ, bhikkhave, paṭhamo puggalo loke uppajjamāno uppajjati bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ.
“诸比丘,再者,那位大师的弟子是阿拉汉、漏尽者,修行圆满,应作已作,放下重担,达至真实义,彻底断尽有结,以正智完全解脱。他宣说初善、中善、后善,有义有文的法,开示圆满清净的梵行。诸比丘,这是世间出现的第二种人,是为大众的利益、大众的安乐,出于对世间的哀愍,为人天的利益、福祉与安乐而生。巴利
‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, tasseva satthu sāvako arahaṃ hoti khīṇāsavo vusitavā katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaṃyojano sammadaññā vimutto. So dhammaṃ deseti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ, kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāseti. Ayaṃ, bhikkhave, dutiyo puggalo loke uppajjamāno uppajjati bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ.
“再者,诸比丘,那位大师的弟子中,也有一位是有学,正行于道,博学多闻,戒德具足。他也宣说正法——初善、中善、后善,具足义理、具足言辞,所开示的梵行完整圆满、全然清净。诸比丘,这是世间出现的第三种人,他为大众的利益、为大众的安乐,出于对世间的悲悯,为天与人的利益、福祉与安乐而出现。诸比丘,这三种人出现于世间时,便是为大众的利益、为大众的安乐,出于对世间的悲悯,为天与人的利益、福祉与安乐而出现。这就是世尊所说之意。对此,又这样说:巴利
‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, tasseva satthu sāvako sekho hoti pāṭipado bahussuto sīlavatūpapanno. Sopi dhammaṃ deseti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ, kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāseti. Ayaṃ, bhikkhave, tatiyo puggalo loke uppajjamāno uppajjati bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ. Ime kho, bhikkhave, tayo puggalā loke uppajjamānā uppajjanti bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussāna’’nti. Etamatthaṃ bhagavā avoca. Tatthetaṃ iti vuccati –
“ 导师确是世间第一的大圣者,随学于他的弟子,已然成就自身;
再者,另一位是正在行道的有学,博学多闻,戒德具足。
“ 这三位,是诸天神与人中的最胜者、作光明者,宣说正法;
他们开启不死之门,将众人从诸束缚中解脱。
“ 凡追随无上商队领袖所善说之正道而行者;
那些在善逝教法中精勤不放逸者,即于此世灭尽众苦。”巴利
‘‘Satthā hi loke paṭhamo mahesi, tassanvayo sāvako bhāvitatto; Athāparo pāṭipadopi sekho, bahussuto sīlavatūpapanno. ‘‘Ete tayo devamanussaseṭṭhā, pabhaṅkarā dhammamudīrayantā; Apāpuranti amatassa dvāraṃ, yogā pamocenti hujjanaṃ te. ‘‘Ye satthavāhena anuttarena, sudesitaṃ maggamanukkamanti ; Idheva dukkhassa karonti antaṃ, ye appamattā sugatassa sāsane’’ti.
此义理亦为世尊所说,如是我闻。第一经。巴利
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. Paṭhamaṃ.
6. 随观不净经巴利
6. Asubhānupassīsuttaṃ
85 此是世尊所说,是阿拉汉所说,如是我闻——巴利 注疏 2
Vuttañhetaṃ bhagavatā, vuttamarahatāti me sutaṃ –
“诸比丘,你们应安住于观身不净;应让入出息念在自身内、现前妥善地建立;应安住于观一切行无常。诸比丘,安住于观身不净的人,对净美之界的贪爱随眠即得断除。当入出息念在自身内、现前妥善建立时,那些外在、引生过患的寻思便不会生起。安住于观一切行无常的人,无明即得断除,明便会生起。 这是世尊所宣说的义理。对此,如是说:”巴利
‘‘Asubhānupassī, bhikkhave, kāyasmiṃ viharatha; ānāpānassati ca vo ajjhattaṃ parimukhaṃ sūpaṭṭhitā hotu; sabbasaṅkhāresu aniccānupassino viharatha. Asubhānupassīnaṃ, bhikkhave, kāyasmiṃ viharataṃ yo subhāya dhātuyā rāgānusayo so pahīyati . Ānāpānassatiyā ajjhattaṃ parimukhaṃ sūpaṭṭhititāya ye bāhirā vitakkāsayā vighātapakkhikā, te na honti. Sabbasaṅkhāresu aniccānupassīnaṃ viharataṃ yā avijjā sā pahīyati, yā vijjā sā uppajjatī’’ti. Etamatthaṃ bhagavā avoca. Tatthetaṃ iti vuccati –
“ 观身不净,于入出息保持正念,
恒时精勤热忱,照见一切行之寂灭。
“ 他确实是具足正见的比丘,当他由此解脱之时;
证智圆满而寂静,他确实是超越诸轭的牟尼。”巴利
‘‘Asubhānupassī kāyasmiṃ, ānāpāne paṭissato; Sabbasaṅkhārasamathaṃ, passaṃ ātāpi sabbadā. ‘‘Sa ve sammaddaso bhikkhu, yato tattha vimuccati; Abhiññāvosito santo, sa ve yogātigo munī’’ti.
此义理亦为世尊所说,如是我闻。第十三经。巴利
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. Terasamaṃ.
7. 法随法行经巴利
7. Dhammānudhammapaṭipannasuttaṃ
86 此是世尊所说,是阿拉汉所说,如是我闻——巴利 注疏 2
Vuttañhetaṃ bhagavatā, vuttamarahatāti me sutaṃ –
“对于一位修习法随法的比丘,可以如此说明随法行:当他声称“我修习法随法”时,他所说的只是法,而非非法;当他思维时,他所作的只是法的思维,而非非法的思维;又或者,他超越此二者,安住于舍,具念、正知。这就是世尊所说的义理。对此,这样说:”巴利
‘‘Dhammānudhammapaṭipannassa bhikkhuno ayamanudhammo hoti veyyākaraṇāya – dhammānudhammapaṭipannoyanti bhāsamāno dhammaññeva bhāsati no adhammaṃ, vitakkayamāno vā dhammavitakkaññeva vitakketi no adhammavitakkaṃ, tadubhayaṃ vā pana abhinivejjetvā upekkhako viharati sato sampajāno’’ti. Etamatthaṃ bhagavā avoca. Tatthetaṃ iti vuccati –
“ 以法为乐,乐于法,反复思惟法;
比丘若忆念法,便不会从正法退失。
“ 或行,或立,或坐,或卧,
内心寂静,他便证得寂静。”巴利
‘‘Dhammārāmo dhammarato, dhammaṃ anuvicintayaṃ; Dhammaṃ anussaraṃ bhikkhu, saddhammā na parihāyati. ‘‘Caraṃ vā yadi vā tiṭṭhaṃ, nisinno uda vā sayaṃ; Ajjhattaṃ samayaṃ cittaṃ, santimevādhigacchatī’’ti.
此义理亦为世尊所说,如是我闻。第九经。巴利
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. Navamaṃ.
8. 作盲经巴利
8. Andhakaraṇasuttaṃ
87 此是世尊所说,是阿拉汉所说,如是我闻——巴利 注疏 2
Vuttañhetaṃ bhagavatā, vuttamarahatāti me sutaṃ –
“诸比丘,有三种不善寻思,它们是致盲的、令无慧眼的、令无智的、令智慧灭尽的、伴随恼害的、不导向涅槃的。哪三种?诸比丘,欲寻思是致盲的、令无慧眼的、令无智的、令智慧灭尽的、伴随恼害的、不导向涅槃的。嗔寻思是致盲的、令无慧眼的、令无智的、令智慧灭尽的、伴随恼害的、不导向涅槃的。害寻思是致盲的、令无慧眼的、令无智的、令智慧灭尽的、伴随恼害的、不导向涅槃的。诸比丘,这就是三种不善寻思,它们是致盲的、令无慧眼的、令无智的、令智慧灭尽的、伴随恼害的、不导向涅槃的。巴利
‘‘Tayome , bhikkhave, akusalavitakkā andhakaraṇā acakkhukaraṇā aññāṇakaraṇā paññānirodhikā vighātapakkhikā anibbānasaṃvattanikā . Katame tayo? Kāmavitakko, bhikkhave, andhakaraṇo acakkhukaraṇo aññāṇakaraṇo paññānirodhiko vighātapakkhiko anibbānasaṃvattaniko. Byāpādavitakko, bhikkhave, andhakaraṇo acakkhukaraṇo aññāṇakaraṇo paññānirodhiko vighātapakkhiko anibbānasaṃvattaniko. Vihiṃsāvitakko, bhikkhave, andhakaraṇo acakkhukaraṇo aññāṇakaraṇo paññānirodhiko vighātapakkhiko anibbānasaṃvattaniko. Ime kho, bhikkhave, tayo akusalavitakkā andhakaraṇā acakkhukaraṇā aññāṇakaraṇā paññānirodhikā vighātapakkhikā anibbānasaṃvattanikā.
“比丘们,有三种善的寻思,它们不导致盲目,能生慧眼,能生智慧,令智慧增长,不伴随困扰,能导向涅槃。哪三种呢?比丘们,出离的寻思不导致盲目,能生慧眼,能生智慧,令智慧增长,不伴随困扰,能导向涅槃。比丘们,无嗔的寻思不导致盲目,能生慧眼,能生智慧,令智慧增长,不伴随困扰,能导向涅槃。比丘们,无害的寻思不导致盲目,能生慧眼,能生智慧,令智慧增长,不伴随困扰,能导向涅槃。比丘们,正是这三种善的寻思,它们不导致盲目,能生慧眼,能生智慧,令智慧增长,不伴随困扰,能导向涅槃。世尊宣说了此义理。关于此,是这样说的——”巴利
‘‘Tayome, bhikkhave, kusalavitakkā anandhakaraṇā cakkhukaraṇā ñāṇakaraṇā paññāvuddhikā avighātapakkhikā nibbānasaṃvattanikā. Katame tayo? Nekkhammavitakko, bhikkhave, anandhakaraṇo cakkhukaraṇo ñāṇakaraṇo paññāvuddhiko avighātapakkhiko nibbānasaṃvattaniko. Abyāpādavitakko, bhikkhave, anandhakaraṇo cakkhukaraṇo ñāṇakaraṇo paññāvuddhiko avighātapakkhiko nibbānasaṃvattaniko. Avihiṃsāvitakko, bhikkhave, anandhakaraṇo cakkhukaraṇo ñāṇakaraṇo paññāvuddhiko avighātapakkhiko nibbānasaṃvattaniko. Ime kho, bhikkhave, tayo kusalavitakkā anandhakaraṇā cakkhukaraṇā ñāṇakaraṇā paññāvuddhikā avighātapakkhikā nibbānasaṃvattanikā’’ti. Etamatthaṃ bhagavā avoca. Tatthetaṃ iti vuccati –
“ 应修习三种善寻思,断除三种不善寻思。
他平息了那些寻思与伺察,如同雨水涤除尘土。
他的心因寻的止息,即于当下证得寂静之境。”巴利
‘‘Tayo vitakke kusale vitakkaye, tayo pana akusale nirākare; Sa ve vitakkāni vicāritāni, sameti vuṭṭhīva rajaṃ samūhataṃ; Sa ve vitakkūpasamena cetasā, idheva so santipadaṃ samajjhagā’’ti.
此义理亦为世尊所说,如是我闻。第六经。巴利
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. Chaṭṭhaṃ.
9. 中间垢经巴利
9. Antarāmalasuttaṃ
88 此是世尊所说,是阿拉汉所说,如是我闻——巴利 注疏 2
Vuttañhetaṃ bhagavatā, vuttamarahatāti me sutaṃ –
“诸比丘,有三种内在的垢染、内在的敌人、内在的怨敌、内在的杀手、内在的仇敌。哪三种?诸比丘,贪是内在的垢染、内在的敌人、内在的怨敌、内在的杀手、内在的仇敌;嗔是内在的垢染、内在的敌人、内在的怨敌、内在的杀手、内在的仇敌;痴是内在的垢染、内在的敌人、内在的怨敌、内在的杀手、内在的仇敌。诸比丘,这便是三种内在的垢染、内在的敌人、内在的怨敌、内在的杀手、内在的仇敌。”这是世尊所说。对此,即如偈颂所说:巴利
‘‘Tayome, bhikkhave, antarāmalā antarāamittā antarāsapattā antarāvadhakā antarāpaccatthikā. Katame tayo? Lobho, bhikkhave, antarāmalo antarāamitto antarāsapatto antarāvadhako antarāpaccatthiko. Doso, bhikkhave, antarāmalo antarāamitto antarāsapatto antarāvadhako antarāpaccatthiko. Moho, bhikkhave, antarāmalo antarāamitto antarāsapatto antarāvadhako antarāpaccatthiko. Ime kho, bhikkhave, tayo antarāmalā antarāamittā antarāsapattā antarāvadhakā antarāpaccatthikā’’ti. Etamatthaṃ bhagavā avoca. Tatthetaṃ iti vuccati –
“ 贪能生起危害,贪能扰动心意;
怖畏从内在生起,人们却未能觉知。
“ 贪者不知利益,贪者不见法;
当人被贪欲制服时,便唯余深重的黑暗。
“ 能舍断贪的人,即使面对可贪爱之境,亦不起贪着;
贪便从他身上脱落,犹如水珠从莲叶滑落。
“ 嗔怒能生损害,嗔怒令心扰恼;
那从内在生起的恐惧,人却不能了知。
“ 心怀嗔怒者,不知利益;心怀嗔怒者,不见法。
当人被嗔恨制服时,便唯余深重的黑暗。
“ 他舍断了嗔恚,即使面对可嗔恼的因缘,亦不动怒。
嗔恚从他身上断除,犹如熟透的多罗果自蒂脱落。
“ 痴产生不利,痴扰乱心神;
内心生起的怖畏,世人却不曾觉知。
“ 愚痴者不知利益,愚痴者不见法;
当人被愚痴所征服时,便唯有盲暗。
“ 他舍断了痴,于能令人迷痴的事物上,不再迷惑;
他摧毁了一切痴,犹如旭日升起,驱散黑暗。”巴利
‘‘Anatthajanano lobho, lobho cittappakopano; Bhayamantarato jātaṃ, taṃ jano nāvabujjhati. ‘‘Luddho atthaṃ na jānāti, luddho dhammaṃ na passati; Andhatamaṃ tadā hoti, yaṃ lobho sahate naraṃ. ‘‘Yo ca lobhaṃ pahantvāna, lobhaneyye na lubbhati; Lobho pahīyate tamhā, udabindūva pokkharā. ‘‘Anatthajanano doso, doso cittappakopano; Bhayamantarato jātaṃ, taṃ jano nāvabujjhati. ‘‘Duṭṭho atthaṃ na jānāti, duṭṭho dhammaṃ na passati; Andhatamaṃ tadā hoti, yaṃ doso sahate naraṃ. ‘‘Yo ca dosaṃ pahantvāna, dosaneyye na dussati; Doso pahīyate tamhā, tālapakkaṃva bandhanā. ‘‘Anatthajanano moho, moho cittappakopano; Bhayamantarato jātaṃ, taṃ jano nāvabujjhati. ‘‘Mūḷho atthaṃ na jānāti, mūḷho dhammaṃ na passati; Andhatamaṃ tadā hoti, yaṃ moho sahate naraṃ. ‘‘Yo ca mohaṃ pahantvāna, mohaneyye na muyhati; Mohaṃ vihanti so sabbaṃ, ādiccovudayaṃ tama’’nti.
此义理亦为世尊所说,如是我闻。第五经。巴利
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. Pañcamaṃ.
10. 提婆达多经巴利
10. Devadattasuttaṃ
89 此是世尊所说,是阿拉汉所说,如是我闻——巴利 注疏 3
Vuttañhetaṃ bhagavatā, vuttamarahatāti me sutaṃ –
“诸比丘!提婆达多为三种不善法所制服,心意销没,必将堕于恶趣、地狱,住劫无救,无可挽回。哪三种?诸比丘!为恶欲所制服,心意销没,提婆达多必将堕于恶趣、地狱,住劫无救,无可挽回。诸比丘!为恶友所制服,心意销没,提婆达多必将堕于恶趣、地狱,住劫无救,无可挽回。虽尚有更上应作之事,他却因下劣的殊胜证得而中途止息。诸比丘!为这三种不善法所制服,心意销没,提婆达多必将堕于恶趣、地狱,住劫无救,无可挽回。”世尊宣说了此义。于此,如是说:巴利
‘‘Tīhi, bhikkhave, asaddhammehi abhibhūto pariyādinnacitto devadatto āpāyiko nerayiko kappaṭṭho atekiccho. Katamehi tīhi? Pāpicchatāya, bhikkhave, abhibhūto pariyādinnacitto devadatto āpāyiko nerayiko kappaṭṭho atekiccho. Pāpamittatāya, bhikkhave, abhibhūto pariyādinnacitto devadatto āpāyiko nerayiko kappaṭṭho atekiccho. Sati kho pana uttarikaraṇīye oramattakena visesādhigamena antarā vosānaṃ āpādi. Imehi kho, bhikkhave, tīhi asaddhammehi abhibhūto pariyādinnacitto devadatto āpāyiko nerayiko kappaṭṭho atekiccho’’ti. Etamatthaṃ bhagavā avoca. Tatthetaṃ iti vuccati –
“ 愿于世间,永无恶欲者生起。”
你们也应由此了知,恶欲者所归之处。
“ 他昔日被公认为智者,被尊为修习成就者;
他的荣光如火焰般高扬,他就是闻名遐迩的提婆达多。
“ 他为放逸所惑,冒犯了如来;
堕入那有四门、可怖的无间地狱。
“ 若有人伤害那无辜、未曾造恶之人,
那恶果便触及心怀瞋恨与不敬重的人。
“ 若有人妄想以一瓶毒药去染污大海,
实则无从染污,因为大海深广无涯。
“ 同样地,若有人用言语攻击如来——
那位行持端正、心意寂静者,言语全然沾染不到他。
“ 智者应结交这样的善友,并亲近随学。
行于道的比丘,可证得苦的灭尽。”巴利
‘‘Mā jātu koci lokasmiṃ, pāpiccho udapajjatha; Tadamināpi jānātha, pāpicchānaṃ yathā gati. ‘‘Paṇḍitoti samaññāto, bhāvitattoti sammato; Jalaṃva yasasā aṭṭhā, devadattoti vissuto . ‘‘So pamāṇamanuciṇṇo , āsajja naṃ tathāgataṃ; Avīcinirayaṃ patto, catudvāraṃ bhayānakaṃ. ‘‘Aduṭṭhassa hi yo dubbhe, pāpakammaṃ akubbato; Tameva pāpaṃ phusati , duṭṭhacittaṃ anādaraṃ. ‘‘Samuddaṃ visakumbhena, yo maññeyya padūsituṃ; Na so tena padūseyya, bhesmā hi udadhi mahā. ‘‘Evameva tathāgataṃ, yo vādena vihiṃsati; Sammaggataṃ santacittaṃ, vādo tamhi na rūhati. ‘‘Tādisaṃ mittaṃ kubbetha, tañca seveyya paṇḍito; Yassa maggānugo bhikkhu, khayaṃ dukkhassa pāpuṇe’’ti.
此义理亦为世尊所说,如是我闻。第四经。巴利
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. Catutthaṃ.
寻、恭敬、名声,死亡、世间、不净。
法、黑暗、垢秽,以及提婆达多,这十种。巴利
Vitakkāsakkārasadda, cavanaloke asubhaṃ; Dhammaandhakāramalaṃ, devadattena te dasāti.
1. 最上净信经巴利
1. Aggappasādasuttaṃ
90 此是世尊所说,是阿拉汉所说,如是我闻——巴利 注疏 2
Vuttañhetaṃ bhagavatā, vuttamarahatāti me sutaṃ –
“诸比丘,有三种最上之净信。哪三种?诸比丘,于一切众生——无论是无足的、两足的、四足的、多足的,有色的、无色的,有想的、无想的,还是非想非非想的——如来皆被称为最上者,即阿拉汉、正自觉者。诸比丘,凡于佛陀生起净信者,即于最上生起净信。于最上生起净信者,当得最上之果报。巴利
‘‘Tayome, bhikkhave, aggappasādā. Katame tayo? Yāvatā, bhikkhave, sattā apadā vā dvipadā vā catuppadā vā bahuppadā vā rūpino vā arūpino vā saññino vā asaññino vā nevasaññināsaññino vā, tathāgato tesaṃ aggamakkhāyati arahaṃ sammāsambuddho . Ye, bhikkhave, buddhe pasannā, agge te pasannā. Agge kho pana pasannānaṃ aggo vipāko hoti.
“诸比丘,于一切有为法与无为法之中,离贪被称为最上,即是:摧伏骄慢、调伏渴爱、根除执著、截断轮回、灭尽渴爱、离贪、灭、涅槃。诸比丘,凡对离贪法生起净信者,即于最上生起净信。于最上生起净信者,当得最上之果报。”巴利
‘‘Yāvatā, bhikkhave, dhammā saṅkhatā vā asaṅkhatā vā, virāgo tesaṃ aggamakkhāyati, yadidaṃ madanimmadano pipāsavinayo ālayasamugghāto vaṭṭupacchedo taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānaṃ. Ye, bhikkhave, virāge dhamme pasannā, agge te pasannā. Agge kho pana pasannānaṃ aggo vipāko hoti.
“诸比丘,于一切僧团或团体之中,如来的弟子僧团被称作最上,即四双八辈。此世尊的弟子僧团,堪受供养,堪受款待,堪受布施,堪受合掌礼敬,是世间无上的福田。诸比丘,对僧团有净信者,便是对最上者生了净信;对最上者生净信者,当得最上之果报。诸比丘,这便是三种最高的净信。”世尊如是宣说了此义。关于此义,如此说——巴利
‘‘Yāvatā , bhikkhave, saṅghā vā gaṇā vā, tathāgatasāvakasaṅgho tesaṃ aggamakkhāyati, yadidaṃ cattāri purisayugāni aṭṭha purisapuggalā esa bhagavato sāvakasaṅgho āhuneyyo pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa. Ye, bhikkhave, saṅghe pasannā, agge te pasannā. Agge kho pana pasannānaṃ aggo vipāko hoti. Ime kho, bhikkhave, tayo aggappasādā’’ti. Etamatthaṃ bhagavā avoca. Tatthetaṃ iti vuccati –
“ 对最上者生净信,了知最上法;
“ 对最上佛陀生净信的人们,即是无上应供者。”
“ 于最胜法生净信者,于离欲之乐、寂止之乐中;
“ 于最上僧团(无上福田)生净信者。”
“ 于最殊胜处布施之人,殊胜的福德会增长;
“ 最上的寿命、容色、名声、称誉、安乐与力量。”
“ 智者施予最上之物,安住于最上之法;
无论成为天人或人,达到最殊胜后,便欢喜欣悦。”巴利
‘‘Aggato ve pasannānaṃ, aggaṃ dhammaṃ vijānataṃ; Agge buddhe pasannānaṃ, dakkhiṇeyye anuttare. ‘‘Agge dhamme pasannānaṃ, virāgūpasame sukhe; Agge saṅghe pasannānaṃ, puññakkhette anuttare. ‘‘Aggasmiṃ dānaṃ dadataṃ, aggaṃ puññaṃ pavaḍḍhati; Aggaṃ āyu ca vaṇṇo ca, yaso kitti sukhaṃ balaṃ. ‘‘Aggassa dātā medhāvī, aggadhammasamāhito; Devabhūto manusso vā, aggappatto pamodatī’’ti.
此义理亦为世尊所说,如是我闻。第八经。巴利
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. Aṭṭhamaṃ.
91 此是世尊所说,是阿拉汉所说,如是我闻——巴利 注疏 2
Vuttañhetaṃ bhagavatā, vuttamarahatāti me sutaṃ –
“诸比丘,这是各种谋生方式中最卑下的一种——即托钵乞食。诸比丘,世间对此有这样的咒骂:‘你这手持钵、四处游荡的乞食者!’然而,诸比丘,善男子们出于正当的理由而选择这条路,依于正当的理由——既非被国王强征,也非被盗贼所迫,非负债所困,非畏惧所迫,也非因谋生无路而被迫如此。而是这样想:‘我们已沉沦于生、老、死,沉沦于愁、悲、苦、忧、恼之中,沉沦于苦,为苦所困——但愿能借此使这整个苦蕴的止息得以显现。’诸比丘,这位善男子如此出家,却贪求诸欲,强烈染着,心怀瞋恚,充满恶意,失念、不正知、不得定,心识散乱,诸根放逸。诸比丘,犹如火葬场的木柴,两端燃烧,中间沾满粪便,既不能在村中作薪,也不能在林中作薪。诸比丘,我说这样的人正是如此:既已失去在家的受用,也未能圆满沙门的目标。世尊宣说了此义理。关于此,是这样说的——”巴利
‘‘Antamidaṃ, bhikkhave, jīvikānaṃ yadidaṃ piṇḍolyaṃ. Abhisāpoyaṃ, bhikkhave, lokasmiṃ – ‘piṇḍolo vicarasi pattapāṇī’ti. Tañca kho etaṃ, bhikkhave, kulaputtā upenti atthavasikā, atthavasaṃ paṭicca; neva rājābhinītā, na corābhinītā, na iṇaṭṭā, na bhayaṭṭā, na ājīvikāpakatā. Api ca kho ‘otiṇṇamhā jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi dukkhotiṇṇā dukkhaparetā, appeva nāma imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyā paññāyethā’ti. Evaṃ pabbajito cāyaṃ, bhikkhave, kulaputto so ca hoti abhijjhālu kāmesu tibbasārāgo, byāpannacitto paduṭṭhamanasaṅkappo, muṭṭhassati asampajāno asamāhito vibbhantacitto pākatindriyo. Seyyathāpi, bhikkhave, chavālātaṃ ubhatopadittaṃ majjhe gūthagataṃ neva gāme kaṭṭhatthaṃ pharati na araññe; tathūpamāhaṃ, bhikkhave, imaṃ puggalaṃ vadāmi gihibhogā parihīno sāmaññatthañca na paripūretī’’ti. Etamatthaṃ bhagavā avoca. Tatthetaṃ iti vuccati –
“ 他失去了在家生活的享乐,也未能成就沙门的道果;
他败坏而散落,如同殡葬的火炬,终将灭尽。
“ 有许多人,颈披袈裟,却行恶法,无有节制;
这些恶人由诸恶业,投生于地狱。
“ 吞下烧得通红、炽如火焰的铁球,反倒是更好的。
而若破戒且不自制者,食用国土的信施之食。”巴利
‘‘Gihibhogā parihīno, sāmaññatthañca dubbhago; Paridhaṃsamāno pakireti, chavālātaṃva nassati. ‘‘Kāsāvakaṇṭhā bahavo, pāpadhammā asaññatā; Pāpā pāpehi kammehi, nirayaṃ te upapajjare. ‘‘Seyyo ayoguḷo bhutto, tatto aggisikhūpamo; Yañce bhuñjeyya dussīlo, raṭṭhapiṇḍamasaññato’’ti.
此义理亦为世尊所说,如是我闻。第一经。巴利
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. Paṭhamaṃ.
3. 僧伽提那衣角经巴利
3. Saṅghāṭikaṇṇasuttaṃ
92 此是世尊所说,是阿拉汉所说,如是我闻——巴利 注疏 2
Vuttañhetaṃ bhagavatā, vuttamarahatāti me sutaṃ –
“诸比丘,即使有比丘抓住我的僧伽帝衣角,步步跟随在我身后,踩着我走过的脚印,然而他若贪求感官欲乐,深生染著,内心充满嗔恚,意图邪恶,失去正念,无有正知,心不专注,散乱动摇,诸根放逸——那么他离我很远,我也离他很远。这是什么原因呢?诸比丘,因为那位比丘没有见到法。没有见到法的人,便没有见到我。巴利
‘‘Saṅghāṭikaṇṇe cepi, bhikkhave , bhikkhu gahetvā piṭṭhito piṭṭhito anubandho assa pāde pādaṃ nikkhipanto, so ca hoti abhijjhālu kāmesu tibbasārāgo byāpannacitto paduṭṭhamanasaṅkappo muṭṭhassati asampajāno asamāhito vibbhantacitto pākatindriyo; atha kho so ārakāva mayhaṃ, ahañca tassa. Taṃ kissa hetu? Dhammañhi so, bhikkhave, bhikkhu na passati. Dhammaṃ apassanto na maṃ passati .
“诸比丘,纵使那位比丘住在一百由旬之外,若他不贪求感官欲乐、没有强烈的贪染,心无嗔恨、没有恶意的念头,正念现前,正知具足,心得定、心一境,守护根门——那么,他实则近在我身旁,我亦近在他身旁。为什么呢?诸比丘,因为那位比丘见到了法;见法者即见我。世尊宣说了此义。于此,如是说:”巴利
‘‘Yojanasate cepi so, bhikkhave, bhikkhu vihareyya. So ca hoti anabhijjhālu kāmesu na tibbasārāgo abyāpannacitto apaduṭṭhamanasaṅkappo upaṭṭhitassati sampajāno samāhito ekaggacitto saṃvutindriyo; atha kho so santikeva mayhaṃ, ahañca tassa. Taṃ kissa hetu? Dhammaṃ hi so, bhikkhave, bhikkhu passati; dhammaṃ passanto maṃ passatī’’ti. Etamatthaṃ bhagavā avoca. Tatthetaṃ iti vuccati –
“ 纵使他紧随身后,然大欲多求、常受困扰;
那动摇者追随不动者,那未寂灭者追随已寂灭者;
贪欲之人与离贪者,请看,他们相距何等遥远!
“ 而那证知法、了知法者,是为智者;
犹如无风的湖水,他寂然不动,归于止息。
“ 他自身无扰动,与无扰动者相应;自身寂灭,与寂灭者相应;
他无贪求,与离贪者相应——你看,他们何等接近。”巴利
‘‘Anubandhopi ce assa, mahiccho ca vighātavā; Ejānugo anejassa, nibbutassa anibbuto; Giddho so vītagedhassa, passa yāvañca ārakā. ‘‘Yo ca dhammamabhiññāya, dhammamaññāya paṇḍito; Rahadova nivāte ca, anejo vūpasammati. ‘‘Anejo so anejassa, nibbutassa ca nibbuto; Agiddho vītagedhassa, passa yāvañca santike’’ti.
此义理亦为世尊所说,如是我闻。第二经。巴利
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. Dutiyaṃ.
93 此是世尊所说,是阿拉汉所说,如是我闻——巴利 注疏 2
Vuttañhetaṃ bhagavatā, vuttamarahatāti me sutaṃ –
“诸比丘,有三种火。哪三种?贪火、嗔火、痴火。诸比丘,这便是三种火。”世尊宣说了此义,即如是说:巴利
‘‘Tayome, bhikkhave, aggī. Katame tayo? Rāgaggi, dosaggi, mohaggi – ime kho, bhikkhave, tayo aggī’’ti. Etamatthaṃ bhagavā avoca. Tatthetaṃ iti vuccati –
“ 贪火焚烧那耽著欲乐、昏醉其中之人;
陷入嗔火的人,心怀愤恨,杀生害命;
“ 为痴火所迷的人,愚昧无知,于圣者法不善巧;
不了知这三种火的人们,乐著于自身的存在。
“ 他们使地狱界、畜生界增长,
阿修罗界与饿鬼道增长,尚未解脱魔罗的束缚。
“ 而那些日夜精勤于正自觉者教法的人,
常修不净想者,能熄灭贪欲之火;
“ 至为殊胜的人们,则以慈心熄灭嗔怒之火;
又以那导向洞察的智慧,熄灭愚痴之火。
“ 他们熄灭诸火,常怀警觉,昼夜无怠;
彻底证入般涅槃,全然超越诸苦。
“ 他们是见圣谛者、明智通达者,以正智了知而为贤明。
以证智了知生之灭尽,不再受后有。”巴利
‘‘Rāgaggi dahati macce, ratte kāmesu mucchite; Dosaggi pana byāpanne, nare pāṇātipātino. ‘‘Mohaggi pana sammūḷhe, ariyadhamme akovide; Ete aggī ajānantā, sakkāyābhiratā pajā. ‘‘Te vaḍḍhayanti nirayaṃ, tiracchānañca yoniyo; Asuraṃ pettivisayaṃ, amuttā mārabandhanā. ‘‘Ye ca rattindivā yuttā, sammāsambuddhasāsane; Te nibbāpenti rāgaggiṃ, niccaṃ asubhasaññino. ‘‘Dosaggiṃ pana mettāya, nibbāpenti naruttamā; Mohaggiṃ pana paññāya, yāyaṃ nibbedhagāminī. ‘‘Te nibbāpetvā nipakā, rattindivamatanditā; Asesaṃ parinibbanti, asesaṃ dukkhamaccaguṃ. ‘‘Ariyaddasā vedaguno, sammadaññāya paṇḍitā; Jātikkhayamabhiññāya, nāgacchanti punabbhava’’nti.
此义理亦为世尊所说,如是我闻。第十一经。巴利
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. Ekādasamaṃ.
5. 遍察经巴利
5. Upaparikkhasuttaṃ
94 此是世尊所说,是阿拉汉所说,如是我闻——巴利 注疏 2
Vuttañhetaṃ bhagavatā, vuttamarahatāti me sutaṃ –
“诸比丘,比丘应当如是审察:当他如是审察时,其识于外不散乱、不流荡,于内无所住著,不执取,便无恐惧。诸比丘,当识于外不散乱、不流荡,于内无所住著,无执取、无所恐惧时,未来便不会有生、老、死、苦的集起。世尊宣说了此义理。对此,如是说:”巴利
‘‘Tathā tathā, bhikkhave, bhikkhu upaparikkheyya yathā yathāssa upaparikkhato bahiddhā cassa viññāṇaṃ avikkhittaṃ avisaṭaṃ ajjhattaṃ asaṇṭhitaṃ anupādāya na paritasseyya. Bahiddhā, bhikkhave, viññāṇe avikkhitte avisaṭe sati ajjhattaṃ asaṇṭhite anupādāya aparitassato āyatiṃ jātijarāmaraṇadukkhasamudayasambhavo na hotī’’ti. Etamatthaṃ bhagavā avoca. Tatthetaṃ iti vuccati –
“ 已断除七种系缚、已切断渴爱之索的比丘,
生死的流转已尽,不再有后有。”巴利
‘‘Sattasaṅgappahīnassa, netticchinnassa bhikkhuno; Vikkhīṇo jātisaṃsāro, natthi tassa punabbhavo’’ti.
此义理亦为世尊所说,如是我闻。第六经。巴利
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. Chaṭṭhaṃ.
6. 欲生经巴利
6. Kāmūpapattisuttaṃ
95 此是世尊所说,是阿拉汉所说,如是我闻——巴利 注疏 2
Vuttañhetaṃ bhagavatā, vuttamarahatāti me sutaṃ –
“比丘们,有三种欲有之生。哪三种?现前欲有、化乐欲有、他化自在欲有——比丘们,这便是三种欲有之生。”世尊宣说了这个义理。对此,如是说:巴利
‘‘Tisso imā, bhikkhave, kāmūpapattiyo . Katamā tisso? Paccupaṭṭhitakāmā, nimmānaratino , paranimmitavasavattino – imā kho, bhikkhave, tisso kāmūpapattiyo’’ti. Etamatthaṃ bhagavā avoca. Tatthetaṃ iti vuccati –
“ 耽著现前欲乐者,及他化自在天;
化乐天,与其余耽著欲乐者——
他们从此种存在状态流转至彼种存在状态,却未能超越轮回。
“ 智者认清此事——欲乐中的过患,
便舍离一切欲,无论是天界的,还是人间的。
“ 截断那执著于可爱乐相、难以渡越的欲流;
他们入于无余涅槃,彻底超越诸苦。
“ 他们是圣谛的洞见者、明通者,以正智善巧通达的智者;
以证智了知生之灭尽,不再受后有。”巴利
‘‘Paccupaṭṭhitakāmā ca, ye devā vasavattino; Nimmānaratino devā, ye caññe kāmabhogino; Itthabhāvaññathābhāvaṃ , saṃsāraṃ nātivattare. ‘‘Etamādīnavaṃ ñatvā, kāmabhogesu paṇḍito; Sabbe pariccaje kāme, ye dibbā ye ca mānusā. ‘‘Piyarūpasātagadhitaṃ , chetvā sotaṃ duraccayaṃ; Asesaṃ parinibbanti, asesaṃ dukkhamaccaguṃ. ‘‘Ariyaddasā vedaguno, sammadaññāya paṇḍitā; Jātikkhayamabhiññāya, nāgacchanti punabbhava’’nti.
此义理亦为世尊所说,如是我闻。第五经。巴利
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. Pañcamaṃ.
7. 欲轭经巴利
7. Kāmayogasuttaṃ
96 此是世尊所说,是阿拉汉所说,如是我闻——巴利 注疏 2
Vuttañhetaṃ bhagavatā, vuttamarahatāti me sutaṃ –
“诸比丘,为欲轭所缚、为有轭所缚者,是还来者,还来此世间。诸比丘,已离欲轭、犹为有轭所缚者,是不来者,不来此世间。诸比丘,已离欲轭、已离有轭者,是阿拉汉,烦恼已尽。”世尊宣说了此义。于此义,又如是说:巴利
‘‘Kāmayogayutto, bhikkhave, bhavayogayutto āgāmī hoti āgantā itthattaṃ. Kāmayogavisaṃyutto, bhikkhave, bhavayogayutto anāgāmī hoti anāgantā itthattaṃ. Kāmayogavisaṃyutto, bhikkhave, bhavayogavisaṃyutto arahā hoti, khīṇāsavo’’ti. Etamatthaṃ bhagavā avoca. Tatthetaṃ iti vuccati –
“ 而那些舍离欲乐、未证漏尽者,”
系缚于有的结缚,便被称为不来者。
“ 而那些断除了疑惑、灭尽了慢、已尽后有之人,
他们确实于世间到达彼岸,证得漏尽。”巴利
‘‘Kāmayogena saṃyuttā, bhavayogena cūbhayaṃ; Sattā gacchanti saṃsāraṃ, jātimaraṇagāmino. ‘‘Ye ca kāme pahantvāna, appattā āsavakkhayaṃ; Bhavayogena saṃyuttā, anāgāmīti vuccare. ‘‘Ye ca kho chinnasaṃsayā, khīṇamānapunabbhavā; Te ve pāraṅgatā loke, ye pattā āsavakkhaya’’nti.
此义理亦为世尊所说,如是我闻。第九经。巴利
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. Navamaṃ.
97 此是世尊所说,是阿拉汉所说,如是我闻——巴利 注疏 2
Vuttañhetaṃ bhagavatā, vuttamarahatāti me sutaṃ –
“诸比丘,于此法与律中,若比丘具足善戒、善法、善慧,便被称为“圆满者、净行成就者、最上之人”。”巴利
‘‘Kalyāṇasīlo, bhikkhave, bhikkhu kalyāṇadhammo kalyāṇapañño imasmiṃ dhammavinaye ‘kevalī vusitavā uttamapuriso’ti vuccati –
“诸比丘,比丘又如何成为具足善戒者呢?诸比丘,于此,比丘戒行具足,依巴帝摩卡防护而住,行仪与行处圆满,于微细的罪过亦见其怖畏,受持修学诸学处。诸比丘,比丘如此即为具足善戒者。如是,善戒成就。”巴利
‘‘Kathañca , bhikkhave, bhikkhu kalyāṇasīlo hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu sīlavā hoti, pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharati, ācāragocarasampanno aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu kalyāṇasīlo hoti. Iti kalyāṇasīlo.
“而又如何成为具足善法者呢?诸比丘,于此,比丘精勤修习七菩提分法而安住。诸比丘,比丘如此即为具足善法者。如是,善戒、善法成就。”巴利
‘‘Kalyāṇadhammo ca kathaṃ hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu sattannaṃ bodhipakkhiyānaṃ dhammānaṃ bhāvanānuyogamanuyutto viharati. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu kalyāṇadhammo hoti. Iti kalyāṇasīlo, kalyāṇadhammo.
“而又如何成为具足善慧者呢?诸比丘,于此,比丘由灭尽诸烦恼,于现法中以自己的证智亲自作证、具足安住于无漏的心解脱、慧解脱。诸比丘,比丘如此即为具足善慧者。”巴利
‘‘Kalyāṇapañño ca kathaṃ hoti ? Idha, bhikkhave, bhikkhu āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu kalyāṇapañño hoti.
“如此,于此法、律中,具足善戒、善法、善慧者,即被称为‘圆满者、梵行已立者、最上人’。”世尊这样说明了此义。关于此义,这样说:巴利
‘‘Iti kalyāṇasīlo kalyāṇadhammo kalyāṇapañño imasmiṃ dhammavinaye ‘kevalī vusitavā uttamapuriso’ti vuccatī’’ti. Etamatthaṃ bhagavā avoca. Tatthetaṃ iti vuccati –
“ 若人于身、语、意不造恶行,
此有惭之比丘,即被称为‘善戒者’。”
“ 他善修导向正觉的七觉支,
人们称那无慢的比丘为“善法者”。
“ 他就在此生,亲证自身苦的灭尽;
人们称这位无漏的比丘为善慧者。
“ 成就这些法的人,无忧无恼,已断除疑惑;
不执著世间的一切,人们称他为舍断一切者。”巴利
‘‘Yassa kāyena vācāya, manasā natthi dukkaṭaṃ; Taṃ ve kalyāṇasīloti, āhu bhikkhuṃ hirīmanaṃ . ‘‘Yassa dhammā subhāvitā, satta sambodhigāmino; Taṃ ve kalyāṇadhammoti, āhu bhikkhuṃ anussadaṃ. ‘‘Yo dukkhassa pajānāti, idheva khayamattano; Taṃ ve kalyāṇapaññoti, āhu bhikkhuṃ anāsavaṃ. ‘‘Tehi dhammehi sampannaṃ, anīghaṃ chinnasaṃsayaṃ; Asitaṃ sabbalokassa, āhu sabbapahāyina’’nti.
此义理亦为世尊所说,如是我闻。第三经。巴利
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. Tatiyaṃ.
98 此是世尊所说,是阿拉汉所说,如是我闻——巴利 注疏 2
Vuttañhetaṃ bhagavatā, vuttamarahatāti me sutaṃ –
“诸比丘!有二种布施:物质布施与法布施。诸比丘!于此二种布施中,法布施最为殊胜。巴利
‘‘Dvemāni , bhikkhave, dānāni – āmisadānañca dhammadānañca. Etadaggaṃ, bhikkhave, imesaṃ dvinnaṃ dānānaṃ yadidaṃ – dhammadānaṃ.
“诸比丘!有二种分享:物质分享与法分享。诸比丘!于此二种分享中,法分享最为殊胜。巴利
‘‘Dveme, bhikkhave, saṃvibhāgā – āmisasaṃvibhāgo ca dhammasaṃvibhāgo ca. Etadaggaṃ, bhikkhave, imesaṃ dvinnaṃ saṃvibhāgānaṃ yadidaṃ – dhammasaṃvibhāgo.
“诸比丘!有二种帮助:物质帮助与法帮助。诸比丘!于此二种帮助中,法帮助最为殊胜。这是世尊所说。关于此义理,如是说道:”巴利
‘‘Dveme , bhikkhave, anuggahā – āmisānuggaho ca dhammānuggaho ca. Etadaggaṃ, bhikkhave, imesaṃ dvinnaṃ anuggahānaṃ yadidaṃ – dhammānuggaho’’ti. Etamatthaṃ bhagavā avoca. Tatthetaṃ iti vuccati –
“ 那被称作至上、无上的供养,正是世尊所称扬的分享;
对最胜福田心怀净信、如实了知的有智者,谁又会在恰当的时节不作供养呢?
“ 无论宣说者还是听闻者,凡于善逝的教法中具足净信,
于善逝的教法中精勤不放逸者,其所成就的最上义利便得以圆满清净。”巴利
‘‘Yamāhu dānaṃ paramaṃ anuttaraṃ, yaṃ saṃvibhāgaṃ bhagavā avaṇṇayi ; Aggamhi khettamhi pasannacitto, viññū pajānaṃ ko na yajetha kāle. ‘‘Ye ceva bhāsanti suṇanti cūbhayaṃ, pasannacittā sugatassa sāsane; Tesaṃ so attho paramo visujjhati, ye appamattā sugatassa sāsane’’ti.
此义理亦为世尊所说,如是我闻。第七经。巴利
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. Sattamaṃ.
10. 三明经巴利
10. Tevijjasuttaṃ
99 此是世尊所说,是阿拉汉所说,如是我闻——巴利 注疏 3
Vuttañhetaṃ bhagavatā, vuttamarahatāti me sutaṃ –
“诸比丘,我依正法安立三明婆罗门,而非仅凭口头重复者。”巴利
‘‘Dhammenāhaṃ, bhikkhave, tevijjaṃ brāhmaṇaṃ paññāpemi, nāññaṃ lapitalāpanamattena.
“诸比丘,我又如何依正法将一位比丘确立为“三明婆罗门”,而非仅仅凭着口说空谈呢?诸比丘,于此,有比丘能随念种种过去世,即:一生、二生、三生、四生、五生、十生、二十生、三十生、四十生、五十生、百生、千生、十万生,以及许多坏劫、许多成劫、许多坏成劫。他忆念:“于彼处,我名如是,族姓如是,容貌如是,食如是,苦乐感受如是,寿量如是。从彼处死,我转生他处;于彼处,我又名如是,族姓如是,容貌如是,食如是,苦乐感受如是,寿量如是。从彼处死,我生于此。”如此,他能随念种种过去世,随其细节与因缘。这是他证得的第一明。无明已破,明生起;黑暗已破,光明生起。这是一位不放逸、精进、自我致力于修行的比丘之所证得。”巴利
‘‘Kathañcāhaṃ, bhikkhave, dhammena tevijjaṃ brāhmaṇaṃ paññāpemi, nāññaṃ lapitalāpanamattena? Idha, bhikkhave, bhikkhu anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati, seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi jātiyo tiṃsampi jātiyo cattālīsampi jātiyo paññāsampi jātiyo jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi anekepi saṃvaṭṭakappe anekepi vivaṭṭakappe anekepi saṃvaṭṭavivaṭṭakappe – ‘amutrāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto. So tato cuto amutra udapādiṃ. Tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto. So tato cuto idhūpapanno’ti . Iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. Ayamassa paṭhamā vijjā adhigatā hoti, avijjā vihatā, vijjā uppannā, tamo vihato, āloko uppanno, yathā taṃ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato.
“再者,诸比丘,有比丘以清净、超越凡人的天眼,见有情死时、生时,了知有情随业而行,有低劣、殊胜,丑陋、美丽,善趣、恶趣。他了知:‘这些尊贵有情,具足身恶行、语恶行、意恶行,诽谤圣者,怀持邪见,造作邪见之业,身坏命终后,生于无乐之处、恶道、苦界、地狱。这些尊贵有情,具足身善行、语善行、意善行,不诽谤圣者,怀持正见,造作正见之业,身坏命终后,生于善趣、天界。’如是,他以清净、超越凡人的天眼,见有情死时、生时,了知有情随业而行,有低劣、殊胜,丑陋、美丽,善趣、恶趣。这是他证得的第二种明。无明摧破,明生起;黑暗摧破,光明生起。这就是不放逸、精勤、自励而住的比丘所达成的。”巴利
‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe, sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti – ‘ime vata bhonto sattā kāyaduccaritena samannāgatā vacīduccaritena samannāgatā manoduccaritena samannāgatā ariyānaṃ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā. Te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannā. Ime vā pana bhonto sattā kāyasucaritena samannāgatā vacīsucaritena samannāgatā manosucaritena samannāgatā ariyānaṃ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā. Te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannā’ti. Iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe, sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti. Ayamassa dutiyā vijjā adhigatā hoti, avijjā vihatā, vijjā uppannā, tamo vihato, āloko uppanno, yathā taṃ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato.
“再者,诸比丘,有比丘由诸漏灭尽,于现法中,以自己的证智作证、成就无漏的心解脱与慧解脱而安住。此为他所证得的第三明。无明被摧破而明生起;黑暗被摧破而光明生起。这正是精勤不放逸、热忱坚毅而住者所得的。诸比丘,我正是这样将一位比丘确立为‘三明婆罗门’,而不是仅凭那种口头称说的人。”这是世尊所说的义理。于此,经中如是说:巴利
‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Ayamassa tatiyā vijjā adhigatā hoti, avijjā vihatā, vijjā uppannā, tamo vihato, āloko uppanno, yathā taṃ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato. Evaṃ kho ahaṃ, bhikkhave, dhammena tevijjaṃ brāhmaṇaṃ paññāpemi, nāññaṃ lapitalāpanamattenā’’ti. Etamatthaṃ bhagavā avoca. Tatthetaṃ iti vuccati –
“ 他了知宿住,观见天界与恶趣。
更证得生的灭尽,是为证智究竟的牟尼。
“ 依此三种明,他即成为三明婆罗门;
我说那才是真正的三明者,而非别的徒事空谈、重复所闻之人。”巴利
‘‘Pubbenivāsaṃ yovedi , saggāpāyañca passati; Atho jātikkhayaṃ patto, abhiññāvosito muni. ‘‘Etāhi tīhi vijjāhi, tevijjo hoti brāhmaṇo; Tamahaṃ vadāmi tevijjaṃ, nāññaṃ lapitalāpana’’nti.
此义理亦为世尊所说,如是我闻。第六经。巴利
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. Chaṭṭhaṃ.
净信、寿命、僧伽梨,火与遍观察;
往生、欲、善法,布施与依法,如是十经。巴利
Pasāda jīvita saṅghāṭi , aggi upaparikkhayā; Upapatti kāma kalyāṇaṃ, dānaṃ dhammena te dasāti.
1 2 3 4