1. 最上净信经
1. Aggappasādasuttaṃ
90此是世尊所说,是阿拉汉所说,如是我闻——
Vuttañhetaṃ bhagavatā, vuttamarahatāti me sutaṃ –
“诸比丘,有三种最上之净信。哪三种?诸比丘,于一切众生——无论是无足的、两足的、四足的、多足的,有色的、无色的,有想的、无想的,还是非想非非想的——如来皆被称为最上者,即阿拉汉、正自觉者。诸比丘,凡于佛陀生起净信者,即于最上生起净信。于最上生起净信者,当得最上之果报。
‘‘Tayome, bhikkhave, aggappasādā. Katame tayo? Yāvatā, bhikkhave, sattā apadā vā dvipadā vā catuppadā vā bahuppadā vā rūpino vā arūpino vā saññino vā asaññino vā nevasaññināsaññino vā, tathāgato tesaṃ aggamakkhāyati arahaṃ sammāsambuddho . Ye, bhikkhave, buddhe pasannā, agge te pasannā. Agge kho pana pasannānaṃ aggo vipāko hoti.
“诸比丘,于一切有为法与无为法之中,离贪被称为最上,即是:摧伏骄慢、调伏渴爱、根除执著、截断轮回、灭尽渴爱、离贪、灭、涅槃。诸比丘,凡对离贪法生起净信者,即于最上生起净信。于最上生起净信者,当得最上之果报。”
‘‘Yāvatā, bhikkhave, dhammā saṅkhatā vā asaṅkhatā vā, virāgo tesaṃ aggamakkhāyati, yadidaṃ madanimmadano pipāsavinayo ālayasamugghāto vaṭṭupacchedo taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānaṃ. Ye, bhikkhave, virāge dhamme pasannā, agge te pasannā. Agge kho pana pasannānaṃ aggo vipāko hoti.
“诸比丘,于一切僧团或团体之中,如来的弟子僧团被称作最上,即四双八辈。此世尊的弟子僧团,堪受供养,堪受款待,堪受布施,堪受合掌礼敬,是世间无上的福田。诸比丘,对僧团有净信者,便是对最上者生了净信;对最上者生净信者,当得最上之果报。诸比丘,这便是三种最高的净信。”世尊如是宣说了此义。关于此义,如此说——
‘‘Yāvatā , bhikkhave, saṅghā vā gaṇā vā, tathāgatasāvakasaṅgho tesaṃ aggamakkhāyati, yadidaṃ cattāri purisayugāni aṭṭha purisapuggalā esa bhagavato sāvakasaṅgho āhuneyyo pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa. Ye, bhikkhave, saṅghe pasannā, agge te pasannā. Agge kho pana pasannānaṃ aggo vipāko hoti. Ime kho, bhikkhave, tayo aggappasādā’’ti. Etamatthaṃ bhagavā avoca. Tatthetaṃ iti vuccati –
“对最上者生净信,了知最上法;
“对最上佛陀(无上应供者)生净信的人们。”
“于最胜法生净信者,于离欲之乐、寂止之乐中;
“于最上僧团(无上福田)生净信者。”
“于最殊胜处布施之人,殊胜的福德会增长;
“最上的寿命、容色、名声、称誉、安乐与力量。”
“智者施予最上之物,安住于最上之法;
无论成为天人或人,达到最殊胜后,便欢喜欣悦。”
‘‘Aggato ve pasannānaṃ, aggaṃ dhammaṃ vijānataṃ; Agge buddhe pasannānaṃ, dakkhiṇeyye anuttare. ‘‘Agge dhamme pasannānaṃ, virāgūpasame sukhe; Agge saṅghe pasannānaṃ, puññakkhette anuttare. ‘‘Aggasmiṃ dānaṃ dadataṃ, aggaṃ puññaṃ pavaḍḍhati; Aggaṃ āyu ca vaṇṇo ca, yaso kitti sukhaṃ balaṃ. ‘‘Aggassa dātā medhāvī, aggadhammasamāhito; Devabhūto manusso vā, aggappatto pamodatī’’ti.
此义理亦为世尊所说,如是我闻。第八经。
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. Aṭṭhamaṃ.
91此是世尊所说,是阿拉汉所说,如是我闻——
Vuttañhetaṃ bhagavatā, vuttamarahatāti me sutaṃ –
“诸比丘,这是各种谋生方式中最卑下的一种——即托钵乞食。诸比丘,世间对此有这样的咒骂:‘你这手持钵、四处游荡的乞食者!’然而,诸比丘,善男子们出于正当的理由而选择这条路,依于正当的理由——既非被国王强征,也非被盗贼所迫,非负债所困,非畏惧所迫,也非因谋生无路而被迫如此。而是这样想:‘我们已沉沦于生、老、死,沉沦于愁、悲、苦、忧、恼之中,沉沦于苦,为苦所困——但愿能借此使这整个苦蕴的止息得以显现。’诸比丘,这位善男子如此出家,却贪求诸欲,强烈染着,心怀瞋恚,充满恶意,失念、不正知、不得定,心识散乱,诸根放逸。诸比丘,犹如火葬场的木柴,两端燃烧,中间沾满粪便,既不能在村中作薪,也不能在林中作薪。诸比丘,我说这样的人正是如此:既已失去在家的受用,也未能圆满沙门的目标。世尊宣说了此义理。关于此,是这样说的——”
‘‘Antamidaṃ, bhikkhave, jīvikānaṃ yadidaṃ piṇḍolyaṃ. Abhisāpoyaṃ, bhikkhave, lokasmiṃ – ‘piṇḍolo vicarasi pattapāṇī’ti. Tañca kho etaṃ, bhikkhave, kulaputtā upenti atthavasikā, atthavasaṃ paṭicca; neva rājābhinītā, na corābhinītā, na iṇaṭṭā, na bhayaṭṭā, na ājīvikāpakatā. Api ca kho ‘otiṇṇamhā jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi dukkhotiṇṇā dukkhaparetā, appeva nāma imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyā paññāyethā’ti. Evaṃ pabbajito cāyaṃ, bhikkhave, kulaputto so ca hoti abhijjhālu kāmesu tibbasārāgo, byāpannacitto paduṭṭhamanasaṅkappo, muṭṭhassati asampajāno asamāhito vibbhantacitto pākatindriyo. Seyyathāpi, bhikkhave, chavālātaṃ ubhatopadittaṃ majjhe gūthagataṃ neva gāme kaṭṭhatthaṃ pharati na araññe; tathūpamāhaṃ, bhikkhave, imaṃ puggalaṃ vadāmi gihibhogā parihīno sāmaññatthañca na paripūretī’’ti. Etamatthaṃ bhagavā avoca. Tatthetaṃ iti vuccati –
“他失去了在家生活的享乐,也未能成就沙门的道果;
他败坏而散落,如同殡葬的火炬,终将灭尽。
“有许多人,颈披袈裟,却行恶法,无有节制;
这些恶人由诸恶业,投生于地狱。
“吞下烧得通红、炽如火焰的铁球,反倒是更好的。
而若破戒且不自制者,食用国土的信施之食。”
‘‘Gihibhogā parihīno, sāmaññatthañca dubbhago; Paridhaṃsamāno pakireti, chavālātaṃva nassati. ‘‘Kāsāvakaṇṭhā bahavo, pāpadhammā asaññatā; Pāpā pāpehi kammehi, nirayaṃ te upapajjare. ‘‘Seyyo ayoguḷo bhutto, tatto aggisikhūpamo; Yañce bhuñjeyya dussīlo, raṭṭhapiṇḍamasaññato’’ti.
此义理亦为世尊所说,如是我闻。第一经。
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. Paṭhamaṃ.
3. 僧伽提那衣角经
3. Saṅghāṭikaṇṇasuttaṃ
92此是世尊所说,是阿拉汉所说,如是我闻——
Vuttañhetaṃ bhagavatā, vuttamarahatāti me sutaṃ –
“诸比丘,即使有比丘抓住我的僧伽帝衣角,步步跟随在我身后,踩着我走过的脚印,然而他若贪求感官欲乐,深生染著,内心充满嗔恚,意图邪恶,失去正念,无有正知,心不专注,散乱动摇,诸根放逸——那么他离我很远,我也离他很远。这是什么原因呢?诸比丘,因为那位比丘没有见到法。没有见到法的人,便没有见到我。
‘‘Saṅghāṭikaṇṇe cepi, bhikkhave , bhikkhu gahetvā piṭṭhito piṭṭhito anubandho assa pāde pādaṃ nikkhipanto, so ca hoti abhijjhālu kāmesu tibbasārāgo byāpannacitto paduṭṭhamanasaṅkappo muṭṭhassati asampajāno asamāhito vibbhantacitto pākatindriyo; atha kho so ārakāva mayhaṃ, ahañca tassa. Taṃ kissa hetu? Dhammañhi so, bhikkhave, bhikkhu na passati. Dhammaṃ apassanto na maṃ passati .
“诸比丘,纵使那位比丘住在一百由旬之外,若他不贪求感官欲乐、没有强烈的贪染,心无嗔恨、没有恶意的念头,正念现前,正知具足,心得定、心一境,守护根门——那么,他实则近在我身旁,我亦近在他身旁。为什么呢?诸比丘,因为那位比丘见到了法;见法者即见我。世尊宣说了此义。于此,如是说:”
‘‘Yojanasate cepi so, bhikkhave, bhikkhu vihareyya. So ca hoti anabhijjhālu kāmesu na tibbasārāgo abyāpannacitto apaduṭṭhamanasaṅkappo upaṭṭhitassati sampajāno samāhito ekaggacitto saṃvutindriyo; atha kho so santikeva mayhaṃ, ahañca tassa. Taṃ kissa hetu? Dhammaṃ hi so, bhikkhave, bhikkhu passati; dhammaṃ passanto maṃ passatī’’ti. Etamatthaṃ bhagavā avoca. Tatthetaṃ iti vuccati –
“纵使他紧随身后,然大欲多求、常受困扰;
那动摇者追随不动者,那未寂灭者追随已寂灭者;
贪欲之人与离贪者,请看,他们相距何等遥远!
“而那证知法、了知法者,是为智者;
犹如无风的湖水,他寂然不动,归于止息。
“他自身无扰动,与无扰动者相应;自身寂灭,与寂灭者相应;
他无贪求,与离贪者相应——你看,他们何等接近。”
‘‘Anubandhopi ce assa, mahiccho ca vighātavā; Ejānugo anejassa, nibbutassa anibbuto; Giddho so vītagedhassa, passa yāvañca ārakā. ‘‘Yo ca dhammamabhiññāya, dhammamaññāya paṇḍito; Rahadova nivāte ca, anejo vūpasammati. ‘‘Anejo so anejassa, nibbutassa ca nibbuto; Agiddho vītagedhassa, passa yāvañca santike’’ti.
此义理亦为世尊所说,如是我闻。第二经。
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. Dutiyaṃ.
93此是世尊所说,是阿拉汉所说,如是我闻——
Vuttañhetaṃ bhagavatā, vuttamarahatāti me sutaṃ –
“诸比丘,有三种火。哪三种?贪火、嗔火、痴火。诸比丘,这便是三种火。”世尊宣说了此义,即如是说:
‘‘Tayome, bhikkhave, aggī. Katame tayo? Rāgaggi, dosaggi, mohaggi – ime kho, bhikkhave, tayo aggī’’ti. Etamatthaṃ bhagavā avoca. Tatthetaṃ iti vuccati –
“贪火焚烧那耽著欲乐、昏醉其中之人;
陷入嗔火的人,心怀愤恨,杀生害命;
“为痴火所迷的人,愚昧无知,于圣者法不善巧;
不了知这三种火的人们,乐著于自身的存在。
“他们使地狱界、畜生界增长,
阿修罗界与饿鬼道增长,尚未解脱魔罗的束缚。
“而那些日夜精勤于正自觉者教法的人,
常修不净想者,能熄灭贪欲之火;
“至为殊胜的人们,则以慈心熄灭嗔怒之火;
又以那导向洞察的智慧,熄灭愚痴之火。
“他们熄灭诸火,常怀警觉,昼夜无怠;
彻底证入般涅槃,全然超越诸苦。
“他们是见圣谛者、明智通达者,以正智了知而为贤明。
以证智了知生之灭尽,不再受后有。”
‘‘Rāgaggi dahati macce, ratte kāmesu mucchite; Dosaggi pana byāpanne, nare pāṇātipātino. ‘‘Mohaggi pana sammūḷhe, ariyadhamme akovide; Ete aggī ajānantā, sakkāyābhiratā pajā. ‘‘Te vaḍḍhayanti nirayaṃ, tiracchānañca yoniyo; Asuraṃ pettivisayaṃ, amuttā mārabandhanā. ‘‘Ye ca rattindivā yuttā, sammāsambuddhasāsane; Te nibbāpenti rāgaggiṃ, niccaṃ asubhasaññino. ‘‘Dosaggiṃ pana mettāya, nibbāpenti naruttamā; Mohaggiṃ pana paññāya, yāyaṃ nibbedhagāminī. ‘‘Te nibbāpetvā nipakā, rattindivamatanditā; Asesaṃ parinibbanti, asesaṃ dukkhamaccaguṃ. ‘‘Ariyaddasā vedaguno, sammadaññāya paṇḍitā; Jātikkhayamabhiññāya, nāgacchanti punabbhava’’nti.
此义理亦为世尊所说,如是我闻。第十一经。
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. Ekādasamaṃ.
5. 遍察经
5. Upaparikkhasuttaṃ
94此是世尊所说,是阿拉汉所说,如是我闻——
Vuttañhetaṃ bhagavatā, vuttamarahatāti me sutaṃ –
“诸比丘,比丘应当如是审察:当他如是审察时,其识于外不散乱、不流荡,于内无所住著,不执取,便无恐惧。诸比丘,当识于外不散乱、不流荡,于内无所住著,无执取、无所恐惧时,未来便不会有生、老、死、苦的集起。世尊宣说了此义理。对此,如是说:”
‘‘Tathā tathā, bhikkhave, bhikkhu upaparikkheyya yathā yathāssa upaparikkhato bahiddhā cassa viññāṇaṃ avikkhittaṃ avisaṭaṃ ajjhattaṃ asaṇṭhitaṃ anupādāya na paritasseyya. Bahiddhā, bhikkhave, viññāṇe avikkhitte avisaṭe sati ajjhattaṃ asaṇṭhite anupādāya aparitassato āyatiṃ jātijarāmaraṇadukkhasamudayasambhavo na hotī’’ti. Etamatthaṃ bhagavā avoca. Tatthetaṃ iti vuccati –
“已断除七种系缚、已切断渴爱之索的比丘,
生死的流转已尽,不再有后有。”
‘‘Sattasaṅgappahīnassa, netticchinnassa bhikkhuno; Vikkhīṇo jātisaṃsāro, natthi tassa punabbhavo’’ti.
此义理亦为世尊所说,如是我闻。第六经。
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. Chaṭṭhaṃ.
6. 欲生经
6. Kāmūpapattisuttaṃ
95此是世尊所说,是阿拉汉所说,如是我闻——
Vuttañhetaṃ bhagavatā, vuttamarahatāti me sutaṃ –
“比丘们,有三种欲有之生。哪三种?现前欲有、化乐欲有、他化自在欲有——比丘们,这便是三种欲有之生。”世尊宣说了这个义理。对此,如是说:
‘‘Tisso imā, bhikkhave, kāmūpapattiyo . Katamā tisso? Paccupaṭṭhitakāmā, nimmānaratino , paranimmitavasavattino – imā kho, bhikkhave, tisso kāmūpapattiyo’’ti. Etamatthaṃ bhagavā avoca. Tatthetaṃ iti vuccati –
“耽著现前欲乐者,及他化自在天;
化乐天(Nimmānaratino),与其余耽著欲乐者——
他们从此种存在状态流转至彼种存在状态,却未能超越轮回。
“智者认清此事——欲乐中的过患,
便舍离一切欲,无论是天界的,还是人间的。
“截断那执著于可爱乐相、难以渡越的欲流;
他们入于无余涅槃,彻底超越诸苦。
“他们是圣谛的洞见者、明通者,以正智善巧通达的智者;
以证智了知生之灭尽,不再受后有。”
‘‘Paccupaṭṭhitakāmā ca, ye devā vasavattino; Nimmānaratino devā, ye caññe kāmabhogino; Itthabhāvaññathābhāvaṃ , saṃsāraṃ nātivattare. ‘‘Etamādīnavaṃ ñatvā, kāmabhogesu paṇḍito; Sabbe pariccaje kāme, ye dibbā ye ca mānusā. ‘‘Piyarūpasātagadhitaṃ , chetvā sotaṃ duraccayaṃ; Asesaṃ parinibbanti, asesaṃ dukkhamaccaguṃ. ‘‘Ariyaddasā vedaguno, sammadaññāya paṇḍitā; Jātikkhayamabhiññāya, nāgacchanti punabbhava’’nti.
此义理亦为世尊所说,如是我闻。第五经。
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. Pañcamaṃ.
7. 欲轭经
7. Kāmayogasuttaṃ
96此是世尊所说,是阿拉汉所说,如是我闻——
Vuttañhetaṃ bhagavatā, vuttamarahatāti me sutaṃ –
“诸比丘,为欲轭所缚、为有轭所缚者,是还来者,还来此世间。诸比丘,已离欲轭、犹为有轭所缚者,是不来者,不来此世间。诸比丘,已离欲轭、已离有轭者,是阿拉汉,烦恼已尽。”世尊宣说了此义。于此义,又如是说:
‘‘Kāmayogayutto, bhikkhave, bhavayogayutto āgāmī hoti āgantā itthattaṃ. Kāmayogavisaṃyutto, bhikkhave, bhavayogayutto anāgāmī hoti anāgantā itthattaṃ. Kāmayogavisaṃyutto, bhikkhave, bhavayogavisaṃyutto arahā hoti, khīṇāsavo’’ti. Etamatthaṃ bhagavā avoca. Tatthetaṃ iti vuccati –
“而那些舍离欲乐、未证漏尽者,”
系缚于有的结缚,便被称为不来者。
“而那些断除了疑惑、灭尽了慢、已尽后有之人,
他们确实于世间到达彼岸,证得漏尽。”
‘‘Kāmayogena saṃyuttā, bhavayogena cūbhayaṃ; Sattā gacchanti saṃsāraṃ, jātimaraṇagāmino. ‘‘Ye ca kāme pahantvāna, appattā āsavakkhayaṃ; Bhavayogena saṃyuttā, anāgāmīti vuccare. ‘‘Ye ca kho chinnasaṃsayā, khīṇamānapunabbhavā; Te ve pāraṅgatā loke, ye pattā āsavakkhaya’’nti.
此义理亦为世尊所说,如是我闻。第九经。
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. Navamaṃ.
97此是世尊所说,是阿拉汉所说,如是我闻——
Vuttañhetaṃ bhagavatā, vuttamarahatāti me sutaṃ –
“诸比丘,于此法与律中,若比丘具足善戒、善法、善慧,便被称为“圆满者、净行成就者、最上之人”。”
‘‘Kalyāṇasīlo, bhikkhave, bhikkhu kalyāṇadhammo kalyāṇapañño imasmiṃ dhammavinaye ‘kevalī vusitavā uttamapuriso’ti vuccati –
“诸比丘,比丘又如何成为具足善戒者呢?诸比丘,于此,比丘戒行具足,依巴帝摩卡防护而住,行仪与行处圆满,于微细的罪过亦见其怖畏,受持修学诸学处。诸比丘,比丘如此即为具足善戒者。如是,善戒成就。”
‘‘Kathañca , bhikkhave, bhikkhu kalyāṇasīlo hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu sīlavā hoti, pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharati, ācāragocarasampanno aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu kalyāṇasīlo hoti. Iti kalyāṇasīlo.
“而又如何成为具足善法者呢?诸比丘,于此,比丘精勤修习七菩提分法而安住。诸比丘,比丘如此即为具足善法者。如是,善戒、善法成就。”
‘‘Kalyāṇadhammo ca kathaṃ hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu sattannaṃ bodhipakkhiyānaṃ dhammānaṃ bhāvanānuyogamanuyutto viharati. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu kalyāṇadhammo hoti. Iti kalyāṇasīlo, kalyāṇadhammo.
“而又如何成为具足善慧者呢?诸比丘,于此,比丘由灭尽诸烦恼,于现法中以自己的证智亲自作证、具足安住于无漏的心解脱、慧解脱。诸比丘,比丘如此即为具足善慧者。”
‘‘Kalyāṇapañño ca kathaṃ hoti ? Idha, bhikkhave, bhikkhu āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu kalyāṇapañño hoti.
“如此,于此法、律中,具足善戒、善法、善慧者,即被称为‘圆满者、梵行已立者、最上人’。”世尊这样说明了此义。关于此义,这样说:
‘‘Iti kalyāṇasīlo kalyāṇadhammo kalyāṇapañño imasmiṃ dhammavinaye ‘kevalī vusitavā uttamapuriso’ti vuccatī’’ti. Etamatthaṃ bhagavā avoca. Tatthetaṃ iti vuccati –
“若人于身、语、意不造恶行,
此有惭之比丘,即被称为‘善戒者’。”
“他善修导向正觉的七觉支,
人们称那无慢的比丘为“善法者”。
“他就在此生,亲证自身苦的灭尽;
人们称这位无漏的比丘为善慧者。
“成就这些法的人,无忧无恼,已断除疑惑;
不执著世间的一切,人们称他为舍断一切者。”
‘‘Yassa kāyena vācāya, manasā natthi dukkaṭaṃ; Taṃ ve kalyāṇasīloti, āhu bhikkhuṃ hirīmanaṃ . ‘‘Yassa dhammā subhāvitā, satta sambodhigāmino; Taṃ ve kalyāṇadhammoti, āhu bhikkhuṃ anussadaṃ. ‘‘Yo dukkhassa pajānāti, idheva khayamattano; Taṃ ve kalyāṇapaññoti, āhu bhikkhuṃ anāsavaṃ. ‘‘Tehi dhammehi sampannaṃ, anīghaṃ chinnasaṃsayaṃ; Asitaṃ sabbalokassa, āhu sabbapahāyina’’nti.
此义理亦为世尊所说,如是我闻。第三经。
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. Tatiyaṃ.
98此是世尊所说,是阿拉汉所说,如是我闻——
Vuttañhetaṃ bhagavatā, vuttamarahatāti me sutaṃ –
“诸比丘!有二种布施:物质布施与法布施。诸比丘!于此二种布施中,法布施最为殊胜。
‘‘Dvemāni , bhikkhave, dānāni – āmisadānañca dhammadānañca. Etadaggaṃ, bhikkhave, imesaṃ dvinnaṃ dānānaṃ yadidaṃ – dhammadānaṃ.
“诸比丘!有二种分享:物质分享与法分享。诸比丘!于此二种分享中,法分享最为殊胜。
‘‘Dveme, bhikkhave, saṃvibhāgā – āmisasaṃvibhāgo ca dhammasaṃvibhāgo ca. Etadaggaṃ, bhikkhave, imesaṃ dvinnaṃ saṃvibhāgānaṃ yadidaṃ – dhammasaṃvibhāgo.
“诸比丘!有二种帮助:物质帮助与法帮助。诸比丘!于此二种帮助中,法帮助最为殊胜。这是世尊所说。关于此义理,如是说道:”
‘‘Dveme , bhikkhave, anuggahā – āmisānuggaho ca dhammānuggaho ca. Etadaggaṃ, bhikkhave, imesaṃ dvinnaṃ anuggahānaṃ yadidaṃ – dhammānuggaho’’ti. Etamatthaṃ bhagavā avoca. Tatthetaṃ iti vuccati –
“那被称作至上、无上的供养,正是世尊所称扬的分享;
对最胜福田心怀净信、如实了知的有智者,谁又会在恰当的时节不作供养呢?
“无论宣说者还是听闻者,凡于善逝的教法中具足净信,
于善逝的教法中精勤不放逸者,其所成就的最上义利便得以圆满清净。”
‘‘Yamāhu dānaṃ paramaṃ anuttaraṃ, yaṃ saṃvibhāgaṃ bhagavā avaṇṇayi ; Aggamhi khettamhi pasannacitto, viññū pajānaṃ ko na yajetha kāle. ‘‘Ye ceva bhāsanti suṇanti cūbhayaṃ, pasannacittā sugatassa sāsane; Tesaṃ so attho paramo visujjhati, ye appamattā sugatassa sāsane’’ti.
此义理亦为世尊所说,如是我闻。第七经。
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. Sattamaṃ.
10. 三明经
10. Tevijjasuttaṃ
99此是世尊所说,是阿拉汉所说,如是我闻——
Vuttañhetaṃ bhagavatā, vuttamarahatāti me sutaṃ –
“诸比丘,我依正法安立三明婆罗门,而非仅凭口头重复者。”
‘‘Dhammenāhaṃ, bhikkhave, tevijjaṃ brāhmaṇaṃ paññāpemi, nāññaṃ lapitalāpanamattena.
“诸比丘,我又如何依正法将一位比丘确立为“三明婆罗门”,而非仅仅凭着口说空谈呢?诸比丘,于此,有比丘能随念种种过去世,即:一生、二生、三生、四生、五生、十生、二十生、三十生、四十生、五十生、百生、千生、十万生,以及许多坏劫、许多成劫、许多坏成劫。他忆念:“于彼处,我名如是,族姓如是,容貌如是,食如是,苦乐感受如是,寿量如是。从彼处死,我转生他处;于彼处,我又名如是,族姓如是,容貌如是,食如是,苦乐感受如是,寿量如是。从彼处死,我生于此。”如此,他能随念种种过去世,随其细节与因缘。这是他证得的第一明。无明已破,明生起;黑暗已破,光明生起。这是一位不放逸、精进、自我致力于修行的比丘之所证得。”
‘‘Kathañcāhaṃ, bhikkhave, dhammena tevijjaṃ brāhmaṇaṃ paññāpemi, nāññaṃ lapitalāpanamattena? Idha, bhikkhave, bhikkhu anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati, seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi jātiyo tiṃsampi jātiyo cattālīsampi jātiyo paññāsampi jātiyo jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi anekepi saṃvaṭṭakappe anekepi vivaṭṭakappe anekepi saṃvaṭṭavivaṭṭakappe – ‘amutrāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto. So tato cuto amutra udapādiṃ. Tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto. So tato cuto idhūpapanno’ti . Iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. Ayamassa paṭhamā vijjā adhigatā hoti, avijjā vihatā, vijjā uppannā, tamo vihato, āloko uppanno, yathā taṃ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato.
“再者,诸比丘,有比丘以清净、超越凡人的天眼,见有情死时、生时,了知有情随业而行,有低劣、殊胜,丑陋、美丽,善趣、恶趣。他了知:‘这些尊贵有情,具足身恶行、语恶行、意恶行,诽谤圣者,怀持邪见,造作邪见之业,身坏命终后,生于无乐之处、恶道、苦界、地狱。这些尊贵有情,具足身善行、语善行、意善行,不诽谤圣者,怀持正见,造作正见之业,身坏命终后,生于善趣、天界。’如是,他以清净、超越凡人的天眼,见有情死时、生时,了知有情随业而行,有低劣、殊胜,丑陋、美丽,善趣、恶趣。这是他证得的第二种明。无明摧破,明生起;黑暗摧破,光明生起。这就是不放逸、精勤、自励而住的比丘所达成的。”
‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe, sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti – ‘ime vata bhonto sattā kāyaduccaritena samannāgatā vacīduccaritena samannāgatā manoduccaritena samannāgatā ariyānaṃ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā. Te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannā. Ime vā pana bhonto sattā kāyasucaritena samannāgatā vacīsucaritena samannāgatā manosucaritena samannāgatā ariyānaṃ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā. Te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannā’ti. Iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe, sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti. Ayamassa dutiyā vijjā adhigatā hoti, avijjā vihatā, vijjā uppannā, tamo vihato, āloko uppanno, yathā taṃ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato.
“再者,诸比丘,有比丘由诸漏灭尽,于现法中,以自己的证智作证、成就无漏的心解脱与慧解脱而安住。此为他所证得的第三明。无明被摧破而明生起;黑暗被摧破而光明生起。这正是精勤不放逸、热忱坚毅而住者所得的。诸比丘,我正是这样将一位比丘确立为‘三明婆罗门’,而不是仅凭那种口头称说的人。”这是世尊所说的义理。于此,经中如是说:
‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Ayamassa tatiyā vijjā adhigatā hoti, avijjā vihatā, vijjā uppannā, tamo vihato, āloko uppanno, yathā taṃ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato. Evaṃ kho ahaṃ, bhikkhave, dhammena tevijjaṃ brāhmaṇaṃ paññāpemi, nāññaṃ lapitalāpanamattenā’’ti. Etamatthaṃ bhagavā avoca. Tatthetaṃ iti vuccati –
“他了知宿住,观见天界与恶趣。
更证得生的灭尽,是为证智究竟的牟尼。
“依此三种明,他即成为三明婆罗门;
我说那才是真正的三明者,而非别的徒事空谈、重复所闻之人。”
‘‘Pubbenivāsaṃ yovedi , saggāpāyañca passati; Atho jātikkhayaṃ patto, abhiññāvosito muni. ‘‘Etāhi tīhi vijjāhi, tevijjo hoti brāhmaṇo; Tamahaṃ vadāmi tevijjaṃ, nāññaṃ lapitalāpana’’nti.
此义理亦为世尊所说,如是我闻。第六经。
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. Chaṭṭhaṃ.
净信、寿命、桑喀帝,火与遍观察;
往生、欲、善法,布施与依法,如是十经。
Pasāda jīvita saṅghāṭi , aggi upaparikkhayā; Upapatti kāma kalyāṇaṃ, dānaṃ dhammena te dasāti.