内宫学处的注释
1. Antepurasikkhāpadavaṇṇanā
在王未出、宝未出的地方,应当看出这里省略了“在寝宫中”这样的文句,所以说“王没有从这里出去”等等。其中“从这里”是指从寝宫。“在寝宫中”是指睡觉的屋子。凡是铺设国王卧床的地方,哪怕只是用麻布围墙围起来的一小块,也是指那里。以能让人产生喜悦的含义叫“宝”,比如象等。但这里指的是女宝,所以说“宝叫做王后”。
Anikkhantarājake aniggataratanaketi ettha ‘‘sayanighare’’ti pāṭhaseso daṭṭhabboti āha ‘‘anikkhanto rājā ito’’tiādi. Tattha itoti sayanigharato. Sayanighareti sayanīyaghare. Yattha rañño sayanaṃ paññattaṃ hoti, antamaso sāṇipākāraparikkhittampi, tasminti vuttaṃ hoti. Ratijananaṭṭhena ratanaṃ, hatthiādi. Idha pana itthiratanaṃ adhippetanti āha ‘‘ratanaṃ vuccati mahesī’’ti.
“两者”是指国王与王后。在这里,“作与不作”应当这样理解:越过界标柱算是“作”,没有让人知道算是“不作”。
Ubhosūti rājamahesīsu. Kiriyākiriyanti ettha indakhīlātikkamo kiriyaṃ, appaṭisaṃviditaṃ akiriyanti daṭṭhabbaṃ.
2. 宝物学处注释
2. Ratanasikkhāpadavaṇṇanā
“珍珠等十种”指的是十种宝物:珍珠、宝珠、琉璃、螺贝、水晶、珊瑚、银、金、红宝石、猫眼石。 “在住处中”就是在房舍里。 因此说“被围绕的”等等,意思是被围绕的住处。 这里说的“住处”,指的是建在村子里的房舍。 而建在寺院里的房舍,已经被“寺院中”这个说法涵盖进去了。 有些人说:“这里说的‘住处’,不管是在寺院内还是在别处,都指自己居住的地方。” “为了这一切,只犯恶作”的意思是:不管是为了自己还是为了他们僧团等,自己学习或教他人学习,都只犯恶作。 如果父母之物是必须偿还的如法资具,则为了自己拿取并偿还,因此说“那样的”等等。 “那样的”指父母之物中必须偿还的如法资具,便是那样的。 “以欲求,也以恐惧”指在木匠等人中以欲求,在国王宠臣等人中以恐惧。
Muttādidasavidhanti ‘‘muttā maṇi veḷuriyo saṅkho silā pavāḷaṃ rajataṃ jātarūpaṃ lohitaṅko masāragalla’’nti (pāci. 506) dasavidhaṃ ratanaṃ. Ajjhāvasatheti gehe. Tenāha ‘‘parikkhittassā’’tiādi, parikkhittassa āvasathassāti attho. Āvasathoti cettha antogāme niviṭṭhagehaṃ adhippetaṃ. Ārāme niviṭṭhagehaṃ pana ajjhārāmaggahaṇeneva gahitaṃ. ‘‘Āvasathoti cettha antoārāme vā hotu, aññattha vā, attano vasanaṭṭhānaṃ vuccatī’’ti (sārattha. ṭī. pācittiya 3.506) keci. Sabbesampi atthāya dukkaṭamevāti attano vā tesaṃ saṅghādīnaṃ vā atthāya uggaṇhantassa vā uggaṇhāpentassa vā dukkaṭameva. Sace pana mātāpitūnaṃ santakaṃ avassaṃ paṭisāmetabbaṃ kappiyabhaṇḍaṃ hoti, attano atthāya gahetvā paṭisāmetabbanti āha ‘‘tādisaṃ panā’’tiādi. Tādisanti yaṃ mātāpitūnaṃ santakaṃ avassaṃ paṭisāmetabbaṃ kappiyabhaṇḍaṃ, tādisaṃ. Chandenapi bhayenapīti vaḍḍhakiādīsu chandenapi, rājavallabhesu bhayenapi.
在像大寺那样的地方,也就是像大寺一样、被围墙围起来的寺院区域内。作标记,就是用“这么多咖哈巴那”之类的方式,或者用印记等特征来作标记,意思是观察确认。在合适比丘的手中,就是在有惭耻心、容易起悔意的比丘手中。因为不能放在性情轻浮的人手里。不离开,就是不从那个住处离开。通过“不应把不动产僧房等”等说法,说明不应把自己的衣等作为根本。展示之后,就是展示所做成的不动产僧房等之后,告诉近事男:“用你的东西做成这个。”令他人去做,就是让别人去做,也就是按照“为了诸圣者而住,这是对诸圣者的请求”所说的方式去请求。
Tādise ṭhāneti mahāvihārasadisassa mahārāmassa pākāraparikkhitte pariveṇe. Saññāṇaṃ katvāti ‘‘ettakā kahāpaṇā’’tiādinā rūpena vā lañchanādinimittena vā saññāṇaṃ katvā, sallakkhetvāti attho. Patirūpānaṃ bhikkhūnaṃ hattheti lajjīnaṃ kukkuccakānaṃ bhikkhūnaṃ hatthe. Lolajātikānañhi hatthe ṭhapetuṃ na labbhati. Neva pakkamatīti neva tamhā āvāsā pakkamati. ‘‘Thāvaraṃ senāsanaṃ vā’’tiādinā attano cīvarādimūlaṃ na kātabbanti (pāci. aṭṭha. 506) dasseti. Taṃ dassetvāti yaṃ thāvarasenāsanādi kataṃ, taṃ upāsaka tava santakena idaṃ nāma katanti evaṃ dassetvā. Samādapetvāti aññaṃ samādapetvā, ‘‘uddissa ariyā tiṭṭhanti, esā ariyāna yācanā’’ti vuttanayena yācitvāti attho.
在允许的地方,指的是寺院内和住处内。触物,指的是应当触摸并且应当收拾的衣物等物品。
Anuññātaṭṭhāneti ajjhārāmaajjhāvasathe. Āmāsanti āmasitabbañceva paṭisāmetabbañca vatthādi.
3. 非时入村学处注释
3. Vikālagāmappavesanasikkhāpadavaṇṇanā
关于“行”:是指行学处。“近行”:是指第二次掷石的距离。对于前往其他村子的人,没有再次告假的需要,因此,未止息努力而前往其他村子的人,即使经过一百个村子,也没有再次告假的需要,这就是其含义。所以说道“然而如果”等。“努力”:指进入村子的努力。在寺院内等处:不只是没有告假就前往的人无罪,没有系腰带、没有披桑喀帝而前往的人也无罪。在难缘中:如果狮子或老虎来了,或者乌云升起,或者发生其他某种灾难,则无罪。在这样的难缘中,从村外进入村内是允许的。
Cāritteti cārittasikkhāpade. Upacāranti dutiyaleḍḍupātaṃ. Aññaṃ gāmaṃ gacchantānaṃ puna āpucchanakiccaṃ natthīti ussāhaṃ appaṭippassambhetvā aññaṃ gāmaṃ gacchantānaṃ gāmasatampi hotu, puna āpucchanakiccaṃ natthīti attho. Tenāha ‘‘sace panā’’tiādi. Ussāhanti gāmappavisanussāhaṃ. Antarārāmādīsu (pāci. aṭṭha. 515) na kevalaṃ anāpucchā gacchantasseva, kāyabandhanaṃ abandhitvā saṅghāṭiṃ apārupitvā gacchantassāpi anāpatti. Āpadāsūti sīho vā byaggho vā āgacchati, megho vā uṭṭheti, añño vā koci upaddavo uppajjati , anāpatti. Evarūpāsu āpadāsu bahigāmato antogāmaṃ pavisituṃ vaṭṭati.
4. 针筒学处的注释
4. Sūcigharasikkhāpadavaṇṇanā
由于须先毁坏(针筒)而后方得宣说(此戒相),故那毁坏之举即为此巴吉帝亚之义。
Taṃ assa atthīti (sārattha. ṭī. pācittiya 3.517) paṭhamaṃ bhinditvā pacchā desetabbattā taṃ bhedanakaṃ assa pācittiyassa atthīti.
在“钻木”这个词里,指的是钻木取火的弓。在“钻”这个词里,指的是钻孔的工具。在“斧柄”这个词里,指的是斧头的柄。
Araṇiketi araṇidhanuke. Vidheti vedhake. Vāsijaṭeti vāsidaṇḍake ca.
5. 床座学处注释
5. Mañcapīṭhasikkhāpadavaṇṇanā
“八指足”是对抽象名词中性形式的解释。用“能切断的,和切断本身一样”这句话,是在进一步说明“切断本身就是能切断的,因为它具有这种性质,所以叫能切断的”这个意思。
Aṭṭhaṅgulapādakanti bhāvanapuṃsakaniddeso. ‘‘Chedanakaṃ bhedanakasadisamevā’’ti iminā ‘‘chedanameva chedanakaṃ, taṃ assa atthīti chedanaka’’nti imamatthaṃ atidisati.
如果不想切断,就把它埋进地里,让地面之上露出的部分正好是量好的尺寸。或者绑成架子,意思是把它举起来,放在多根秤杆交叉的地方,搭成一个架子。
Yathā pamāṇameva upari dissati, evaṃ nikhaṇitvā vāti sace pana na chinditukāmo hoti, yathā pamāṇameva upari dissati, evaṃ bhūmiyaṃ nikhaṇitvā vā. Aṭṭakaṃ vā bandhitvāti ukkhipitvā tulāsaṅghāte ṭhapetvā aṭṭaṃ katvā.
6. 棉絮填塞学处的注释
6. Tūlonaddhasikkhāpadavaṇṇanā
把吉米离咖铺开,然后放进棉花,意思是:在床或椅子的上面铺开吉米离咖,再在它上面放进棉花。“在吉米离咖上面”,是指在吉米离咖的上方。
Cimilikaṃpattharitvā tūlaṃ pakkhipitvāti mañcapīṭhānaṃ upari cimilikaṃ pattharitvā tassa upari tūlaṃ pakkhipitvāti attho. Upari cimilikāyāti uparimabhāge cimilikāya.
所谓“头量”,是指从颈窝开始把整个头部放上去的那个范围。这个头量按最大尺寸来说,横向是一拳,纵向是两肘。为了说明这一点,就说“其横向在三角”等。“两者之间为一拃四指”,是说测量两个角之间的距离,是一拃加四指。“中央为一拳”,是说枕头的中央横向有一拳那么大。这就是头量的最大尺寸。超过这个就不允许,低于这个则允许。对没有病的人,头枕和足枕这两种都允许。对有病的人,把枕头铺好后,在上面再盖上覆盖物躺着,也允许。
Sīsappamāṇanti (cūḷava. aṭṭha. 297; sārattha. ṭī. cūḷavagga 3.297) yattha galavāṭakato paṭṭhāya sabbasīsaṃ upadahanti, taṃ sīsappamāṇaṃ. Tañca ukkaṭṭhaparicchedato tiriyaṃ muṭṭhiratanaṃ hoti, dīghato dviratananti dassetuṃ ‘‘yassa vitthārato tīsu koṇesū’’tiādimāha. Dvinnaṃ antaraṃ vidatthi caturaṅgulaṃ hotīti dvinnaṃ koṇānaṃ antaraṃ miniyamānaṃ vidatthi ceva caturaṅgulañca hoti. Majjhe muṭṭhiratananti bibbohanassa majjhaṃ tiriyato muṭṭhiratanappamāṇaṃ hoti. Ayañhi sīsappamāṇassa ukkaṭṭhaparicchedo. Tato uddhaṃ na vaṭṭati, heṭṭhā vaṭṭati. Agilānassa sīsūpadhānañca pādūpadhānañcāti dvayameva vaṭṭati. Gilānassa bibbohanāni santharitvā upari paccattharaṇaṃ datvā nipajjitumpi vaṭṭati.
第7章 坐具学处的注释
7. Nisīdanasikkhāpadavaṇṇanā
第七,仰卧。
Sattamaṃ uttānameva.
8. 覆疮衣学处的注释
8. Kaṇḍuppaṭicchādisikkhāpadavaṇṇanā
从肚脐以下到膝盖骨以上。关于“疥、小疮、流液、粗疥病”这一段:其中“疥”就是疥疮;“小疮”就是血疮,也就是细小的脓疮;“流液”是指因痔疮、瘘管、糖尿病等而流出不净之物;“粗疥病”说的是大脓疮病。
Adhonābhiubbhajāṇumaṇḍalanti nābhiyā heṭṭhā jāṇumaṇḍalānaṃ upari. Kaṇḍupīḷakaassāvathullakacchābādhānanti ettha kaṇḍūti kacchu. Pīḷakāti lohitatuṇḍikā sukhumapīḷakā. Assāvoti arisabhagandalamadhumehānaṃ vasena asucipaggharaṇaṃ. Thullakacchābādhoti mahāpīḷakābādho vuccati.
第9至10条:雨浴衣学处和难陀学处的注释
9-10. Vassikasāṭikanandasikkhāpadavaṇṇanā
第九和第十本身就很清楚。
Navamaṃ dasamañca uttānameva.