6. 饮酒品·1. 饮酒学处注释
二部戒本·波逸提篇解释(一) · 84 段
1. 饮酒学处注释
1. Surāpānasikkhāpadavaṇṇanā
在《饮酒品》的第一个学处“饮用谷酒和花酒”中,这里所谓“谷酒”,是用米粉等做成的酒;“花酒”,是用花等发酵制成的酒。这两种酒,从最初下种开始,哪怕只是用草尖沾一点来喝,每喝一次都犯波逸提。
Surāpānavaggassa paṭhame surāmerayapāneti ettha piṭṭhādīhi kataṃ majjaṃ surā, pupphādīhi kato āsavo merayaṃ, tadubhayampi bījato paṭṭhāya kusaggenāpi pivato payoge payoge pācittiyaṃ.
在憍赏弥,因娑伽多长老一事,制定了饮酒学处。这是共通制定,没有事先宣告,属于三波逸提。对不是酒的东西作酒想,或者心里有疑惑,犯恶作。作非酒想,喝颜色、香气、味道像酒的非酒,比如盐水或酸汁;或者为了去掉腥味,加一点酒进去煮汤等;在这些汤等里面,用庵摩罗果汁等把非酒做成像酒一样的饮料——饮用这些的人,以及疯狂者等人,都不犯。是酒,以及饮用它,这里是两个构成要素。生起等情况跟羊毛论相同,但这个是世间罪,是不善心,有三种受。
Kosambiyaṃ sāgatattheraṃ ārabbha majjapivanavatthusmiṃ paññattaṃ, sādhāraṇapaññatti, anāṇattikaṃ, tikapācittiyaṃ, amajje majjasaññissa, vematikassa vā dukkaṭaṃ. Amajjasaññissa, amajjaṃ majjavaṇṇagandharasaṃ loṇasovīrakaṃ vā suttaṃ vā pivato, vāsaggāhāpanatthaṃ īsakaṃ majjaṃ pakkhipitvā sūpādīni pacanti, tesu sūpasampākādīsu , āmalakarasādīhi amajjaṃ majjasadisaṃ ariṭṭhaṃ karonti, taṃ pivato, ummattakādīnañca anāpatti. Majjabhāvo, tassa pānañcāti imānettha dve aṅgāni. Samuṭṭhānādīni eḷakalomasadisāni, idaṃ pana lokavajjaṃ, akusalacittaṃ, tivedananti.
2. 指戳学处注释
2. Aṅgulipatodakasikkhāpadavaṇṇanā
第二,关于“指戳”:用手指触碰腋下等部位,称为指戳。另外,无论用身体的哪个部位,出于嬉笑的意图去触碰已受具足戒的人,就犯波逸提。
Dutiye aṅgulipatodaketi aṅgulīhi upakacchakādighaṭṭanaṃ vuccati, apica yena kenaci sarīrāvayavena hasādhippāyassa upasampannaṃ phusato pācittiyaṃ.
在舍卫城,因六群比丘以手指戳人嬉笑而制定此学处。这是共通制定,不属别制,属三聚波逸提。对未受具足戒者,犯三恶作。但在这里,比丘尼对比丘、比丘对比丘尼,都等同于未受具足戒者;在身体相连等一切情况下,都只犯恶作。如果不是出于嬉笑意图,而是因为有事要触碰,以及疯狂者等情况,则无犯。嬉笑意图、以身体触碰已受具足戒者的身体,是这里犯戒的两个要素。其生起等情形与初波罗夷相同。
Sāvatthiyaṃ chabbaggiye ārabbha aṅgulipatodakena hasanavatthusmiṃ paññattaṃ, sādhāraṇapaññatti, anāṇattikaṃ, tikapācittiyaṃ, anupasampanne tikadukkaṭaṃ, idha pana bhikkhunīpi bhikkhussa, bhikkhu ca bhikkhuniyā anupasampanno eva, kāyappaṭibaddhādīsu sabbattha dukkaṭameva. Na hasanādhippāyassa, sati karaṇīye āmasato, ummattakādīnañca anāpatti. Hasādhippāyatā, upasampannassa kāyena kāyāmasananti imānettha dve aṅgāni. Samuṭṭhānādīni paṭhamapārājikasadisānevāti.
3. 戏笑学处注释
3. Hasadhammasikkhāpadavaṇṇanā
第三条,“水中嬉笑法”指在水里嬉戏。所以,如果比丘在没过脚踝的水中行走,怀着嬉笑的意思潜入水中或浮出水面,那么当他为了潜水等目的而进入水中时,每举手一次、每迈步一次,都犯恶作;在每一次潜入和浮出的动作中,都犯波逸提;潜入水中之后在水底行走时,每举手一次、每迈步一次,或者游泳渡水时,用身体的任何一个部位划水,每做一个动作,都犯波逸提。
Tatiye udake hasadhammeti udakakīḷā vuccati. Tasmā yo bhikkhu uparigopphake udakeyeva gacchanto hasādhippāyo nimujjati vā ummujjati vā, tassa nimujjanādīnaṃ atthāya otarantassa hatthavāre padavāre dukkaṭaṃ, nimujjanummujjanesu payoge payoge pācittiyaṃ, nimujjitvā antoudakeyeva gacchantassa hatthavārapadavāresu, tarantassa vā yena yena aṅgena tarati, tassa tassa payoge payoge pācittiyaṃ.
在舍卫城,针对十七群比丘,因为水中嬉戏这件事而制定。这是共通制定的学处,不是因教诫而犯。此学处为三句波逸提。在水中,对不是嬉戏的事而有嬉戏的想法,或者心里有疑惑,犯恶作;同样,在船上嬉戏时,用手、脚、木棒或瓦片打水;把容器里的水、酸粥等或者泥浆拿来玩投掷游戏,犯恶作。不过,为了阐明意义而截取文字是允许的。如果不是出于嬉笑的目的,而是因为有该做的事而进入水中、沉入浮出等,或者渡到对岸,或者遇到危难时,以及精神失常者等,无犯。水位超过脚踝,并且以嬉笑为目的而嬉戏,这是这里的两个要素。此罪的生起等与第一条波罗夷相同。
Sāvatthiyaṃ sattarasavaggiye bhikkhū ārabbha udake kīḷanavatthusmiṃ paññattaṃ, sādhāraṇapaññatti, anāṇattikaṃ, tikapācittiyaṃ, udake ahasadhamme hasadhammasaññino, vematikassa vā dukkaṭaṃ, tathā nāvāya kīḷato hatthena vā pādena vā kaṭṭhena vā kathalāya vā udakaṃ paharato, bhājanagataṃ udakaṃ vā kañjikādīni vā cikkhallaṃ vā khipanakīḷāya kīḷato dukkaṭaṃ. Atthajotakaṃ pana akkharaṃ chindituṃ vaṭṭati. Na hasādhippāyassa, sati karaṇīye otaritvā nimujjanādīni karontassa, pāraṃ gacchato, āpadāsu, ummattakādīnañca anāpatti. Uparigopphakatā, hasādhippāyena kīḷananti imānettha dve aṅgāni. Samuṭṭhānādīni paṭhamapārājikasadisānīti.
4. 不恭敬学处注释
4. Anādariyasikkhāpadavaṇṇanā
第四,不恭敬,是指对人或对法做出不尊重的行为。所以,如果一位比丘被受了具足戒的人依据已制定的学处教诫时,因为不愿意照他的话去做,或者不愿意学习那个法,而表现出不恭敬,那么他就在这个不恭敬的行为上犯了波逸提。
Catutthe anādariyeti puggalassa vā dhammassa vā anādarakaraṇe. Tasmā yo bhikkhu upasampannena paññattena vuccamāno tassa vā vacanaṃ akattukāmatāya, taṃ vā dhammaṃ asikkhitukāmatāya anādariyaṃ karoti, tassa tasmiṃ anādariye pācittiyaṃ.
在憍赏弥,因阐那长老的不恭敬行为这件事而制定;这是共通制定,不可教唆(不涉及命使);属于三句波逸提。对未受具足戒者,是三句恶作。已受具足戒者或未受具足戒者,用非所制定的方式——比如“这不是导向损减”等——来教诫时,即使有不恭敬,也只是恶作。但如果是依照传承诵习,说“这是我们师长的诵习和遍问”,以及精神失常者等,则无犯。这里有两个要素:已受具足戒者以所制学处教诫,以及作不恭敬。它的生起等与不与取相似,但这个是苦受。
Kosambiyaṃ channattheraṃ ārabbha anādariyakaraṇavatthusmiṃ paññattaṃ, sādhāraṇapaññatti, anāṇattikaṃ, tikapācittiyaṃ, anupasampanne tikadukkaṭaṃ, upasampannena vā anupasampannena vā ‘‘idaṃ na sallekhāya saṃvattatī’’tiādinā nayena apaññattena vuccamānassa anādariyepi dukkaṭameva. Paveṇiāgataṃ pana uggahaṃ gahetvā ‘‘evaṃ amhākaṃ ācariyānaṃ uggaho paripucchā’’ti (pāci. 344) bhaṇantassa, ummattakādīnañca anāpatti. Upasampannassa paññattena vacanaṃ, anādariyakaraṇanti imānettha dve aṅgāni. Samuṭṭhānādīni adinnādānasadisāni, idaṃ pana dukkhavedananti.
5. 恐吓学处注释
5. Bhiṃsāpanasikkhāpadavaṇṇanā
第五,“恐吓”是指:为了吓唬对方,而展示色相之类的东西,或者说令人恐惧的话。至于对方到底有没有被吓到,不管他怕不怕,做这件事的比丘都犯波逸提。
Pañcame bhiṃsāpeyyāti bhiṃsāpanatthaṃ rūpādīni upasaṃhareyya, bhayānakakathaṃ vā katheyya. So pana bhāyatu vā, mā vā, itarassa pācittiyaṃ.
在舍卫城,因六群比丘,就恐吓之事而制定;是共通制定,无命令(非由他人指使而犯);属于三句波逸提。对未受具足戒者,是三句恶作。不是想恐吓而那样做的,以及精神失常者等,无犯。已受具足戒,以及在对方看见或听见的范围内、以想恐吓之心而努力,这里是两个构成要素。其生起等与前一学处相同。
Sāvatthiyaṃ chabbaggiye bhikkhū ārabbha bhiṃsāpanavatthusmiṃ paññattaṃ, sādhāraṇapaññatti, anāṇattikaṃ, tikapācittiyaṃ. Anupasampanne tikadukkaṭaṃ, na bhiṃsāpetukāmassa tathā karoto, ummattakādīnañca anāpatti. Upasampannatā, tassa dassanasavanavisaye bhiṃsāpetukāmatāya vāyāmananti imānettha dve aṅgāni. Samuṭṭhānādīni anantarasikkhāpadasadisānevāti.
6. 火光学处注释
6. Jotisikkhāpadavaṇṇanā
第六,“想取暖”是指想要烤火。“应该点燃”是指让它烧起来;“除了那种因缘之外”是指除了点灯、或者在煮饭等事情里生火这类因缘之外。这里的判定是这样的:如果是自己点火,从架好钻火木开始,一直到火焰还没生起来之前,这中间的所有动作都犯恶作;火焰生起来的时候,犯波逸提。如果是叫别人点火,下命令的时候犯恶作;一次命令让那个人点了很多次,也只犯一个波逸提。
Chaṭṭhe visibbanāpekkhoti tappitukāmo. Samādaheyyāti jāleyya, aññatra tathārūpappaccayāti padīpujjālanaṃ vā pattapacanādīsu jotikaraṇaṃ vāti evarūpaṃ paccayaṃ vinā. Tatrāyaṃ vinicchayo – sayaṃ samādahantassa araṇisaṇṭhāpanato paṭṭhāya yāva jālā na uṭṭhahati, tāva sabbappayogesu dukkaṭaṃ, jāluṭṭhāne pācittiyaṃ. Samādahāpentassa āṇattiyā dukkaṭaṃ, sakiṃ āṇattena bahumpi samādahite ekameva pācittiyaṃ.
在跋伽国,针对众多比丘,因为生火取暖这件事而制定:无病、除非有那样的因缘,这是此处两条随制;共通制定,可教唆(涉及命使);三句波逸提。对病者作无病想,或者心存疑惑,犯恶作;同样,把已翻转的炭火取出来,以及把未熄灭的取出来放回原处,也犯恶作。但如果点燃已熄灭的,就只是波逸提。对病者作病想,用别人做好的火,或者用已失去热度的炭火取暖,在灯火、火室等类因缘中,在灾难时,以及精神失常者等,无犯。无病、没有开许的因缘、想取暖、点燃,是这里的四个要素。其生起等,应知如媒嫁学处中所说的方法。
Bhaggesu sambahule bhikkhū ārabbha jotiṃ samādahitvā visibbanavatthusmiṃ paññattaṃ, ‘‘agilāno, aññatra tathārūpappaccayā’’ti imānettha dve anupaññattiyo, sādhāraṇapaññatti, sāṇattikaṃ, tikapācittiyaṃ, gilānassa agilānasaññino, vematikassa vā dukkaṭaṃ, tathā paṭilātaṃ ukkhipantassa, tañca avijjhātaṃ ukkhipitvā yathāṭhāne ṭhapentassa. Vijjhātaṃ pana jālayato pācittiyameva. Gilānassa gilānasaññissa , aññena kataṃ vā vītaccitaṅgāraṃ vā visibbentassa, padīpajotikajantāgharādike tathārūpappaccaye, āpadāsu, ummattakādīnañca anāpatti. Agilānatā, anuññātakāraṇābhāvo, visibbetukāmatā, samādahananti imānettha cattāri aṅgāni. Samuṭṭhānādīni sañcaritte vuttanayeneva veditabbānīti.
7. 沐浴学处注释
7. Nahānasikkhāpadavaṇṇanā
第七,“应当沐浴”——如果有比丘在中土地区,从沐浴日算起,半个月还没满,除了开许的时候以外,心里想“我要沐浴”,而准备沐浴粉或泥土,那么从那时起,在一切相关行为中都犯恶作;沐浴结束时,犯波逸提。在开许的时候中,即使只是清扫精舍,也算作务之时;想要走半由旬路的人,正在走的时候,或者已经走到的时候,算行路之时;被带尘土的风吹到,身上落了两三滴水,算风雨之时。其余内容很清楚。
Sattame nahāyeyyāti yo bhikkhu majjhimadese nahānadivasato paṭṭhāya addhamāse apuṇṇe aññatra samayā ‘‘nahāyissāmī’’ti cuṇṇaṃ vā mattikaṃ vā abhisaṅkharoti, tassa tato paṭṭhāya sabbappayogesu dukkaṭaṃ, nahānapariyosāne pācittiyaṃ. Samayesu pariveṇasammajjanamattampi kammasamayo, addhayojanaṃ gantukāmassa, gacchato, gatassa vā addhānagamanasamayo, sarajena vātena okiṇṇassa dvīsu vā tīsu vā udakaphusitesu kāye patitesu vātavuṭṭhisamayoti veditabbo. Sesaṃ uttānameva.
在王舍城,针对众多比丘不知节制而沐浴一事制定了这条学处。“除了适当的时候”在这里是六种追加制定,是共通制定,是无教令,属于三句波逸提。超过半月而以为是未满半月,或者有疑惑,犯恶作。如果认为是超过半月,或者在适当的时候沐浴,或者渡河时掘起沙子、在挖出的坑里沐浴,这些人,以及边地所有人、危难时、精神失常者等,都无犯。中间地区、未满半月沐浴、没有适当的时候或渡河或危难,这里是三个要素。等起等与羊毛戒相似。
Rājagahe sambahule bhikkhū ārabbha na mattaṃ jānitvā nahāyanavatthusmiṃ paññattaṃ, ‘‘aññatra samayā’’ti ayamettha chabbidhā anupaññatti, sādhāraṇapaññatti, anāṇattikaṃ, tikapācittiyaṃ, atirekaddhamāse ūnakasaññino, vematikassa vā dukkaṭaṃ. Atirekasaññissa, samaye vā nahāyantassa, yo vā nadīpāraṃ gacchanto vālukaṃ ukkiritvā kataāvāṭesupi nahāyati, tassa, paccantime janapade sabbesaṃ, āpadāsu, ummattakādīnañca anāpatti. Majjhimadeso, ūnakaddhamāse nahānaṃ, samayānaṃ vā nadīpāragamanassa vā āpadānaṃ vā abhāvoti imānettha tīṇi aṅgāni. Samuṭṭhānādīni eḷakalomasadisānevāti.
8. 作坏色学处注释
8. Dubbaṇṇakaraṇasikkhāpadavaṇṇanā
第八条里,“他得到”就是所得,所得本身就是“得”。他得到了什么?是衣。什么样的衣?新衣。所以本来应该说“navacīvaralābhena”(因获得新衣),但没有做鼻音省略,就说成了“navaṃcīvaralābhena”,意思是“以所获得的新衣”。中间那两个词只是虚词而已。“比丘”是用来指出是谁得到了衣,其余部分从词义上看本来就很清楚。不过这里要这样判定:得到适合做下衣或上衣的衣之后,等那件衣染好色,在任何地方,用铜青色、叶青色、泥色或任何一种黑色,取一个相当于孔雀眼纹、环纹或指节纹大小的点净标记,然后才能使用那件衣;如果没有取标记就使用,就犯波逸提。
Aṭṭhame alabhīti labho, labho eva lābho, kiṃ alabhi? Cīvaraṃ, kīdisaṃ? Navaṃ, iti ‘‘navacīvaralābhenā’’ti vattabbe anunāsikalopaṃ akatvā navaṃcīvaralābhenāti vuttaṃ, paṭiladdhanavacīvarenāti attho. Majjhe ṭhitapadadvaye panāti nipātamattaṃ. Bhikkhunāti yena laddhaṃ, tassa nidassanaṃ, sesaṃ padatthato uttānameva. Ayaṃ panettha vinicchayo – nivāsanapārupanupagaṃ cīvaraṃ labhitvā tassa niṭṭhitarajanassa yasmiṃ vā tasmiṃ vā padese kaṃsanīlena vā pattanīlena vā kaddamena vā yena kenaci kāḷakena vā morakkhimaṇḍalamaṅgulapiṭṭhīnaṃ aññatarappamāṇaṃ kappabinduṃ ādiyitvā taṃ cīvaraṃ paribhuñjitabbaṃ, anādiyitvā paribhuñjantassa pācittiyaṃ.
此戒于舍卫城制定,因众多比丘于自己之衣不如实知之事由。此为共通制定,非指令性,属三句波逸提。于已取标记之衣,若生起未取标记想,或心有疑惑,犯恶作。若生起已取标记想,则于下列情形皆无犯:标记已灭;于作标记之处破损;以已作标记之衣与未作标记之衣缝合;后来加上纽扣、防风边、补丁等而使用此衣者;以及疯癫者等。上述种类之衣,未作标记,非衣已失等,或作下衣、或作上衣,此处有三支。其等起等与羊毛戒相似,但此戒为有行与无行。
Sāvatthiyaṃ sambahule bhikkhū ārabbha attano cīvaraajānanavatthusmiṃ paññattaṃ, sādhāraṇapaññatti, anāṇattikaṃ, tikapācittiyaṃ, ādinne anādinnasaññino, vematikassa vā dukkaṭaṃ. Ādinnasaññissa , kappe naṭṭhe, kappakatokāse jiṇṇe, kappakatena akappakate saṃsibbite, pacchā āropitesu aggaḷaanuvātaparibhaṇḍesu taṃ paribhuñjantassa, ummattakādīnañca anāpatti. Vuttappakārassa cīvarassa akatakappakatā, na naṭṭhacīvarāditā, nivāsanaṃ vā pārupanaṃ vāti imānettha tīṇi aṅgāni. Samuṭṭhānādīni eḷakalomasadisāni, idaṃ pana kiriyākiriyanti.
9. 代持学处的注释
9. Vikappanasikkhāpadavaṇṇanā
第九条中,“代持之后”这里有两种代持:当面代持和背后代持。什么是当面代持?先弄清楚那些衣是单件还是多件、是放在跟前还是没放在跟前,然后说“这件衣”或“这些衣”或“那件衣”或“那些衣”,接着说“我为你代持”,这就是第一种当面代持。做到这一步,可以存放,但不能使用、不能送人、也不能决意。如果对方说“这是我的东西,我的这些东西,你拿去用、送人、或者随缘处理吧”,这就叫“出离”,从这时起使用等都可以了。另一种方式:同样先弄清楚那些衣是单件还是多件、是放在跟前还是没放在跟前,然后当着那位比丘的面,说“这件衣”或“这些衣”或“那件衣”或“那些衣”,再从五位同法者中随便挑一位,取他的名字,说“我代持给提舍比丘”,或者说“我代持给提舍比丘尼、在学尼、沙弥、提舍沙弥尼”,这是另一种当面代持。做到这一步,可以存放,但使用等一概不行。如果那位比丘说“提舍比丘的东西……提舍沙弥尼的东西,你拿去用、送人、或者随缘处理吧”,这就叫“出离”,从这时起使用等都可以了。
Navame vikappetvāti ettha dve vikappanā sammukhāvikappanā parammukhāvikappanā ca. Kathaṃ sammukhāvikappanā hoti? Cīvarānaṃ ekabahubhāvaṃ sannihitāsannihitabhāvañca ñatvā ‘imaṃ cīvara’nti vā ‘imāni cīvarānī’ti vā ‘etaṃ cīvara’nti vā ‘etāni cīvarānī’ti vā vatvā ‘tuyhaṃ vikappemī’ti vattabbaṃ, ayamekā sammukhāvikappanā. Ettāvatā nidhetuṃ vaṭṭati, paribhuñjituṃ pana vissajjetuṃ vā adhiṭṭhātuṃ vā na vaṭṭati. ‘‘Mayhaṃ santakaṃ, mayhaṃ santakāni paribhuñja vā vissajjehi vā yathāpaccayaṃ karohī’’ti (pāci. 374) evaṃ pana vutte paccuddhāro nāma hoti, tato pabhuti paribhogādayopi vaṭṭanti. Aparo nayo, tatheva cīvarānaṃ ekabahubhāvaṃ sannihitāsannihitabhāvañca ñatvā tasseva bhikkhuno santike ‘imaṃ cīvara’nti vā ‘imāni cīvarānī’ti vā ‘etaṃ cīvara’nti vā ‘etāni cīvarānī’ti vā vatvā pañcasu sahadhammikesu aññatarassa attanā abhirucitassa yassa kassaci nāmaṃ gahetvā ‘‘tissassa bhikkhuno vikappemī’’ti vā ‘‘tissāya bhikkhuniyā, sikkhamānāya, sāmaṇerassa, tissāya sāmaṇeriyā vikappemī’’ti vā vattabbaṃ, ayaṃ aparāpi sammukhāvikappanā. Ettāvatā nidhetuṃ vaṭṭati, paribhogādīsu ekampi na vaṭṭati. Tena pana bhikkhunā ‘‘tissassa bhikkhuno santakaṃ…pe… tissāya sāmaṇeriyā santakaṃ paribhuñja vā vissajjehi vā yathāpaccayaṃ karohī’’ti vutte paccuddhāro nāma hoti, tato pabhuti paribhogādayopi vaṭṭanti.
什么是背后代持?同样地,先弄清楚那些衣是单件还是多件、是放在近处还是远处,然后说“这件衣”或“这些衣”或“那件衣”或“那些衣”,接着说:“我把它交给你代持。”对方应当问:“谁是你的朋友或熟人?”然后这一方要像前面那样说“提舍比丘”等等,乃至“提舍沙弥尼”。接着那位比丘要说:“我交给提舍比丘”等等,乃至“我交给提舍沙弥尼”,这就是背后代持。到这一步,可以存放,但使用等一概不允许。如果那位比丘按照第二种面前代持中所说的方式,说“某某的所有物,你使用、或送人、或随缘处置吧”,这就叫作出离,从那时起使用等就都可以了。钵的代持也是同样的做法。总之,在这两种代持中,无论用哪一种代持方式,把衣代持给五位同法者中的任何一位之后,如果未按所说的方式作出离而受用,或者未以亲厚想取用那位已作此律业者的衣而受用,就犯波逸提。
Kathaṃ parammukhāvikappanā hoti? Cīvarānaṃ tatheva ekabahubhāvaṃ sannihitāsannihitabhāvañca ñatvā ‘imaṃ cīvara’nti vā ‘imāni cīvarānī’ti vā ‘etaṃ cīvara’nti vā ‘etāni cīvarānī’ti vā vatvā ‘‘tuyhaṃ vikappanatthāya dammī’’ti vattabbaṃ. Tena vattabbo ‘‘ko te mitto vā sandiṭṭho vā’’ti. Tato itarena purimanayeneva ‘tisso bhikkhū’ti vā…pe… ‘tissā sāmaṇerī’ti vā vattabbaṃ. Puna tena bhikkhunā ‘‘ahaṃ tissassa bhikkhuno dammī’’ti vā…pe… ‘‘tissāya sāmaṇeriyā dammī’’ti vā vattabbaṃ , ayaṃ parammukhāvikappanā. Ettāvatā nidhetuṃ vaṭṭati, paribhogādīsu ekampi na vaṭṭati. Tena pana bhikkhunā dutiyasammukhāvikappanāyaṃ vuttanayeneva ‘‘itthannāmassa santakaṃ paribhuñja vā vissajjehi vā yathāpaccayaṃ karohī’’ti vutte paccuddhāro nāma hoti, tato pabhuti paribhogādayopi vaṭṭantīti. Pattavikappanāyampi eseva nayo. Iti imāsu dvīsu vikappanāsu yāya kāyaci vikappanāya pañcasu sahadhammikesu yassa kassaci cīvaraṃ vikappetvā vuttanayena akatappaccuddhāraṃ vā yena vinayakammaṃ kataṃ, tassa vā vissāsena aggahetvā paribhuñjantassa pācittiyaṃ.
在舍卫城,因乌巴难达而起,针对“未出离就使用”这件事而制定:这是共通制定,不是个别指令,属于三句波逸提。如果对它作决意或舍弃,犯恶作;同样,对已出离的却生起未出离想,或心有疑惑,也犯恶作。如果生起已出离想,以信任而使用,以及疯癫者等,无犯。自己代持而未出离、衣是可代持之物、使用,这里有三支。等起等与初咖提那戒相同,但这一条是有行与无行。
Sāvatthiyaṃ upanandaṃ ārabbha appaccuddhāraṇaṃ paribhuñjanavatthusmiṃ paññattaṃ, sādhāraṇapaññatti, anāṇattikaṃ, tikapācittiyaṃ, taṃ pana adhiṭṭhahantassa vā vissajjentassa vā dukkaṭaṃ, tathā paccuddhāraṇe appaccuddhāraṇasaññissa vematikassa vā. Paccuddhāraṇasaññissa pana vissāsena paribhuñjantassa, ummattakādīnañca anāpatti. Sāmaṃ vikappitassa appaccuddhāro, vikappanupagacīvaratā, paribhogoti imānettha tīṇi aṅgāni. Samuṭṭhānādīni paṭhamakathinasadisāneva, idaṃ pana kiriyākiriyanti.
第10条 藏匿学处的注释
10. Apanidhānasikkhāpadavaṇṇanā
第十条中,“钵”是指可以用来决意的。“衣”是指可以用来代持的。“坐具”是指有边缘的。所谓“针筒”,是指带针或不带针的。“腰带”是指布带或猪肠带。“藏匿”是指移开后藏起来。“以笑为期望”是指以笑为目的。犯波逸提:自己藏匿的,犯波逸提;指使别人藏匿的,在发令时犯恶作;因为那人藏匿了,另一人犯波逸提。
Dasame pattanti adhiṭṭhānupagaṃ. Cīvaranti vikappanupagaṃ. Nisīdanaṃ nāma sadasaṃ vuccati. Sūcigharaṃ nāma sasūcikaṃ vā asūcikaṃ vā. Kāyabandhanaṃ nāma paṭṭikā vā sūkarantakaṃ vā. Apanidheyyāti apanetvā nidaheyya. Hasāpekkhoti hasādhippāyo. Pācittiyanti sayaṃ apanidhentassa pācittiyaṃ, aññaṃ āṇāpentassa āṇattiyā dukkaṭaṃ, tena apanihite itarassa pācittiyaṃ.
在舍卫城,因六群比丘藏匿物品一事而制定。这是共通制定,有教唆的情况,犯三条波逸提;对未受具足戒者,犯三条恶作。不过,除了前面说的钵等物之外,藏匿受具足戒者或未受具足戒者拥有的其他资具,只犯恶作。如果是为了把放错地方的东西收好,或者心想“我说完法再还给他”而收起来,以及精神失常者等人,则无犯。藏匿受具足戒者拥有的钵等物,并且想要让他苦恼或出于开玩笑的目的,这就是这里的两项要素。其等起等,与不与取相同。
Sāvatthiyaṃ chabbaggiye ārabbha apanidhānavatthusmiṃ paññattaṃ, sādhāraṇapaññatti, sāṇattikaṃ, tikapācittiyaṃ, anupasampanne tikadukkaṭaṃ, vuttappakārāni pana pattādīni ṭhapetvā aññaṃ parikkhāraṃ upasampannassa vā anupasampannassa vā santakaṃ apanidhentassa dukkaṭameva. Dunnikkhittaṃ paṭisāmentassa, ‘‘dhammakathaṃ katvā dassāmī’’ti paṭisāmentassa, ummattakādīnañca anāpatti. Upasampannassa santakānaṃ pattādīnaṃ apanidhānaṃ, vihesetukāmatā vā hasādhippāyatā vāti imānettha dve aṅgāni. Samuṭṭhānādīni adinnādānasadisānīti.
7. 有生命品
7. Sappāṇakavaggo
7. 故意学处注释
1. Sañciccasikkhāpadavaṇṇanā
在“有虫水品”的第一条里,“众生”指的是畜生道的众生。杀它,不论是小生物还是大生物,都只是犯波逸提。不过,如果杀的是大生物,因为加行大,不善业也就大。
Sappāṇakavaggassa paṭhame pāṇoti tiracchānagatapāṇo adhippeto. Taṃ khuddakampi mahantampi mārentassa pācittiyameva, mahante pana upakkamamahantatāya akusalaṃ mahantaṃ hoti.
在舍卫城,因优陀夷长老、缘于夺人生命这件事而制定。这是共通制定,涉及教唆。对众生有疑、对非众生作众生想,或有疑者,犯恶作。作非众生想、非故意、不知情、没有杀意,以及精神失常等,则无犯。其余按杀人戒中所述。
Sāvatthiyaṃ udāyittheraṃ ārabbha pāṇaṃ jīvitā voropanavatthusmiṃ paññattaṃ, sādhāraṇapaññatti, sāṇattikaṃ, pāṇe vematikassa, apāṇe pāṇasaññino, vematikassa vā dukkaṭaṃ . Apāṇasaññissa, asañcicca, ajānantassa, namaraṇādhippāyassa, ummattakādīnañca anāpatti. Sesaṃ manussaviggahe vuttanayamevāti.
2. 有生命学处之注释
2. Sappāṇakasikkhāpadavaṇṇanā
第二项,“有虫”是指那些因为使用而死的虫。含有这些虫,就叫有虫。如果明知是这样还拿来用,那么每用一次就犯一次波逸提。
Dutiye sappāṇakanti ye pāṇakā paribhogena maranti, tehi sappāṇakaṃ, tādisañhi jānaṃ paribhuñjantassa payoge payoge pācittiyaṃ.
在舍卫城,因为六群比丘,针对明知水中有活物还使用水这件事而制定。这里其余的内容,应当依照浇洒学处中所说的方式来理解。
Sāvatthiyaṃ chabbaggiye ārabbha jānaṃ sappāṇakaṃ udakaṃ paribhuñjanavatthusmiṃ paññattaṃ, sesamettha siñcanasikkhāpade vuttanayeneva veditabbanti.
3. 翻案学处注释
3. Ukkoṭanasikkhāpadavaṇṇanā
在第三条学处里,“如法”是指:为了平息某件诤事而宣说的法,就依那个法来平息。“已决断的诤事”是指诤事已被决断,意思是依靠导师在《止犍度》等中所说的法而平息。至于平息的具体方式,我会在讲诤事平息时说明。“为再作而翻案”是指:到那位比丘那里,说“这事还没作”之类的话,为了重新作而煽动。不让他按已经成立的状态维持下去,这样做的人犯波逸提。然而,凡是依法已决断的诤事,就是彻底决断了的。如果在僧事尚未作完时提出反对,应当先说服他,然后再作。否则,僧事就会失效,作事的人也会犯戒。
Tatiye yathādhammanti yo yassa adhikaraṇassa vūpasamāya dhammo vutto, teneva dhammena. Nihatādhikaraṇanti nihataṃ adhikaraṇaṃ, samathakkhandhake (cūḷava. 185 ādayo) satthārā vuttadhammeneva vūpasamitanti attho, vūpasamananayaṃ panassa adhikaraṇasamathesu dassayissāma. Punakammāya ukkoṭeyyāti tassa tassa bhikkhuno santikaṃ gantvā ‘‘akataṃ kamma’’ntiādīni (pāci. 394) vadanto punakaraṇatthāya uccāleyya. Yathāṭhitabhāvena patiṭṭhātuṃ na dadeyya, tassevaṃ karontassa pācittiyaṃ. Yaṃ pana dhammena adhikaraṇaṃ nihataṃ , taṃ sunihatameva. Sace vippakate kamme paṭikkosati, taṃ saññāpetvā kātabbaṃ. Itarathā kammañca kuppati, kārakānañca āpatti.
此学处因六群比丘、于舍卫城就翻案一事而制定。这是共通制定,没有教唆。对如法羯磨有疑惑者,对非法羯磨作如法羯磨想者,或有疑惑者,犯恶作。对两者都作非法羯磨想者,明知“以非法、以别众、对非堪任者作了羯磨”者,以及疯癫者等,无犯。如法决断、明知、翻案,此为这里的三个要素。等起等与不与取相似,但此为苦受。
Sāvatthiyaṃ chabbaggiye bhikkhū ārabbha ukkoṭanavatthusmiṃ paññattaṃ, sādhāraṇapaññatti, anāṇattikaṃ, dhammakamme vematikassa, adhammakamme dhammakammasaññino, vematikassa vā dukkaṭaṃ. Ubhayesu adhammakammasaññissa, ‘‘adhammena vā vaggena vā akammārahassa vā kammaṃ kata’’nti jānantassa, ummattakādīnañca anāpatti. Yathādhammaṃ nihatabhāvo, jānanā, ukkoṭanāti imānettha tīṇi aṅgāni. Samuṭṭhānādīni adinnādānasadisāni, idaṃ pana dukkhavedananti.
4. 粗恶学处注释
4. Duṭṭhullasikkhāpadavaṇṇanā
第四项里,“粗重”指的是僧残。不管用什么方式知道了这件事,却加以覆藏,就犯波逸提。即使他心里想“我现在不向任何比丘告发”,把责任放下,过后才告发,也犯波逸提;即使已经犯戒之后才告发,也仍然犯。但如果他这样把责任放下后,纯粹是为了覆藏而告诉另一个人,那个人又告诉另一个人,这样辗转下去,直到一百个沙门都照样犯戒,只要边际还没断,就一直犯。那边际怎么才算断呢?如果犯戒的人告诉了一个人,那个人又告诉了另一个人,而这个人又回过头来告诉最初告诉他的那个人,这样,当第三个人告诉第二个人时,边际就断了。
Catutthe duṭṭhullanti saṅghādisesaṃ adhippetaṃ, taṃ yena kenaci upāyena ñatvā paṭicchādentassa pācittiyaṃ. Sacepi ‘‘na dāni naṃ kassaci bhikkhuno ārocessāmī’’ti dhuraṃ nikkhipitvā pacchā āroceti, pācittiyaṃ, āpajjitvāva ārocessati. Sace pana evaṃ dhuraṃ nikkhipitvā paṭicchādanatthameva aññassa āroceti, sopi aññassāti etenupāyena samaṇasatampi āpajjatiyeva tāva, yāva koṭi na chijjati. Kathaṃ pana koṭi chijjati? Sace hi āpanno ekassa āroceti, sopi aññassa āroceti, so nivattitvā yenassa ārocitaṃ, tasseva āroceti, evaṃ tatiyena puggalena dutiyassa ārocite koṭi chinnā hoti.
在舍卫城,因某位比丘,针对覆藏粗重罪一事制定了学处。这是不共通的制定,没有教唆。对粗重罪的最初句,犯波逸提;对其余两句,犯恶作。对非粗重罪,三句都犯恶作。对未受具足戒者,不论粗重或非粗重的邪行,都只是犯恶作。如果心想“僧团将会发生纷争等”,或者心想“这人粗暴、粗恶,会造成生命障碍或梵行障碍”,而不告发;没有见到合适的比丘;不想覆藏;心想“他会因自己的行为而被人知道”所以不告发;以及精神失常者等,都无犯。了知受具足戒者犯了粗重罪,心想“我因为想覆藏而不告发”,就此放下责任——这里有两个要素。其等起等,与教诫相同。
Sāvatthiyaṃ aññataraṃ bhikkhuṃ ārabbha duṭṭhullāpattipaṭicchādanavatthusmiṃ paññattaṃ, asādhāraṇapaññatti, anāṇattikaṃ, duṭṭhullāya āpattiyā ādipade pācittiyaṃ, itaresu dvīsu dukkaṭaṃ, aduṭṭhullāya tikadukkaṭaṃ, anupasampannassa duṭṭhulle vā aduṭṭhulle vā ajjhācāre dukkaṭameva. ‘‘Saṅghassa bhaṇḍanādīni bhavissantī’’ti (pāci. 401) vā ‘‘ayaṃ kakkhaḷo pharuso jīvitantarāyaṃ vā brahmacariyantarāyaṃ vā karissatī’’ti vā anārocentassa, patirūpaṃ bhikkhuṃ apassato , na chādetukāmassa, ‘‘paññāyissati sakena kammenā’’ti anārocentassa, ummattakādīnañca anāpatti. Upasampannassa duṭṭhullāpattijānanaṃ, ‘‘paṭicchādetukāmatāya nārocessāmī’’ti dhuranikkhepoti imānettha dve aṅgāni. Samuṭṭhānādīni samanubhāsanasaasānevāti.
5. 未满二十岁学处注释
5. Ūnavīsativassasikkhāpadavaṇṇanā
第五,“未满二十岁”是指从结生那一刻算起,还没满二十岁。“若令受具足戒”是指作为戒师给他授具足戒。那个人,不论授戒的人知道还是不知道他未受具足戒,受了具足戒也仍然未受具足戒。不过,如果他在满十夏之后为别人授具足戒,把那个人排除在外,僧团人数够的话,那人就算善受具足戒。在还不知道的时候,他既没有堕入天界的障碍,也没有解脱的障碍;但一旦知道了,就必须重新受具足戒。“那些比丘应当受到呵责”是指除了戒师以外,其余比丘都应当受到呵责,他们全都犯恶作罪。“此罪落在那个人身上就是波逸提”是说,有人作为戒师给人授具足戒时,应当知道波逸提罪就落在这个戒师身上。因此,如果有人心想“我要这样给他授具足戒”,而去寻找僧团、或戒师、或钵、或衣,或者指定结界,或者划定水界,在这些所有环节中,白羯磨时以及两番羯磨语时都犯恶作罪,羯磨语结束时犯波逸提。
Pañcame ūnavīsativassanti paṭisandhiggahaṇato paṭṭhāya aparipuṇṇavīsativassaṃ. Upasampādeyyāti upajjhāyo hutvā upasampādeyya. So ca puggalo anupasampannoti jānantenāpi ajānantenāpi upasampādito anupasampannova. Sace pana so dasavassaccayena aññaṃ upasampādeti, tañce muñcitvā gaṇo pūrati, sūpasampanno. Sopi yāva na jānāti, tāva tassa neva saggantarāyo na mokkhantarāyo, ñatvā pana puna upasampajjitabbaṃ. Te ca bhikkhū gārayhāti ṭhapetvā upajjhāyaṃ avasesā gārayhā honti, sabbe dukkaṭaṃ āpajjanti. Idaṃ tasmiṃ pācittiyanti yo pana upajjhāyo hutvā upasampādeti, tasmiṃyeva puggale idaṃ pācittiyaṃ veditabbaṃ. Tasmā yo ‘‘evaṃ upasampādessāmī’’ti gaṇaṃ vā ācariyaṃ vā pattaṃ vā cīvaraṃ vā pariyesati, sīmaṃ vā sammannati (pāci. 404), udakukkhepaṃ vā paricchindati, so etesu sabbakiccesu ñattiyā, dvīsu ca kammavācāsu dukkaṭāni āpajjitvā kammavācāpariyosāne pācittiyaṃ āpajjati.
在王舍城,因为众多比丘给未满二十岁的人授具足戒这件事,制定了这条学处。这是不共通于他人的制定,不是出于命令。对未满二十岁的人有疑,对已满二十岁的人作未满想,以及对此有疑,犯恶作罪。在两种情况下都作已满想,以及疯狂者等,无犯。未满二十岁、作未满想、授具足戒,这里是三个要素。其起源等与不与取戒相似,但这条属于制定罪,三心、三受。
Rājagahe sambahule bhikkhū ārabbha ūnavīsativassaṃ upasampādanavatthusmiṃ paññattaṃ, asādhāraṇapaññatti, anāṇattikaṃ, ūnavīsativasse vematikassa, paripuṇṇavīsativasse ūnakasaññino, vematikassa ca dukkaṭaṃ. Ubhayattha paripuṇṇasaññissa, ummattakādīnañca anāpatti. Ūnavīsativassatā, ūnakasaññitā, upasampādananti imānettha tīṇi aṅgāni. Samuṭṭhānādīni adinnādānasadisāni, idaṃ pana paṇṇattivajjaṃ, ticittaṃ, tivedananti.
6. 盗贼商队学处的注释
6. Theyyasatthasikkhāpadavaṇṇanā
第六,有些盗贼已经欺骗了国王或想要逃避关税,已经作案或还没作案,正在路上走;有人知道他们是盗贼商队,明白他们就是盗贼商队后,和他们商量好一起上路,那么在他与盗贼商队约定时以及一起行路时,应当按照《教诫品》中所说的方法来判定犯戒情况。
Chaṭṭhe ye rājānaṃ vā vañcetvā suṅkaṃ vā pariharitukāmā corā katakammā ceva akatakammā ca maggappaṭipannā, tesu idha theyyasatthasaññino tassa theyyasatthabhāvaṃ ñatvā tena saddhiṃ saṃvidhāya gacchantassa saṃvidhāne ca gamane ca ovādavagge vuttanayena āpattivinicchayo veditabbo.
在舍卫城,针对一位比丘和盗贼商队约好一起上路这件事而制定。这是共同制定的学处,不是别人命令他做的。如果众人没有约定,而他自己主动约好一起走;对盗贼商队有怀疑;把不是盗贼商队当成盗贼商队;以及对此有怀疑——这些情况都犯恶作罪。如果认为是非盗贼商队,或者没有约定,或者不在约定时间,或者遇到危难时上路,以及疯子等人——这些情况不犯。盗贼商队的性质、知道是盗贼商队、约定、不在约定时间上路,这里是四个构成要素。从盗贼商队而生起,是行为,以想为解脱,有心,属于制教罪,身业、语业,三种心、三种受。
Sāvatthiyaṃ aññataraṃ bhikkhuṃ ārabbha theyyasatthena saddhiṃ saṃvidhāya ekaddhānamaggaṃ paṭipajjanavatthusmiṃ paññattaṃ, sādhāraṇapaññatti, anāṇattikaṃ, manussesu asaṃvidahantesu sayameva saṃvidahitvā gacchantassa, theyyasatthe vematikassa, atheyyasatthe theyyasatthasaññino, vematikassa ca dukkaṭaṃ. Atheyyasatthasaññissa, asaṃvidahitvā vā kālavisaṅketena vā, āpadāsu vā, gacchantassa, ummattakādīnañca anāpatti. Theyyasatthabhāvo, jānanaṃ, saṃvidhānaṃ, avisaṅketena gamananti imānettha cattāri aṅgāni. Theyyasatthasamuṭṭhānaṃ, kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.
7. 关于约定学处的注释
7. Saṃvidhānasikkhāpadavaṇṇanā
第七学处是在舍卫城,因为一位比丘与女人一起走上同一条路这件事而制定的。这里剩下的内容,应当依照比丘尼“约定学处”里已经说过的方式来了知。
Sattame sāvatthiyaṃ aññataraṃ bhikkhuṃ ārabbha mātugāmena saddhiṃ ekaddhānamaggaṃ paṭipajjanavatthusmiṃ paññattaṃ, sesamettha bhikkhuniyā saddhiṃ saṃvidhānasikkhāpade vuttanayeneva veditabbanti.
8. 阿利吒学处注释
8. Ariṭṭhasikkhāpadavaṇṇanā
第八条学处:能障碍生天和解脱的,就叫作障碍法。它们按业、烦恼、异熟、诽谤和违犯制教这五个方面分为五种。其中,有人认为像接触铺盖等柔软之物那样,接触女人也算可以,因此看不到淫欲违犯中的过失,这是针对违犯制教这一类障碍而说的:世尊所说的那些障碍法,对受用它们的人来说,并不足以构成障碍。所谓以多种方式,是指用骸骨喻等种种理由来说明。比丘们应当对那位比丘这样说三遍:尊者,不要这样说……这对受用它们的你来说,同样足以构成障碍。这样说了之后,如果他仍不舍弃,犯恶作罪;听到了却不劝谏的人,也犯恶作罪。再把他带到僧团中间,同样这样说;如果在那里他仍不舍弃,而其他人也不说,同样犯恶作罪。这样仍不舍弃的,应再以白四羯磨劝谏,直到第三遍;如果他依然不舍弃,那么在动议时以及两次羯磨说示时犯恶作罪,羯磨语结束时犯波逸提罪。
Aṭṭhame saggamokkhānaṃ antarāyaṃ karontīti antarāyikā, te kammakilesavipākaupavādapaññattivītikkamanavasena pañcavidhā. Tesu mudukānaṃ attharaṇādīnaṃ phasso viya itthisamphassopi vaṭṭatīti methunavītikkamane dosaṃ adisvā paññattivītikkamantarāyike sandhāya ‘‘yeme antarāyikā dhammā vuttā bhagavatā, te paṭisevato nālaṃ antarāyāyā’’ti vuttaṃ. Anekapariyāyenāti ‘‘aṭṭhikaṅkalūpamā kāmā’’tiādīhi (ma. ni. 2.42; pāci. 417; cūḷani. khaggavisāṇasuttaniddesa 147) nekehi kāraṇehi. So bhikkhu bhikkhūhīti ye passanti vā suṇanti vā, tehi tikkhattuṃ evaṃ vattabbo ‘‘mā āyasmā evaṃ avaca…pe… alañca pana te paṭisevato antarāyāyā’’ti. Evaṃ vutte appaṭinissajjantassa dukkaṭaṃ, sutvā avadantānampi dukkaṭaṃ. Puna saṅghamajjhampi ākaḍḍhitvā tatheva vattabbo, tatrāpi tassa appaṭinissajjane, itaresañca avacane dukkaṭameva. Evampi appaṭinissajjanto puna ñatticatutthena kammena yāvatatiyaṃ samanubhāsitabbo, athassa appaṭinissajjato puna ñattiyā ca dvīhi ca kammavācāhi dukkaṭaṃ, kammavācāpariyosāne pācittiyaṃ.
这条学处是在舍卫城制定的,起因是阿利吒比丘不肯舍弃邪恶的见解。这是共通制定的学处,不是针对个人下命令而制。犯此戒得三波逸提罪;在非法羯磨中,则得三恶作罪。如果没有被劝谏、已经舍弃了恶见,或者像疯狂者等情形,则无犯。如法羯磨、劝谏、不舍弃——这里是三个构成要素。它的起源等,与劝谏学处相同。
Sāvatthiyaṃ ariṭṭhaṃ ārabbha pāpikāya diṭṭhiyā appaṭinissajjanavatthusmiṃ paññattaṃ, sādhāraṇapaññatti, anāṇattikaṃ, tikapācittiyaṃ, adhammakamme tikadukkaṭaṃ. Asamanubhāsiyamānassa , paṭinissajjantassa, ummattakādīnañca anāpatti. Dhammakammatā, samanubhāsanā, appaṭinissajjananti imānettha tīṇi aṅgāni. Samuṭṭhānādīni samanubhāsanasadisānevāti.
9. 与已被举罪者共同受用学处的注释
9. Ukkhittasambhogasikkhāpadavaṇṇanā
第九条“如是论者”,是指说“我这样从世尊那里领受法”之类话的人。“未行随法者”:所谓随法,是指对因为不见罪、不忏悔、不舍弃恶见而被僧团依法与律举罪的人,看到他履行随顺行仪之后,为他作解罪羯磨;如果没给他作这种名为解罪的随法,这人就叫“未行随法者”,意思是跟这样的人在一起。共受用,是指作财物的受用或法的受用。共住,是指作布萨等僧团羯磨。同宿,是指即使不在同一近处,也在同一屋顶下躺卧。其中,在财物受用方面,如果以一次动作多次给予或接受,犯一个波逸提;如果中间有间断,则每有一次动作就犯一个波逸提。在法受用方面,如果以句等为单位教诵或让人教诵,按句法那条所说的方式犯;在共住方面,按羯磨结束来定犯;在同宿方面,当一人已经躺下,另一人按躺下的动作来定犯,应当知道犯相的分齐就是这样的。
Navame tathāvādināti ‘‘tathāhaṃ bhagavatā dhamma’’ntiādivādinā. Akatānudhammenāti anudhammo vuccati āpattiyā adassane vā appaṭikamme vā pāpikāya diṭṭhiyā appaṭinissagge vā dhammena vinayena ukkhittakassa anulomavattaṃ disvā kataosāraṇā, so osāraṇasaṅkhāto anudhammo yassa na kato, ayaṃ akatānudhammo nāma, tādisena saddhinti attho. Sambhuñjeyya vāti āmisasambhogaṃ vā dhammasambhogaṃ vā kareyya. Saṃvaseyya vāti uposathādikaṃ saṅghakammaṃ kareyya . Saha vā seyyaṃ kappeyyāti nānūpacārepi ekacchanne nipajjeyya. Tattha āmisaparibhoge ekappayogena bahūpi dadato vā gaṇhato vā ekaṃ pācittiyaṃ, vicchindane sati payoge payoge pācittiyaṃ. Dhammasambhoge padādīhi uddisantassa vā uddisāpentassa vā padasodhamme vuttanayena, saṃvāse kammapariyosānavasena, sahaseyyāya ekasmiṃ nipanne itarassa nipajjanappayogavasena āpattiparicchedo veditabbo.
在舍卫城,因六群比丘与阿里咤比丘共受用之事而制定,是共通制戒,非无命令。对被举者有疑的,犯恶作;对未被举者作被举想的,以及对未被举者有疑的,也犯恶作。对两者都作未被举想的人,或者知道“他已解罪”或“他已舍彼见”的人,以及疯癫者等,无犯。未行随法、明知、作受用等,这里是三个构成要件。其等起等与不与取相似,但这条属于制教犯,三心、三受。
Sāvatthiyaṃ chabbaggiye ārabbha ariṭṭhena bhikkhunā saddhiṃ sambhuñjanavatthusmiṃ paññattaṃ, sādhāraṇapaññatti, anāṇattikaṃ, ukkhittake vematikassa, anukkhittake ukkhittakasaññino ceva vematikassa ca dukkaṭaṃ. Ubhosu anukkhittakasaññissa, ‘‘osārito’’ti vā ‘‘taṃ diṭṭhiṃ paṭinissaṭṭho’’ti vā jānantassa, ummattakādīnañca anāpatti. Akatānudhammatā, jānanā, sambhogādikaraṇanti imānettha tīṇi aṅgāni. Samuṭṭhānādīni adinnādānasadisāni, idaṃ pana paṇṇattivajjaṃ, ticittaṃ, tivedananti.
10. 刺学处注释
10. Kaṇṭakasikkhāpadavaṇṇanā
第十条“沙弥”是指沙弥。“走”就是去。“喂,到别处去”是指到没有归属的地方去。“灭亡”就是消失,意思是说“去我们看不到你的地方”。
“如此被驱逐”:这里有三种驱逐——共住驱逐、形相驱逐、杖罚驱逐。其中,因为不见罪等而举罪,叫共住驱逐。“应驱逐败坏者”(波罗夷66),“应驱逐媚提亚比丘尼”(小品193;波罗夷384),这叫形相驱逐。“贤友沙弥,从今天起,你不能再称那位世尊为导师”(波逸提429),这叫杖罚驱逐,这里指的就是这一种。所以说“如此被驱逐”。
“劝诱”,就是用“我要给你钵、衣、教诫或询问”之类的话来拉拢。“令侍奉”,就是接受粉末、泥土等,让他为自己做侍奉的事。共受用和同宿,跟前面那条学处所说的一样,所以这里的犯相分齐也应当按那条所说的方式来理解。
Dasame samaṇuddesoti sāmaṇero. Carāti gaccha. Pireti para amāmaka. Vinassāti nassa , yattha taṃ na passāma, tattha gacchāti vuttaṃ hoti. Tathānāsitantiettha saṃvāsanāsanā liṅganāsanā daṇḍakammanāsanāti tisso nāsanā. Tattha āpattiyā adassanādīsu ukkhepanā saṃvāsanāsanā nāma. Dūsako nāsetabbo (pārā. 66), mettiyaṃ bhikkhuniṃ nāsethāti (cūḷava. 193; pārā. 384) ayaṃ liṅganāsanā nāma. ‘‘Ajjatagge te, āvuso samaṇuddesa, na ceva so bhagavā satthā apadisitabbo’’ti (pāci. 429) ayaṃ daṇḍakammanāsanā nāma, ayaṃ idhādhippetā. Tena vuttaṃ ‘‘tathānāsita’’nti. Upalāpeyyāti ‘‘pattaṃ vā cīvaraṃ vā uddesaṃ vā paripucchaṃ vā dassāmī’’ti saṅgaṇheyya. Upaṭṭhāpeyyāti cuṇṇamattikādīni sādiyanto tena attano upaṭṭhānaṃ kārāpeyya. Sambhogasahaseyyā anantarasikkhāpade vuttanayā eva, tasmā āpattiparicchedopettha tasmiṃ vuttanayeneva veditabbo.
在舍卫城,因为六群比丘劝诱荆棘沙弥这件事而制定,其余部分和阿里咤学处里说的一样。
Sāvatthiyaṃ chabbaggiye bhikkhū ārabbha kaṇṭakasamaṇuddesaupalāpanavatthusmiṃ paññattaṃ, sesaṃ ariṭṭhasikkhāpade vuttasadisamevāti.