7. 有生命品
7. Sappāṇakavaggo
5. 巴吉帝亚篇复注 · 38 段
7. 故意学处注释
1. Sañciccasikkhāpadavaṇṇanā
382382. 在有虫品的第一条学处中,“射出箭矢,所以叫射手”,这是指精通弓术的人,所以注释说“弓术师”。为了射杀敌人而拿起弓的人,就叫持弓者,他们的老师就是弓术师。应当以不放逸来履行义务:也就是说,要像这样善持正念在住处行事,让那些众生不至于死亡。这里剩下的内容都很浅显易懂。至于各项支分,也应当按讲人身时所说的方式来了知。
382. Sappāṇakavaggassa paṭhamasikkhāpade usuṃ saraṃ assati khipatīti issāso, dhanusippakusaloti āha ‘‘dhanuggahācariyo’’ti. Paṭisattuvidhamanatthaṃ dhanuṃ gaṇhantīti dhanuggahā, tesaṃ ācariyo dhanuggahācariyo. Appamattena vattaṃ kātabbanti yathā te pāṇā na maranti, evaṃ sūpaṭṭhitassatinā senāsane vattaṃ kātabbaṃ. Sesamettha uttānameva. Aṅgānipi manussaviggahe vuttanayena veditabbānīti.
2. 有生命学处之注释
2. Sappāṇakasikkhāpadavaṇṇanā
387387. 第二项中,“有水积聚形态的地方”是指地面上某个地方,水倒在那里会停留,不会很快干涸,就是那样的地方。这里剩下的内容意思都很清楚。这里的分支项目,和“浇洒学处”里所说的一样。
387. Dutiye udakasaṇṭhānakappadeseti yattha bhūmibhāge udakaṃ nikkhittaṃ santiṭṭhati, na sahasā parikkhayaṃ gacchati, tādise padese. Sesamettha uttānameva. Aṅgāni siñcanasikkhāpade vuttanayāneva.
3. 翻案学处注释
3. Ukkoṭanasikkhāpadavaṇṇanā
392在第三项中,“以已确立的状态而不允许确立”这句话,是为了说明他们现行的情况而说的。然而,凡是如法已裁决的诤事,那就是彻底裁决了。如果在甘马尚未完成时提出反对,就应当先让他明白,然后再进行。否则,甘马就会失效,行事者也会获罪。这里其余的内容很清楚。不过,这里有三支:已如法裁决的状态、了知、翻案。
392. Tatiye yathāpatiṭṭhitabhāvena patiṭṭhātuṃ na dentīti tesaṃ pavattiākāradassanatthaṃ vuttaṃ. Yaṃ pana dhammena adhikaraṇaṃ nihataṃ, taṃ sunihatameva. Sace vippakate kamme paṭikkosati, taṃ saññāpetvāva kātabbaṃ. Itarathā kammañca kuppati, kārakānañca āpatti. Sesamettha uttānameva. Yathādhammaṃ nihatabhāvo, jānanā, ukkoṭanāti imāni panettha tīṇi aṅgāni.
4. 粗恶学处注释
4. Duṭṭhullasikkhāpadavaṇṇanā
399第四项中,“tasseva”就是指那个犯戒的人本身。“āroceti”是说,为了隐瞒,他说“不要告诉任何人”。“vatthupuggalo”指犯戒的人。“yenassa ārocitaṃ”是说,由第二个人告诉了第三个人。“koṭi chinnā hoti”是说:因为以隐瞒为缘,犯戒之后,第二个人把这件事告诉了第三个人,所以由于这个缘故,不会再有他应当犯的罪,这就叫作罪的相续被切断了。
399. Catutthe tassevāti yo āpanno, tasseva. Ārocetīti paṭicchādanatthameva mā kassaci ārocesīti vadati. Vatthupuggaloti āpannapuggalo. Yenassa ārocitanti yena dutiyena assa tatiyassa ārocitaṃ. Koṭi chinnā hotīti yasmā paṭicchādanapaccayā āpattiṃ āpajjitvāva dutiyena tatiyassa ārocitaṃ, tasmā tappaccayā puna tena āpajjitabbāpattiyā abhāvato āpattiyā koṭi chinnā nāma hoti.
400“未受具足戒者的出精和身相触,这叫作粗恶行”——这种说法跟《粗恶告知学处》的注释书对不上。因为那里说:“在未受具足戒者的粗恶行或非粗恶行当中,开头五条学处叫作粗恶行,其余的叫非粗恶行;而出精、身相触、粗恶语和叹身索供,这些叫作他的行。”在“告知时,未受具足戒者的粗恶行有一种含义,隐瞒时又有另一种含义”这里,也看不出有什么特别的区分理由,所以注释书前后不一致。但如果想要让它没有矛盾,就应该在这里探究其中的道理。其余部分在这里很容易理解。对于已受具足戒者,知道是粗恶罪,以及因欲隐瞒而以“我不告知”舍弃责任——这些是这里的两个构成要素。
400.‘‘Anupasampannassa sukkavissaṭṭhi ca kāyasaṃsaggo cāti ayaṃ duṭṭhullaajjhācāro nāmā’’ti idaṃ duṭṭhullārocanasikkhāpadaṭṭhakathāya na sameti. Vuttañhi tattha (pāci. aṭṭha. 82) ‘‘anupasampannassa duṭṭhullaṃ vā aduṭṭhullaṃ vā ajjhācāranti ettha ādito pañca sikkhāpadāni duṭṭhullo nāma ajjhācāro, sesāni aduṭṭhullo, sukkavissaṭṭhikāyasaṃsaggaduṭṭhullaattakāmā panassa ajjhācāro nāmā’’ti. ‘‘Ārocane anupasampannassa duṭṭhullaṃ aññathā adhippetaṃ, paṭicchādane aññathā’’ti etthāpi visesakāraṇaṃ na dissati, tasmā aṭṭhakathāya pubbenāparaṃ na sameti. Avirodhaṃ icchantena pana vīmaṃsitabbamettha kāraṇaṃ. Sesamettha uttānameva. Upasampannassa duṭṭhullāpattijānanaṃ, paṭicchādetukāmatāya nārocessāmīti dhuranikkhepoti imāni panettha dve aṅgāni.
5. 未满二十岁学处注释
5. Ūnavīsativassasikkhāpadavaṇṇanā
402402. 第五品中,所谓“色经”,是指金匠的经。所谓“难说”,是指因辱骂而恶说;正因为恶说,所以是恶来。所谓“语道”,这里言语本身就是道,对于想知道其义、想让人知道其义的人来说就是道,所以叫语道。所谓“苦忍”,是指应当以苦来忍受的。
402. Pañcame rūpasuttanti heraññikānaṃ suttaṃ. Duruttānanti akkosavasena duruttānaṃ, duruttattāyeva durāgatānaṃ. Vacanapathānanti ettha vacanameva tadatthaṃ ñātukāmānaṃ ñāpetukāmānañca pathoti vacanapatho. Dukkhamānanti dukkhena khamitabbānaṃ.
404从投胎入母胎时算起,到满二十岁,这叫“胎二十岁”。关于“减年与增年”,应当理解为:如果胎月偏多,就算减年;如果胎月不足,就算增年。所谓“十九岁”,是指在母胎中住了十二个月之后,从大自恣会出生那天算起,到十九岁为止。所谓“在初一那天”,是指后安居入雨安居的那一天。根据“三十昼夜为一个月”的说法,所以说“四个月减损”。所谓“把雨安居往上拉”,就是把雨安居向上拖;意思是到第三年时,以闰月的方式舍弃一个月,这就是把雨安居往上拉。因此,第三年成为十三个月;然而,由于一年是十二个月,所以在十八年中把闰月单独拿出来计算后,说“增六个月”。所谓“从那里”,是指从六个月之后。所谓“无疑惑”,是指连同闰月合计已满二十岁,所以没有疑惑。然而,在三部要句释中说:“因为只取十八年的闰月来计算,所以剩余两年也仍然有额外的日子;针对那些额外日子,说‘无疑惑’。”这不应采纳。因为在两年中,额外的日子并不能单独获得;到第三年时,由于把雨安居往上拉而舍弃闰月,才产生额外的月份。因此,在两年中,额外的日子并不能单独产生。
404. Gabbhe sayitakālena saddhiṃ vīsatimaṃ vassaṃ assāti gabbhavīso. Hāyanavaḍḍhananti gabbhamāsesu adhikesu uttarihāyanaṃ, ūnesu vaḍḍhananti veditabbaṃ. Ekūnavīsativassanti dvādasamāse mātukucchismiṃ vasitvā mahāpavāraṇāya jātakālato paṭṭhāya ekūnavīsativassaṃ. Pāṭipadadivaseti pacchimikāya vassūpagamanadivase. ‘‘Tiṃsarattidivo māso’’ti (a. ni. 3.71; 8.43; vibha. 1023) vacanato ‘‘cattāro māsā parihāyantī’’ti vuttaṃ. Vassaṃ ukkaḍḍhantīti vassaṃ uddhaṃ kaḍḍhanti, tatiye saṃvacchare ekamāsaṃ adhikamāsavasena pariccajantā vassaṃ uddhaṃ kaḍḍhantīti attho, tasmā tatiyo saṃvaccharo terasamāsiko hoti, saṃvaccharassa pana dvādasamāsikattā aṭṭhārasasu vassesu adhikamāse visuṃ gahetvā ‘‘cha māsā vaḍḍhantī’’ti vuttaṃ. Tatoti chamāsato. Nikkaṅkhā hutvāti adhikamāsehi saddhiṃ paripuṇṇavīsativassattā nibbematikā hutvā. Yaṃ pana vuttaṃ tīsu gaṇṭhipadesu ‘‘aṭṭhārasannaṃyeva vassānaṃ adhikamāse gahetvā gaṇitattā sesavassadvayassapi adhikāni divasāni honteva, tāni adhikadivasāni sandhāya ‘nikkaṅkhā hutvā’ti vutta’’nti, taṃ na gahetabbaṃ. Na hi dvīsu vassesu adhikadivasāni nāma visuṃ upalabbhanti tatiye vasse vassukkaḍḍhanavasena adhikamāse pariccatteyeva atirekamāsasambhavato. Tasmā dvīsu vassesu atirekadivasāni nāma visuṃ na sambhavanti.
既然已经说过“把这两个月算进去,就满二十年了”,那为什么又说:在十九年的时候,再加上另外一年,才算满二十年呢?于是回答说“这里……等等……已经说过了”。因为不变词有很多含义,这里的 pana 这个词就是 hi 的意思,所以说“这里 hi”。这是为了证明前面已经说过的意思才说的。这段话也说明了这一点:前面说“让十九年的沙弥过了出雨安居的满月日,在第二天授具足戒”,那里并没有把胎月算进去,而是针对还差两个月才满二十年,才说“十九年”;所以如果把两个闰月算进去,那就叫满二十年了。tasmā 这个词的意思是:因为胎月也算在计数之内,所以……。“ekavīsativasso hoti”的意思是:从出生那天算起已经满二十年的人,再加上胎月,就是二十一年。
Nanu ca ‘‘te dve māse gahetvā vīsativassāni paripuṇṇāni hontī’’ti kasmā vuttaṃ, ekūnavīsativassamhi puna aparasmiṃ vasse pakkhitte vīsativassāni paripuṇṇāni hontīti āha ‘‘ettha pana…pe… vutta’’nti. Anekatthattā nipātānaṃ pana-saddo hi-saddatthe, ettha hīti vuttaṃ hoti. Idañhi vuttassevatthassa samatthanavasena vuttaṃ. Iminā ca imaṃ dīpeti ‘‘yaṃ vuttaṃ ‘ekūnavīsativassaṃ sāmaṇeraṃ nikkhamanīyapuṇṇamāsiṃ atikkamma pāṭipadadivase upasampādentī’ti, tattha gabbhamāsepi aggahetvā dvīhi māsehi aparipuṇṇavīsativassaṃ sandhāya ‘ekūnavīsativassa’nti vuttaṃ, tasmā adhikamāsesu dvīsu gahitesu vīsativassāni paripuṇṇāni nāma hontī’’ti. Tasmāti yasmā gabbhamāsāpi gaṇanūpagā honti, tasmā. Ekavīsativasso hotīti jātadivasato paṭṭhāya vīsativasso samāno gabbhamāsehi saddhiṃ ekavīsativasso hoti.
406给他人授具足戒,意思是自己作为戒师或甘马语师来给他授具足戒。这里剩下的部分容易理解。未满二十岁、自认为未满、授具足戒,这就是这里的三支。
406.Aññaṃupasampādetīti upajjhāyo kammavācācariyo vā hutvā upasampādeti. Sesamettha uttānameva. Ūnavīsativassatā, ūnakasaññitā, upasampādananti imāni panettha tīṇi aṅgāni.
6. 盗贼商队学处的注释
6. Theyyasatthasikkhāpadavaṇṇanā
4076. 第六学处的含义本身很容易理解。在这里,有四个构成要素:是盗贼团伙、知道是盗贼团伙、参与谋划、按约定而同行。
407. Chaṭṭhasikkhāpadaṃ uttānatthameva. Theyyasatthakabhāvo, jānanaṃ, saṃvidhānaṃ, avisaṅketena gamananti imāni panettha cattāri aṅgāni.
412第七项没有任何需要说明的。
412. Sattame natthi kiñci vattabbaṃ.
8. 阿利塔学处注释
8. Ariṭṭhasikkhāpadavaṇṇanā
417第八条中,“bādhayiṃsu”的意思是“杀害、伤害”。由于对种种成就造成阻碍,它在众生相续的中间、内部到来、生起,所以叫“antarāya”(障碍),也就是现世等种种不利。以不可逾越之义,系属于那种障碍,或者以障碍为果,或者有制造障碍的习性,所以叫“antarāyikā”(障碍者)。因此说“antarāyaṃ karontīti antarāyikā”——制造障碍,所以是障碍者。“ānantariyadhammā”指具有无间性的思心所法。其中这个词的语义是:死后无间而生的果叫“无间”(anantara),系属于那无间者,以能生起它而有无间所作的习性,或者以无间为目的,所以叫“ānantarikā”,那些就称为“ānantariyā”。只有业才是障碍,所以叫“kammantarāyikā”(业障)。它只对解脱制造障碍,不对天界制造障碍,因为不存在邪行的相状,所以才这样说。因为比丘尼没有法护的状态。这是就普通比丘尼而说的。但对于圣者所生起的,则唯是导致恶趣的,难陀青年就是这里的例证。或者,由于两者意欲相同,所以不对天界构成障碍,但对解脱构成障碍,因为它败坏了为解脱而修的行。然而,在已被克服而现行时,即使对天界构成障碍,也无法阻止。
417. Aṭṭhame bādhayiṃsūti haniṃsu. Taṃtaṃsampattiyā vibandhanavasena sattasantānassa antare vemajjhe eti āgacchatīti antarāyo, diṭṭhadhammikādianattho. Anatikkamanaṭṭhena tasmiṃ antarāye niyuttā, antarāyaṃ vā phalaṃ arahanti, antarāyassa vā karaṇasīlāti antarāyikā. Tenāha ‘‘antarāyaṃ karontīti antarāyikā’’ti. Ānantariyadhammāti ānantarikasabhāvā cetanādhammā. Tatrāyaṃ vacanattho – cutianantaraphalaṃ anantaraṃ nāma, tasmiṃ anantare niyuttā, taṃnibbattanena anantarakaraṇasīlā, anantarappayojanāti vā ānantarikā, te eva ānantariyāti vuttā. Kammāni eva antarāyikāti kammantarāyikā. Mokkhasseva antarāyaṃ karoti, na saggassāti micchācāralakkhaṇābhāvato vuttaṃ. Na hi bhikkhuniyā dhammarakkhitabhāvo atthi. Pākatikabhikkhunīvasena cetaṃ vuttaṃ. Ariyāya pana pavattaṃ apāyasaṃvattanikameva, nandamāṇavako cettha nidassanaṃ. Ubhinnaṃ samānacchandatāvasena vā na saggantarāyikatā , mokkhantarāyikatā pana mokkhatthāya paṭipattiyā vidūsanato. Abhibhavitvā pana pavattiyaṃ saggantarāyikatāpi na sakkā nivāretunti.
无因见、无作见、虚无见一旦达到决定性状态,就成为决定性的邪见法。“结生法”指的是结生心的生起。这里举出黄门等例子只是示范,因为一切无因结生都带有果报障碍。那些用来指责圣者的思,就成了诽谤圣者。 “从那之后”是指从请求原谅之后。这里应当说明的内容,在天眼通的讨论中已经讲过了。故意犯的罪,就是故意违犯的七种罪聚。因为即使是故意违犯的恶作、恶说,也会障碍天界、道与果。只要还自称是比丘,犯了巴拉基格就不能出罪,犯了其余重罪就不发露,犯了轻罪就不忏悔。
Ahetukadiṭṭhiakiriyadiṭṭhinatthikadiṭṭhiyova niyatabhāvaṃ pattā niyatamicchādiṭṭhidhammā. Paṭisandhidhammāti paṭisandhicittuppādamāha. Paṇḍakādiggahaṇañcettha nidassanamattaṃ sabbāyapi ahetukapaṭisandhiyā vipākantarāyikabhāvato. Yāhi ariye upavadati, tā cetanā ariyūpavādā jātā. Tato paranti khamāpanato upari. Yaṃ panettha vattabbaṃ, taṃ dibbacakkhukathāyaṃ vuttameva. Sañcicca āpannā āpattiyoti sañcicca vītikkantā satta āpattikkhandhā. Sañcicca vītikkantañhi antamaso dukkaṭadubbhāsitampi saggamaggaphalānaṃ antarāyaṃ karoti. Yāva bhikkhubhāvaṃ paṭijānāti pārājikaṃ āpanno, na vuṭṭhāti sesagarukāpattiṃ āpanno, na deseti lahukāpattiṃ āpanno.
“此比丘”指的是阿利塔比丘。“以味混同味”是指:把无过失的资具受用之味,与有过失的欲乐受用之味混同在一起。通过如理观察,在这里没有欲贪,所以叫“无欲贪”,说的是资具的受用。“如同在靠近”就是如同在靠近束缚。也有写成“如同在摩擦”的版本。“如同在拉近”就是如同在拉近相似性,因为把纯粹有过失的东西放到了无过失这一边。“恶”是因为低劣,也因为会导致恶趣,所以叫恶。“如同束缚大海”就是如同用造桥的方式把大海束缚起来。“与一切知智相违”就是:一切知智所见为“有过失”的,他却执取为“无过失”,因此与一切知智相违。“于教轮”指的是第一巴拉基格学处所摄的教轮,以及“舍非梵行”等教说所摄的教轮。
Ayaṃ bhikkhūti ariṭṭho bhikkhu. Rasena rasaṃ saṃsanditvāti anavajjena paccayaparibhuñjanarasena sāvajjakāmaguṇaparibhogarasaṃ samānetvā. Yoniso paccavekkhaṇena natthi ettha chandarāgoti nicchandarāgo, paccayaparibhogo. Upanento viyāti bandhanaṃ upanento viya. ‘‘Ghaṭento viyā’’tipi pāṭho. Upasaṃharanto viyāti sadisataṃ upasaṃharanto viya ekantasāvajje anavajjabhāvapakkhepanato. Pāpakanti lāmakaṭṭhena duggatisampāpanaṭṭhena ca pāpakaṃ. Mahāsamuddaṃ bandhantena viyāti setukaraṇavasena mahāsāgaraṃ bandhantena viya. Sabbaññutaññāṇena saddhiṃ paṭivirujjhantoti sabbaññutaññāṇena ‘‘sāvajja’’nti diṭṭhaṃ ‘‘anavajja’’nti gahaṇena tena saha paṭivirujjhanto. Āṇācakketi paṭhamapārājikasikkhāpadasaṅkhāte, ‘‘abrahmacariyaṃ pahāyā’’tiādidesanāsaṅkhāte ca āṇācakke.
所谓骨锁,指的是胸骨、脊椎骨或头骨。因为那些骨头没有肉,所以叫做“骨锁”。在去掉肉的骨链上,或者单独一块骨头上,“骨锁”这个词已经固定通用了。以燃烧为义,是指因为错误的修行方式,在现在和未来燃烧。以大热恼为义,是因为它没有安住的自性;以短暂显现为义,是因为它只持续片刻;以暂时为义,是因为它会被其他事物所压倒;以毁坏一切肢节为义,是因为它以破裂等事为依处;以强烈打击为义,是因为类似于拔除;以穿刺为义,是因为在无疮处生疮并侵入内部;以有疑惧怖畏为义,是因为它是现世与后世不利之相。
Aṭṭhikaṅkalaṃ nāma uraṭṭhi vā piṭṭhikaṇṭakaṃ vā sīsaṭṭhi vā. Tañhi nimmaṃsattā ‘‘kaṅkala’’nti vuccati. Vigatamaṃsāya hi aṭṭhisaṅkhalikāya ekaṭṭhimhi vā kaṅkala-saddo niruḷho. Anudahanaṭṭhenāti anupāyapaṭipattiyā sampati āyatiñca anudahanaṭṭhena. Mahābhitāpanaṭṭhena anavaṭṭhitasabhāvatāya, ittarapaccupaṭṭhānaṭṭhena muhuttakaraṇīyatāya, tāvakālikaṭṭhena parehi abhibhavanatāya, sabbaṅgapaccaṅgapalibhañjanaṭṭhena bhedanādiadhikaraṇabhāvena, ugghāṭasadisatāya adhikuṭṭanaṭṭhena, avaṇe vaṇaṃ uppādetvā anto anupavisanabhāvatāya vinivijjhanaṭṭhena, diṭṭhadhammikasamparāyikaanatthanimittatāya sāsaṅkasappaṭibhayaṭṭhena.
在巴利圣典中,“以强力、以执取”等说法,应当这样理解其含义。“以强力”是指以见的强力,意思是那见解达到了强固的状态。“以执取”是指以见的执取,意思是被称为见的执取。因为见本身就超越了法的自性,从外面去抓取,所以叫执取。“执著”是指以渴爱执著为先导的见执著,也就是执著地认定“这个才是真实的”。“说”就是讲说。“那些比丘,自从那时”就是“当那些比丘的时候”。“我这样被世尊宣说,尊者”,这是说他虽然想隐瞒自己的见解、想说“没有这回事”,但因为世尊的威德力,还是承认了。据说在佛陀面前,没有人能说得出两种不同的话。“你这愚人,究竟是谁?我到底是对哪个刹帝利、婆罗门、吠舍、首陀罗、在家人、出家人、天神或人,这样说了法,而你却这样理解?”这里剩下的内容很容易明白。法的行事、劝诫、不舍弃,就是这里的三支。
Pāḷiyaṃ ‘‘thāmasā parāmāsā’’tiādīsu evamattho veditabbo. Thāmasāti diṭṭhithāmena, tassā diṭṭhiyā thāmagatabhāvenāti attho. Parāmāsāti diṭṭhiparāmāsena, diṭṭhisaṅkhātaparāmāsenāti attho. Diṭṭhiyeva hi dhammasabhāvaṃ atikkamitvā parato āmasanena parāmāso. Abhinivissāti taṇhābhinivesapubbaṅgamena diṭṭhābhinivesena ‘‘idamettha sacca’’nti abhinivisitvā. Voharatīti katheti. Yato ca kho te bhikkhūti yadā te bhikkhū. Evaṃbyākho ahaṃ, bhante, bhagavatāti idaṃ esa attano laddhiṃ nigūhitukāmatāya natthīti vattukāmopi bhagavato ānubhāvena sampaṭicchati. Buddhānaṃ kira sammukhā dve kathā kathetuṃ samattho nāma natthi. Kassa nu kho nāma tvaṃ moghapurisāti tvaṃ moghapurisa kassa khattiyassa vā brāhmaṇassa vā vessassa vā suddassa vā gahaṭṭhassa vā pabbajitassa vā devassa vā manussassa vā mayā evaṃ dhammaṃ desitaṃ ājānāsi. Sesamettha uttānameva. Dhammakammatā, samanubhāsanā, appaṭinissajjananti imāni panettha tīṇi aṅgāni.
9. 与已被举罪者共同受用学处的注释
9. Ukkhittasambhogasikkhāpadavaṇṇanā
424第九项中,“以使用计数”,是指按接受布施后的使用来计数。关于共住,应按甘马完成来判定罪的分际;关于同卧,应按一人躺下时另一人躺下的动作来判定。在此分别解说中,由于“同一覆盖处”未加区分地宣说,所以即使近行处不同,只要在同一覆盖处躺下,也构成犯。正因如此,《论母义注》中说:“‘或共卧’——即使近行处不同,只要在同一覆盖处躺下,也构成犯。”由于即使是不知制戒的阿拉汉,也可能以唯作无记心犯此罪,所以说为“三心”。若有人这样说:“这里的‘三心’应理解为以异熟无记心共卧,否则,此学处是有心学处,以唯作无记心犯之便不合理。”这种说法不应采纳,因为阿拉汉并非不可能违犯有心学处。正因如此,在掘地等有心学处中,也同样说为“三心”。其余在此显而易见。未行随顺法、明知、作共享等,在此是三要素。
424. Navame payogagaṇanāyāti dānaggahaṇappayogagaṇanāya. Saṃvāse kammapariyosānavasena, sahaseyyāya ekasmiṃ nipanne itarassa nipajjanapayogavasena āpattiparicchedo veditabbo. Ettha ca padabhājane ‘‘ekacchanne’’ti avisesena vuttattā nānūpacārepi ekacchanne nipajjantassa āpatti. Teneva mātikāṭṭhakathāyaṃ (kaṅkhā. aṭṭha. ukkhittasambhogasikkhāpadavaṇṇanā) vuttaṃ ‘‘saha vā seyyaṃ kappeyyāti nānūpacārepi ekacchanne nipajjeyyā’’ti. Paṇṇattiṃ ajānantena arahatāpi kiriyābyākatacittena āpajjitabbattā ‘‘ticitta’’nti vuttaṃ. Yaṃ pana kenaci vuttaṃ ‘‘ticittanti ettha vipākābyākatacittena saha vā seyyaṃ kappeyyāti evamattho daṭṭhabbo, aññathā sacittakattā sikkhāpadassa kiriyābyākataṃ sandhāya na yujjatī’’ti, taṃ na gahetabbaṃ. Na hi sacittakasikkhāpadavītikkamo arahato na sambhavati. Teneva pathavīkhaṇanādīsu sacittakasikkhāpadesu ticittameva vuttaṃ. Sesamettha uttānameva. Akatānudhammatā, jānanā, sambhogādikaraṇanti imāni panettha tīṇi aṅgāni.
10. 刺学处注释
10. Kaṇṭakasikkhāpadavaṇṇanā
428第十项中,“pire”是一个不变词。它用在呼唤语里时,和“para”这个词意思相同,所以说“para amāmakā”,意思是“不属于我们的、外在的”。或者,“pire”是和“parato”意思相同的不变词,因此“cara pire”就是“到别处去,不要留在这里”,这里应当这样理解。其余的,和前面两个学处中所说的一样。
428. Dasame pireti nipātapadaṃ. Sambodhane vattamānaṃ para-saddena samānatthaṃ vadantīti āha ‘‘para amāmakā’’ti, amhākaṃ anajjhattikabhūtāti attho. Pireti vā ‘‘parato’’ti iminā samānatthaṃ nipātapadaṃ, tasmā cara pireti parato gaccha, mā idha tiṭṭhāti evampettha attho veditabbo. Sesamettha purimasikkhāpadadvaye vuttanayameva.