5. 裸形外道品·1. 裸行者学处
5. 波逸提篇 · 157 段
5. 裸形外道品巴利
5. Acelakavaggo
1. 裸行者学处巴利
1. Acelakasikkhāpadaṃ
269 那时,佛陀世尊住在毗舍离大林重阁讲堂。那时,僧团的食物极其丰盛。具寿阿难将此禀告世尊。世尊说:“阿难,把糕饼分给那些吃残食的人。”阿难尊者应诺后,让吃残食的人依次坐好,逐一发放糕饼。他误以为只给一块,却给了某位女游行者两块。旁边的女游行者对她说:“那沙门是你的情人!”她说:“那沙门不是我的情人,他以为是一块,却给了两块。”第二次……第三次,阿难尊者仍逐一发放糕饼,又错给同一位女游行者两块。旁的女游行者又说那沙门是她的情人。她仍否认。她们为此争执“是情人不是情人”。另有一位邪命外道前去应供,一位比丘用大量酥油拌饭,给了他一大团饭。那邪命外道拿了饭团就走了。另一个邪命外道问他:“朋友,你从哪儿得的这饭团?”他答:“朋友,是从那沙门乔达摩——剃头居士的施食处得来的。”巴利 注疏 3
Tena samayena buddho bhagavā vesāliyaṃ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ. Tena kho pana samayena saṅghassa khādanīyaṃ ussannaṃ hoti. Atha kho āyasmā ānando bhagavato etamatthaṃ ārocesi. ‘‘Tenahānanda, vighāsādānaṃ pūvaṃ dehī’’ti. ‘‘Evaṃ bhante’’ti kho āyasmā ānando bhagavato paṭissuṇitvā vighāsāde paṭipāṭiyā nisīdāpetvā ekekaṃ pūvaṃ dento aññatarissā paribbājikāya ekaṃ maññamāno dve pūve adāsi. Sāmantā paribbājikāyo taṃ paribbājikaṃ etadavocuṃ – ‘‘jāro te eso samaṇo’’ti. ‘‘Na me so samaṇo jāro, ekaṃ maññamāno dve pūve adāsī’’ti. Dutiyampi kho…pe… tatiyampi kho āyasmā ānando ekekaṃ pūvaṃ dento tassāyeva paribbājikāya ekaṃ maññamāno dve pūve adāsi. Sāmantā paribbājikāyo taṃ paribbājikaṃ etadavocuṃ – ‘‘jāro te eso samaṇo’’ti. ‘‘Na me so samaṇo jāro, ekaṃ maññamāno dve pūve adāsī’’ti. ‘‘Jāro na jāro’’ti bhaṇḍiṃsu. Aññataropi ājīvako parivesanaṃ agamāsi. Aññataro bhikkhu pahūtena sappinā odanaṃ madditvā tassa ājīvakassa mahantaṃ piṇḍaṃ adāsi. Atha kho so ājīvako taṃ piṇḍaṃ ādāya agamāsi. Aññataro ājīvako taṃ ājīvakaṃ etadavoca – ‘‘kuto tayā, āvuso, piṇḍo laddho’’ti? ‘‘Tassāvuso, samaṇassa gotamassa muṇḍagahapatikassa parivesanāya laddho’’ti.
居士们听到了那些邪命外道的这番对话。于是他们去见世尊,顶礼后坐在一边。坐定后,他们对世尊说:“尊者,这些外道专想诋毁佛陀、诋毁法、诋毁僧。尊者,请让圣者们不要亲手布施给外道吧。”那时,世尊以法开示、劝导、激励、令这些居士欢喜。居士们蒙受法开示、劝导、激励、生欢喜后,从座起身,向世尊顶礼,右绕后离去。然后,世尊以此因缘、此事由,说法后告诉诸比丘:“那么,诸比丘,我将为诸比丘制定学处,基于十种利益:为了僧团的优良,为了僧团的安乐……为了正法的安住,为了律的护持。诸比丘,应当这样诵出这条学处——巴利
Assosuṃ kho upāsakā tesaṃ ājīvakānaṃ imaṃ kathāsallāpaṃ. Atha kho te upāsakā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te upāsakā bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘ime, bhante, titthiyā avaṇṇakāmā buddhassa avaṇṇakāmā dhammassa avaṇṇakāmā saṅghassa. Sādhu, bhante, ayyā titthiyānaṃ sahatthā na dadeyyu’’nti. Atha kho bhagavā te upāsake dhammiyā kathāya sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṃsesi. Atha kho te upāsakā bhagavatā dhammiyā kathāya sandassitā samādapitā samuttejitā sampahaṃsitā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkamiṃsu. Atha kho bhagavā etasmiṃ nidāne etasmiṃ pakaraṇe dhammiṃ kathaṃ katvā bhikkhū āmantesi – ‘‘tena hi, bhikkhave, bhikkhūnaṃ sikkhāpadaṃ paññapessāmi dasa atthavase paṭicca – saṅghasuṭṭhutāya, saṅghaphāsutāya …pe… saddhammaṭṭhitiyā, vinayānuggahāya. Evañca pana, bhikkhave, imaṃ sikkhāpadaṃ uddiseyyātha –
270 若比丘亲手把硬食、软食给与裸形外道、普行男外道或普行女外道,犯波逸提。巴利
‘‘Yo pana bhikkhu acelakassa vā paribbājakassa vā paribbājikāya vā sahatthā khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā dadeyya, pācittiya’’nti.
271 “凡……者”,是指凡是这样的、如此这般的……(中略)……“比丘”,是指……(中略)……此处所指的,正是这个意义上的比丘。巴利
Yo panāti yo yādiso…pe… bhikkhūti…pe… ayaṃ imasmiṃ atthe adhippeto bhikkhūti.
所谓“裸形外道”,是指任何成为外道游行者且裸体的人。巴利
Acelako nāma yo koci paribbājakasamāpanno naggo.
所谓“男游行外道”,是指除比丘和沙弥之外,任何成为男游行外道者的人。巴利
Paribbājako nāma bhikkhuñca sāmaṇerañca ṭhapetvā yo koci paribbājakasamāpanno.
所谓“女游行者”,是指除比丘尼、在学尼和沙弥尼之外,任何成为女游行者的人。巴利
Paribbājikā nāma bhikkhuniñca sikkhamānañca sāmaṇeriñca ṭhapetvā yā kāci paribbājikasamāpannā.
除了五种啖食、清水和齿木之外,其余的都是嚼食。巴利
Khādanīyaṃ nāma pañca bhojanāni – udakadantaponaṃ ṭhapetvā avasesaṃ khādanīyaṃ nāma.
啖食有五种:饭、粥、炒粉、鱼、肉。巴利
Bhojanīyaṃ nāma pañca bhojanāni – odano, kummāso, sattu, maccho, maṃsaṃ.
所谓“给予”,是指以身体、或身体附着物、或以赠送的方式亲手给予,犯波逸提。巴利
Dadeyyāti kāyena vā kāyapaṭibaddhena vā nissaggiyena vā deti, āpatti pācittiyassa.
272 认为对方是外道而亲手给予嚼食或啖食,犯波逸提。对外道身份有疑而亲手给予嚼食或啖食,犯波逸提。不认为对方是外道而亲手给予嚼食或啖食,犯波逸提。巴利
Titthiye titthiyasaññī sahatthā khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā deti, āpatti pācittiyassa. Titthiye vematiko sahatthā khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā deti, āpatti pācittiyassa. Titthiye atitthiyasaññī sahatthā khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā deti, āpatti pācittiyassa.
给予清水和齿木,犯恶作。认为不是外道者是外道,犯恶作。对不是外道者身份有疑,犯恶作。知道对方不是外道,无犯。巴利
Udakadantaponaṃ deti, āpatti dukkaṭassa. Atitthiye titthiyasaññī, āpatti dukkaṭassa. Atitthiye vematiko, āpatti dukkaṭassa. Atitthiye atitthiyasaññī, anāpatti.
273 无犯的情况是:让人给而不是自己给、放在旁边给、给外用涂药、对精神失常者、对最初犯戒者。巴利 注疏 4
Anāpatti dāpeti na deti, upanikkhipitvā deti, bāhirālepaṃ deti, ummattakassa, ādikammikassāti.
2. 遣离学处巴利
2. Uyyojanasikkhāpadaṃ
274 那时,佛陀世尊住在舍卫城祇树给孤独园。那时,具寿释迦族乌巴难达对他弟弟的弟子比丘这样说:“来吧,贤友,我们进村子里去托钵。”然后他没有让人给他食物就把他打发走了,说道:“你走吧,贤友,我和你一起说话或坐着都不舒服,我一个人说话或坐着才舒服。”那时,这位比丘在时间快到时已经来不及去托钵,在斋堂也没有赶上分食,结果断了食。这位比丘回到寺院后,把这件事告诉了诸比丘。那些少欲知足的诸比丘呵责、批评、指责道:“具寿释迦族乌巴难达怎么可以对比丘说‘来吧,贤友,我们进村子里去托钵’,然后却没有让人给他食物就把他打发走呢?”……“乌巴难达,你确实对比丘说了‘来吧,贤友,我们进村子里去托钵’,然后没有让人给他食物就把他打发走了,这是真的吗?”“是真的,世尊。”佛陀世尊呵责道:“愚人!你怎么能对比丘说‘来吧,贤友,我们进村子里去托钵’,然后却没有让人给他食物就把他打发走呢!愚人,这不能使未生信者生信……”然后说:“诸比丘,应这样来制定这条学处。”巴利 注疏 4
Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā upanando sakyaputto bhātuno saddhivihārikaṃ bhikkhuṃ etadavoca – ‘‘ehāvuso, gāmaṃ piṇḍāya pavisissāmā’’ti. Tassa adāpetvā uyyojesi – ‘‘gacchāvuso, na me tayā saddhiṃ kathā vā nisajjā vā phāsu hoti, ekakassa me kathā vā nisajjā vā phāsu hotī’’ti. Atha kho so bhikkhu upakaṭṭhe kāle nāsakkhi piṇḍāya carituṃ, paṭikkamanepi bhattavissaggaṃ na sambhāvesi, chinnabhatto ahosi. Atha kho so bhikkhu ārāmaṃ gantvā bhikkhūnaṃ etamatthaṃ ārocesi. Ye te bhikkhū appicchā…pe… te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘‘kathañhi nāma āyasmā upanando sakyaputto bhikkhuṃ – ‘ehāvuso, gāmaṃ piṇḍāya pavisissāmā’ti tassa adāpetvā uyyojessatī’’ti …pe… saccaṃ kira tvaṃ, upananda, bhikkhuṃ – ‘‘ehāvuso, gāmaṃ piṇḍāya pavisissāmā’’ti tassa adāpetvā uyyojesīti? ‘‘Saccaṃ, bhagavā’’ti. Vigarahi buddho bhagavā…pe… kathañhi nāma tvaṃ, moghapurisa, bhikkhuṃ – ‘‘ehāvuso, gāmaṃ piṇḍāya pavisissāmā’’ti tassa adāpetvā uyyojessasi! Netaṃ, moghapurisa, appasannānaṃ vā pasādāya…pe… evañca pana, bhikkhave , imaṃ sikkhāpadaṃ uddiseyyātha –
275 若比丘对(另一)比丘说“来,贤友,我们进村或镇里去乞食吧”,(到了之后)给或不给他食物,就把他遣走“去吧,贤友,跟你一起说话、同坐我不自在,我独自说话、独坐才自在”,只为此目的而无其他,犯波逸提。巴利
‘‘Yo pana bhikkhu bhikkhuṃ – ‘‘ehāvuso, gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya pavisissāmā’ti tassa dāpetvā vā adāpetvā vā uyyojeyya – ‘gacchāvuso, na me tayā saddhiṃ kathā vā nisajjā vā phāsu hoti, ekakassa me kathā vā nisajjā vā phāsu hotī’ti, etadeva paccayaṃ karitvā anaññaṃ, pācittiya’’nti.
276 “凡……者”,是指凡是这样的、如此这般的……(中略)……“比丘”,是指……(中略)……此处所指的,正是这个意义上的比丘。巴利 注疏 3
Yo panāti yo, yādiso…pe… bhikkhūti…pe… ayaṃ imasmiṃ atthe adhippeto bhikkhūti.
所谓“比丘”,是指另一位比丘。巴利
Bhikkhunti aññaṃ bhikkhuṃ.
来吧,学友,去村或去镇——所谓村、镇、城,即村落和镇。巴利
Ehāvuso, gāmaṃ vā nigamaṃ vāti gāmopi nigamopi nagarampi, gāmo ceva nigamo ca.
让人给了粥、饭、嚼食或啖食之后。巴利
Tassa dāpetvāti yāguṃ vā bhattaṃ vā khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā dāpetvā.
所谓“不给”,是指没让人给任何东西。巴利
Adāpetvāti na kiñci dāpetvā.
由于想和女人一起嬉笑、玩耍、独处而坐、行不净行,于是说:“贤友,你去吧,我与你一起谈话或坐着都不自在,我一个人谈话或坐着才自在。” 这样驱赶,犯恶作。当对方离开视线范围或听力范围时,犯恶作;完全离开后,犯波逸提。巴利
Uyyojeyyāti mātugāmena saddhiṃ hasitukāmo kīḷitukāmo raho nisīditukāmo anācāraṃ ācaritukāmo evaṃ vadeti – ‘‘gacchāvuso, na me tayā saddhiṃ kathā vā nisajjā vā phāsu hoti, ekakassa me kathā vā nisajjā vā phāsu hotī’’ti uyyojeti, āpatti dukkaṭassa. Dassanūpacāraṃ vā savanūpacāraṃ vā vijahantassa āpatti dukkaṭassa. Vijahite, āpatti pācittiyassa.
没有任何其他理由去驱赶。巴利
Etadeva paccayaṃ karitvā anaññanti na añño koci paccayo hoti uyyojetuṃ.
277 对已受具足戒者,作已受具足戒想而驱赶,犯波逸提。对已受具足戒者,心有疑惑而驱赶,犯波逸提。对已受具足戒者,作未受具足戒想而驱赶,犯波逸提。巴利 注疏 2
Upasampanne upasampannasaññī uyyojeti, āpatti pācittiyassa . Upasampanne vematiko uyyojeti, āpatti pācittiyassa. Upasampanne anupasampannasaññī uyyojeti, āpatti pācittiyassa.
他传达争执的口信,犯恶作。他打发走未受具足戒的人,犯恶作。他传达争执的口信,犯恶作。对未受具足戒者,有已受具足戒之想,犯恶作。对未受具足戒者,心怀疑惑,犯恶作。对未受具足戒者,有未受具足戒之想,犯恶作。巴利
Kalisāsanaṃ āropeti, āpatti dukkaṭassa. Anupasampannaṃ uyyojeti, āpatti dukkaṭassa. Kalisāsanaṃ āropeti, āpatti dukkaṭassa. Anupasampanne upasampannasaññī, āpatti dukkaṭassa. Anupasampanne vematiko, āpatti dukkaṭassa. Anupasampanne anupasampannasaññī, āpatti dukkaṭassa.
278 无犯的情形是:怀着“我们俩无法一起过活”的想法而打发他走;看见贵重的物品后,心想“他会生起贪心”而打发他走;看见女人后,心想“他会生起不乐(还俗的心)”而打发他走;为生病的人、或留在后面的人、或守护寺院的人,说“把粥、饭食、硬食、软食送出去”而打发他走;并非想要做出非行;有应办之事时而打发他走;精神失常者、最初犯者。巴利
Anāpatti ‘‘ubho ekato na yāpessāmā’’ti uyyojeti, ‘‘mahagghaṃ bhaṇḍaṃ passitvā lobhadhammaṃ uppādessatī’’ti uyyojeti, ‘‘mātugāmaṃ passitvā anabhiratiṃ uppādessatī’’ti uyyojeti, ‘‘gilānassa vā ohiyyakassa vā vihārapālassa vā yāguṃ vā bhattaṃ vā khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā nīharā’’ti uyyojeti, na anācāraṃ ācaritukāmo, sati karaṇīye uyyojeti, ummattakassa, ādikammikassāti.
3. 与食学处巴利
3. Sabhojanasikkhāpadaṃ
279 那时,佛陀世尊住在舍卫城祇树给孤独园。那时,具寿释迦族乌巴难达到一位朋友的家里去,和朋友的妻子一起待在卧室里坐下。那时,那位男子就朝具寿释迦族乌巴难达走过去;走到后,向具寿释迦族乌巴难达行礼,然后坐在一边。坐在一边后,那位男子对妻子说:“给尊者食物吧。”于是,那位妇女就给了具寿释迦族乌巴难达食物。接着,那位男子对具寿释迦族乌巴难达说:“尊者,请走吧,尊者的食物已经给了。”这时,那位妇女察觉到:“这个男人心里有火了”,便对具寿释迦族乌巴难达说:“尊者,请坐吧,先别走。”第二次,那位男子又说……(中略)……第三次,那位男子对具寿释迦族乌巴难达说:“尊者,请走吧,尊者的食物已经给了。”第三次,那位妇女也对具寿释迦族乌巴难达说:“尊者,请坐吧,先别走。”巴利 注疏 2
Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā upanando sakyaputto sahāyakassa gharaṃ gantvā tassa pajāpatiyā saddhiṃ sayanighare nisajjaṃ kappesi. Atha kho so puriso yenāyasmā upanando sakyaputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ upanandaṃ sakyaputtaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho so puriso pajāpatiṃ etadavoca – ‘‘dadehāyyassa bhikkha’’nti. Atha kho sā itthī āyasmato upanandassa sakyaputtassa bhikkhaṃ adāsi. Atha kho so puriso āyasmantaṃ upanandaṃ sakyaputtaṃ etadavoca – ‘‘gacchatha, bhante, yato ayyassa bhikkhā dinnā’’ti. Atha kho sā itthī sallakkhetvā – ‘‘pariyuṭṭhito ayaṃ puriso’’ti, āyasmantaṃ upanandaṃ sakyaputtaṃ etadavoca – ‘‘nisīdatha, bhante, mā agamitthā’’ti. Dutiyampi kho so puriso…pe… tatiyampi kho so puriso āyasmantaṃ upanandaṃ sakyaputtaṃ etadavoca – ‘‘gacchatha, bhante, yato ayyassa bhikkhā dinnā’’ti. Tatiyampi kho sā itthī āyasmantaṃ upanandaṃ sakyaputtaṃ etadavoca – ‘‘nisīdatha, bhante, mā agamitthā’’ti.
这时,那位男子出来后,向众比丘抱怨说:“尊者们,这位乌巴难达尊者跟我妻子一起待在卧室里坐着。我要他走,他都不肯走。我们有很多事要做,有很多活要干啊。”那些少欲知足的诸比丘……(中略)……对此呵责、非难、指责说:“释迦族乌巴难达具寿怎么能在有男女同住之家里,未经通报就擅自坐下呢?”……(中略)……“乌巴难达,你真的在有男女同住之家里,未经通报就擅自坐下了吗?”“是真的,世尊。”佛陀世尊呵责说……(中略)……“你这愚人,怎么能在有男女同住之家里,未经通报就擅自坐下呢!你这愚人,这既不能让未生信者生信……(中略)……诸比丘,你们应当这样诵出这条学处——巴利
Atha kho so puriso nikkhamitvā bhikkhū ujjhāpesi – ‘‘ayaṃ, bhante, ayyo upanando mayhaṃ pajāpatiyā saddhiṃ sayanighare nisinno. So mayā uyyojīyamāno na icchati gantuṃ. Bahukiccā mayaṃ bahukaraṇīyā’’ti. Ye te bhikkhū appicchā…pe… te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘‘kathañhi nāma āyasmā upanando sakyaputto sabhojane kule anupakhajja nisajjaṃ kappessatī’’ti…pe… saccaṃ kira tvaṃ, upananda, sabhojane kule anupakhajja nisajjaṃ kappesīti? ‘‘Saccaṃ, bhagavā’’ti. Vigarahi buddho bhagavā…pe… kathañhi nāma tvaṃ, moghapurisa, sabhojane kule anupakhajja nisajjaṃ kappessasi! Netaṃ, moghapurisa, appasannānaṃ vā pasādāya…pe… evañca pana, bhikkhave, imaṃ sikkhāpadaṃ uddiseyyātha –
280 若比丘强行挤坐在有(夫妇)正事的人家里,犯波逸提。巴利 注疏 4
‘‘Yo pana bhikkhu sabhojane kule anupakhajja nisajjaṃ kappeyya, pācittiya’’nti.
281 “凡……者”,是指凡是这样的、如此这般的……(中略)……“比丘”,是指……(中略)……此处所指的,正是这个意义上的比丘。巴利 注疏 1
Yo panāti yo yādiso…pe… bhikkhūti…pe… ayaṃ imasmiṃ atthe adhippeto bhikkhūti.
所说“有食物的人家”者,是指有女人也有男人,女人和男人两者都未离开,两者都未离欲。巴利
Sabhojanaṃ nāma kulaṃ itthī ceva hoti puriso ca, itthī ca puriso ca ubho anikkhantā honti, ubho avītarāgā.
所谓“挤入”,是指侵入之后。巴利
Anupakhajjāti anupavisitvā.
所谓坐下,是指在宽大的房屋里,离开后堂伸手可及的范围坐下,犯波逸提。在窄小的房屋里,越过屋脊梁坐下,犯波逸提。巴利
Nisajjaṃ kappeyyāti mahallake ghare piṭṭhasaṅghāṭassa hatthapāsaṃ vijahitvā nisīdati, āpatti pācittiyassa. Khuddake ghare piṭṭhivaṃsaṃ atikkamitvā nisīdati, āpatti pācittiyassa.
282 在睡房中,有睡房想,于有食家庭不请擅入坐下,犯波逸提。在睡房中,疑惑,于有食家庭不请擅入坐下,犯波逸提。在睡房中,非睡房想,于有食家庭不请擅入坐下,犯波逸提。巴利
Sayanighare sayanigharasaññī sabhojane kule anupakhajja nisajjaṃ kappeti, āpatti pācittiyassa. Sayanighare vematiko sabhojane kule anupakhajja nisajjaṃ kappeti, āpatti pācittiyassa. Sayanighare nasayanigharasaññī sabhojane kule anupakhajja nisajjaṃ kappeti, āpatti pācittiyassa.
非睡房,有睡房想,犯恶作。非睡房,疑惑,犯恶作。非睡房,非睡房想,无犯。巴利
Nasayanighare sayanigharasaññī, āpatti dukkaṭassa. Nasayanighare vematiko, āpatti dukkaṭassa. Nasayanighare nasayanigharasaññī, anāpatti.
283 无犯:在宽大的房屋里,不离开后堂伸手可及的范围坐下;在窄小的房屋里,不越过屋脊梁坐下;有第二位比丘;两人都已离开;两人都已离欲;非睡房;疯狂者;最初犯者。巴利 注疏 1
Anāpatti mahallake ghare piṭṭhasaṅghāṭassa hatthapāsaṃ avijahitvā nisīdati, khuddake ghare piṭṭhivaṃsaṃ anatikkamitvā nisīdati, bhikkhu dutiyo hoti, ubho nikkhantā honti, ubho vītarāgā, nasayanighare, ummattakassa, ādikammikassāti.
4. 屏处覆学处巴利
4. Rahopaṭicchannasikkhāpadaṃ
284 那时,佛陀世尊住在舍卫城祇树给孤独园。尔时,具寿乌巴难达·释迦子到朋友家,与朋友的妻子单独在隐蔽处坐下。于是那个男子讥嫌、批评、非难:“具寿乌巴难达怎么可以和我妻子单独在隐蔽处坐下呢!”诸比丘听到那个男子的讥嫌、批评、非难。那些少欲的诸比丘……也讥嫌、批评、非难:“具寿乌巴难达·释迦子怎么可以和女人单独在隐蔽处坐下呢!”……“乌巴难达,你真的和女人单独在隐蔽处坐下了吗?”“是的,世尊。”佛陀世尊呵责:“愚人!你怎么可以和女人单独在隐蔽处坐下!这不令未信者生信……诸比丘,应这样诵这个学处——巴利 注疏 5
Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā upanando sakyaputto sahāyakassa gharaṃ gantvā tassa pajāpatiyā saddhiṃ raho paṭicchanne āsane nisajjaṃ kappesi. Atha kho so puriso ujjhāyati khiyyati vipāceti – ‘‘kathañhi nāma ayyo upanando mayhaṃ pajāpatiyā saddhiṃ raho paṭicchanne āsane nisajjaṃ kappessatī’’ti! Assosuṃ kho bhikkhū tassa purisassa ujjhāyantassa khiyyantassa vipācentassa. Ye te bhikkhū appicchā…pe… te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – kathañhi nāma āyasmā upanando sakyaputto mātugāmena saddhiṃ raho paṭicchanne āsane nisajjaṃ kappessatīti…pe… saccaṃ kira tvaṃ, upananda, mātugāmena saddhiṃ raho paṭicchanne āsane nisajjaṃ kappesīti? ‘‘Saccaṃ, bhagavā’’ti. Vigarahi buddho bhagavā…pe… kathañhi nāma tvaṃ, moghapurisa, mātugāmena saddhiṃ raho paṭicchanne āsane nisajjaṃ kappessasi! Netaṃ, moghapurisa, appasannānaṃ vā pasādāya…pe… evañca pana, bhikkhave, imaṃ sikkhāpadaṃ uddiseyyātha –
285 若比丘与女人在屏蔽隐密的座位上共坐,犯波逸提。巴利 注疏 2
‘‘Yo pana bhikkhu mātugāmena saddhiṃ raho paṭicchanne āsane nisajjaṃ kappeyya, pācittiya’’nti.
286 “凡……者”,是指凡是这样的、如此这般的……(中略)……“比丘”,是指……(中略)……此处所指的,正是这个意义上的比丘。巴利 注疏 2
Yo panāti yo yādiso…pe… bhikkhūti…pe… ayaṃ imasmiṃ atthe adhippeto bhikkhūti.
(对“女性”的定义)‘女性’(itthī)是指人类女性,不是女夜叉,不是女饿鬼,不是雌性畜生,甚至包括当天刚出生的女婴,更不必说年纪更大的了。巴利
Mātugāmo nāma manussitthī, na yakkhī na petī na tiracchānagatā, antamaso tadahujātāpi dārikā, pageva mahattarī.
所谓“一同”,就是在同一个地方。巴利
Saddhinti ekato.
所谓“密处”,即眼密处与耳密处。所谓“眼密处”,是指当眨眼、眉毛被抬起或头被抬起时,别人无法看到;所谓“耳密处”,是指别人无法听到正常的谈话声。巴利
Raho nāma cakkhussa raho sotassa raho. Cakkhussa raho nāma na sakkā hoti akkhiṃ vā nikhaṇīyamāne bhamukaṃ vā ukkhipīyamāne sīsaṃ vā ukkhipīyamāne passituṃ. Sotassa raho nāma na sakkā hoti pakatikathā sotuṃ.
所谓“屏覆坐处”,是指座位被墙壁、门扇、草席、布幕、树木、柱子或谷仓等任何东西所遮挡。巴利
Paṭicchannaṃ nāma āsanaṃ kuṭṭena vā kavāṭena vā kilañjena vā sāṇipākārena vā rukkhena vā thambhena vā kotthaḷiyā vā, yena kenaci paṭicchannaṃ hoti.
当女性坐着时,比丘靠近同坐或同卧,犯波逸提。当比丘坐着,而女性靠近同坐或同卧,犯波逸提。或者两人都坐着,或者两人都躺着,犯波逸提。巴利
Nisajjaṃ kappeyyāti mātugāme nisinne bhikkhu upanisinno vā hoti upanipanno vā, āpatti pācittiyassa. Bhikkhu nisinne mātugāmo upanisinno vā hoti upanipanno vā, āpatti pācittiyassa. Ubho vā nisinnā honti ubho vā nipannā, āpatti pācittiyassa.
287 确知是女性,而在隐蔽、屏覆之处共坐,犯波逸提。对是否女性有疑惑,而在隐蔽、屏覆之处共坐,犯波逸提。误认不是女性,而在隐蔽、屏覆之处共坐,犯波逸提。巴利 注疏 2
Mātugāme mātugāmasaññī raho paṭicchanne āsane nisajjaṃ kappeti, āpatti pācittiyassa. Mātugāme vematiko raho paṭicchanne āsane nisajjaṃ kappeti, āpatti pācittiyassa. Mātugāme amātugāmasaññī raho paṭicchanne āsane nisajjaṃ kappeti, āpatti pācittiyassa.
与女夜叉、女饿鬼、黄门,或雌性动物,或具有人形的雌性畜生,在隐蔽、屏覆之处共坐,犯恶作。对方不是女性,却误认为是女性,犯恶作。对方不是女性,而有疑惑,犯恶作。对方不是女性,且确知不是女性,无犯。巴利
Yakkhiyā vā petiyā vā paṇḍakena vā tiracchānagatāya vā manussaviggahitthiyā vā saddhiṃ raho paṭicchanne āsane nisajjaṃ kappeti, āpatti dukkaṭassa. Amātugāme mātugāmasaññī, āpatti dukkaṭassa. Amātugāme vematiko, āpatti dukkaṭassa. Amātugāme amātugāmasaññī, anāpatti.
288 无犯的情况是:任何一位有识别能力的成年男子在场;站着而不坐下;并不想独处而只是看看;心里想着别的事而坐;精神失常者;以及最初的犯行者。巴利 注疏 2
Anāpatti yo koci viññū puriso dutiyo hoti, tiṭṭhati na nisīdati, arahopekkho, aññavihito nisīdati, ummattakassa, ādikammikassāti.
10. 隐蔽处坐学处巴利
5. Rahonisajjasikkhāpadaṃ
289 那时,世尊住在舍卫城祇树给孤独园。恰在那时,具寿乌巴难达释迦子来到一个朋友家,和他朋友的妻子单独地、一对一地在隐蔽处共坐。当时,那个男人就讥讽、非议、责备说:“这位圣者乌巴难达怎么能和我妻子单独地、一对一地在隐蔽处共坐呢!”那些比丘们听到了那个男人的讥讽、非议和责备。那些少欲知足的诸比丘……也讥讽、非议、责备说:“具寿乌巴难达释迦子怎么能和女性单独地、一对一地在隐蔽处共坐呢?”……“乌巴难达,你确实和女性单独地、一对一地在隐蔽处共坐了吗?” “确实是的,世尊。” 世尊佛呵责说:……“你这愚痴的人!你怎么能和女性单独地、一对一地在隐蔽处共坐呢!你这愚痴的人,这不会使未生信者生信……诸比丘,你们应当这样读诵这个学处——巴利 注疏 3
Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā upanando sakyaputto sahāyakassa gharaṃ gantvā tassa pajāpatiyā saddhiṃ eko ekāya raho nisajjaṃ kappesi. Atha kho so puriso ujjhāyati khiyyati vipāceti – ‘‘kathañhi nāma ayyo upanando mayhaṃ pajāpatiyā saddhiṃ eko ekāya raho nisajjaṃ kappessatī’’ti! Assosuṃ kho bhikkhū tassa purisassa ujjhāyantassa khiyyantassa vipācentassa. Ye te bhikkhū appicchā…pe… te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘‘kathañhi nāma āyasmā upanando sakyaputto mātugāmena saddhiṃ eko ekāya raho nisajjaṃ kappessatī’’ti…pe… saccaṃ kira tvaṃ, upananda, mātugāmena saddhiṃ eko ekāya raho nisajjaṃ kappesīti? ‘‘Saccaṃ, bhagavā’’ti. Vigarahi buddho bhagavā…pe… kathañhi nāma tvaṃ, moghapurisa, mātugāmena saddhiṃ eko ekāya raho nisajjaṃ kappessasi! Netaṃ, moghapurisa, appasannānaṃ vā pāsādāya…pe… evañca pana, bhikkhave, imaṃ sikkhāpadaṃ uddiseyyātha –
290 若比丘与女人一对一在隐密处共坐,犯波逸提。巴利
‘‘Yo pana bhikkhu mātugāmena saddhiṃ eko ekāya raho nisajjaṃ kappeyya, pācittiya’’nti.
291 “凡……者”,是指凡是这样的、如此这般的……(中略)……“比丘”,是指……(中略)……此处所指的,正是这个意义上的比丘。巴利
Yo panāti yo yādiso…pe… bhikkhūti…pe… ayaṃ imasmiṃ atthe adhippeto bhikkhūti.
“女人”:指人类女性,不是女夜叉,不是女饿鬼,不是雌性畜生。她有辨知能力,能了知善语恶语、粗恶语非粗恶语。巴利
Mātugāmo nāma manussitthī, na yakkhī na petī na tiracchānagatā, viññū paṭibalā subhāsitadubbhāsitaṃ duṭṭhullāduṭṭhullaṃ ājānituṃ.
所谓“一同”,就是在同一个地方。巴利
Saddhinti ekato.
意指既是比丘,又是一位女性。巴利
Eko ekāyāti bhikkhu ceva hoti mātugāmo ca.
眼根所对的密处,耳根所对的密处。所谓“眼根所对的密处”,即在此处,当有人眨眼或抬眉或抬头时,无法被看见。所谓“耳根所对的密处”,即在此处,无法听到正常的说话声。巴利
Raho nāma cakkhussa raho, sotassa raho. Cakkhussa raho nāma na sakkā hoti akkhiṃ vā nikhaṇīyamāne bhamukaṃ vā ukkhipīyamāne sīsaṃ vā ukkhipīyamāne passituṃ. Sotassa raho nāma na sakkā hoti pakatikathā sotuṃ.
当女人坐着时,若比丘近坐或近卧,犯波逸提。当比丘坐着时,女人近坐或近卧,犯波逸提。或者两人都坐着,或者两人都躺着,犯波逸提。巴利
Nisajjaṃ kappeyyāti mātugāme nisinne bhikkhu upanisinno vā hoti upanipanno vā, āpatti pācittiyassa. Bhikkhu nisinne mātugāmo upanisinno vā hoti upanipanno vā, āpatti pācittiyassa. Ubho vā nisinnā honti ubho vā nipannā, āpatti pācittiyassa.
292 对女性,作女性想,比丘与女性一对一在隐秘处共坐,犯波逸提。对女性,有疑惑,比丘与女性一对一在隐秘处共坐,犯波逸提。对女性,作非女性想,比丘与女性一对一在隐秘处共坐,犯波逸提。巴利
Mātugāme mātugāmasaññī eko ekāya raho nisajjaṃ kappeti, āpatti pācittiyassa. Mātugāme vematiko eko ekāya raho nisajjaṃ kappeti, āpatti pācittiyassa. Mātugāme amātugāmasaññī eko ekāya raho nisajjaṃ kappeti, āpatti pācittiyassa.
与母夜叉、母饿鬼、黄门或畜生化身的女人,一男一女独自在隐蔽处同坐,犯恶作。对非女人有女人想,犯恶作。对非女人犹豫不决,犯恶作。对非女人有非女人想,无犯。巴利
Yakkhiyā vā petiyā vā paṇḍakena vā tiracchānagatamanussaviggahitthiyā vā saddhiṃ eko ekāya raho nisajjaṃ kappeti, āpatti dukkaṭassa. Amātugāme mātugāmasaññī, āpatti dukkaṭassa. Amātugāme vematiko, āpatti dukkaṭassa. Amātugāme amātugāmasaññī, anāpatti.
293 无犯:任何有辨别能力的男性作为第二人在场;站着,不坐下;只是寻求方便而无意停留;精神失常者;最初犯者。巴利
Anāpatti yo koci viññū puriso dutiyo hoti, tiṭṭhati na nisīdati, arahopekkho aññavihito nisīdati, ummattakassa, ādikammikassāti.
6. 行学处巴利
6. Cārittasikkhāpadaṃ
294 那时,佛陀世尊住在王舍城的竹林迦兰陀迦园。当时,具寿释迦子乌巴难达的护持家庭以食物邀请具寿释迦子乌巴难达。他们同时也邀请了其他比丘。那时,具寿释迦子乌巴难达在用餐前,挨家挨户去拜访。于是那些比丘对那些人们说:“贤友们,请给食物吧。”他们回答:“尊者,请等等,等乌巴难达尊者来了再说。”那些比丘第二次……(中略)……第三次对那些人们说了同样的话:“贤友们,请给食物吧,早上的时间快过去了。”他们回答:“尊者,我们准备这些食物,正是因为乌巴难达尊者的缘故。尊者,请等等,等乌巴难达尊者来了再说。”巴利 注疏 3
Tena samayena buddho bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tena kho pana samayena āyasmato upanandassa sakyaputtassa upaṭṭhākakulaṃ āyasmantaṃ upanandaṃ sakyaputtaṃ bhattena nimantesi. Aññepi bhikkhū bhattena nimantesi. Tena kho pana samayena āyasmā upanando sakyaputto purebhattaṃ, kulāni payirupāsati. Atha kho te bhikkhū te manusse etadavocuṃ – ‘‘dethāvuso bhatta’’nti. ‘‘Āgametha, bhante, yāvāyyo upanando āgacchatī’’ti. Dutiyampi kho te bhikkhū…pe… tatiyampi kho te bhikkhū te manusse etadavocuṃ – ‘‘dethāvuso, bhattaṃ; pure kālo atikkamatī’’ti. ‘‘Yampi mayaṃ, bhante, bhattaṃ karimhā ayyassa upanandassa kāraṇā. Āgametha, bhante, yāvāyyo upanando āgacchatī’’ti.
那时,具寿释迦子乌巴难达在用餐前挨家挨户探访完毕后,到了白天才回来。诸比丘没能好好吃上饭。那些少欲的诸比丘……他们不满、批评、指责说:“怎么可以这样呢,具寿释迦子乌巴难达,明明受到邀请、已有供食,却还在用餐前到各家去串门?”……“乌巴难达,你真的在受到邀请、已有供食的情况下,还在用餐前到各家去串门吗?”“世尊,是真的。”佛陀世尊呵责道……“糊涂人,你怎么能这样呢,在受到邀请、已有供食的情况下,还在用餐前到各家去串门!糊涂人,这无法使未生信者生信……”接着世尊说:“那么,诸比丘,应当这样诵出这条学处——巴利
Atha kho āyasmā upanando sakyaputto purebhattaṃ kulāni payirupāsitvā divā āgacchati. Bhikkhū na cittarūpaṃ bhuñjiṃsu. Ye te bhikkhū appicchā…pe… te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘‘kathañhi nāma āyasmā upanando sakyaputto nimantito sabhatto samāno purebhattaṃ kulesu cārittaṃ āpajjissatī’’ti…pe… saccaṃ kira tvaṃ, upananda, nimantito sabhatto samāno purebhattaṃ kulesu cārittaṃ āpajjasīti? ‘‘Saccaṃ, bhagavā’’ti. Vigarahi buddho bhagavā…pe… kathañhi nāma tvaṃ, moghapurisa, nimantito sabhatto samāno purebhattaṃ kulesu cārittaṃ āpajjissasi! Netaṃ, moghapurisa, appasannānaṃ vā pasādāya…pe… evañca pana, bhikkhave, imaṃ sikkhāpadaṃ uddiseyyātha –
任何比丘,接受用餐邀请后,在受邀用餐之前访问各家,犯波逸提。巴利
‘‘Yo pana bhikkhu nimantito sabhatto samāno purebhattaṃ kulesu cārittaṃ āpajjeyya, pācittiya’’nti.
就这样,世尊为诸比丘制定了这条学处。巴利
Evañcidaṃ bhagavatā bhikkhūnaṃ sikkhāpadaṃ paññattaṃ hoti.
295 那时,具寿释迦子乌巴难达的护持家庭,为了僧团,送来了嚼食,并嘱咐说:“要先给乌巴难达尊者看过,再供养僧团。”当时,具寿释迦子乌巴难达恰好进村托钵去了。于是那些人来到寺院,问诸比丘:“尊者,乌巴难达尊者在哪?”诸比丘回答:“贤友,具寿释迦子乌巴难达进村托钵去了。”那些人说:“尊者,这些嚼食,请先给乌巴难达尊者看过,再供养僧团。”诸比丘把这件事禀告了世尊。于是,世尊以此因缘、以此事件作了佛法开示后,对诸比丘说:“既然如此,诸比丘,先收下存放好,等乌巴难达回来再说。”巴利 注疏 2
Tena kho pana samayena āyasmato upanandassa sakyaputtassa upaṭṭhākakulaṃ saṅghassatthāya khādanīyaṃ pāhesi – ‘‘ayyassa upanandassa dassetvā saṅghassa dātabba’’nti. Tena kho pana samayena āyasmā upanando sakyaputto gāmaṃ piṇḍāya paviṭṭho hoti. Atha kho te manussā ārāmaṃ gantvā bhikkhū pucchiṃsu – ‘‘kahaṃ, bhante, ayyo upanando’’ti ? ‘‘Esāvuso, āyasmā upanando sakyaputto gāmaṃ piṇḍāya paviṭṭho’’ti. ‘‘Idaṃ, bhante, khādanīyaṃ ayyassa upanandassa dassetvā saṅghassa dātabba’’nti. Bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ. Atha kho bhagavā etasmiṃ nidāne etasmiṃ pakaraṇe dhammiṃ kathaṃ katvā bhikkhū āmantesi – ‘‘tena hi, bhikkhave, paṭiggahetvā nikkhipatha yāva upanando āgacchatī’’ti.
那时,具寿释迦子乌巴难达心想:“世尊禁止了用餐前到各家去串门。”于是他就改成用餐后到各家去探访,到了白天才回来,嚼食就这样被搁置了。那些少欲的诸比丘……他们不满、批评、指责说:“怎么可以这样呢,具寿释迦子乌巴难达,在用餐后还到各家去串门?”……“乌巴难达,你真的在用餐后到各家去串门吗?”“世尊,是真的。”佛陀世尊呵责道……“糊涂人,你怎么能这样呢,在用餐后还到各家去串门!糊涂人,这无法使未生信者生信……那么,诸比丘,应当这样诵出这条学处——”巴利
Atha kho āyasmā upanando sakyaputto – ‘‘bhagavatā paṭikkhittaṃ purebhattaṃ kulesu cārittaṃ āpajjitu’’nti pacchābhattaṃ kulāni payirupāsitvā divā paṭikkami, khādanīyaṃ ussāriyittha. Ye te bhikkhū appicchā…pe… te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘‘kathañhi nāma āyasmā upanando sakyaputto pacchābhattaṃ kulesu cārittaṃ āpajjissatī’’ti…pe… saccaṃ kira tvaṃ, upananda, pacchābhattaṃ kulesu cārittaṃ āpajjasīti? ‘‘Saccaṃ, bhagavā’’ti. Vigarahi buddho bhagavā…pe… kathañhi nāma tvaṃ, moghapurisa, pacchābhattaṃ kulesu cārittaṃ āpajjissasi! Netaṃ, moghapurisa, appasannānaṃ vā pasādāya…pe… evañca pana bhikkhave imaṃ sikkhāpadaṃ uddiseyyātha –
任何比丘,接受用餐邀请后,于饭食前或后访问各家者,犯波逸提。巴利
‘‘Yo pana bhikkhu nimantito sabhatto samāno purebhattaṃ vā pacchābhattaṃ vā kulesu cārittaṃ āpajjeyya, pācittiya’’nti.
就这样,世尊为诸比丘制定了这条学处。巴利
Evañcidaṃ bhagavatā bhikkhūnaṃ sikkhāpadaṃ paññattaṃ hoti.
296 那时,诸比丘在布施袈裟的时候,因为有所顾虑,不去亲近俗家。结果袈裟就变得很少了。他们将这件事禀告世尊……(中略)……“诸比丘,我允许你们在布施袈裟的时候亲近俗家。那么,诸比丘,这条学处你们应当这样诵念——”巴利
Tena kho pana samayena bhikkhū cīvaradānasamaye kukkuccāyantā kulāni na payirupāsanti. Cīvaraṃ parittaṃ uppajjati. Bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ…pe… anujānāmi, bhikkhave, cīvaradānasamaye kulāni payirupāsituṃ. Evañca pana, bhikkhave, imaṃ sikkhāpadaṃ uddiseyyātha –
任何比丘,接受用餐邀请后,于饭食前或后访问各家者,除适当因缘外,犯波逸提。此处之因缘为:施衣时,此即此处之因缘。巴利
‘‘Yo pana bhikkhu nimantito sabhatto samāno purebhattaṃ vā pacchābhattaṃ vā kulesu cārittaṃ āpajjeyya, aññatra samayā, pācittiyaṃ. Tatthāyaṃ samayo. Cīvaradānasamayo – ayaṃ tattha samayo’’ti.
就这样,世尊为诸比丘制定了这条学处。巴利
Evañcidaṃ bhagavatā bhikkhūnaṃ sikkhāpadaṃ paññattaṃ hoti.
297 那时,诸比丘正在做袈裟活儿,需要针、线、剪刀。诸比丘因为有所顾虑,不去亲近俗家。他们将这件事禀告世尊……(中略)……“诸比丘,我允许你们在做袈裟活儿的时候亲近俗家。那么,诸比丘,这条学处你们应当这样诵念——”巴利
Tena kho pana samayena bhikkhū cīvarakammaṃ karonti, attho ca hoti sūciyāpi suttenapi satthakenapi. Bhikkhū kukkuccāyantā kulāni na payirupāsanti. Bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ…pe… anujānāmi, bhikkhave, cīvarakārasamaye kulāni payirupāsituṃ. Evañca pana, bhikkhave, imaṃ sikkhāpadaṃ uddiseyyātha –
任何比丘,接受用餐邀请后,于饭食前或后访问各家者,除适当因缘外,犯波逸提。此处之因缘为:施衣时、制衣时,此即此处之因缘。巴利
‘‘Yo pana bhikkhu nimantito sabhatto samāno purebhattaṃ vā pacchābhattaṃ vā kulesu cārittaṃ āpajjeyya, aññatra samayā, pācittiyaṃ. Tatthāyaṃ samayo. Cīvaradānasamayo, cīvarakārasamayo – ayaṃ tattha samayo’’ti.
就这样,世尊为诸比丘制定了这条学处。巴利
Evañcidaṃ bhagavatā bhikkhūnaṃ sikkhāpadaṃ paññattaṃ hoti.
298 那时,有些比丘生病了,需要用药。诸比丘因为有所顾虑,不敢去在家众家里拜访。他们把这情况禀告了世尊。……诸比丘,我允许在告知一位在场的比丘之后,去在家众家里拜访。诸比丘,你们应当这样诵这个学处——巴利 注疏 4
Tena kho pana samayena bhikkhū gilānā honti, attho ca hoti bhesajjehi. Bhikkhū kukkuccāyantā kulāni na payirupāsanti. Bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ…pe… anujānāmi, bhikkhave, santaṃ bhikkhuṃ āpucchā kulāni payirupāsituṃ. Evañca pana, bhikkhave, imaṃ sikkhāpadaṃ uddiseyyātha –
299 任何比丘,已受饭食邀请,于饭食前或后,不告知在场的比丘而造访在家众者,除适当的因缘外,犯波逸提。此处之因缘为:施衣时、制衣时,此即此处之因缘。巴利
‘‘Yo pana bhikkhu nimantito sabhatto samāno santaṃ bhikkhuṃ anāpucchā purebhattaṃ vā pacchābhattaṃ vā kulesu cārittaṃ āpajjeyya, aññatra samayā, pācittiyaṃ. Tatthāyaṃ samayo. Cīvaradānasamayo, cīvarakārasamayo – ayaṃ tattha samayo’’ti.
300 “凡……者”,是指凡是这样的、如此这般的……(中略)……“比丘”,是指……(中略)……此处所指的,正是这个意义上的比丘。巴利
Yo panāti yo yādiso…pe… bhikkhūti…pe… ayaṃ imasmiṃ atthe adhippeto bhikkhūti.
所说“受邀请”者,是指受五种食物中任何一种食物的邀请。巴利
Nimantito nāma pañcannaṃ bhojanānaṃ aññatarena bhojanena nimantito.
所谓“已有供食”者,是说:谁邀请他,他便成了有那人供食的人。巴利
Sabhatto nāma yena nimantito tena sabhatto.
所谓在场者,是指有比丘在场时,可先向那位比丘告知,然后进入。巴利
Santaṃ nāma bhikkhuṃ sakkā hoti āpucchā pavisituṃ.
所谓不在场者,是指不能告知比丘后再进入。巴利
Asantaṃ nāma bhikkhuṃ na sakkā hoti āpucchā pavisituṃ.
所谓“食前”,是指某人受邀请之后、还没有吃那人所施食物的情况。巴利
Purebhattaṃ nāma yena nimantito taṃ abhuttāvī.
所谓“食后”,是指只要受了谁的邀请,哪怕只吃了那家一草尖那么一点食物,就算食后。巴利
Pacchābhattaṃ nāma yena nimantito taṃ antamaso kusaggenapi bhuttaṃ hoti.
所谓四种族姓——刹帝利家、婆罗门家、吠舍家、首陀罗家。巴利
Kulaṃ nāma cattāri kulāni – khattiyakulaṃ, brāhmaṇakulaṃ, vessakulaṃ, suddakulaṃ.
“所谓造访各家”——当他进入别人家的院落范围时,犯恶作。第一只脚跨过门槛,犯恶作。第二只脚跨过,犯波逸提。巴利
Kulesu cārittaṃ āpajjeyyāti aññassa gharūpacāraṃ okkamantassa āpatti dukkaṭassa. Paṭhamaṃ pādaṃ ummāraṃ atikkāmeti, āpatti dukkaṭassa. Dutiyaṃ pādaṃ atikkāmeti, āpatti pācittiyassa.
除了适当的时候之外。巴利
Aññatra samayāti ṭhapetvā samayaṃ.
所谓施衣时,是指没有举行卡提那衣仪式时,雨季安居的最后一个月;举行了卡提那衣仪式时,则是五个月。巴利
Cīvaradānasamayo nāma anatthate kathine vassānassa pacchimo māso, atthate kathine pañca māsā.
所谓做衣时,是指袈裟正在制作之时。巴利
Cīvarakārasamayo nāma cīvare kayiramāne.
301 受请者想为受请者,未告知在场的比丘,于食前或食后进入俗人家中行游,除了适当的时候之外,犯波逸提。受请者心有疑虑,未告知在场的比丘,于食前或食后进入俗人家中行游,除了适当的时候之外,犯波逸提。受请者想为非受请者,未告知在场的比丘,于食前或食后进入俗人家中行游,除了适当的时候之外,犯波逸提。巴利
Nimantite nimantitasaññī santaṃ bhikkhuṃ anāpucchā purebhattaṃ vā pacchābhattaṃ vā kulesu cārittaṃ āpajjati, aññatra samayā, āpatti pācittiyassa. Nimantite vematiko santaṃ bhikkhuṃ anāpucchā purebhattaṃ vā pacchābhattaṃ vā kulesu cārittaṃ āpajjati, aññatra samayā, āpatti pācittiyassa. Nimantite animantitasaññī santaṃ bhikkhuṃ anāpucchā purebhattaṃ vā pacchābhattaṃ vā kulesu cārittaṃ āpajjati, aññatra samayā, āpatti pācittiyassa.
非受请者想为受请者,犯恶作。非受请者心有疑虑,犯恶作。非受请者想为非受请者,无犯。巴利
Animantite nimantitasaññī, āpatti dukkaṭassa. Animantite vematiko , āpatti dukkaṭassa. Animantite animantitasaññī, anāpatti.
302 以下情况无犯:在适当的时候,告知在场比丘后进入;没有比丘在场时,不告知即进入;有另一户人家的路;有屋舍范围的路;前往寺院之间;前往比丘尼住处;前往外道住处;返回住处;前往供养食物的家;遇到灾难时;精神失常者;最初犯戒者。巴利 注疏 3
Anāpatti samaye, santaṃ bhikkhuṃ āpucchā pavisati, asantaṃ bhikkhuṃ anāpucchā pavisati, aññassa gharena maggo hoti, gharūpacārena maggo hoti, antarārāmaṃ gacchati, bhikkhunupassayaṃ gacchati, titthiyaseyyaṃ gacchati, paṭikkamanaṃ gacchati, bhattiyagharaṃ gacchati, āpadāsu, ummattakassa, ādikammikassāti.
7. 摩诃男学处巴利
7. Mahānāmasikkhāpadaṃ
303 那时,佛陀世尊住在释迦族迦毗罗卫城的榕树园。那时候,释迦族摩诃男的药品大量积聚。于是,释迦族摩诃男来到世尊那里,向世尊礼敬后坐在一边。坐在一边的释迦族摩诃男对世尊这样说:“尊者,我想邀请僧团接受我四个月的药品供养。”“善哉善哉,摩诃男!那么,摩诃男,你就邀请僧团接受四个月的药品供养吧。”诸比丘心有疑虑,不敢接受。他们把这件事告诉世尊……世尊说:“诸比丘,我准许你们接受四个月的药品邀请。”巴利 注疏 4
Tena samayena buddho bhagavā sakkesu viharati kapilavatthusmiṃ nigrodhārāme. Tena kho pana samayena mahānāmassa sakkassa bhesajjaṃ ussannaṃ hoti. Atha kho mahānāmo sakko yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho mahānāmo sakko bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘icchāmahaṃ, bhante, saṅghaṃ catumāsaṃ bhesajjena pavāretu’’nti. ‘‘Sādhu sādhu , mahānāma! Tena hi tvaṃ, mahānāma, saṅghaṃ catumāsaṃ bhesajjena pavārehī’’ti. Bhikkhū kukkuccāyantā nādhivāsenti. Bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ…pe… anujānāmi, bhikkhave, catumāsaṃ bhesajjappaccayapavāraṇaṃ sāditunti.
304 那时候,诸比丘只向释迦族摩诃男索要少量的药品。而释迦族摩诃男的药品依然大量积聚。第二次,释迦族摩诃男来到世尊那里,向世尊礼敬后坐在一边。坐在一边的释迦族摩诃男对世尊这样说:“尊者,我想再邀请僧团接受另外四个月的药品供养。”“善哉善哉,摩诃男!那么,摩诃男,你就再邀请僧团接受另外四个月的药品供养吧。”诸比丘心有疑虑,不敢接受。他们把这件事告诉世尊……世尊说:“诸比丘,我准许你们也接受再次的邀请。”巴利
Tena kho pana samayena bhikkhū mahānāmaṃ sakkaṃ parittaṃ bhesajjaṃ viññāpenti. Tatheva mahānāmassa sakkassa bhesajjaṃ ussannaṃ hoti. Dutiyampi kho mahānāmo sakko yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho mahānāmo sakko bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘icchāmahaṃ, bhante, saṅghaṃ aparampi catumāsaṃ bhesajjena pavāretu’’nti. ‘‘Sādhu sādhu, mahānāma! Tena hi tvaṃ, mahānāma, saṅghaṃ aparampi catumāsaṃ bhesajjena pavārehī’’ti. Bhikkhū kukkuccāyantā nādhivāsenti. Bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ…pe… anujānāmi, bhikkhave, puna pavāraṇampi sāditunti.
305 那时候,诸比丘仍然只向释迦族摩诃男索要极少量的药品。而释迦族摩诃男的药品依然大量积聚。第三次,释迦族摩诃男来到世尊那里,向世尊礼敬后坐在一边。坐在一边的释迦族摩诃男对世尊这样说:“尊者,我想邀请僧团终身接受药品供养。”“善哉善哉,摩诃男!那么,摩诃男,你就邀请僧团终身接受药品供养吧。”诸比丘心有疑虑,不敢接受。他们把这件事告诉世尊……世尊说:“诸比丘,我准许你们也接受永久的邀请。”巴利 注疏 2
Tena kho pana samayena bhikkhū mahānāmaṃ sakkaṃ parittaṃyeva bhesajjaṃ viññāpenti. Tatheva mahānāmassa sakkassa bhesajjaṃ ussannaṃ hoti. Tatiyampi kho mahānāmo sakko yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho mahānāmo sakko bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘icchāmahaṃ, bhante, saṅghaṃ yāvajīvaṃ bhesajjena pavāretu’’nti. ‘‘Sādhu sādhu, mahānāma! Tena hi tvaṃ, mahānāma, saṅghaṃ yāvajīvaṃ bhesajjena pavārehī’’ti. Bhikkhū kukkuccāyantā nādhivāsenti. Bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ…pe… anujānāmi, bhikkhave, niccapavāraṇampi sāditunti.
那时候,六群比丘穿着下衣不齐整、披着上衣不端正、威仪不具足。释迦族摩诃男对他们说:“尊者,你们为什么穿着下衣不齐整、披着上衣不端正、威仪不具足呢?出家人难道不应该穿着下衣齐整、披着上衣端正、威仪具足吗?”六群比丘对释迦族摩诃男心怀不满。这时六群比丘心想:“我们要用什么办法让释迦族摩诃男难堪呢?”接着六群比丘又想:“朋友们,释迦族摩诃男已经邀请僧团接受药品供养了。来吧,朋友们,我们去向释迦族摩诃男索要酥油。”于是六群比丘来到释迦族摩诃男那里,对他说:“朋友,我们需要一斗酥油。”“尊者,请等到明天吧。仆人们已经去村里取酥油了,到时候您会拿到的。”巴利
Tena kho pana samayena chabbaggiyā bhikkhū dunnivatthā honti duppārutā anākappasampannā. Mahānāmo sakko vattā hoti – ‘‘kissa tumhe, bhante, dunnivatthā duppārutā anākappasampannā? Nanu nāma pabbajitena sunivatthena bhavitabbaṃ supārutena ākappasampannenā’’ti? Chabbaggiyā bhikkhū mahānāme sakke upanandhiṃsu. Atha kho chabbaggiyānaṃ bhikkhūnaṃ etadahosi – ‘‘kena nu kho mayaṃ upāyena mahānāmaṃ sakkaṃ maṅku kareyyāmā’’ti? Atha kho chabbaggiyānaṃ bhikkhūnaṃ etadahosi – ‘‘mahānāmena kho, āvuso, sakkena saṅgho bhesajjena pavārito. Handa mayaṃ, āvuso, mahānāmaṃ sakkaṃ sappiṃ viññāpemā’’ti. Atha kho chabbaggiyā bhikkhū yena mahānāmo sakko tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā mahānāmaṃ sakkaṃ etadavocuṃ – ‘‘doṇena, āvuso, sappinā attho’’ti. ‘‘Ajjaṇho, bhante, āgametha. Manussā vajaṃ gatā sappiṃ āharituṃ. Kālaṃ āharissathā’’ti .
第二次……(中略)……第三次,六群比丘对释迦族摩诃男这样说:“朋友,我们需要一斗酥油。”“尊者,请等到明天吧。仆人们已经去村里取酥油了,到时候您会拿到的。”“朋友,你难道是不想给,却作了邀请吗?你既然邀请了,为什么又不给呢!”这时,释迦族摩诃男讥嫌、责备、批评说:“诸位大德,我已经说了请等到明天,他们怎么还不肯等呢!”有些比丘听到了释迦族摩诃男的讥嫌、责备和批评。那些少欲的比丘……他们也讥嫌、责备、批评说:“释迦族摩诃男已经说了请等到明天,六群比丘怎么还不肯等呢!”……世尊说:“比丘们,你们真的在释迦族摩诃男说了请等到明天之后,还不肯等吗?”“是真的,世尊。”佛陀世尊呵责说……“愚痴的人啊,释迦族摩诃男已经说了请等到明天,你们怎么还不肯等!愚痴的人啊,这既不能让没信心的人生起信心……”“比丘们,如此应当诵出这条学处:”巴利
Dutiyampi kho…pe… tatiyampi kho chabbaggiyā bhikkhū mahānāmaṃ sakkaṃ etadavocuṃ – ‘‘doṇena, āvuso, sappinā attho’’ti. ‘‘Ajjaṇho, bhante, āgametha. Manussā vajaṃ gatā sappiṃ āharituṃ. Kālaṃ āharissathā’’ti. ‘‘Kiṃ pana tayā, āvuso, adātukāmena pavāritena, yaṃ tvaṃ pavāretvā na desī’’ti! Atha kho mahānāmo sakko ujjhāyati khiyyati vipāceti – ‘‘kathañhi nāma bhadantā – ‘ajjaṇho, bhante, āgamethā’ti vuccamānā nāgamessantī’’ti! Assosuṃ kho bhikkhū mahānāmassa sakkassa ujjhāyantassa khiyyantassa vipācentassa. Ye te bhikkhū appicchā…pe… te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘‘kathañhi nāma chabbaggiyā bhikkhū mahānāmena sakkena – ‘ajjaṇho, bhante, āgamethā’ti vuccamānā nāgamessantī’’ti…pe… saccaṃ kira tumhe, bhikkhave, mahānāmena sakkena – ‘‘ajjaṇho, bhante, āgamethā’’ti vuccamānā nāgamethāti? ‘‘Saccaṃ, bhagavā’’ti. Vigarahi buddho bhagavā…pe… kathañhi nāma tumhe, moghapurisā, mahānāmena sakkena – ‘‘ajjaṇho, bhante āgamethā’’ti vuccamānā nāgamessatha! Netaṃ, moghapurisā, appasannānaṃ vā pasādāya…pe… evañca pana, bhikkhave imaṃ sikkhāpadaṃ uddiseyyātha –
306 无病比丘只可接受四个月的(资具)邀请;除非再次邀请、除非长期邀请;若超过此而接受,犯波逸提。巴利 注疏 3
‘‘Agilānena bhikkhunā catumāsappaccayapavāraṇā sāditabbā, aññatra punapavāraṇāya, aññatra niccapavāraṇāya; tato ce uttari sādiyeyya, pācittiya’’nti.
307 无病比丘应接受四个月的资具邀请,是指应接受病缘邀请。巴利
Agilānena bhikkhunā catumāsappaccayapavāraṇā sāditabbāti gilānappaccayapavāraṇā sāditabbā.
所谓“再次邀请也可以接受”,是指:“等我生病时,我再请求。”巴利
Punapavāraṇāpi sāditabbāti yadā gilāno bhavissāmi tadā viññāpessāmīti.
所谓“长期邀请也可以接受”,是指:“等我生病时,我再请求。”巴利
Niccapavāraṇāpi sāditabbāti yadā gilāno bhavissāmi tadā viññāpessāmīti.
“有些邀请是以药物为限,不以夜晚为限;有些邀请是以夜晚为限,不以药物为限;有些邀请既以药物为限,也以夜晚为限;有些邀请既不以药物为限,也不以夜晚为限。”巴利
Tato ce uttari sādiyeyyāti atthi pavāraṇā bhesajjapariyantā na rattipariyantā, atthi pavāraṇā rattipariyantā na bhesajjapariyantā, atthi pavāraṇā bhesajjapariyantā ca rattipariyantā ca, atthi pavāraṇā neva bhesajjapariyantā na rattipariyantā.
所谓药物被限定,即是说:“我用这些药物作邀请。”所谓夜晚被限定,即是说:“我在这些夜晚作邀请。”所谓药物和夜晚都被限定,即是说:“我用这些药物、在这些夜晚作邀请。”所谓药物和夜晚都不被限定,则是药物未被限定,夜晚也未被限定。巴利
Bhesajjapariyantā nāma bhesajjāni pariggahitāni honti – ‘‘ettakehi bhesajjehi pavāremī’’ti. Rattipariyantā nāma rattiyo pariggahitāyo honti – ‘‘ettakāsu rattīsu pavāremī’’ti. Bhesajjapariyantā ca rattipariyantā ca nāma bhesajjāni ca pariggahitāni honti rattiyo ca pariggahitāyo honti – ‘‘ettakehi bhesajjehi ettakāsu rattīsu pavāremī’’ti. Neva bhesajjapariyantā na rattipariyantā nāma bhesajjāni ca apariggahitāni honti rattiyo ca apariggahitāyo honti.
308 在药物为限的邀请中——被邀请时所限定的是某些药物,抛开那些药物而去请求其他药物,犯波逸提。在夜晚为限的邀请中——被邀请时所限定的是某些夜晚,抛开那些夜晚而在其他夜晚请求,犯波逸提。在既以药物为限又以夜晚为限的邀请中——被邀请时所限定的是某些药物和某些夜晚,抛开那些药物和那些夜晚而去在其他夜晚请求其他药物,犯波逸提。在既不以药物为限又不以夜晚为限的邀请中,无犯。巴利
Bhesajjapariyante – yehi bhesajjehi pavārito hoti tāni bhesajjāni ṭhapetvā aññāni bhesajjāni viññāpeti, āpatti pācittiyassa. Rattipariyante – yāsu rattīsu pavārito hoti, tā rattiyo ṭhapetvā aññāsu rattīsu viññāpeti, āpatti pācittiyassa. Bhesajjapariyante ca rattipariyante ca – yehi bhesajjehi pavārito hoti, tāni bhesajjāni ṭhapetvā yāsu rattīsu pavārito hoti, tā rattiyo ṭhapetvā aññāni bhesajjāni aññāsu rattīsu viññāpeti, āpatti pācittiyassa. Neva bhesajjapariyante na rattipariyante, anāpatti.
309 不需药物而请求药物,犯波逸提。需其他药物却请求另一种药物,犯波逸提。超过限定量,作超过想而请求药物,犯波逸提。超过限定量,心怀疑惑而请求药物,犯波逸提。超过限定量,作未超过想而请求药物,犯波逸提。巴利
Na bhesajjena karaṇīyena bhesajjaṃ viññāpeti, āpatti pācittiyassa. Aññena bhesajjena karaṇīyena aññaṃ bhesajjaṃ viññāpeti, āpatti pācittiyassa. Tatuttari tatuttarisaññī bhesajjaṃ viññāpeti, āpatti pācittiyassa. Tatuttari vematiko bhesajjaṃ viññāpeti, āpatti pācittiyassa. Tatuttari natatuttarisaññī bhesajjaṃ viññāpeti, āpatti pācittiyassa.
未超过限定量,作超过想,犯恶作。未超过限定量,心怀疑惑,犯恶作。未超过限定量,作未超过想,无犯。巴利
Natatuttari tatuttarisaññī, āpatti dukkaṭassa. Natatuttari vematiko, āpatti dukkaṭassa. Natatuttari natatuttarisaññī, anāpatti.
310 无犯的情况:被邀请时所限定的那些药物,请求那些药物;被邀请时所限定的那些夜晚,在那些夜晚请求;说明“我们受您以这些药物邀请,而我们需要这种和那种药物”之后而请求;说明“我们受您以那些夜晚邀请,那些夜晚已过去,而我们还需要药物”之后而请求;向亲属和曾作邀请者索取;为他人请求;用自己财物换取;精神失常者;最初的犯戒者。巴利 注疏 4
Anāpatti yehi bhesajjehi pavārito hoti tāni bhesajjāni viññāpeti, yāsu rattīsu pavārito hoti tāsu rattīsu viññāpeti , ‘‘imehi tayā bhesajjehi pavāritāmha , amhākañca iminā ca iminā ca bhesajjena attho’’ti ācikkhitvā viññāpeti, ‘‘yāsu tayā rattīsu pavāritāmha tāyo ca rattiyo vītivattā amhākañca bhesajjena attho’’ti ācikkhitvā viññāpeti, ñātakānaṃ pavāritānaṃ, aññassatthāya, attano dhanena, ummattakassa, ādikammikassāti.
8. 观军学处巴利
8. Uyyuttasenāsikkhāpadaṃ
311 那时,世尊正住在舍卫城的祇树给孤独园。刚好那时,憍萨罗国的波斯匿王正率军出征。六群比丘前去观看出发的军队。憍萨罗国的波斯匿王远远看见六群比丘走过来。看到后,他让人把他们叫过来,对他们说:“诸位尊者,你们为何而来?”六群比丘回答:“我们想见见大王您。”波斯匿王说:“尊者,见我这个乐于战斗的人有什么用?难道不应该去见世尊吗?”人们纷纷讥嫌、批评、指责:“这些释迦族的沙门,怎么能跑来看出征的军队呢!我们为了谋生、为了妻子儿女才不得不参军,这已经够不幸、够倒楣的了!”那些比丘听见了人们在讥嫌、批评、指责。那些少欲知足的诸比丘……也讥嫌、批评、指责:“六群比丘怎么能跑去看出征的军队呢?”……(他们禀告世尊后,世尊问:)“诸比丘,你们真的去看出征的军队了吗?”他们回答:“是真的,世尊。”佛陀世尊呵责说:“你们这些痴人,怎么能跑去看出征的军队!痴人们,这不能让没生起信心的人生起信心……(让已生信心的人退失信心等)。诸比丘,你们应当这样诵出这条学处:”巴利 注疏 4
Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena rājā pasenadi kosalo senāya abbhuyyāto hoti. Chabbaggiyā bhikkhū uyyuttaṃ senaṃ dassanāya agamaṃsu. Addasā kho rājā pasenadi kosalo chabbaggiye bhikkhū dūratova āgacchante. Disvāna pakkosāpetvā etadavoca – ‘‘kissa tumhe, bhante, āgatatthā’’ti? ‘‘Mahārājānaṃ mayaṃ daṭṭhukāmā’’ ti. ‘‘Kiṃ, bhante, maṃ diṭṭhena yuddhābhinandinaṃ ; nanu bhagavā passitabbo’’ti? Manussā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘‘kathañhi nāma samaṇā sakyaputtiyā uyyuttaṃ senaṃ dassanāya āgacchissanti! Amhākampi alābhā, amhākampi dulladdhaṃ, ye mayaṃ ājīvassa hetu puttadārassa kāraṇā senāya āgacchāmā’’ti! Assosuṃ kho bhikkhū tesaṃ manussānaṃ ujjhāyantānaṃ khiyyantānaṃ vipācentānaṃ. Ye te bhikkhū appicchā…pe… te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘‘kathañhi nāma chabbaggiyā bhikkhū uyyuttaṃ senaṃ dassanāya gacchissantī’’ti…pe… saccaṃ kira tumhe, bhikkhave, uyyuttaṃ senaṃ dassanāya gacchathāti? ‘‘Saccaṃ, bhagavā’’ti. Vigarahi buddho bhagavā…pe… kathañhi nāma tumhe, moghapurisā, uyyuttaṃ senaṃ dassanāya gacchissatha! Netaṃ, moghapurisā, appasannānaṃ vā pasādāya…pe… evañca pana, bhikkhave, imaṃ sikkhāpadaṃ uddiseyyātha –
凡比丘故意前往观看已出征之军队者,波逸提。巴利
‘‘Yo pana bhikkhu uyyuttaṃ senaṃ dassanāya gaccheyya, pācittiya’’nti.
就这样,世尊为诸比丘制定了这条学处。巴利
Evañcidaṃ bhagavatā bhikkhūnaṃ sikkhāpadaṃ paññattaṃ hoti.
312 刚好那时,有位比丘的舅父在军中生病了。这位舅父派人送信给那位比丘说:“我在军中病倒了。请尊者来吧,我盼望尊者能来。”这时,那位比丘心里想:“世尊已经制定了学处:‘不应前去看出征的军队’。但我的舅父又在军中生病了。我到底该怎么办呢?”他就把这事的原委禀告了世尊。于是,世尊以这缘起、这件事说了一段法语后,对诸比丘宣说:“诸比丘,我允许有这类因缘时,可以去军队。诸比丘,你们应当这样诵出这条学处:”巴利 注疏 1
Tena kho pana samayena aññatarassa bhikkhuno mātulo senāya gilāno hoti . So tassa bhikkhuno santike dūtaṃ pāhesi – ‘‘ahañhi senāya gilāno. Āgacchatu bhadanto. Icchāmi bhadantassa āgata’’nti. Atha kho tassa bhikkhuno etadahosi – ‘‘bhagavatā sikkhāpadaṃ paññattaṃ – ‘na uyyuttaṃ senaṃ dassanāya gantabba’nti. Ayañca me mātulo senāya gilāno. Kathaṃ nu kho mayā paṭipajjitabba’’nti? Bhagavato etamatthaṃ ārocesi. Atha kho bhagavā etasmiṃ nidāne etasmiṃ pakaraṇe dhammiṃ kathaṃ katvā bhikkhū āmantesi – ‘‘anujānāmi, bhikkhave, tathārūpappaccayā senāya gantuṃ. Evañca pana, bhikkhave, imaṃ sikkhāpadaṃ uddiseyyātha –
313 若比丘前往观看出征的军队,除有相应因缘外,犯波逸提。巴利 注疏 1
‘‘Yo pana bhikkhu uyyuttaṃ senaṃ dassanāya gaccheyya, aññatra tathārūpappaccayā, pācittiya’’nti.
314 “凡……者”,是指凡是这样的、如此这般的……(中略)……“比丘”,是指……(中略)……此处所指的,正是这个意义上的比丘。巴利 注疏 3
Yo panāti yo yādiso…pe… bhikkhūti…pe… ayaṃ imasmiṃ atthe adhippeto bhikkhūti.
所谓“军队”,是指出了村庄后,已经扎营的,或者正在行进中的。巴利
Uyyuttā nāma senā gāmato nikkhamitvā niviṭṭhā vā hoti payātā vā.
所谓“军队”有:象兵、马兵、车兵、步兵。十二个人组成一对象军;三个人组成一队马军;四个人组成一辆车军;四个手持弓箭的人组成一队步军。如果前往观看,犯恶作。站在哪里看到,犯波逸提。离开了观看的范围,又反复地看,犯波逸提。巴利
Senā nāma hatthī assā rathā pattī. Dvādasapuriso hatthī, tipuriso asso, catupuriso ratho, cattāro purisā sarahatthā patti. Dassanāya gacchati, āpatti dukkaṭassa. Yattha ṭhito passati, āpatti pācittiyassa. Dassanūpacāraṃ vijahitvā punappunaṃ passati, āpatti pācittiyassa.
除了那样的因缘。巴利
Aññatra tathārūpappaccayāti ṭhapetvā tathārūpappaccayaṃ.
315 当军队已出征时,以为是“已出征”而去观看——除了那样的因缘之外——犯波逸提。当军队已出征时,心有疑惑而去观看——除了那样的因缘之外——犯波逸提。当军队已出征时,以为是“未出征”而去观看——除了那样的因缘之外——犯波逸提。巴利 注疏 3
Uyyutte uyyuttasaññī dassanāya gacchati, aññatra tathārūpappaccayā, āpatti pācittiyassa. Uyyutte vematiko dassanāya gacchati, aññatra tathārūpappaccayā, āpatti pācittiyassa. Uyyutte anuyyuttasaññī dassanāya gacchati, aññatra tathārūpappaccayā, āpatti pācittiyassa.
逐一前去观看,犯恶作。站在某处看见,犯恶作。离开观看范围之后又反复观看,犯恶作。当军队未出征时,以为是“已出征”,犯恶作。当军队未出征时,心有疑惑,犯恶作。当军队未出征时,以为是“未出征”,无犯。巴利
Ekamekaṃ dassanāya gacchati, āpatti dukkaṭassa. Yattha ṭhito passati, āpatti dukkaṭassa. Dassanūpacāraṃ vijahitvā punappunaṃ passati, āpatti dukkaṭassa. Anuyyutte uyyuttasaññī , āpatti dukkaṭassa. Anuyyutte vematiko, āpatti dukkaṭassa. Anuyyutte anuyyuttasaññī, anāpatti.
316 无犯者:在寺院里站着看见;军队来到比丘站着、坐着或躺着的地方;走在对面路上而看见;有那样的因缘;遭遇意外时;痴狂者;最初犯者。巴利 注疏 1
Anāpatti ārāme ṭhito passati, bhikkhussa ṭhitokāsaṃ vā nisinnokāsaṃ vā nipannokāsaṃ vā āgacchati, paṭipathaṃ gacchanto passati, tathārūpappaccayā, āpadāsu, ummattakassa, ādikammikassāti.
9. 军中住学处巴利
9. Senāvāsasikkhāpadaṃ
317 那时,世尊住在舍卫城祇树给孤独园。那时,六群比丘在有应办的事情时去了军队,并在军中住了超过三夜。人们讥嫌、非议、责备说:“这些释迦族的沙门怎么能在军中过夜!我们真是无利,真是倒霉,我们是为了生计、为了妻儿才不得不随军住宿的。”那些比丘们听到了那些人的讥嫌、非议、责备。那些少欲的诸比丘……也讥嫌、非议、责备说:“六群比丘怎么能住在军中超过三夜呢?”……世尊问:“诸比丘,你们真的在军中住了超过三夜吗?”“是真的,世尊。”佛陀世尊呵责道:“……你们这些愚人,怎么能住在军中超过三夜!愚人们,此事未信者不得生信……(如此呵责后,)诸比丘,应当这样诵出此学处——”巴利 注疏 1
Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena chabbaggiyā bhikkhū sati karaṇīye senaṃ gantvā atirekatirattaṃ senāya vasanti. Manussā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘‘kathañhi nāma samaṇā sakyaputtiyā senāya vasissanti! Amhākampi alābhā, amhākampi dulladdhaṃ, ye mayaṃ ājīvassa hetu puttadārassa kāraṇā senāya paṭivasāmā’’ti. Assosuṃ kho bhikkhū tesaṃ manussānaṃ ujjhāyantānaṃ khiyyantānaṃ vipācentānaṃ. Ye te bhikkhū appicchā…pe… te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘‘kathañhi nāma chabbaggiyā bhikkhū atirekatirattaṃ senāya vasissantī’’ti…pe… saccaṃ kira tumhe, bhikkhave, atirekatirattaṃ senāya vasathāti? ‘‘Saccaṃ, bhagavā’’ti. Vigarahi buddho bhagavā…pe… kathañhi nāma tumhe, moghapurisā, atirekatirattaṃ senāya vasissatha! Netaṃ, moghapurisā, appasannānaṃ vā pasādāya…pe… evañca pana, bhikkhave, imaṃ sikkhāpadaṃ uddiseyyātha –
318 比丘若有某种因缘须到军中,可在军中住两、三夜;若超过此而住,犯波逸提。巴利
‘‘Siyā ca tassa bhikkhuno kocideva paccayo senaṃ gamanāya, dirattatirattaṃ tena bhikkhunā senāya vasitabbaṃ. Tato ce uttariṃ vaseyya, pācittiya’’nti.
319 “若是有因缘,若是有应作之事。”巴利 注疏 4
Siyā ca tassa bhikkhuno kocideva paccayo senaṃ gamanāyāti siyā paccayo siyā karaṇīyaṃ.
那比丘应在军中住两三夜,即应住两夜或三夜。巴利
Dirattatirattaṃ tena bhikkhunā senāya vasitabbanti dvetisso rattiyo vasitabbaṃ.
第四天,太阳落山后仍住在军中者,犯波逸提。巴利
Tato ce uttari vaseyyāti catutthe divase atthaṅgate sūriye senāya vasati, āpatti pācittiyassa.
320 超过三夜,自以为超过而在军中住,波逸提。超过三夜,疑惑而在军中住,波逸提。超过三夜,自以为未满而在军中住,波逸提。巴利
Atirekatiratte atirekasaññī senāya vasati, āpatti pācittiyassa. Atirekatiratte vematiko senāya vasati, āpatti pācittiyassa. Atirekatiratte ūnakasaññī senāya vasati, āpatti pācittiyassa.
未满三夜,自以为超过,恶作。未满三夜,疑惑,恶作。未满三夜,自以为未满,无犯。巴利
Ūnakatiratte atirekasaññī, āpatti dukkaṭassa. Ūnakatiratte vematiko, āpatti dukkaṭassa. Ūnakatiratte ūnakasaññī, anāpatti.
321 无犯:住二夜;住未满两夜;住二夜后,于第三夜破晓前离去又再住;生病而住;为病人办事而住;军队被敌军阻挡;被某事障碍;遇到灾难时;精神失常者;最初犯戒者。巴利
Anāpatti dvetisso rattiyo vasati, ūnakadvetisso rattiyo vasati, dve rattiyo vasitvā tatiyāya rattiyā purāruṇā nikkhamitvā puna vasati, gilāno vasati, gilānassa karaṇīyena vasati, senā vā paṭisenāya ruddhā hoti, kenaci palibuddho hoti, āpadāsu, ummattakassa, ādikammikassāti.
10. 观阵学处巴利
10. Uyyodhikasikkhāpadaṃ
322 那时,世尊住在舍卫城祇树给孤独园。那时,六群比丘在军中住宿二夜、三夜后,前往观看演习、阅兵、布阵和检阅部队。某位六群比丘去观看演习时被箭射伤。人们讥笑那位比丘:“尊者,仗打得可好?你得了多少靶子?”那位比丘被那些人讥笑得十分窘迫。人们不满、批评、非议:“沙门释子怎么能来看演习!我们为了生计、为了妻儿才来演习,这对我们是没有利益、没有福气的。”那些少欲知足的诸比丘听了那些人的不满,也呵责:“六群比丘怎么能去看演习!”……世尊问:“诸比丘,你们真的去看演习吗?”他们答:“真的,世尊。”世尊呵责:“愚痴人,你们怎么能去看演习!这不能令无信者生信……”然后这样制定学处:“诸比丘,应当这样诵这个学处——巴利 注疏 4
Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena chabbaggiyā bhikkhū dirattatirattaṃ senāya vasamānā uyyodhikampi balaggampi senābyūhampi anīkadassanampi gacchanti. Aññataropi chabbaggiyo bhikkhu uyyodhikaṃ gantvā kaṇḍena paṭividdho hoti. Manussā taṃ bhikkhuṃ uppaṇḍesuṃ – ‘‘kacci, bhante, suyuddhaṃ ahosi, kati te lakkhāni laddhānī’’ti? So bhikkhu tehi manussehi uppaṇḍīyamāno maṅku ahosi. Manussā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘‘kathañhi nāma samaṇā sakyaputtiyā uyyodhikaṃ dassanāya āgacchissanti! Amhākampi alābhā, amhākampi dulladdhaṃ, ye mayaṃ ājīvassa hetu puttadārassa kāraṇā uyyodhikaṃ āgacchāmā’’ti. Assosuṃ kho bhikkhū tesaṃ manussānaṃ ujjhāyantānaṃ khiyyantānaṃ vipācentānaṃ . Ye te bhikkhū appicchā…pe… te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘‘kathañhi nāma chabbaggiyā bhikkhū uyyodhikaṃ dassanāya gacchissantī’’ti…pe… saccaṃ kira tumhe, bhikkhave, uyyodhikaṃ dassanāya gacchathāti? ‘‘Saccaṃ, bhagavā’’ti. Vigarahi buddho bhagavā…pe… kathañhi nāma tumhe, moghapurisā, uyyodhikaṃ dassanāya gacchissatha! Netaṃ, moghapurisā, appasannānaṃ vā pasādāya…pe… evañca pana, bhikkhave , imaṃ sikkhāpadaṃ uddiseyyātha –
323 比丘住军中两、三夜时,若前往观看战斗、阅兵、布阵或观看象马军容,犯波逸提。巴利
‘‘Dirattatirattaṃ ce bhikkhu senāya vasamāno uyyodhikaṃ vā balaggaṃ vā senābyūhaṃ vā anīkadassanaṃ vā gaccheyya, pācittiya’’nti.
324 若比丘在军中住宿二夜、三夜。巴利 注疏 1
Dirattatirattaṃ ce bhikkhu senāya vasamānoti dvetisso rattiyo vasamāno.
所谓“战斗”者,即见到交锋之处。巴利
Uyyodhikaṃ nāma yattha sampahāro dissati.
所谓阅兵,是指说‘有这么多的象、这么多的马、这么多的车、这么多的步兵。’巴利
Balaggaṃ nāma ettakā hatthī, ettakā assā, ettakā rathā, ettakā pattī.
所谓布阵,是指说‘让象待这边,让马待这边,让车待这边,让步兵待这边。’巴利
Senābyūhaṃ nāma ito hatthī hontu, ito assā hontu, ito rathā hontu, ito pattikā hontu.
所谓“军”,是指象军、马军、车军、步军。三头象是最后的象军,三匹马是最后的马军,三辆车是最后的车军,四个手持弓箭的人是最后的步军。为了看而走过去,犯恶作。就站在那儿看,犯波逸提。离开观看的范围后又反复去看,犯波逸提。巴利
Anīkaṃ nāma hatthānīkaṃ, assānīkaṃ , rathānīkaṃ, pattānīkaṃ. Tayo hatthī pacchimaṃ hatthānīkaṃ, tayo assā pacchimaṃ assānīkaṃ, tayo rathā pacchimaṃ rathānīkaṃ, cattāro purisā sarahatthā pattī pacchimaṃ pattānīkaṃ. Dassanāya gacchati, āpatti dukkaṭassa. Yattha ṭhito passati, āpatti pācittiyassa. Dassanūpacāraṃ vijahitvā punappunaṃ passati, āpatti pācittiyassa.
一个一个地走过去看,犯恶作。就站在那儿看,犯恶作。离开观看的范围后又反复去看,犯恶作。巴利
Ekamekaṃ dassanāya gacchati, āpatti dukkaṭassa. Yattha ṭhito passati, āpatti dukkaṭassa. Dassanūpacāraṃ vijahitvā punappunaṃ passati, āpatti dukkaṭassa.
325 无犯:站在寺院里看到;来到比丘站立、坐着或躺卧的地方,看到打斗的场景;走在对面路上看到;因有事需要而去看到;在危难时;精神失常者;最初犯者。巴利
Anāpatti ārāme ṭhito passati, bhikkhussa ṭhitokāsaṃ vā nisinnokāsaṃ vā nipannokāsaṃ vā āgantvā sampahāro dissati, paṭipathaṃ gacchanto passati, sati karaṇīye gantvā passati , āpadāsu, ummattakassa, ādikammikassāti.
先讲关于乌巴难达的糕点,以及那三个侍奉者;
摩诃男、波斯匿、被军队击伤者,这十种。巴利
Pūvaṃ kathopanandassa, tayaṃpaṭṭhākameva ca; Mahānāmo pasenadi, senāviddho ime dasāti .
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11