1. 妄语品·3. 离间语学处
5. 波逸提篇 · 105 段
3. 离间语学处
3. Pesuññasikkhāpadaṃ
36那时,佛陀、世尊住在舍卫城的祇树给孤独园。当时,六群比丘对陷入争端、产生冲突、卷入纷争的诸比丘进行离间,他们把从这位那里听到的话讲给那位听,目的是让这位与那位分裂;又把从那位那里听到的话讲给这位听,目的是让那位与这位分裂。这样一来,原本没有的冲突生起来了,已经存在的冲突变得更加深重扩大。那些少欲的比丘……他们责备、批评、非难道:“六群比丘怎么能对陷入争端、产生冲突、卷入纷争的诸比丘进行离间呢?他们把从这位那里听到的话讲给那位听,目的是让这位与那位分裂;又把从那位那里听到的话讲给这位听,目的是让那位与这位分裂!这样一来,原本没有的冲突生起来了,已经存在的冲突变得更加深重扩大。”于是,那些比丘用种种方式呵责了六群比丘之后,把这件事禀告了世尊……世尊问道:“诸比丘,你们真的对陷入争端、产生冲突、卷入纷争的诸比丘进行离间,把从这位那里听到的话讲给那位听,目的是让这位与那位分裂;又把从那位那里听到的话讲给这位听,目的是让那位与这位分裂吗?这样一来,原本没有的冲突就生起来了,已经存在的冲突也更加深重扩大,是吗?”“是的,世尊。”佛陀、世尊呵责了他们……说道:“你们这些愚人,怎么能对陷入争端、产生冲突、卷入纷争的诸比丘进行离间呢?把从这位那里听到的话讲给那位听,目的是让这位与那位分裂!又把从那位那里听到的话讲给这位听,目的是让那位与这位分裂!这样一来,原本没有的冲突就生起来了,已经存在的冲突也更加深重扩大。愚人们,这不会让没有信心的人生起信心,也不会让已有信心的人更增信心……诸比丘,你们应当这样诵出这条学处:
Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena chabbaggiyā bhikkhū bhikkhūnaṃ bhaṇḍanajātānaṃ kalahajātānaṃ vivādāpannānaṃ pesuññaṃ upasaṃharanti; imassa sutvā amussa akkhāyanti, imassa bhedāya; amussa sutvā imassa akkhāyanti, amussa bhedāya. Tena anuppannāni ceva bhaṇḍanāni uppajjanti, uppannāni ca bhaṇḍanāni bhiyyobhāvāya vepullāya saṃvattanti. Ye te bhikkhū appicchā…pe… te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘‘kathañhi nāma chabbaggiyā bhikkhū bhikkhūnaṃ bhaṇḍanajātānaṃ kalahajātānaṃ vivādāpannānaṃ pesuññaṃ upasaṃharissanti, imassa sutvā amussa akkhāyissanti, imassa bhedāya; amussa sutvā imassa akkhāyissanti, amussa bhedāya! Tena anuppannāni ceva bhaṇḍanāni uppajjanti, uppannāni ca bhaṇḍanāni bhiyyobhāvāya vepullāya saṃvattantī’’ti. Atha kho te bhikkhū chabbaggiye bhikkhū anekapariyāyena vigarahitvā bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ…pe… ‘‘saccaṃ kira tumhe, bhikkhave, bhikkhūnaṃ bhaṇḍanajātānaṃ kalahajātānaṃ vivādāpannānaṃ pesuññaṃ upasaṃharatha, imassa sutvā amussa akkhāyatha, imassa bhedāya, amussa sutvā imassa akkhāyatha, amussa bhedāya? Tena anuppannāni ceva bhaṇḍanāni uppajjanti, uppannāni ca bhaṇḍanāni bhiyyobhāvāya vepullāya saṃvattantī’’ti? ‘‘Saccaṃ , bhagavā’’ti. Vigarahi buddho bhagavā…pe… kathañhi nāma tumhe, moghapurisā, bhikkhūnaṃ bhaṇḍanajātānaṃ kalahajātānaṃ vivādāpannānaṃ pesuññaṃ upasaṃharissatha! Imassa sutvā amussa akkhāyissatha, imassa bhedāya! Amussa sutvā imassa akkhāyissatha, amussa bhedāya! Tena anuppannāni ceva bhaṇḍanāni uppajjanti, uppannāni ca bhaṇḍanāni bhiyyobhāvāya vepullāya saṃvattanti. Netaṃ, moghapurisā, appasannānaṃ vā pasādāya. Pasannānaṃ vā bhiyyobhāvāya…pe… evañca pana, bhikkhave, imaṃ sikkhāpadaṃ uddiseyyātha –
37在比丘之间搬弄是非、离间挑拨者,犯波逸提。
‘‘Bhikkhupesuññe pācittiya’’nti.
38所谓的离间语,以两种动机而构成:出于谋求自身受爱敬的欲望,或者出于使他人分裂的意图。以十种方式作离间:依出身来说,依名字来说,依姓氏来说,依工作来说,依技艺来说,依疾病来说,依相貌特征来说,依烦恼来说,依所犯戒来说,依辱骂来说。
Pesuññaṃ nāma dvīhākārehi pesuññaṃ hoti – piyakamyassa vā bhedādhippāyassa vā. Dasahākārehi pesuññaṃ upasaṃharati – jātitopi, nāmatopi, gottatopi, kammatopi, sippatopi, ābādhatopi, liṅgatopi, kilesatopi, āpattitopi, akkosatopi.
出身有两种:低等出身和高等出身。什么叫低等出身?旃陀罗出身、维那出身、猎人出身、车匠出身、清道夫出身——这些是低等出身。什么叫高等出身?刹帝利出身、婆罗门出身——这些是高等出身。
Jāti nāma dve jātiyo – hīnā ca jāti ukkaṭṭhā ca jāti. Hīnā nāma jāti – caṇḍālajāti venajāti nesādajāti rathakārajāti pukkusajāti . Esā hīnā nāma jāti. Ukkaṭṭhā nāma jāti – khattiyajāti brāhmaṇajāti. Esā ukkaṭṭhā nāma jāti…pe….
辱骂有两种:低辱骂和高辱骂(表面上像赞叹,实为轻蔑)。什么叫低辱骂?骂人‘你是骆驼’、‘你是羊’、‘你是牛’、‘你是驴’、‘你是畜生’、‘你是地狱的’,或者说‘你没有善趣’,‘你只能期待恶趣’;或者用‘雅卡’、‘巴卡’、‘卡塔科达奇卡’这类话来骂——这就是低辱骂。什么叫高辱骂?说‘你是智者’、‘你是能人’、‘你是具慧者’、‘你是多闻者’、‘你是说法者’,‘你没有恶趣’,‘你只能期待善趣’——这种表面赞叹实则轻蔑的话,就是高辱骂。
Akkoso nāma dve akkosā – hīno ca akkoso ukkaṭṭho ca akkoso. Hīno nāma akkoso – oṭṭhosi, meṇḍosi, goṇosi, gadrabhosi, tiracchānagatosi, nerayikosi; natthi tuyhaṃ sugati; duggati yeva tuyhaṃ pāṭikaṅkhāti, yakārena vā bhakārena vā kāṭakoṭacikāya vā. Eso hīno nāma akkoso. Ukkaṭṭho nāma akkoso – paṇḍitosi, byattosi, medhāvīsi, bahussutosi, dhammakathikosi; natthi tuyhaṃ duggati; sugati yeva tuyhaṃ pāṭikaṅkhāti. Eso ukkaṭṭho nāma akkoso.
39已受具足戒者,听了已受具足戒者的离间话之后,去向另一位已受具足戒者转述:‘某某某说你是旃陀罗、维那、猎人、车匠、清道夫。’说每一句话,犯一个波逸提。
Upasampanno upasampannassa sutvā upasampannassa pesuññaṃ upasaṃharati – ‘‘itthannāmo taṃ ‘caṇḍālo veno nesādo rathakāro pukkuso’ti bhaṇatī’’ti. Āpatti vācāya, vācāya pācittiyassa.
已受具足戒者,听了已受具足戒者的离间话之后,去向另一位已受具足戒者转述:‘某某某说你是刹帝利、婆罗门。’说每一句话,犯一个波逸提。
Upasampanno upasampannassa sutvā upasampannassa pesuññaṃ upasaṃharati – ‘‘itthannāmo taṃ ‘khattiyo brāhmaṇo’ti bhaṇatī’’ti. Āpatti vācāya, vācāya pācittiyassa.
已受具足戒者,听了已受具足戒者的离间话之后,去向另一位已受具足戒者转述:‘某某某说你是缺耳、速耳、坚住者、全住者、增族者。’说每一句话,犯一个波逸提。
Upasampanno upasampannassa sutvā upasampannassa pesuññaṃ upasaṃharati – ‘‘itthannāmo taṃ ‘avakaṇṇako javakaṇṇako dhaniṭṭhako saviṭṭhako kulavaḍḍhako’ti bhaṇatī’’ti. Āpatti vācāya, vācāya pācittiyassa.
已受具足戒者,听了已受具足戒者的离间话之后,去向另一位已受具足戒者转述:‘某某某说你是佛护、法护、僧护。’说每一句话,犯一个波逸提。
Upasampanno upasampannassa sutvā upasampannassa pesuññaṃ upasaṃharati – ‘‘itthannāmo taṃ ‘buddharakkhito dhammarakkhito saṅgharakkhito’ti bhaṇatī’’ti. Āpatti vācāya, vācāya pācittiyassa.
已受具足戒者,听了已受具足戒者的离间话之后,去向另一位已受具足戒者转述:‘某某某说你是拘尸耶、婆罗堕阇。’说每一句话,犯一个波逸提。
Upasampanno upasampannassa sutvā upasampannassa pesuññaṃ upasaṃharati – ‘‘itthannāmo taṃ ‘kosiyo bhāradvājo’ti bhaṇatī’’ti. Āpatti vācāya, vācāya pācittiyassa.
已受具足戒者,听了已受具足戒者的离间话之后,去向另一位已受具足戒者转述:‘某某某说你是乔达摩、大目犍连、迦旃延、瓦塞塔。’说每一句话,犯一个波逸提。
Upasampanno upasampannassa sutvā upasampannassa pesuññaṃ upasaṃharati – ‘‘itthannāmo taṃ ‘gotamo moggallāno kaccāno vāsiṭṭho’ti bhaṇatī’’ti. Āpatti vācāya, vācāya pācittiyassa.
一个已受具足戒的比丘,从另一个已受具足戒的比丘那里听说后,向那位已受具足戒的比丘传播离间语:‘某某说你是个“仓库管理员、扔花人”。’每说一句,犯一个波逸提罪。
Upasampanno upasampannassa sutvā upasampannassa pesuññaṃ upasaṃharati – ‘‘itthannāmo taṃ ‘koṭṭhako pupphachaḍḍako’ti bhaṇatī’’ti. Āpatti vācāya, vācāya pācittiyassa.
一个已受具足戒的比丘,从另一个已受具足戒的比丘那里听说后,向那位已受具足戒的比丘传播离间语:‘某某说你是个“农夫、商贩、牧牛人”。’每说一句,犯一个波逸提罪。
Upasampanno upasampannassa sutvā upasampannassa pesuññaṃ upasaṃharati – ‘‘itthannāmo taṃ ‘kassako vāṇijo gorakkho’ti bhaṇatī’’ti. Āpatti vācāya, vācāya pācittiyassa.
一个已受具足戒的比丘,从另一个已受具足戒的比丘那里听说后,向那位已受具足戒的比丘传播离间语:‘某某说你是个“编竹匠、陶匠、织布工、皮革匠、理发师”。’每说一句,犯一个波逸提罪。
Upasampanno upasampannassa sutvā upasampannassa pesuññaṃ upasaṃharati – ‘‘itthannāmo taṃ ‘naḷakāro kumbhakāro pesakāro cammakāro nahāpito’ti bhaṇatī’’ti. Āpatti vācāya, vācāya pācittiyassa.
一个已受具足戒的比丘,从另一个已受具足戒的比丘那里听说后,向那位已受具足戒的比丘传播离间语:‘某某说你是个“印章雕刻匠、会计、文书”。’每说一句,犯一个波逸提罪。
Upasampanno upasampannassa sutvā upasampannassa pesuññaṃ upasaṃharati – ‘‘itthannāmo taṃ ‘muddiko gaṇako lekhako’ti bhaṇatī’’ti. Āpatti vācāya, vācāya pācittiyassa.
40一个已受具足戒的比丘,从另一个已受具足戒的比丘那里听说后,向那位已受具足戒的比丘传播离间语:‘某某说你是个“麻风病人、疮肿病人、白癜风病人、肺痨病人、癫痫病人”。’每说一句,犯一个波逸提罪。
Upasampanno upasampannassa sutvā upasampannassa pesuññaṃ upasaṃharati – ‘‘itthannāmo taṃ ‘kuṭṭhiko gaṇḍiko kilāsiko sosiko apamāriko’ti bhaṇatī’’ti. Āpatti vācāya, vācāya pācittiyassa.
一个已受具足戒的比丘,从另一个已受具足戒的比丘那里听说后,向那位已受具足戒的比丘传播离间语:‘某某说你是个“糖尿病人”。’每说一句,犯一个波逸提罪。
Upasampanno upasampannassa sutvā upasampannassa pesuññaṃ upasaṃharati – ‘‘itthannāmo taṃ ‘madhumehiko’ti bhaṇatī’’ti. Āpatti vācāya, vācāya pācittiyassa.
某个已受具足戒的比丘,从另一位已受具足戒的比丘那里听到以后,又把离间语转告给另一位已受具足戒的比丘:‘某某说你是“太高的人、太矮的人、太黑的人、太白的人”。’每说一句,就犯一个波逸提罪。
Upasampanno upasampannassa sutvā upasampannassa pesuññaṃ upasaṃharati – ‘‘itthannāmo taṃ ‘atidīgho atirasso atikaṇho accodāto’ti bhaṇatī’’ti. Āpatti vācāya, vācāya pācittiyassa.
一个已受具足戒的比丘,从另一个已受具足戒的比丘那里听说后,向那位已受具足戒的比丘传播离间语:‘某某说你是个“不太高的、不太矮的、不太黑的、不太白的”。’每说一句,犯一个波逸提罪。
Upasampanno upasampannassa sutvā upasampannassa pesuññaṃ upasaṃharati – ‘‘itthannāmo taṃ ‘nātidīgho nātirasso nātikaṇho nāccodāto’ti bhaṇatī’’ti. Āpatti vācāya, vācāya pācittiyassa.
一个比丘听了另一个比丘的话,去向另一个比丘传离间语:‘某某人说你“被贪欲缠缚、被嗔恚缠缚、被愚痴缠缚”。’每说一句,都犯波逸提。
Upasampanno upasampannassa sutvā upasampannassa pesuññaṃ upasaṃharati – ‘‘itthannāmo taṃ ‘rāgapariyuṭṭhito dosapariyuṭṭhito mohapariyuṭṭhito’ti bhaṇatī’’ti. Āpatti vācāya, vācāya pācittiyassa.
一个比丘听了另一个比丘的话,去向另一个比丘传离间语:‘某某人说你“离了贪、离了嗔、离了痴”。’每说一句,都犯波逸提。
Upasampanno upasampannassa sutvā upasampannassa pesuññaṃ upasaṃharati – ‘‘itthannāmo taṃ ‘vītarāgo vītadoso vītamoho’ti bhaṇatī’’ti. Āpatti vācāya, vācāya pācittiyassa.
一个比丘听了另一个比丘的话,去向另一个比丘传离间语:‘某某人说你“犯了波罗夷、犯了僧残、犯了土喇咤亚、犯了波逸提、犯了应悔过、犯了恶作、犯了恶语”。’每说一句,都犯波逸提。
Upasampanno upasampannassa sutvā upasampannassa pesuññaṃ upasaṃharati – ‘‘itthannāmo taṃ ‘pārājikaṃ ajjhāpanno, saṅghādisesaṃ ajjhāpanno, thullaccayaṃ ajjhāpanno, pācittiyaṃ ajjhāpanno , pāṭidesanīyaṃ ajjhāpanno, dukkaṭaṃ ajjhāpanno, dubbhāsitaṃ ajjhāpanno’ti bhaṇatī’’ti. Āpatti vācāya, vācāya pācittiyassa.
一个比丘听了另一个比丘的话,去向另一个比丘传离间语:‘某某人说你“是入流”。’每说一句,都犯波逸提。
Upasampanno upasampannassa sutvā upasampannassa pesuññaṃ upasaṃharati – ‘‘itthannāmo taṃ ‘sotāpanno’ti bhaṇatī’’ti. Āpatti vācāya, vācāya pācittiyassa.
一个比丘听了另一个比丘的话,去向另一个比丘传离间语:‘某某人说你“是骆驼、羊、牛、驴、畜生、地狱众生,他没有善趣,等待他的只有恶趣”。’每说一句,都犯波逸提。
Upasampanno upasampannassa sutvā upasampannassa pesuññaṃ upasaṃharati – ‘‘itthannāmo taṃ ‘oṭṭho meṇḍo goṇo gadrabho tiracchānagato nerayiko, natthi tassa sugati, duggatiyeva tassa pāṭikaṅkhā’ti bhaṇatī’’ti. Āpatti vācāya, vācāya pācittiyassa.
一个比丘听了另一个比丘的话,去向另一个比丘传离间语:‘某某人说你“是智者、贤明、聪慧、多闻、说法师,他没有恶趣,等待他的只有善趣”。’每说一句,都犯波逸提。
Upasampanno upasampannassa sutvā upasampannassa pesuññaṃ upasaṃharati – ‘‘itthannāmo taṃ ‘paṇḍito byatto medhāvī bahussuto dhammakathiko, natthi tassa duggati, sugati yeva tassa pāṭikaṅkhā’ti bhaṇatī’’ti. Āpatti vācāya, vācāya pācittiyassa.
41已受具足戒者,听了某已受具足戒者的话后,向另一位已受具足戒者传离间语:‘某某人说:“这里有某些旃陀罗、竹匠、猎人、车匠、清道夫。”他没有说别的,他就是这样说的。’每说一句,犯一个恶作。
Upasampanno upasampannassa sutvā upasampannassa pesuññaṃ upasaṃharati – ‘‘itthannāmo ‘santi idhekacce caṇḍālā venā nesādā rathakārā, pukkusā’ti bhaṇati, na so aññaṃ bhaṇati, taññeva bhaṇatī’’ti. Āpatti vācāya, vācāya dukkaṭassa.
一个比丘听了另一个比丘的话,去向另一个比丘传离间语:‘某某人说“这里有某些刹帝利、婆罗门”,他没有说别的,他就是那样说的。’每说一句,都犯恶作。……
Upasampanno upasampannassa sutvā upasampannassa pesuññaṃ upasaṃharati – ‘‘itthannāmo ‘santi idhekacce khattiyā brāhmaṇā’ti bhaṇati, na so aññaṃ bhaṇati, taññeva bhaṇatī’ti. Āpatti vācāya, vācāya dukkaṭassa…pe….
受具足戒者从受具足戒者那里听闻后,向受具足戒者搬弄离间语——说:“某某人说:‘这里有一些智者、聪明人、有智慧、多闻、能说法者,他们不会有恶趣,只会往生善趣。’他不是在说别的,他说的就是那个意思。”这样每句话都构成恶作。
Upasampanno upasampannassa sutvā upasampannassa pesuññaṃ upasaṃharati – ‘‘itthannāmo ‘santi idhekacce paṇḍitā byattā medhāvī bahussutā dhammakathikā, natthi tesaṃ duggati, sugati yeva tesaṃ pāṭikaṅkhā’ti bhaṇati, na so aññaṃ bhaṇati, taññeva bhaṇatī’’ti. Āpatti vācāya, vācāya dukkaṭassa.
受具足戒者从受具足戒者那里听闻后,向受具足戒者搬弄离间语——说:“某某人说:‘那些人是下贱种、竹匠、猎师、车匠、拾荒者。’他不是在说别的,他说的就是那个意思。”这样每句话都构成恶作。
Upasampanno upasampannassa sutvā upasampannassa pesuññaṃ upasaṃharati – ‘‘itthannāmo ‘ye nūna caṇḍālā venā nesādā rathakārā pukkusā’ti bhaṇati, na so aññaṃ bhaṇati, taññeva bhaṇatī’’ti. Āpatti vācāya, vācāya dukkaṭassa.
受具足戒者从受具足戒者那里听闻后,向受具足戒者搬弄离间语——说:“某某人说:‘那些人是智者、聪明人、有智慧、多闻、能说法者。’他不是在说别的,他说的就是那个意思。”这样每句话都构成恶作。
Upasampanno upasampannassa sutvā upasampannassa pesuññaṃ upasaṃharati – ‘‘itthannāmo ‘ye nūna paṇḍitā byattā medhāvī bahussutā dhammakathikā’ti bhaṇati, na so aññaṃ bhaṇati, taññeva bhaṇatī’’ti. Āpatti vācāya, vācāya dukkaṭassa.
受具足戒者从受具足戒者那里听闻后,向受具足戒者搬弄离间语——说:“某某人说:‘我们不是下贱种、竹匠、猎师、车匠、拾荒者。’他不是在说别的,他说的就是那个意思。”这样每句话都构成恶作。
Upasampanno upasampannassa sutvā upasampannassa pesuññaṃ upasaṃharati – ‘‘itthannāmo ‘na mayaṃ caṇḍālā venā nesādā rathakārā pukkusā’ti bhaṇati, na so aññaṃ bhaṇati, taññeva bhaṇatī’’ti. Āpatti vācāya, vācāya dukkaṭassa.
受具足戒者从受具足戒者那里听闻后,向受具足戒者搬弄离间语——说:“某某人说:‘我们不是智者、聪明人、有智慧、多闻、能说法者,我们不会有恶趣,只会往生善趣。’他不是在说别的,他说的就是那个意思。”这样每句话都构成恶作。
Upasampanno upasampannassa sutvā upasampannassa pesuññaṃ upasaṃharati – ‘‘itthannāmo ‘na mayaṃ paṇḍitā byattā medhāvī bahussutā dhammakathikā, natthamhākaṃ duggati, sugati yeva amhākaṃ pāṭikaṅkhā’ti bhaṇati, na so aññaṃ bhaṇati, taññeva bhaṇatī’’ti. Āpatti vācāya, vācāya dukkaṭassa.
42受具足戒者从受具足戒者那里听闻后,向受具足戒者搬弄离间语;这样每句话都构成波逸提。
Upasampanno upasampannassa sutvā upasampannassa pesuññaṃ upasaṃharati; āpatti vācāya, vācāya pācittiyassa.
受具足戒者从受具足戒者那里听闻后,向未受具足戒者搬弄离间语,构成恶作。
Upasampanno upasampannassa sutvā anupasampannassa pesuññaṃ upasaṃharati, āpatti dukkaṭassa.
受具足戒者从未受具足戒者那里听闻后,向(另一)受具足戒者传达离间语,构成恶作。
Upasampanno anupasampannassa sutvā upasampannassa pesuññaṃ upasaṃharati, āpatti dukkaṭassa.
具足戒者听了未受具足戒者的话后,向未受具足戒者搬弄离间语,犯恶作。
Upasampanno anupasampannassa sutvā anupasampannassa pesuññaṃ upasaṃharati, āpatti dukkaṭassa.
43无犯——对非为讨好者、非有分裂意图者、精神失常者、最初犯行者。
Anāpatti napiyakamyassa, nabhedādhippāyassa, ummattakassa, ādikammikassāti.
4. 句句教诵学处
4. Padasodhammasikkhāpadaṃ
44那时,佛陀世尊住在舍卫城祇树给孤独园。当时,六群比丘教居士们逐句诵法。居士们对比丘不恭敬、不顺从,住于不恰当的方式。那些少欲的诸比丘……呵责、批评、指责说:“六群比丘怎么可以教居士们逐句诵法呢!居士们对比丘不恭敬、不顺从,住于不恰当的方式。”那些比丘以种种方式谴责六群比丘之后,将此事禀告了世尊。……“诸比丘,听说你们真的教居士们逐句诵法,而居士们对比丘不恭敬、不顺从,住于不恰当的方式吗?”“是真的,世尊。”佛陀世尊呵责……“愚人,你们怎么可以教居士们逐句诵法呢!居士们对比丘不恭敬、不顺从,住于不恰当的方式!愚人,这既不能让未生信者生信,也不能让已生信者增长……诸比丘,你们应这样诵此学处——
Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena chabbaggiyā bhikkhū upāsake padaso dhammaṃ vācenti. Upāsakā bhikkhūsu agāravā appatissā asabhāgavuttikā viharanti. Ye te bhikkhū appicchā…pe… te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘‘kathañhi nāma chabbaggiyā bhikkhū upāsake padaso dhammaṃ vācessanti! Upāsakā bhikkhūsu agāravā appatissā asabhāgavuttikā viharantī’’ti. Atha kho te bhikkhū chabbaggiye bhikkhū anekapariyāyena vigarahitvā bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ…pe… ‘‘saccaṃ kira tumhe, bhikkhave, upāsake padaso dhammaṃ vācetha; upāsakā bhikkhūsu agāravā appatissā asabhāgavuttikā viharantī’’ti? ‘‘Saccaṃ, bhagavā’’ti. Vigarahi buddho bhagavā…pe… kathañhi nāma tumhe, moghapurisā, upāsake padaso dhammaṃ vācessatha! Upāsakā bhikkhūsu agāravā appatissā asabhāgavuttikā viharanti! Netaṃ, moghapurisā, appasannānaṃ vā pasādāya pasannānaṃ vā bhiyyobhāvāya…pe… evañca pana, bhikkhave, imaṃ sikkhāpadaṃ uddiseyyātha –
45若比丘教未受具足戒者逐句同声诵读经法,犯波逸提。”
‘‘Yo pana bhikkhu anupasampannaṃ padaso dhammaṃ vāceyya pācittiya’’nti.
46“凡……者”,是指凡是这样的、如此这般的……(中略)……“比丘”,是指……(中略)……此处所指的,正是这个意义上的比丘。
Yo panāti yo yādiso…pe… bhikkhūti…pe… ayaṃ imasmiṃ atthe adhippeto bhikkhūti.
比丘和比丘尼除外,其余的人,称为未具足戒者。
Anupasampanno nāma bhikkhuñca bhikkhuniñca ṭhapetvā avaseso anupasampanno nāma.
所谓“按文句”,是指句、随句、随字、随味。
Padaso nāma padaṃ, anupadaṃ, anvakkharaṃ, anubyañjanaṃ.
大家一起开始,一起结束。各自开始,一起结束。正在说“色是无常”时,他插入“色”字。正在说“色是无常”时,他发出“受是无常”的声音。
Padaṃ nāma ekato paṭṭhapetvā ekato osāpenti. Anupadaṃ nāma pāṭekkaṃ paṭṭhapetvā ekato osāpenti. Anvakkharaṃ nāma ‘‘rūpaṃ anicca’’nti vuccamāno, ‘‘ru’’nti opāteti. Anubyañjanaṃ nāma ‘‘rūpaṃ anicca’’nti vuccamāno, ‘‘vedanā aniccā’’ti saddaṃ nicchāreti.
每一个词语、每一个短句、每一个音节、每一个细微的特征——所有这些都叫做按文句教。
Yañca padaṃ, yañca anupadaṃ, yañca anvakkharaṃ, yañca anubyañjanaṃ – sabbametaṃ padaso nāma.
“法”是指凡是佛陀所说、声闻弟子所说、仙人所说、天神所说、与义理相关、与法相关的教说。
Dhammo nāma buddhabhāsito, sāvakabhāsito, isibhāsito, devatābhāsito, atthūpasañhito, dhammūpasañhito.
所谓“教”,是指:如果逐词地教,每教一个词就犯一个波逸提。如果逐音节地教,每教一个音节就犯一个波逸提。
Vāceyyāti padena vāceti, pade pade āpatti pācittiyassa. Akkharāya vāceti, akkharakkharāya āpatti pācittiyassa.
47对未受具足戒的人,明知其为未受具足戒者而按文句教法,犯波逸提。对未受具足戒的人,心有疑虑而按文句教法,犯波逸提。对未受具足戒的人,误以为其已受具足戒而按文句教法,犯波逸提。
Anupasampanne anupasampannasaññī padaso dhammaṃ vāceti, āpatti pācittiyassa. Anupasampanne vematiko padaso dhammaṃ vāceti, āpatti pācittiyassa. Anupasampanne upasampannasaññī padaso dhammaṃ vāceti, āpatti pācittiyassa.
对已受具足戒的人,误以为其未受具足戒,犯恶作。对已受具足戒的人,心有疑虑,犯恶作。对已受具足戒的人,明知其为已受具足戒者,无犯。
Upasampanne anupasampannasaññī, āpatti dukkaṭassa. Upasampanne vematiko, āpatti dukkaṭassa. Upasampanne upasampannasaññī, anāpatti.
48无犯的情况是:大家一起诵经时、一起温习经文时、对正在背诵已经很熟悉的经典的人进行提示时、对正在努力忆念经文的人进行提示时、精神失常者、最初的犯戒者。
Anāpatti ekato uddisāpento, ekato sajjhāyaṃ karonto , yebhuyyena paguṇaṃ ganthaṃ bhaṇantaṃ opāteti, osārentaṃ opāteti, ummattakassa, ādikammikassāti.
5. 同宿学处
5. Sahaseyyasikkhāpadaṃ
49那时,佛陀世尊住在阿腊维的阿伽拉瓦塔庙。那时,有一些在家信众来到寺院听闻佛法。佛法开示结束后,上座诸比丘各自回到自己的住处。而那些新学诸比丘则就在集会堂里,和在家信众在一起,失念、不正知、赤裸着身体、打着鼾、磨着牙便躺下睡了。在家信众们讥嫌、责备、议论纷纷:“这些尊者们怎么能这样失念、不正知、赤裸着身体、打着鼾、磨着牙就睡了呢!”诸比丘听到了那些在家信众的讥嫌、责备和议论。那些少欲知足的诸比丘……也都讥嫌、责备、议论纷纷:“诸比丘怎么能和未受具足戒的人同宿呢!”于是,那些比丘们用各种方式呵责了这些新学比丘后,便将这件事禀告了世尊。…… “诸比丘,你们真的和未受具足戒的人同宿了吗?” “是真的,世-尊。”佛陀世尊呵责道:“诸比丘,这些愚人怎么可以和未受具足戒的人同宿呢!诸比丘,这不能让未生信者生信……那么,诸比丘,就这样来诵这个学处——
Tena samayena buddho bhagavā āḷaviyaṃ viharati aggāḷave cetiye. Tena kho pana samayena upāsakā ārāmaṃ āgacchanti dhammassavanāya. Dhamme bhāsite therā bhikkhū yathāvihāraṃ gacchanti. Navakā bhikkhū tattheva upaṭṭhānasālāyaṃ upāsakehi saddhiṃ muṭṭhassatī, asampajānā, naggā, vikūjamānā, kākacchamānā seyyaṃ kappenti. Upāsakā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘‘kathañhi nāma bhadantā muṭṭhassatī asampajānā naggā vikūjamānā kākacchamānā seyyaṃ kappessantī’’ti! Assosuṃ kho bhikkhū tesaṃ upāsakānaṃ ujjhāyantānaṃ khiyyantānaṃ vipācentānaṃ. Ye te bhikkhū appicchā…pe… te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘‘kathañhi nāma bhikkhū anupasampannena sahaseyyaṃ kappessantī’’ti! Atha kho te bhikkhū te navake bhikkhū anekapariyāyena vigarahitvā bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ…pe… ‘‘saccaṃ kira, bhikkhave, bhikkhū anupasampannena sahaseyyaṃ kappentī’’ti? ‘‘Saccaṃ, bhagavā’’ti. Vigarahi buddho bhagavā…pe… kathañhi nāma te, bhikkhave, moghapurisā anupasampannena sahaseyyaṃ kappessanti! Netaṃ, bhikkhave, appasannānaṃ vā pasādāya…pe… evañca pana, bhikkhave, imaṃ sikkhāpadaṃ uddiseyyātha –
任何比丘,与未受具足戒者同宿者,犯波逸提。
‘‘Yo pana bhikkhu anupasampannena sahaseyyaṃ kappeyya pācittiya’’nti.
就这样,世尊为诸比丘制定了这条学处。
Evañcidaṃ bhagavatā bhikkhūnaṃ sikkhāpadaṃ paññattaṃ hoti.
50那时,世尊在阿罗毗随意住了一段时间后,便向憍赏弥方向游行。他次第游行,到达了憍赏弥,住在憍赏弥的巴达利咖园。诸比丘对具寿罗睺罗说:‘罗睺罗学友,世尊制定了学处:不得与非比丘同宿。罗睺罗学友,你自己找住处吧。’那时,具寿罗睺罗找不到住处,就在厕所里过夜。世尊在黎明时分起来,走向厕所,咳了一声。具寿罗睺罗也咳了一声。‘谁在里面?’‘世尊,是我,罗睺罗。’‘罗睺罗,你为什么坐在这里?’于是,具寿罗睺罗把这件事告诉了世尊。那时,世尊以此因缘、以此事情说法后,对诸比丘说:‘诸比丘,我允许与非比丘同宿两三天。诸比丘,你们应当这样诵出这条学处——
Atha kho bhagavā āḷaviyaṃ yathābhirantaṃ viharitvā yena kosambī tena cārikaṃ pakkāmi. Anupubbena cārikaṃ caramāno yena kosambī tadavasari. Tatra sudaṃ bhagavā kosambiyaṃ viharati badarikārāme. Bhikkhū āyasmantaṃ rāhulaṃ etadavocuṃ – ‘‘bhagavatā, āvuso rāhula, sikkhāpadaṃ paññattaṃ – ‘na anupasampannena sahaseyyā kappetabbā’ti. Seyyaṃ, āvuso rāhula, jānāhī’’ti. Atha kho āyasmā rāhulo seyyaṃ alabhamāno vaccakuṭiyā seyyaṃ kappesi. Atha kho bhagavā rattiyā paccūsasamayaṃ paccuṭṭhāya yena vaccakuṭi tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā ukkāsi. Āyasmāpi rāhulo ukkāsi. ‘‘Ko etthā’’ti? ‘‘Ahaṃ, bhagavā, rāhulo’’ti. ‘‘Kissa tvaṃ, rāhula, idha nisinnosī’’ti? Atha kho āyasmā rāhulo bhagavato etamatthaṃ ārocesi. Atha kho bhagavā etasmiṃ nidāne etasmiṃ pakaraṇe dhammiṃ kathaṃ katvā bhikkhū āmantesi – ‘‘anujānāmi, bhikkhave, anupasampannena dirattatirattaṃ sahaseyyaṃ kappetuṃ. Evañca pana, bhikkhave, imaṃ sikkhāpadaṃ uddiseyyātha –
51若比丘与未受具足戒者同室共宿超过两、三夜,犯波逸提。’
‘‘Yo pana bhikkhu anupasampannena uttaridirattatirattaṃ sahaseyyaṃ kappeyya, pācittiya’’nti.
52“凡……者”,是指凡是这样的、如此这般的……(中略)……“比丘”,是指……(中略)……此处所指的,正是这个意义上的比丘。
Yo panāti yo yādiso…pe… bhikkhūti…pe… ayaṃ imasmiṃ atthe adhippeto bhikkhūti.
“非比丘”:除比丘外,其余的人。
Anupasampanno nāma bhikkhuṃ ṭhapetvā avaseso anupasampanno nāma.
“超过两三天”:即超过两个或三个晚上。
Uttaridirattatirattanti atirekadirattatirattaṃ.
“同宿”:即在同一处。
Sahāti ekato.
“同宿之处”是指:全部有覆盖、全部有遮蔽,或大部分有覆盖、大部分有遮蔽的场所。
Seyyā nāma sabbacchannā, sabbaparicchannā, yebhuyyenacchannā, yebhuyyena paricchannā.
到了第四天日落之后,未受具足戒者躺下,比丘也躺下,犯波逸提。比丘躺下,未受具足戒者躺下,犯波逸提。或者两人都躺下,犯波逸提。起身后又反复躺下,犯波逸提。
Seyyaṃ kappeyyāti catutthe divase atthaṅgate sūriye, anupasampanne nipanne, bhikkhu nipajjati, āpatti pācittiyassa. Bhikkhu nipanne, anupasampanno nipajjati, āpatti pācittiyassa. Ubho vā nipajjanti, āpatti pācittiyassa. Uṭṭhahitvā punappunaṃ nipajjanti, āpatti pācittiyassa.
53对于未受具足戒者,心里也认定是未受具足戒者,超过两夜三夜与之同宿,犯波逸提。对未受具足戒者心存疑惑,超过两夜三夜与之同宿,犯波逸提。对于未受具足戒者,心里却认定是受具足戒者,超过两夜三夜与之同宿,犯波逸提。
Anupasampanne anupasampannasaññī uttaridirattatirattaṃ sahaseyyaṃ kappeti, āpatti pācittiyassa. Anupasampanne vematiko uttaridirattatirattaṃ sahaseyyaṃ kappeti, āpatti pācittiyassa. Anupasampanne upasampannasaññī uttaridirattatirattaṃ sahaseyyaṃ kappeti, āpatti pācittiyassa.
在部分遮挡、部分未遮挡的地方,犯恶作。对于受具足戒者,心里却认定是未受具足戒者,犯恶作。对受具足戒者心存疑惑,犯恶作。对于受具足戒者,心里也认定是受具足戒者,无犯。
Upaḍḍhacchanne upaḍḍhaparicchanne, āpatti dukkaṭassa. Upasampanne anupasampannasaññī, āpatti dukkaṭassa. Upasampanne vematiko, āpatti dukkaṭassa. Upasampanne upasampannasaññī, anāpatti.
54以下情况无犯:住两夜或三夜;住不足两夜或三夜;住满两夜后,在第三夜破晓前离开,然后再住;完全有覆盖而完全无墙的地方;完全有墙而完全无覆盖的地方;完全有墙而完全无覆盖的地方;大部分无覆盖的地方;大部分无墙的地方;未受具足戒者躺下时比丘坐着;比丘躺下时未受具足戒者坐着;或者两人都坐着;精神失常者;最初犯此戒者。
Anāpatti dvetisso rattiyo vasati, ūnakadvetisso rattiyo vasati, dve rattiyo vasitvā tatiyāya rattiyā purāruṇā nikkhamitvā puna vasati, sabbacchanne, sabbaaparicchanne, sabbaparicchanne sabbaacchanne , yebhuyyena acchanne, yebhuyyena aparicchanne, anupasampanne nipanne bhikkhu nisīdati, bhikkhu nipanne anupasampanno nisīdati, ubho vā nisīdanti, ummattakassa, ādikammikassāti.
6. 第二同宿学处
6. Dutiyasahaseyyasikkhāpadaṃ
55那时,佛世尊住在舍卫城祇树给孤独园。那时,具寿阿那律在憍萨罗国游行,往舍卫城方向去,傍晚时到达了某个村庄。那时,那个村庄里有一位妇女的客舍已经准备好了。于是,具寿阿那律来到那位妇女那里,到了之后,对那位妇女说:“大姐,如果对您不麻烦的话,我们想在客舍里住一晚。”“请住吧,尊者。”其他一些行路人也来到那位妇女那里,到了之后,对那位妇女说:“夫人,如果对您不麻烦的话,我们想在客舍里住一晚。”“这位尊贵的沙门先来的;如果他允许,你们就住吧。”于是,那些行路人来到具寿阿那律那里,到了之后,对具寿阿那律说:“尊者,如果对您不麻烦的话,我们想在客舍里住一晚。”“请住吧,贤友们。”这时,那位妇女一见到具寿阿那律,心就被迷住了。于是,那位妇女来到具寿阿那律那里,到了之后,对具寿阿那律说:“尊者,这里人杂,您会住得不舒服。这样吧,尊者,让我为您在屋内铺张床。”具寿阿那律默然同意。于是,那位妇女为具寿阿那律在屋内铺好了床,然后盛装打扮,香气扑鼻,来到具寿阿那律那里。到了之后,对具寿阿那律说:“尊者,您相貌堂堂、赏心悦目、庄严可观,我也相貌堂堂、赏心悦目、庄严可观。这样吧,尊者,让我做您的妻子吧。”听到这话,具寿阿那律保持沉默。第二次……(中略)……第三次,那位妇女对具寿阿那律说:“尊者,您相貌堂堂、赏心悦目、庄严可观,我也相貌堂堂、赏心悦目、庄严可观。善哉,尊者,请您接受我以及所有财产吧。”第三次,具寿阿那律依然保持沉默。于是,那位妇女脱下上衣,在具寿阿那律面前一会行走,一会站立,一会坐下,一会又躺下。这时,具寿阿那律收摄感官,对她不看也不说话。于是,那位妇女心想:“真是稀有啊!真是未曾有啊!许多人用成百上千的财物向我求婚。但这个沙门,我亲自追求他,他却不愿接受我及所有财产。”她穿上上衣,以头触具寿阿那律的脚顶礼后,对具寿阿那律说:“尊者,罪过战胜了我,我如此愚痴、如此暗昧、如此不善,竟做出这样的事。尊者,为了将来能防护,请您接受我这已认识的罪过为罪过吧。”“确实,大姐,罪过战胜了你,你如此愚痴、如此暗昧、如此不善,竟做出这样的事。但大姐,既然你能认识到罪过是罪过,并依法忏悔,那我们就接受你的忏悔。大姐,在圣者的律法中,能认识到罪过是罪过,依法忏悔,并在未来防护,这就是增长啊。”
Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā anuruddho kosalesu janapade sāvatthiṃ gacchanto sāyaṃ aññataraṃ gāmaṃ upagacchi. Tena kho pana samayena tasmiṃ gāme aññatarissā itthiyā āvasathāgāraṃ paññattaṃ hoti. Atha kho āyasmā anuruddho yena sā itthī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ itthiṃ etadavoca – ‘‘sace te, bhagini, agaru, vaseyyāma ekarattaṃ āvasathāgāre’’ti. ‘‘Vaseyyātha, bhante’’ti. Aññepi addhikā yena sā itthī tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā taṃ itthiṃ etadavocuṃ – ‘‘sace te, ayye, agaru vaseyyāma ekarattaṃ āvasathāgāre’’ti . ‘‘Eso kho ayyo samaṇo paṭhamaṃ upagato; sace so anujānāti, vaseyyāthā’’ti. Atha kho te addhikā yenāyasmā anuruddho tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ anuruddhaṃ etadavocuṃ – ‘‘sace te, bhante, agaru, vaseyyāma ekarattaṃ āvasathāgāre’’ti. ‘‘Vaseyyātha, āvuso’’ti. Atha kho sā itthī āyasmante anuruddhe saha dassanena paṭibaddhacittā ahosi. Atha kho sā itthī yenāyasmā anuruddho tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ anuruddhaṃ etadavoca – ‘‘ayyo, bhante, imehi manussehi ākiṇṇo na phāsu viharissati. Sādhāhaṃ, bhante, ayyassa mañcakaṃ abbhantaraṃ paññapeyya’’nti. Adhivāsesi kho āyasmā anuruddho tuṇhībhāvena. Atha kho sā itthī āyasmato anuruddhassa mañcakaṃ abbhantaraṃ paññapetvā alaṅkatappaṭiyattā gandhagandhinī yenāyasmā anuruddho tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ anuruddhaṃ etadavoca – ‘‘ayyo, bhante, abhirūpo dassanīyo pāsādiko, ahaṃ camhi abhirūpā dassanīyā pāsādikā. Sādhāhaṃ, bhante, ayyassa pajāpati bhaveyya’’nti. Evaṃ vutte āyasmā anuruddho tuṇhī ahosi. Dutiyampi kho…pe… tatiyampi kho sā itthī āyasmantaṃ anuruddhaṃ etadavoca – ‘‘ayyo, bhante, abhirūpo dassanīyo pāsādiko, ahañcamhi abhirūpā dassanīyā pāsādikā. Sādhu, bhante, ayyo mañceva paṭicchatu sabbañca sāpateyya’’nti. Tatiyampi kho āyasmā anuruddho tuṇhī ahosi. Atha kho sā itthī sāṭakaṃ nikkhipitvā āyasmato anuruddhassa purato caṅkamatipi tiṭṭhatipi nisīdatipi seyyampi kappeti. Atha kho āyasmā anuruddho indriyāni okkhipitvā taṃ itthiṃ neva olokesi napi ālapi. Atha kho sā itthī – ‘‘acchariyaṃ vata bho, abbhutaṃ vata bho! Bahū me manussā satenapi sahassenapi pahiṇanti. Ayaṃ pana samaṇo – mayā sāmaṃ yāciyamāno – na icchati mañceva paṭicchituṃ sabbañca sāpateyya’’nti sāṭakaṃ nivāsetvā āyasmato anuruddhassa pādesu sirasā nipatitvā āyasmantaṃ anuruddhaṃ etadavoca – ‘‘accayo maṃ, bhante, accagamā yathābālaṃ yathāmūḷhaṃ yathāakusalaṃ yāhaṃ evamakāsiṃ. Tassā me, bhante, ayyo accayaṃ accayato paṭiggaṇhātu āyatiṃ saṃvarāyā’’ti. ‘‘Taggha tvaṃ, bhagini, accayo accagamā yathābālaṃ yathāmūḷhaṃ yathāakusalaṃ yā tvaṃ evamakāsi. Yato ca kho tvaṃ, bhagini, accayaṃ accayato disvā yathādhammaṃ paṭikarosi, taṃ te mayaṃ paṭiggaṇhāma. Vuddhi hesā, bhagini, ariyassa vinaye yo accayaṃ accayato disvā yathādhammaṃ paṭikaroti āyatiñca saṃvaraṃ āpajjatī’’ti.
那一夜过后,那位妇女亲手用美味的嚼食和啖食奉侍、款待具寿阿那律,令他饱足满意。见具寿阿那律吃完并收回了手与钵,她便向他礼敬,然后坐在一边。具寿阿那律以法义开示、劝导、激励、令这位坐在一边的妇女欢喜。于是,那位妇女在得到具寿阿那律的法义开示、劝导、激励、令欢喜后,对具寿阿那律说:“太殊胜了,尊者!太殊胜了,尊者!尊者,就像把翻倒的扶正,把隐藏的揭开,给迷路者指明道路,在黑暗中举起油灯——让有眼者能看见种种形状,具寿阿那律以种种方式阐明了法义。尊者,我从今日起皈依那位世尊、皈依法、皈依比丘僧团,请尊者记得我,一位终身皈依的在家女弟子。”
Atha kho sā itthī tassā rattiyā accayena āyasmantaṃ anuruddhaṃ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappetvā sampavāretvā, āyasmantaṃ anuruddhaṃ bhuttāviṃ onītapattapāṇiṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho taṃ itthiṃ āyasmā anuruddho dhammiyā kathāya sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṃsesi. Atha kho sā itthī – āyasmatā anuruddhena dhammiyā kathāya sandassitā samādapitā samuttejitā sampahaṃsitā – āyasmantaṃ anuruddhaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bhante, abhikkantaṃ, bhante! Seyyathāpi, bhante, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya – cakkhumanto rūpāni dakkhantīti, evamevaṃ ayyena anuruddhena anekapariyāyena dhammo pakāsito. Esāhaṃ, bhante, taṃ bhagavantaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca. Upāsikaṃ maṃ ayyo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti.
随后,具寿阿那律到达舍卫城,将此事告知了诸比丘。那些少欲知足的比丘……呵责、非议、批评道:“具寿阿那律怎么能和女人同宿呢!”于是,那些比丘以种种方式呵责了具寿阿那律后,将此事禀告了世尊……“阿那律,听说你确实和女人同宿了,是真的吗?”“是真的,世尊。”佛陀呵责说……“阿那律,你怎么能和女人同宿呢!阿那律,这不能让未生信者生信……。诸比丘,现在应该这样来诵这个学处:‘
Atha kho āyasmā anuruddho sāvatthiyaṃ gantvā bhikkhūnaṃ etamatthaṃ ārocesi. Ye te bhikkhū appicchā…pe… te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘‘kathañhi nāma āyasmā anuruddho mātugāmena sahaseyyaṃ kappessatī’’ti! Atha kho te bhikkhū āyasmantaṃ anuruddhaṃ anekapariyāyena vigarahitvā bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ…pe… ‘‘saccaṃ kira tvaṃ, anuruddha, mātugāmena sahaseyyaṃ kappesī’’ti? ‘‘Saccaṃ, bhagavā’’ti . Vigarahi buddho bhagavā…pe… kathañhi nāma tvaṃ, anuruddha, mātugāmena sahaseyyaṃ kappessasi! Netaṃ, anuruddha, appasannānaṃ vā pasādāya…pe… evañca pana, bhikkhave, imaṃ sikkhāpadaṃ uddiseyyātha –
56若比丘与女人同室共宿,犯波逸提。’”
‘‘Yo pana bhikkhu mātugāmena sahaseyyaṃ kappeyya pācittiya’’nti.
57“凡……者”,是指凡是这样的、如此这般的……(中略)……“比丘”,是指……(中略)……此处所指的,正是这个意义上的比丘。
Yo panāti yo yādiso…pe… bhikkhūti…pe… ayaṃ imasmiṃ atthe adhippeto bhikkhūti.
(对“女性”的定义)‘女性’(itthī)是指人类女性,不是女夜叉,不是女饿鬼,不是雌性畜生,甚至包括当天刚出生的女婴,更不必说年纪更大的了。
Mātugāmo nāma manussitthī, na yakkhī , na petī, na tiracchānagatā; antamaso tadahujātāpi dārikā, pageva mahattarī.
“一起”的意思,就是在同一个地方。
Sahāti ekato.
“所谓卧处,是指:完全覆盖、完全遮蔽、大部分覆盖、大部分遮蔽。”
Seyyā nāma sabbacchannā, sabbaparicchannā, yebhuyyenacchannā, yebhuyyena paricchannā.
太阳下山后,如果女人已经躺下了,比丘躺下,这就犯了波逸提。如果比丘已经躺下,女人后来躺下,也犯波逸提。或者两个人同时躺下,也犯波逸提。起身以后,又反反复复躺下,每躺下一次都犯波逸提。
Seyyaṃ kappeyyāti atthaṅgate sūriye, mātugāme nipanne bhikkhu nipajjati, āpatti pācittiyassa. Bhikkhu nipanne mātugāmo nipajjati, āpatti pācittiyassa. Ubho vā nipajjanti, āpatti pācittiyassa. Uṭṭhahitvā punappunaṃ nipajjanti, āpatti pācittiyassa.
58对象是女人,心里也确定是女人,而一起过夜,犯波逸提。对象是女人,心里有疑不确定是不是女人,而一起过夜,犯波逸提。对象是女人,心里却以为不是女人,而一起过夜,也犯波逸提。
Mātugāme mātugāmasaññī sahaseyyaṃ kappeti, āpatti pācittiyassa. Mātugāme vematiko sahaseyyaṃ kappeti, āpatti pācittiyassa. Mātugāme amātugāmasaññī sahaseyyaṃ kappeti, āpatti pācittiyassa.
在半覆盖、半遮蔽的地方,犯恶作。跟女夜叉、女饿鬼、黄门,或者雌性畜生一起过夜,犯恶作。对方不是女人,心里却认为她是女人,犯恶作。对方不是女人,心里有疑,犯恶作。对方不是女人,心里也确定不是女人,这样则无犯。
Upaḍḍhacchanne upaḍḍhaparicchanne, āpatti dukkaṭassa. Yakkhiyā vā petiyā vā paṇḍakena vā tiracchānagatitthiyā vā sahaseyyaṃ kappeti, āpatti dukkaṭassa. Amātugāme mātugāmasaññī, āpatti dukkaṭassa. Amātugāme vematiko, āpatti dukkaṭassa. Amātugāme amātugāmasaññī, anāpatti.
59无犯的情况有:在完全覆盖但没有遮蔽的地方,在完全遮蔽但没有覆盖的地方,在大部分没有覆盖的地方,在大部分没有遮蔽的地方;女人躺着而比丘坐着,比丘躺着而女人坐着,或者两个人都是坐着的;还有精神失常的人,以及最初犯的人,这些都无犯。
Anāpatti sabbacchanne sabbaaparicchanne, sabbaparicchanne sabbaacchanne , yebhuyyena acchanne, yebhuyyena aparicchanne, mātugāme nipanne bhikkhu nisīdati , bhikkhu nipanne mātugāmo nisīdati, ubho vā nisīdanti, ummattakassa, ādikammikassāti.
7. 说法学处
7. Dhammadesanāsikkhāpadaṃ
60那时,佛陀世尊住在舍卫城的祇树给孤独园。当时,具寿优陀夷是舍卫城某家的常客,经常走访许多家庭。一天上午,具寿优陀夷穿好下衣,拿了钵和外衣,前往其中一个家庭。那时候,女主人正坐在房门口,媳妇妇则坐在内屋门口。具寿优陀夷走向女主人,在她近旁挨着耳朵为她说法。这时,媳妇妇心想:“这位沙门,到底是婆婆的情人呢,还是只是在跟她说话?”
Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā udāyī sāvatthiyaṃ kulūpako hoti, bahukāni kulāni upasaṅkamati. Atha kho āyasmā udāyī pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena aññataraṃ kulaṃ tenupasaṅkami. Tena kho pana samayena gharaṇī nivesanadvāre nisinnā hoti, gharasuṇhā āvasathadvāre nisinnā hoti. Atha kho āyasmā udāyī yena gharaṇī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā gharaṇiyā upakaṇṇake dhammaṃ desesi. Atha kho gharasuṇhāya etadahosi – ‘‘ki nu kho so samaṇo sassuyā jāro udāhu obhāsatī’’ti?
接着,具寿优陀夷在女主人近旁挨着耳朵说法后,又走向媳妇妇,在她近旁挨着耳朵为她说法。这时,女主人心想:“这位沙门,到底是媳妇妇的情人呢,还是只是在跟她说话?”之后,具寿优陀夷在媳妇妇近旁挨着耳朵说法后便离开了。女主人于是问媳妇妇:“喂,那个人,那位沙门对你说了什么?”“夫人,他为我说法。”“那他对夫人说了什么?”“他也为我说法。”她们俩因此恼怒、不满、责备道:“具寿优陀夷怎么能在女人近旁挨着耳朵说法呢!说法不是应该大方坦然地讲吗!”
Atha kho āyasmā udāyī gharaṇiyā upakaṇṇake dhammaṃ desetvā yena gharasuṇhā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā gharasuṇhāya upakaṇṇake dhammaṃ desesi. Atha kho gharaṇiyā etadahosi – ‘‘kiṃ nu kho so samaṇo gharasuṇhāya jāro udāhu obhāsatī’’ti ? Atha kho āyasmā udāyī gharasuṇhāya upakaṇṇake dhammaṃ desetvā pakkāmi. Atha kho gharaṇī gharasuṇhaṃ etadavoca – ‘‘he je, kiṃ te eso samaṇo avocā’’ti? ‘‘Dhammaṃ me, ayye, desesi’’. ‘‘Ayyāya pana kiṃ avocā’’ti? ‘‘Mayhampi dhammaṃ desesī’’ti. Tā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘‘kathañhi nāma ayyo udāyī mātugāmassa upakaṇṇake dhammaṃ desessati! Nanu nāma vissaṭṭhena vivaṭena dhammo desetabbo’’ti?
一些比丘听到了那些女人的恼怒、不满和责备。那些少欲知足的诸比丘也因此恼怒、不满、责备道:“具寿优陀夷怎么可以为女人说法呢!”于是,那些比丘以各种方式呵责了具寿优陀夷后,将此事禀告了世尊。世尊问道:“优陀夷,听说你真的为女人说法了?”“是真的,世尊。”佛陀世尊呵责道:“愚蠢的人,你怎么能为女人说法呢!这不能令未信者生信,也不能令已信者信心增长……”进而,诸比丘,应这样诵出此学处:
Assosuṃ kho bhikkhū tāsaṃ itthīnaṃ ujjhāyantīnaṃ khiyyantīnaṃ vipācentīnaṃ. Ye te bhikkhū appicchā…pe… te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘‘kathañhi nāma āyasmā udāyī mātugāmassa dhammaṃ desessatī’’ti! Atha kho te bhikkhū āyasmantaṃ udāyiṃ anekapariyāyena vigarahitvā bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ…pe… ‘‘saccaṃ kira tvaṃ, udāyi, mātugāmassa dhammaṃ desesī’’ti? ‘‘Saccaṃ, bhagavā’’ti. Vigarahi buddho bhagavā…pe… kathañhi nāma tvaṃ, moghapurisa, mātugāmassa dhammaṃ desessasi. Netaṃ moghapurisa, appasannānaṃ vā pasādāya…pe… evañca pana, bhikkhave, imaṃ sikkhāpadaṃ uddiseyyātha –
任何比丘,为女人说法者,犯波逸提。
‘‘Yo pana bhikkhu mātugāmassa dhammaṃ deseyya pācittiya’’nti.
就这样,世尊为诸比丘制定了这条学处。
Evañcidaṃ bhagavatā bhikkhūnaṃ sikkhāpadaṃ paññattaṃ hoti.
61后来,有一些近事女见到诸比丘后说道:“尊者,请为我们说法吧。”“姊妹,不可以为女人说法。”“尊者,那就说个五六句话吧,这样多少也能懂些法。”“姊妹,不可以为女人说法。”诸比丘因为有所顾虑,便没有说法。那些近事女恼怒、不满、责备道:“尊者怎么在我们请求下仍不肯说法呢!”一些比丘听到了那些近事女的恼怒、不满和责备,便禀告了世尊。于是,世尊以此因缘、以此事件作了法语开示后,对诸比丘说:“诸比丘,我允许你们以五六句话为女人说法。并且,诸比丘,应这样诵出此学处:
Tena kho pana samayena upāsikā bhikkhū passitvā etadavocuṃ – ‘‘iṅghāyyā dhammaṃ desethā’’ti. ‘‘Na, bhaginī, kappati mātugāmassa dhammaṃ desetu’’nti. ‘‘Iṅghāyyā chappañcavācāhi dhammaṃ desetha, sakkā ettakenapi dhammo aññātu’’nti. ‘‘Na, bhaginī, kappati mātugāmassa dhammaṃ desetu’’nti. Kukkuccāyantā na desesuṃ. Upāsikā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘‘kathañhi nāma ayyā amhehi yāciyamānā dhammaṃ na desessantī’’ti! Assosuṃ kho bhikkhū tāsaṃ upāsikānaṃ ujjhāyantīnaṃ khiyyantīnaṃ vipācentīnaṃ. Atha kho te bhikkhū bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ. Atha kho bhagavā etasmiṃ nidāne etasmiṃ pakaraṇe dhammiṃ kathaṃ katvā bhikkhū āmantesi – ‘‘anujānāmi, bhikkhave, mātugāmassa chappañcavācāhi dhammaṃ desetuṃ. Evañca pana, bhikkhave, imaṃ sikkhāpadaṃ uddiseyyātha –
任何比丘,为女人说法超过五、六句者,犯波逸提。
‘‘Yo pana bhikkhū mātugāmassa uttarichappañcavācāhi dhammaṃ deseyya, pācittiya’’nti.
就这样,世尊为诸比丘制定了这条学处。
Evañcidaṃ bhagavatā bhikkhūnaṃ sikkhāpadaṃ paññattaṃ hoti.
62那时,六群比丘心想:“世尊允许了为女人用五六句说法。”他们就找了个不懂事的男子坐在旁边,然后为女人用超过五六句说法。那些少欲的比丘……呵责、批评、指责说:“六群比丘怎么能让不懂事的男子坐在旁边,又为女人用超过五六句说法呢!”
Tena kho pana samayena chabbaggiyā bhikkhū – ‘‘bhagavatā anuññātaṃ mātugāmassa chappañcavācāhi dhammaṃ desetu’’nti te aviññuṃ purisaviggahaṃ upanisīdāpetvā mātugāmassa uttarichappañcavācāhi dhammaṃ desenti. Ye te bhikkhū appicchā…pe… te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘‘kathañhi nāma chabbaggiyā bhikkhū aviññuṃ purisaviggahaṃ upanisīdāpetvā mātugāmassa uttarichappañcavācāhi dhammaṃ desessantī’’ti!
于是,那些比丘用种种方式呵责六群比丘后,将此事禀告世尊。……“诸比丘,你们真的让不懂事的男子坐在旁边,为女人用超过五六句说法吗?”“是的,世尊。”佛陀世尊呵责道……“愚人!你们怎能让不懂事的男子坐在旁边,为女人用超过五六句说法!愚人!这不能让未生信者生信……诸比丘,现在应这样诵出此学处——”
Atha kho te bhikkhū chabbaggiye bhikkhū anekapariyāyena vigarahitvā bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ…pe… ‘‘saccaṃ kira tumhe, bhikkhave, aviññuṃ purisaviggahaṃ upanisīdāpetvā mātugāmassa uttarichappañcavācāhi dhammaṃ desethā’’ti? ‘‘Saccaṃ, bhagavā’’ti. Vigarahi buddho bhagavā…pe… kathañhi nāma tumhe, moghapurisā, aviññuṃ purisaviggahaṃ upanisīdāpetvā mātugāmassa uttarichappañcavācāhi dhammaṃ desessatha! Netaṃ, moghapurisā, appasannānaṃ vā pasādāya…pe… evañca pana, bhikkhave, imaṃ sikkhāpadaṃ uddiseyyātha –
63若比丘为女人说法超过五、六句,除非有通晓事理的男子在场,犯波逸提。
‘‘Yo pana bhikkhu mātugāmassa uttarichappañcavācāhi dhammaṃ deseyya, aññatra viññunā purisaviggahena, pācittiya’’nti.
64“凡……者”,是指凡是这样的、如此这般的……(中略)……“比丘”,是指……(中略)……此处所指的,正是这个意义上的比丘。
Yo panāti yo yādiso…pe… bhikkhūti…pe… ayaṃ imasmiṃ atthe adhippeto bhikkhūti.
“女人”:指人类女性,不是女夜叉,不是女饿鬼,不是雌性畜生。她有辨知能力,能了知善语恶语、粗恶语非粗恶语。
Mātugāmo nāma manussitthī; na yakkhī na petī na tiracchānagatā; viññū, paṭibalā subhāsitadubbhāsitaṃ duṭṭhullāduṭṭhullaṃ ājānituṃ.
“超过五六句”是指多于五六句。
Uttarichappañcavācāhīti atirekachappañcavācāhi.
“法”是指凡是佛陀所说、声闻弟子所说、仙人所说、天神所说、与义理相关、与法相关的教说。
Dhammo nāma buddhabhāsito, sāvakabhāsito, isibhāsito, devatābhāsito, atthūpasañhito, dhammūpasañhito.
“说法”是指:若以词句说法,每个词句犯一个波逸提。若以字母说法,每个字母犯一个波逸提。
Deseyyāti padena deseti, pade pade āpatti pācittiyassa. Akkharāya deseti, akkharakkharāya āpatti pācittiyassa.
但智者除外。所谓智者,指的是这样的成年男子——他有能力理解什么是善说、什么是不善说,什么是粗恶、什么是不粗恶。
Aññatra viññunā purisaviggahenāti ṭhapetvā viññuṃ purisaviggahaṃ. Viññū nāma purisaviggaho, paṭibalo hoti subhāsitadubbhāsitaṃ duṭṭhullāduṭṭhullaṃ ājānituṃ.
65认为对方是女性,对女性以超过五、六句话说法,但没有智者成年男子在场,犯波逸提。对女性心存疑惑,以超过五、六句话说法,但没有智者成年男子在场,犯波逸提。认为对方不是女性,对女性以超过五、六句话说法,但没有智者成年男子在场,也犯波逸提。
Mātugāme mātugāmasaññī uttarichappañcavācāhi dhammaṃ deseti, aññatra viññunā purisaviggahena, āpatti pācittiyassa. Mātugāme vematiko uttarichappañcavācāhi dhammaṃ deseti, aññatra viññunā purisaviggahena, āpatti pācittiyassa. Mātugāme amātugāmasaññī uttarichappañcavācāhi dhammaṃ deseti, aññatra viññunā purisaviggahena, āpatti pācittiyassa.
对母夜叉、母饿鬼、黄门,或投生为畜生道却有人类女性形态者,以超过五、六句话说法,但没有智者成年男子在场,犯恶作。对方不是女性,却认为是女性,犯恶作。对不是女性的对象心存疑惑,犯恶作。认为对方不是女性,对方也确实不是女性,则无犯。
Yakkhiyā vā petiyā vā paṇḍakassa vā tiracchānagatamanussaviggahitthiyā vā uttarichappañcavācāhi dhammaṃ deseti, aññatra viññunā purisaviggahena, āpatti dukkaṭassa. Amātugāme mātugāmasaññī, āpatti dukkaṭassa. Amātugāme vematiko, āpatti dukkaṭassa. Amātugāme amātugāmasaññī, anāpatti.
66以下情况无犯:有智者成年男子在场;以五、六句话说法;以不足五、六句话说法;起身后又重新坐下继续说法;那位女性起身后又重新坐下时,继续为她说法;对另一位女性说法;提问;被提问后回答问题;为他人宣说时,女性在一旁听到;疯癫者;最初犯戒者。
Anāpatti viññunā purisaviggahena, chappañcavācāhi dhammaṃ deseti, ūnakachappañcavācāhi dhammaṃ deseti, uṭṭhahitvā puna nisīditvā deseti, mātugāmo uṭṭhahitvā puna nisīdati tasmiṃ deseti, aññassa mātugāmassa deseti, pañhaṃ pucchati, pañhaṃ puṭṭho katheti, aññassatthāya bhaṇantaṃ mātugāmo suṇāti, ummattakassa, ādikammikassāti.