3. 教诫品·1. 教诫学处
5. 波逸提篇 · 181 段
1. 教诫学处
1. Ovādasikkhāpadaṃ
144那时,佛世尊住在舍卫城的祇树给孤独园。那个时候,上座诸比丘在教导比丘尼时,能获得衣服、饮食、坐卧具和生病所需的医药资具等利益。当时,六群比丘心里冒出了这样的念头:“朋友们,现在上座的诸比丘因为教导比丘尼,得到了衣服、饮食、坐卧具和生病所需的医药资具这些利益。来吧,朋友们,我们也可以去教诫比丘尼。”于是,六群比丘就去找到那些比丘尼,对她们说:“姊妹们,你们也来找我们吧,我们也会教导你们的。”
Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena therā bhikkhū bhikkhuniyo ovadantā lābhino honti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṃ. Atha kho chabbaggiyānaṃ bhikkhūnaṃ etadahosi – ‘‘etarahi kho, āvuso, therā bhikkhū bhikkhuniyo ovadantā lābhino honti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṃ. Handāvuso, mayampi bhikkhuniyo ovadāmā’’ti. Atha kho chabbaggiyā bhikkhū bhikkhuniyo upasaṅkamitvā etadavocuṃ – ‘‘amhepi, bhaginiyo, upasaṅkamatha; mayampi ovadissāmā’’ti.
于是,那些比丘尼就去了六群比丘那里。到了以后,她们顶礼了六群比丘,然后坐在一旁。这时,六群比丘只对比丘尼们讲了一点点佛法,就用一整天的时间闲聊世俗闲话,然后把她们打发走,说道:“走吧,姊妹们。”接着,那些比丘尼又去世尊那里。到了以后,她们顶礼了世尊,然后站在一旁。站在一旁后,世尊对她们说:“比丘尼们,教导还算成功吗?”她们回答说:“尊者,哪里谈得上教导成功呢!那些六群比丘尊者只讲了一点点佛法,然后用一整天的时间闲聊世俗闲话,就把我们打发走了。”于是,世尊便对那些比丘尼进行了佛法的开示、劝导、激励和欢喜。那些比丘尼受到世尊佛法的开示、劝导、激励和欢喜后,顶礼了世尊,右绕致敬,然后便离开了。
Atha kho tā bhikkhuniyo yena chabbaggiyā bhikkhū tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā chabbaggiye bhikkhū abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Atha kho chabbaggiyā bhikkhū bhikkhunīnaṃ parittaññeva dhammiṃ kathaṃ katvā divasaṃ tiracchānakathāya vītināmetvā uyyojesuṃ – ‘‘gacchatha, bhaginiyo’’ti. Atha kho tā bhikkhuniyo yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu. Ekamantaṃ ṭhitā kho tā bhikkhuniyo bhagavā etadavoca – ‘‘kacci, bhikkhuniyo, ovādo iddho ahosī’’ti? ‘‘Kuto, bhante, ovādo iddho bhavissati! Ayyā chabbaggiyā parittaññeva dhammiṃ kathaṃ katvā divasaṃ tiracchānakathāya vītināmetvā uyyojesu’’nti. Atha kho bhagavā tā bhikkhuniyo dhammiyā kathāya sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṃsesi . Atha kho tā bhikkhuniyo bhagavatā dhammiyā kathāya sandassitā samādapitā samuttejitā sampahaṃsitā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkamiṃsu.
随后,世尊因为这件因缘,在这个事件上,召集了比丘僧团,质问六群比丘:"诸比丘,你们当真只对比丘尼们讲一点点佛法,然后就闲聊世俗闲话一整天,把她们打发走吗?"他们回答说:"是真的,世尊。"佛陀世尊诃责了他们:……(省略部分重复诃责语句)……"你们这些愚人,怎么能只对比丘尼们讲一点点佛法,然后就闲聊世俗闲话一整天,把她们打发走呢!愚人们,这既不能让没有信心的人生起信心……(省略部分重复诃责语句)……"世尊诃责完之后,……对诸比丘说道:"诸比丘,我现在允许你们正式选任一位比丘尼教诫师。而且,诸比丘,应该这样来选任:首先,应该向一位比丘提出请求。请求之后,应该由一位聪明、有能力的比丘向僧团提出动议:
Atha kho bhagavā etasmiṃ nidāne etasmiṃ pakaraṇe bhikkhusaṅghaṃ sannipātāpetvā chabbaggiye bhikkhū paṭipucchi – ‘‘saccaṃ kira tumhe, bhikkhave, bhikkhunīnaṃ parittaññeva dhammiṃ kathaṃ katvā divasaṃ tiracchānakathāya vītināmetvā uyyojethā’’ti? ‘‘Saccaṃ, bhagavā’’ti. Vigarahi buddho bhagavā…pe… kathañhi nāma tumhe, moghapurisā, bhikkhunīnaṃ parittaññeva dhammiṃ kathaṃ katvā divasaṃ tiracchānakathāya vītināmetvā uyyojessatha! Netaṃ, moghapurisā, appasannānaṃ vā pasādāya…pe… vigarahitvā…pe… dhammiṃ kathaṃ katvā bhikkhū āmantesi – ‘‘anujānāmi, bhikkhave, bhikkhunovādakaṃ sammannituṃ. Evañca pana, bhikkhave, sammannitabbo. Paṭhamaṃ bhikkhu yācitabbo. Yācitvā byattena bhikkhunā paṭibalena saṅgho ñāpetabbo –
145“尊者,请僧团听我说。如果僧团觉得时机合适,僧团应选任某某比丘为比丘尼教诫师。这是动议。”
‘‘Suṇātu me, bhante, saṅgho. Yadi saṅghassa pattakallaṃ, saṅgho itthannāmaṃ bhikkhuṃ bhikkhunovādakaṃ sammanneyya. Esā ñatti.
“尊者,请僧团听我说。僧团正选任某某比丘为比丘尼教诫师。哪位尊者同意这位某某比丘作为比丘尼教诫师的任命,请保持沉默;哪位不同意,请说出来。”
‘‘Suṇātu me, bhante, saṅgho. Saṅgho itthannāmaṃ bhikkhuṃ bhikkhunovādakaṃ sammannati. Yassāyasmato khamati itthannāmassa bhikkhuno bhikkhunovādakassa sammuti, so tuṇhassa; yassa nakkhamati, so bhāseyya.
“我第二次讲这件事……(中略)……我第三次讲这件事:尊者,请僧团听我说。僧团选定某某比丘为比丘尼教诫者。哪位尊者同意某某比丘作为比丘尼教诫者的选定,请他沉默;哪位不同意,请他说出来。”
‘‘Dutiyampi etamatthaṃ vadāmi…pe… tatiyampi etamatthaṃ vadāmi – suṇātu me, bhante, saṅgho. Saṅgho itthannāmaṃ bhikkhuṃ bhikkhunovādakaṃ sammannati. Yassāyasmato khamati itthannāmassa bhikkhuno bhikkhunovādakassa sammuti, so tuṇhassa; yassa nakkhamati, so bhāseyya.
“某某比丘已被僧团选定为比丘尼教诫者。僧团同意这件事,所以沉默,我这样持守。”
‘‘Sammato saṅghena itthannāmo bhikkhu bhikkhunovādako. Khamati saṅghassa, tasmā tuṇhī, evametaṃ dhārayāmī’’ti.
那时,世尊以种种方式呵责六群比丘:难以护持……(中略)……“诸比丘,你们应该这样诵持这条学处——”
Atha kho bhagavā chabbaggiye bhikkhū anekapariyāyena vigarahitvā dubbharatāya…pe… evañca pana, bhikkhave, imaṃ sikkhāpadaṃ uddiseyyātha –
146若比丘未经(僧团)选任而教诫比丘尼,犯波逸提。
‘‘Yo pana bhikkhu asammato bhikkhuniyo ovadeyya pācittiya’’nti.
就这样,世尊为诸比丘制定了这条学处。
Evañcidaṃ bhagavatā bhikkhūnaṃ sikkhāpadaṃ paññattaṃ hoti.
147可是那时候,那些被选定的长老诸比丘去教导比丘尼,同样得到衣服、饮食、坐卧处、生病必需的药物资具。这时,六群比丘心里这么想:“贤友们,现在长老诸比丘被选定去教导比丘尼,同样得到衣服、饮食、坐卧处、生病必需的药物资具。来吧,贤友们,我们也到界外去,互相选定为比丘尼教诫者,然后去教导比丘尼!”于是,六群比丘到界外去,互相选定为比丘尼教诫者,然后去到比丘尼们那里,这么说道:“姊妹们,我们也是被选定的,你们也来亲近我们吧,我们也会教导你们的。”
Tena kho pana samayena therā bhikkhū sammatā bhikkhuniyo ovadantā tatheva lābhino honti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṃ. Atha kho chabbaggiyānaṃ bhikkhūnaṃ etadahosi – ‘‘etarahi kho, āvuso, therā bhikkhū sammatā bhikkhuniyo ovadantā tatheva lābhino honti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṃ. Handāvuso, mayampi nissīmaṃ gantvā aññamaññaṃ bhikkhunovādakaṃ sammannitvā bhikkhuniyo ovadāmā’’ti. Atha kho chabbaggiyā bhikkhū nissīmaṃ gantvā aññamaññaṃ bhikkhunovādakaṃ sammannitvā bhikkhuniyo upasaṅkamitvā etadavocuṃ – ‘‘mayampi, bhaginiyo, sammatā. Amhepi upasaṅkamatha. Mayampi ovadissāmā’’ti.
那时,那些比丘尼就去亲近六群比丘。到了以后,向六群比丘礼敬,坐在一边。然后,六群比丘只对比丘尼们讲了一点点法义的开示,就花了一整天说些无意义的闲话,然后打发她们:“走吧,姊妹们。”接着,那些比丘尼去亲近世尊。到了以后,向世尊礼敬,站在一边。站在一边的那些比丘尼,世尊这样对她们说:“比丘尼们,教诫圆满吗?”“世尊,教诫怎么会圆满呢?六群尊者们只讲了一点点法义的开示,就花了一整天说些无意义的闲话,然后把我们打发走了。”
Atha kho tā bhikkhuniyo yena chabbaggiyā bhikkhū tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā chabbaggiye bhikkhū abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Atha kho chabbaggiyā bhikkhū bhikkhunīnaṃ parittaññeva dhammiṃ kathaṃ katvā divasaṃ tiracchānakathāya vītināmetvā uyyojesuṃ – ‘‘gacchatha bhaginiyo’’ti. Atha kho tā bhikkhuniyo yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu. Ekamantaṃ ṭhitā kho tā bhikkhuniyo bhagavā etadavoca – ‘‘kacci, bhikkhuniyo, ovādo iddho ahosī’’ti? ‘‘Kuto, bhante, ovādo iddho bhavissati! Ayyā chabbaggiyā parittaññeva dhammiṃ kathaṃ katvā divasaṃ tiracchānakathāya vītināmetvā uyyojesu’’nti.
那时,世尊以法义开示教诫、劝导、激励、使那些比丘尼欢喜。然后,那些比丘尼被世尊以法义开示教诫、劝导、激励、使欢喜之后,向世尊礼敬,右绕之后离开了。那时,世尊以这个因缘、这件事情召集比丘僧团,审问六群比丘:“诸比丘,你们真的只讲了一点点法义开示,就花一整天说些无意义的闲话,然后把比丘尼们打发走了,这是事实吗?”“世尊,这是事实。”佛陀世尊诃责:“……愚人,你们怎么可以只对比丘尼们讲一点点法义的开示,就花一整天说些无意义的闲话,然后把她们打发走呢!愚人,这不能让没有信心的人产生信心……”呵责之后,说法开示,然后对诸比丘说:“诸比丘,我允许选定具备八种条件的比丘为比丘尼教诫者。他有戒:依巴帝摩卡防护而住,行处具足,在最微小的罪过上也看到危险,受持学习诸学处;他是多闻者:能忆持、积聚所听闻的法,那些初善、中善、后善,有意义、有文句,宣说完全圆满、完全清净梵行的法,像那样的法,他多闻、忆持、以言语熟悉、以心意考察、以见地善通达;而且,两部巴帝摩卡都详细地被他很好地掌握、很好地分辨、很好地流传、很好地裁定,包括每一条文句和细微的文句;他语言优美,表达优雅;他普遍为比丘尼们所喜爱、所悦意;他有能力教导比丘尼;他对于为了世尊而出家、穿袈裟衣的人,此前从未违犯过重法;他有二十夏或超过二十夏——诸比丘,我允许选定具备这八种条件的比丘为比丘尼教诫者。”
Atha kho bhagavā tā bhikkhuniyo dhammiyā kathāya sandassesi…pe… atha kho tā bhikkhuniyo bhagavatā dhammiyā kathāya sandassitā samādapitā samuttejitā sampahaṃsitā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkamiṃsu. Atha kho bhagavā etasmiṃ nidāne etasmiṃ pakaraṇe bhikkhusaṅghaṃ sannipātāpetvā chabbaggiye bhikkhū paṭipucchi – ‘‘saccaṃ kira tumhe, bhikkhave, bhikkhunīnaṃ parittaññeva dhammiṃ kathaṃ katvā divasaṃ tiracchānakathāya vītināmetvā uyyojethā’’ti? ‘‘Saccaṃ, bhagavā’’ti. Vigarahi buddho bhagavā…pe… kathañhi nāma tumhe, moghapurisā, bhikkhunīnaṃ parittaññeva dhammiṃ kathaṃ katvā divasaṃ tiracchānakathāya vītināmetvā uyyojessatha! Netaṃ, moghapurisā, appasannānaṃ vā pasādāya…pe… vigarahitvā…pe… dhammiṃ kathaṃ katvā bhikkhū āmantesi – ‘‘anujānāmi, bhikkhave, aṭṭhahaṅgehi samannāgataṃ bhikkhuṃ bhikkhunovādakaṃ sammannituṃ. Sīlavā hoti , pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharati ācāragocarasampanno aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu; bahussuto hoti sutadharo sutasannicayo, ye te dhammā ādikalyāṇā majjhekalyāṇā pariyosānakalyāṇā sātthaṃ sabyañjanaṃ kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ abhivadanti tathārūpāssa dhammā bahussutā honti dhātā vacasā paricitā manasā anupekkhitā diṭṭhiyā suppaṭividdhā; ubhayāni kho panassa pātimokkhāni vitthārena svāgatāni honti suvibhattāni suppavattīni suvinicchitāni suttaso anubyañjanaso; kalyāṇavāco hoti kalyāṇavākkaraṇo; yebhuyyena bhikkhunīnaṃ piyo hoti manāpo; paṭibalo hoti bhikkhuniyo ovadituṃ; na kho panetaṃ bhagavantaṃ uddissa pabbajitāya kāsāyavatthavasanāya garudhammaṃ ajjhāpannapubbo hoti; vīsativasso vā hoti atirekavīsativasso vā – anujānāmi, bhikkhave, imehi aṭṭhahaṅgehi samannāgataṃ bhikkhuṃ bhikkhunovādakaṃ sammannitu’’nti.
148“凡……者”,是指凡是这样的、如此这般的……(中略)……“比丘”,是指……(中略)……此处所指的,正是这个意义上的比丘。
Yo panāti yo yādiso…pe… bhikkhūti…pe… ayaṃ imasmiṃ atthe adhippeto bhikkhūti.
所谓“未经选任”,是指尚未通过一白三羯磨的羯磨程序获得任命。
Asammato nāma ñatticatutthena kammena asammato.
所谓“比丘尼”,是指在两个僧团都已受具足戒的人。
Bhikkhuniyo nāma ubhatosaṅghe upasampannā.
所谓“教诫”,是指他用八敬法进行教诫,犯波逸提罪。他用别的法进行教诫,犯恶作罪。他教诫只在一处僧团受具足戒的人,犯恶作罪。
Ovadeyyāti aṭṭhahi garudhammehi ovadati, āpatti pācittiyassa. Aññena dhammena ovadati, āpatti dukkaṭassa. Ekatoupasampannaṃ ovadati, āpatti dukkaṭassa.
149那位被任命的比丘应当把院落打扫干净,准备好饮用水和洗用水,铺设好座位,并带上一位同伴,然后坐下来。比丘尼们应到那里去,向那位比丘顶礼后,坐在一边。那位比丘应该这样问:“姊妹们,你们僧团和合吗?”如果她们说:“尊者,我们和合。”那么他应问:“姊妹们,八敬法在遵行吗?”如果她们说:“尊者,在遵行。”那么他应宣布:“姊妹们,这就是教诫。”如果她们说:“尊者,没有遵行。”那么就应当让她们回忆起来。 “一位已经受具足戒一百年的比丘尼,对当天才受具足戒的比丘,也应当行顶礼、起身迎接、合掌致敬、尽弟子之义务;这条法应当被尊重、被恭敬、被推崇、被供养,尽形寿不得违越。比丘尼不应在没有比丘的住处入雨安居;这条法应当被尊重、被恭敬、被推崇、被供养,尽形寿不得违越。每半个月,比丘尼应向比丘僧团期待两件事:询问布萨日期,以及前往请求教诫;这条法……(中略)……。雨安居结束后,比丘尼应当在两个僧团中,就所见、所闻、所疑三个方面进行自恣;这条法……(中略)……。犯了敬法的比丘尼,应当在两个僧团中行半月敬悦;这条法……(中略)……。一位在六法上已经学习了两年戒行的学法女,应当向两个僧团寻求受具足戒;这条法……(中略)……。比丘尼无论以任何理由,都不应辱骂、诽谤比丘;这条法……(中略)……。从今日开始,禁止比丘尼向诸比丘言语,不禁止诸比丘向比丘尼言语;这条法应当被尊重、被恭敬、被推崇、被供养,尽形寿不得违越。”
Tena sammatena bhikkhunā pariveṇaṃ sammajjitvā pānīyaṃ paribhojanīyaṃ upaṭṭhāpetvā āsanaṃ paññapetvā dutiyaṃ gahetvā nisīditabbaṃ. Bhikkhunīhi tattha gantvā taṃ bhikkhuṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīditabbaṃ. Tena bhikkhunā pucchitabbā – ‘‘samaggāttha, bhaginiyo’’ti? Sace ‘‘samaggāmhāyyā’’ti bhaṇanti, ‘‘vattanti, bhaginiyo, aṭṭha garudhammā’’ti? Sace ‘‘vattantāyyā’’ti bhaṇanti, ‘‘eso, bhaginiyo, ovādo’’ti niyyādetabbo . Sace ‘‘na vattantāyyā’’ti bhaṇanti, osāretabbā. ‘‘Vassasatūpasampannāya bhikkhuniyā tadahupasampannassa bhikkhuno abhivādanaṃ paccuṭṭhānaṃ añjalikammaṃ sāmīcikammaṃ kātabbaṃ; ayampi dhammo sakkatvā garukatvā mānetvā pūjetvā yāvajīvaṃ anatikkamanīyo. Na bhikkhuniyā abhikkhuke āvāse vassaṃ vasitabbaṃ; ayampi dhammo sakkatvā garukatvā mānetvā pūjetvā yāvajīvaṃ anatikkamanīyo. Anvaddhamāsaṃ bhikkhuniyā bhikkhusaṅghato dve dhammā paccāsīsitabbā uposathapucchakañca ovādupasaṅkamanañca, ayampi dhammo…pe… vassaṃ vuṭṭhāya bhikkhuniyā ubhatosaṅghe tīhi ṭhānehi pavāretabbaṃ diṭṭhena vā sutena vā parisaṅkāya vā; ayampi dhammo…pe… garudhammaṃ ajjhāpannāya bhikkhuniyā ubhatosaṅghe pakkhamānattaṃ caritabbaṃ; ayampi dhammo…pe… dve vassāni chasu dhammesu sikkhitasikkhāya sikkhamānāya ubhatosaṅghe upasampadā pariyesitabbā; ayampi dhammo…pe… na bhikkhuniyā kena ci pariyāyena bhikkhu akkositabbo paribhāsitabbo; ayampi dhammo…pe… ajjatagge ovaṭo bhikkhunīnaṃ bhikkhūsu vacanapatho, anovaṭo bhikkhūnaṃ bhikkhunīsu vacanapatho; ayampi dhammo sakkatvā garukatvā mānetvā pūjetvā yāvajīvaṃ anatikkamanīyo’’ti.
如果对比丘尼回答“尊者,我们和合”时,他却说别的话,犯恶作罪。如果对比丘尼回答“尊者,我们不和合”时,他却说八敬法,犯恶作罪。如果不交付教诫而说别的法,犯恶作罪。
Sace ‘‘samaggāmhāyyā’’ti bhaṇantaṃ aññaṃ dhammaṃ bhaṇati, āpatti dukkaṭassa. Sace ‘‘vaggāmhāyyā’’ti bhaṇantaṃ aṭṭha garudhamme bhaṇati, āpatti dukkaṭassa. Ovādaṃ aniyyādetvā aññaṃ dhammaṃ bhaṇati, āpatti dukkaṭassa.
150在非法羯磨中、以为是非法羯磨,对分裂的比丘尼僧团、以为是分裂的而进行教诫,犯波逸提罪。在非法羯磨中、以为是非法羯磨,对分裂的比丘尼僧团、心存疑虑而进行教诫,犯波逸提罪。在非法羯磨中、以为是非法羯磨,对分裂的比丘尼僧团、以为是和合的而进行教诫,犯波逸提罪。
Adhammakamme adhammakammasaññī vaggaṃ bhikkhunisaṅghaṃ vaggasaññī ovadati, āpatti pācittiyassa. Adhammakamme adhammakammasaññī vaggaṃ bhikkhunīsaṅghaṃ vematiko ovadati, āpatti pācittiyassa. Adhammakamme adhammakammasaññī vaggaṃ bhikkhunisaṅghaṃ samaggasaññī ovadati, āpatti pācittiyassa.
在非法羯磨中、心存疑虑,对分裂的比丘尼僧团、以为是分裂的而进行教诫,犯波逸提罪。在非法羯磨中、心存疑虑,对分裂的比丘尼僧团、心存疑虑而进行教诫,犯波逸提罪。在非法羯磨中、心存疑虑,对分裂的比丘尼僧团、以为是和合的而进行教诫,犯波逸提罪。
Adhammakamme vematiko vaggaṃ bhikkhunisaṅghaṃ vaggasaññī ovadati, āpatti pācittiyassa. Adhammakamme vematiko vaggaṃ bhikkhunisaṅghaṃ vematiko ovadati, āpatti pācittiyassa . Adhammakamme vematiko vaggaṃ bhikkhunisaṅghaṃ samaggasaññī ovadati, āpatti pācittiyassa.
在非法羯磨上,却认为它是如法羯磨——教诫一个分裂的比丘尼僧团,并且认为僧团是分裂的,犯波逸提。在非法羯磨上,却认为它是如法羯磨——教诫一个分裂的比丘尼僧团,并且对此犹豫不定,犯波逸提。在非法羯磨上,却认为它是如法羯磨——教诫一个分裂的比丘尼僧团,并且认为僧团是和合的,犯波逸提。
Adhammakamme dhammakammasaññī vaggaṃ bhikkhunisaṅghaṃ vaggasaññī ovadati, āpatti pācittiyassa. Adhammakamme dhammakammasaññī vaggaṃ bhikkhunisaṅghaṃ vematiko ovadati, āpatti pācittiyassa. Adhammakamme dhammakammasaññī vaggaṃ bhikkhunisaṅghaṃ samaggasaññī ovadati, āpatti pācittiyassa.
在非法羯磨上,也认为它是非法羯磨——教诫一个和合的比丘尼僧团,并且认为僧团是分裂的,犯波逸提。在非法羯磨上,也认为它是非法羯磨——教诫一个和合的比丘尼僧团,并且对此犹豫不定,犯波逸提。在非法羯磨上,也认为它是非法羯磨——教诫一个和合的比丘尼僧团,并且认为僧团是和合的,犯波逸提。
Adhammakamme adhammakammasaññī samaggaṃ bhikkhunisaṅghaṃ vaggasaññī ovadati, āpatti pācittiyassa. Adhammakamme adhammakammasaññī samaggaṃ bhikkhunisaṅghaṃ vematiko ovadati, āpatti pācittiyassa. Adhammakamme adhammakammasaññī samaggaṃ bhikkhunisaṅghaṃ samaggasaññī ovadati, āpatti pācittiyassa.
在非法羯磨上,对此犹豫不定——教诫一个和合的比丘尼僧团,并且认为僧团是分裂的……(中略)……犹豫不定地教诫……(中略)……认为僧团是和合地教诫,犯波逸提。
Adhammakamme vematiko samaggaṃ bhikkhunisaṅghaṃ vaggasaññī ovadati…pe… vematiko ovadati…pe… samaggasaññī ovadati, āpatti pācittiyassa.
在非法羯磨上,却认为它是如法羯磨——教诫一个和合的比丘尼僧团,并且认为僧团是分裂的……(中略)……犹豫不定地教诫……(中略)……认为僧团是和合地教诫,犯波逸提。
Adhammakamme dhammakammasaññī samaggaṃ bhikkhunisaṅghaṃ vaggasaññī ovadati…pe… vematiko ovadati…pe… samaggasaññī ovadati, āpatti pācittiyassa.
151在如法羯磨上,认为是非法羯磨,而教诫分裂的比丘尼僧团,并以为其分裂,犯恶作。于如法羯磨上,认为是非法羯磨,而教诫分裂的比丘尼僧团,并对此有疑,……(中略)……以为其和合而教诫,犯恶作。
Dhammakamme adhammakammasaññī vaggaṃ bhikkhunisaṅghaṃ vaggasaññī ovadati, āpatti dukkaṭassa. Dhammakamme adhammakammasaññī vaggaṃ bhikkhunisaṅghaṃ vematiko ovadati…pe… samaggasaññī ovadati, āpatti dukkaṭassa.
在如法羯磨上,对此犹豫不定——教诫一个分裂的比丘尼僧团,并且认为僧团是分裂的……(中略)……犹豫不定地教诫……(中略)……认为僧团是和合地教诫,犯恶作。
Dhammakamme vematiko vaggaṃ bhikkhunisaṅghaṃ vaggasaññī ovadati…pe… vematiko ovadati…pe… samaggasaññī ovadati, āpatti dukkaṭassa.
在如法羯磨上,也认为它是如法羯磨——教诫一个分裂的比丘尼僧团,并且认为僧团是分裂的……(中略)……犹豫不定地教诫……(中略)……认为僧团是和合地教诫,犯恶作。
Dhammakamme dhammakammasaññī vaggaṃ bhikkhunisaṅghaṃ vaggasaññī ovadati…pe… vematiko ovadati…pe… samaggasaññī ovadati, āpatti dukkaṭassa.
在如法羯磨上,却认为它是非法羯磨——教诫一个和合的比丘尼僧团,并且认为僧团是分裂的……(中略)……犹豫不定地教诫……(中略)……认为僧团是和合地教诫,犯恶作。
Dhammakamme adhammakammasaññī samaggaṃ bhikkhunisaṅghaṃ vaggasaññī ovadati…pe… vematiko ovadati…pe… samaggasaññī ovadati, āpatti dukkaṭassa.
对如法羯磨有疑,而教诫和合的比丘尼僧团,并以为其分裂,……(中略)……有疑而教诫,……(中略)……以为其和合而教诫,犯恶作。
Dhammakamme vematiko samaggaṃ bhikkhunisaṅghaṃ vaggasaññī ovadati…pe… vematiko ovadati…pe… samaggasaññī ovadati, āpatti dukkaṭassa.
对如法羯磨,认为是如法羯磨,而教诫和合的比丘尼僧团,并以为其分裂,犯恶作。对如法羯磨,认为是如法羯磨,而教诫和合的比丘尼僧团,并对此有疑,犯恶作。对如法羯磨,认为是如法羯磨,而教诫和合的比丘尼僧团,并以为其和合,无犯。
Dhammakamme dhammakammasaññī samaggaṃ bhikkhunisaṅghaṃ vaggasaññī ovadati, āpatti dukkaṭassa. Dhammakamme dhammakammasaññī samaggaṃ bhikkhunisaṅghaṃ vematiko ovadati, āpatti dukkaṭassa. Dhammakamme dhammakammasaññī samaggaṃ bhikkhunisaṅghaṃ samaggasaññī ovadati, anāpatti.
152无犯的情况:正在作诵出(巴帝摩卡);正在作遍问;当有人对他说“尊者,请唱和”时,他作唱和;在问问题;被问到问题时,他进行讲述;比丘尼们听到他在为别人说法;为在学尼、为沙弥尼而说;精神失常者;最初犯者。
Anāpatti uddesaṃ dento, paripucchaṃ dento, ‘‘osārehi ayyā’’ti vuccamāno, osāreti, pañhaṃ pucchati, pañhaṃ puṭṭho katheti, aññassatthāya bhaṇantaṃ bhikkhuniyo suṇanti, sikkhamānāya, sāmaṇeriyā, ummattakassa, ādikammikassāti.
2. 日没后学处
2. Atthaṅgatasikkhāpadaṃ
153那时,佛陀世尊住在舍卫城祇树给孤独园。当时,长老诸比丘正以轮流的方式教诫比丘尼。那时,轮到具寿周利槃陀伽去教诫比丘尼。比丘尼们这样议论:“今日的教诫怕是不会殊胜了。圣者周利槃陀伽,现在还是只会把那同一首自说颂反反复复地念。”于是,那些比丘尼前往具寿周利槃陀伽那里,到了之后,礼拜具寿周利槃陀伽,然后坐在一旁。坐在一旁后,具寿周利槃陀伽对那些比丘尼这样说:“姊妹们,你们和合吗?”“圣者,我们和合。”“姊妹们,八敬法在遵行吗?”“圣者,在遵行。”他宣布道:“姊妹们,这就是教诫。”然后,他就反复念诵了这首自说颂:
Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena therā bhikkhū bhikkhuniyo ovadanti pariyāyena. Tena kho pana samayena āyasmato cūḷapanthakassa pariyāyo hoti bhikkhuniyo ovadituṃ. Bhikkhuniyo evamāhaṃsu – ‘‘na dāni ajja ovādo iddho bhavissati, taññeva dāni udānaṃ ayyo cūḷapanthako punappunaṃ bhaṇissatī’’ti. Atha kho tā bhikkhuniyo yenāyasmā cūḷapanthako tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ cūḷapanthakaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho tā bhikkhuniyo āyasmā cūḷapanthako etadavoca – ‘‘samaggāttha, bhaginiyo’’ti? ‘‘Samaggāmhāyyā’’ti. ‘‘Vattanti, bhaginiyo, aṭṭha garudhammā’’ti? ‘‘Vattantāyyā’’ti. ‘‘Eso, bhaginiyo, ovādo’’ti niyyādetvā imaṃ udānaṃ punappunaṃ abhāsi –
“对于精勤于增上心、学习牟尼行处之牟尼,
这种如如不动者、平静且恒持正念之人,不会有忧伤。”
‘‘Adhicetaso appamajjato, munino monapathesu sikkhato; Sokā na bhavanti tādino, upasantassa sadā satīmato’’ti.
比丘尼们就议论道:“我们不是早就说了吗?‘今日的教诫怕是不会殊胜了。圣者周利槃陀伽,现在还是只会把那同一首自说颂反反复复地念。’”具寿周利槃陀伽听到了这些比丘尼的这番议论。于是,具寿周利槃陀伽凌空而起,在空中、在虚空里,或经行、或站立、或安坐、或卧下;或冒烟、或放光、或隐身;他不仅念诵了那首自说颂,还诵出了其他大量的佛陀教言。比丘尼们于是又议论道:“真是稀有啊!真是未曾有啊!我们以前,还真的从未经历过像圣者周利槃陀伽这样殊胜的教诫呢!”然后,具寿周利槃陀伽向比丘尼们作教诫,直至日暮之后,才让她们离开,说道:“姊妹们,你们可以走了。”
Bhikkhuniyo evamāhaṃsu – ‘‘nanu avocumhā – na dāni ajja ovādo iddho bhavissati, taññeva dāni udānaṃ ayyo cūḷapanthako punappunaṃ bhaṇissatī’’ti! Assosi kho āyasmā cūḷapanthako tāsaṃ bhikkhunīnaṃ imaṃ kathāsallāpaṃ. Atha kho āyasmā cūḷapanthako vehāsaṃ abbhuggantvā ākāse antalikkhe caṅkamatipi tiṭṭhatipi nisīdatipi seyyampi kappeti dhūmāyatipi pajjalatipi antaradhāyatipi, tañceva udānaṃ bhaṇati aññañca bahuṃ buddhavacanaṃ. Bhikkhuniyo evamāhaṃsu – ‘‘acchariyaṃ vata bho, abbhutaṃ vata bho, na vata no ito pubbe ovādo evaṃ iddho bhūtapubbo yathā ayyassa cūḷapanthakassā’’ti. Atha kho āyasmā cūḷapanthako tā bhikkhuniyo yāva samandhakārā ovaditvā uyyojesi – gacchatha bhaginiyoti.
于是,那些比丘尼因为城门关闭,只能在城外的民居过夜,天亮时才进城。人们讥嫌、批评、非议道:“这些比丘尼不是梵行者!她们在寺院和诸比丘一起住到(深夜),现在才进城!”那些比丘们听到了人们的讥嫌、批评与非议。那些少欲知足的诸比丘……他们也讥嫌、批评、非议道:“具寿周利槃陀伽怎能日落之后还教诫比丘尼呢?”……“佛陀以此因缘……问周利槃陀伽:”“周利槃陀伽,你果真在日落后教诫比丘尼了吗?”“是真的,世尊。”佛陀世尊呵责道:“……周利槃陀伽,你怎能日落后教诫比丘尼呢!痴人,这不能让未生信者生信……(中略)……诸比丘!你们应当这样诵出这条学处:
Atha kho tā bhikkhuniyo nagaradvāre thakite bahinagare vasitvā kālasseva nagaraṃ pavisanti. Manussā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘‘abrahmacāriniyo imā bhikkhuniyo; ārāme bhikkhūhi saddhiṃ vasitvā idāni nagaraṃ pavisantī’’ti. Assosuṃ kho bhikkhū tesaṃ manussānaṃ ujjhāyantānaṃ khiyyantānaṃ vipācentānaṃ. Ye te bhikkhū appicchā…pe… te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘‘kathañhi nāma āyasmā cūḷapanthako atthaṅgate sūriye bhikkhuniyo ovadissatī’’ti…pe… ‘‘saccaṃ kira tvaṃ, cūḷapanthaka, atthaṅgate sūriye bhikkhuniyo ovadasī’’ti? ‘‘Saccaṃ, bhagavā’’ti. Vigarahi buddho bhagavā…pe… kathañhi nāma tvaṃ, cūḷapanthaka, atthaṅgate sūriye bhikkhuniyo ovadissasi! Netaṃ, cūḷapanthaka, appasannānaṃ vā pasādāya…pe… evañca pana, bhikkhave, imaṃ sikkhāpadaṃ uddiseyyātha –
154比丘纵使受选任,若在日落之后教诫比丘尼,犯波逸提。
‘‘Sammatopi ce bhikkhu atthaṅgate sūriye bhikkhuniyo ovadeyya, pācittiya’’nti.
155所谓受选任者,是指经白四羯磨而选定的。
Sammato nāma ñatticatutthena kammena sammato.
在太阳落下时。
Atthaṅgate sūriyeti oggate sūriye.
所谓比丘尼,是指于二部僧中受具足戒者。
Bhikkhunī nāma ubhatosaṅghe upasampannā.
所谓“教诫”,是指:若以八敬法或其他法教诫者,犯波逸提。
Ovadeyyāti aṭṭhahi vā garudhammehi aññena vā dhammena ovadati, āpatti pācittiyassa.
156太阳落下时,想太阳已落下而教诫者,犯波逸提。太阳落下时,疑惑而教诫者,犯波逸提。太阳落下时,想太阳未落下而教诫者,犯波逸提。
Atthaṅgate atthaṅgatasaññī ovadati, āpatti pācittiyassa. Atthaṅgate vematiko ovadati, āpatti pācittiyassa. Atthaṅgate anatthaṅgatasaññī ovadati, āpatti pācittiyassa.
对只在一部僧中受具足戒者教诫,犯恶作。太阳未落时,想太阳已落而教诫者,犯恶作。太阳未落时,疑惑而教诫者,犯恶作。太阳未落时,想太阳未落而教诫者,无犯。
Ekatoupasampannāya ovadati, āpatti dukkaṭassa. Anatthaṅgate atthaṅgatasaññī, āpatti dukkaṭassa. Anatthaṅgate vematiko, āpatti dukkaṭassa. Anatthaṅgate anatthaṅgatasaññī, anāpatti.
157无犯者:诵出教诫时,提问时,被说“尊者,请诵出”而诵出时,问问题时,被问问题时解说,为他人说法时比丘尼们听到,对学法女、沙弥尼教诫,精神失常者,最初犯者。
Anāpatti uddesaṃ dento, paripucchaṃ dento, ‘‘osārehi ayyā’’ti vuccamāno, osāreti, pañhaṃ pucchati, pañhaṃ puṭṭho katheti, aññassatthāya bhaṇantaṃ bhikkhuniyo suṇanti, sikkhamānāya sāmaṇeriyā, ummattakassa, ādikammikassāti.
3. 比丘尼住所学处
3. Bhikkhunupassayasikkhāpadaṃ
158那时,佛陀世尊正住在释迦国迦毗罗卫城的榕树园。而那时,六群比丘前往比丘尼住处,教导六群比丘尼。比丘尼们对六群比丘尼这样说:“来吧,圣尼们,我们去听教导。”六群比丘尼却回答:“圣尼们,就算我们想要去听教导,六群大德们自己过来这里教导我们就行了。”比丘尼们对此讥嫌、批评、抱怨:“六群比丘怎么能前往比丘尼住处教导比丘尼呢!”于是,那些比丘尼把这件事告诉了诸比丘。那些少欲知足的诸比丘也讥嫌、批评、抱怨:“六群比丘怎么能前往比丘尼住处教导比丘尼呢?”……(省略句)“诸比丘,你们真的前往比丘尼住处教导比丘尼了吗?”“是真的,世尊。”佛陀世尊呵责他们:“愚痴的人啊,你们怎么能前往比丘尼住处教导比丘尼呢!愚痴的人啊,这既不能让没有信心的人生起信心……(省略句)那么,诸比丘,应当这样诵出此学处——
Tena samayena buddho bhagavā sakkesu viharati kapilavatthusmiṃ nigrodhārāme. Tena kho pana samayena chabbaggiyā bhikkhū bhikkhunupassayaṃ upasaṅkamitvā chabbaggiyā bhikkhuniyo ovadanti. Bhikkhuniyo chabbaggiyā bhikkhuniyo etadavocuṃ – ‘‘ethāyye, ovādaṃ gamissāmā’’ti. ‘‘Yampi mayaṃ, ayye, gaccheyyāma ovādassa kāraṇā, ayyā chabbaggiyā idheva āgantvā amhe ovadantī’’ti. Bhikkhuniyo ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘‘kathañhi nāma chabbaggiyā bhikkhū bhikkhunupassayaṃ upasaṅkamitvā bhikkhuniyo ovadissantī’’ti ! Atha kho tā bhikkhuniyo bhikkhūnaṃ etamatthaṃ ārocesuṃ. Ye te bhikkhū appicchā…pe… te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘‘kathañhi nāma chabbaggiyā bhikkhū bhikkhunupassayaṃ upasaṅkamitvā bhikkhuniyo ovadissantī’’ti…pe… ‘‘saccaṃ kira tumhe, bhikkhave , bhikkhunupassayaṃ upasaṅkamitvā bhikkhuniyo ovadathā’’ti? ‘‘Saccaṃ, bhagavā’’ti. Vigarahi buddho bhagavā…pe… kathañhi nāma tumhe, moghapurisā, bhikkhunupassayaṃ upasaṅkamitvā bhikkhuniyo ovadissatha! Netaṃ, moghapurisā, appasannānaṃ vā pasādāya…pe… evañca pana, bhikkhave, imaṃ sikkhāpadaṃ uddiseyyātha –
任何比丘,前往比丘尼的住处教诫比丘尼者,犯波逸提。
‘‘Yo pana bhikkhu bhikkhunupassayaṃ upasaṅkamitvā bhikkhuniyo ovadeyya, pācittiya’’nti.
就这样,世尊为诸比丘制定了这条学处。
Evañcidaṃ bhagavatā bhikkhūnaṃ sikkhāpadaṃ paññattaṃ hoti.
159而那时,大爱道·乔达弥生病了。上座诸比丘前往大爱道·乔达弥那里。到了以后,对大爱道·乔达弥这样说:“乔达弥,你能忍受吗?能坚持吗?”“圣尊们,我不能忍受,也坚持不了。”“那么,圣尼,请为我们说法吧。”“贤姊,这是不许可的,我们不能前往比丘尼住处为比丘尼说法。”他们因为有所顾忌而没有说法。于是,世尊在午前时分,穿好下衣,拿着钵与衣,前往大爱道·乔达弥那里。到了以后,在铺设好的座位上坐下。坐好后,世尊对大爱道·乔达弥这样说:“乔达弥,你能忍受吗?能坚持吗?”“尊者,以前上座诸比丘会来为我说法,那时我身体安适。但现在,因为‘被世尊禁止了’,诸比丘有所顾忌就不来说法了。因此我身体不安适。”于是,世尊以法义开示、劝导、激励、令大爱道·乔达弥欢喜后,从座起身离开。那时,世尊以此事为因缘,说了法义的开示后,对诸比丘说:“诸比丘,我允许你们前往比丘尼住处,教导生病的比丘尼。那么,诸比丘,应当这样诵出此学处——
Tena kho pana samayena mahāpajāpati gotamī gilānā hoti. Therā bhikkhū yena mahāpajāpati gotamī tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā mahāpajāpatiṃ gotamiṃ etadavocuṃ – ‘‘kacci te, gotami, khamanīyaṃ kacci yāpanīya’’nti? ‘‘Na me, ayyā, khamanīyaṃ na yāpanīyaṃ’’. ‘‘Iṅghayyā, dhammaṃ desethā’’ti. ‘‘Na, bhagini, kappati bhikkhunupassayaṃ upasaṅkamitvā bhikkhuniyo dhammaṃ desetu’’nti kukkuccāyantā na desesuṃ. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena mahāpajāpati gotamī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho bhagavā mahāpajāpatiṃ gotamiṃ etadavoca – ‘‘kacci te, gotami, khamanīyaṃ kacci yāpanīya’’nti ? ‘‘Pubbe me, bhante, therā bhikkhū āgantvā dhammaṃ desenti. Tena me phāsu hoti. Idāni pana – ‘‘bhagavatā paṭikkhitta’’nti, kukkuccāyantā na desenti. Tena me na phāsu hotī’’ti. Atha kho bhagavā mahāpajāpatiṃ gotamiṃ dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaṃsetvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi. Atha kho bhagavā etasmiṃ nidāne etasmiṃ pakaraṇe dhammiṃ kathaṃ katvā bhikkhū āmantesi – ‘‘anujānāmi, bhikkhave, bhikkhunupassayaṃ upasaṅkamitvā gilānaṃ bhikkhuniṃ ovadituṃ. Evañca pana, bhikkhave, imaṃ sikkhāpadaṃ uddiseyyātha –
160若比丘到比丘尼的住处去教诫比丘尼,除有因缘外,犯波逸提。此中因缘是:比丘尼生病——这是此中的因缘。
‘‘Yo pana bhikkhu bhikkhunupassayaṃ upasaṅkamitvā bhikkhuniyo ovadeyya, aññatra samayā, pācittiyaṃ . Tatthāyaṃ samayo. Gilānā hoti bhikkhunī – ayaṃ tattha samayo’’ti.
161“凡……者”,是指凡是这样的、如此这般的……(中略)……“比丘”,是指……(中略)……此处所指的,正是这个意义上的比丘。
Yo panāti yo yādiso…pe… bhikkhūti…pe… ayaṃ imasmiṃ atthe adhippeto bhikkhūti.
所谓“比丘尼住处”,是指比丘尼们哪怕只住了一夜的地方。
Bhikkhunupassayo nāma yattha bhikkhuniyo ekarattampi vasanti.
指到了那个地方。
Upasaṅkamitvāti tattha gantvā.
所谓“比丘尼”,是指在两众中受具足戒的。
Bhikkhunī nāma ubhatosaṅghe upasampannā.
所谓“教诫”,是指以八种尊重法教诫,犯波逸提罪。
Ovadeyyāti aṭṭhahi garudhammehi ovadati, āpatti pācittiyassa.
除适时之外。
Aññatra samayāti ṭhapetvā samayaṃ.
所谓“生病”,是指该比丘尼因不能前往而无法接受教诫或共住。
Gilānā nāma bhikkhunī na sakkoti ovādāya vā saṃvāsāya vā gantuṃ.
162对具足戒者有具足戒想,于非时前往比丘尼住处教诫,波逸提罪。对具足戒者心有疑虑,于非时前往比丘尼住处教诫,波逸提罪。对具足戒者作未具足戒想,于非时前往比丘尼住处教诫,波逸提罪。
Upasampannāya upasampannasaññī bhikkhunupassayaṃ upasaṅkamitvā aññatra samayā ovadati, āpatti pācittiyassa. Upasampannāya vematiko bhikkhunupassayaṃ upasaṅkamitvā aññatra samayā ovadati, āpatti pācittiyassa. Upasampannāya anupasampannasaññī bhikkhunupassayaṃ upasaṅkamitvā aññatra samayā ovadati, āpatti pācittiyassa.
以他法教诫,恶作罪。对仅一众人中受具足戒者教诫,恶作罪。对未具足戒者有具足戒想,恶作罪。对未具足戒者心有疑虑,恶作罪。对未具足戒者作未具足戒想,无犯。
Aññena dhammena ovadati, āpatti dukkaṭassa. Ekatoupasampannāya ovadati, āpatti dukkaṭassa. Anupasampannāya upasampannasaññī, āpatti dukkaṭassa . Anupasampannāya vematiko, āpatti dukkaṭassa. Anupasampannāya anupasampannasaññī, anāpatti.
163于适时无犯:授与诵本时,授与质问时,被请求说“尊者,请开示”而开示时,提问时,被问而解说时,为他人说法而比丘尼们听闻时,对在学尼、沙弥尼,对精神失常者,对最初犯者。
Anāpatti samaye, uddesaṃ dento, paripucchaṃ dento, ‘‘osārehi ayyā’’ti vuccamāno osāreti, pañhaṃ pucchati, pañhaṃ puṭṭho katheti, aññassatthāya bhaṇantaṃ bhikkhuniyo suṇanti, sikkhamānāya sāmaṇeriyā, ummattakassa, ādikammikassāti.
4. 利养学处
4. Āmisasikkhāpadaṃ
164那时,佛陀世尊住在舍卫城祇树给孤独园。当时,上座诸比丘因教诫比丘尼而获得衣服、饮食、坐卧处、病缘医药资具等利养。六群比丘这么说:“上座诸比丘并非真心尽力教诫比丘尼;上座诸比丘是为了利养才教诫比丘尼。”那些少欲的诸比丘……不满、批评、指责道:“六群比丘怎么可以这么说——‘上座诸比丘并非真心尽力教诫比丘尼;上座诸比丘是为了利养才教诫比丘尼’呢?”……“诸比丘,你们确实这么说了吗:‘上座诸比丘并非真心尽力教诫比丘尼;上座诸比丘是为了利养才教诫比丘尼’?”“是的,世尊。”佛陀世尊呵责道……“你们这些愚人,怎么可以这么说——上座诸比丘并非真心尽力教诫比丘尼;上座诸比丘是为了利养才教诫比丘尼!愚人们,这既不能使未生信者生信……诸比丘,你们应当这样诵出这条学处——
Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme . Tena kho pana samayena therā bhikkhū bhikkhuniyo ovadantā lābhino honti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṃ. Chabbaggiyā bhikkhū evaṃ vadanti – ‘‘na bahukatā therā bhikkhū bhikkhuniyo ovadituṃ; āmisahetu therā bhikkhū bhikkhuniyo ovadantī’’ti. Ye te bhikkhū appicchā…pe… te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘‘kathañhi nāma chabbaggiyā bhikkhū evaṃ vakkhanti – ‘na bahukatā therā bhikkhū bhikkhuniyo ovadituṃ; āmisahetu therā bhikkhū bhikkhuniyo ovadantī’’’ti…pe… ‘‘saccaṃ kira tumhe, bhikkhave, evaṃ vadetha – ‘na bahukatā therā bhikkhū bhikkhuniyo ovadituṃ; āmisahetu therā bhikkhū bhikkhuniyo ovadantī’’’ti? ‘‘Saccaṃ, bhagavā’’ti. Vigarahi buddho bhagavā…pe… kathañhi nāma tumhe, moghapurisā, evaṃ vakkhatha – na bahukatā therā bhikkhū bhikkhuniyo ovadituṃ; āmisahetu therā bhikkhū bhikkhuniyo ovadantīti! Netaṃ, moghapurisā, appasannānaṃ vā pasādāya…pe… evañca pana, bhikkhave, imaṃ sikkhāpadaṃ uddiseyyātha –
165若比丘这样说:“诸长老比丘是为了利养才教诫比丘尼的”,犯波逸提。
‘‘Yo pana bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘āmisahetu therā bhikkhū bhikkhuniyo ovandatī’ti, pācittiya’’nti.
166“凡……者”,是指凡是这样的、如此这般的……(中略)……“比丘”,是指……(中略)……此处所指的,正是这个意义上的比丘。
Yo panāti yo yādiso…pe… bhikkhūti…pe… ayaṃ imasmiṃ atthe adhippeto bhikkhūti.
所谓“为了利养”,是指为了衣服、为了食物、为了住所、为了病缘药资具、为了恭敬、为了尊重、为了敬意、为了礼拜、为了供养。
Āmisahetūti cīvarahetu piṇḍapātahetu senāsanahetu gilānappaccayabhesajjaparikkhārahetu sakkārahetu garukārahetu mānanahetu vandanahetu pūjanahetu.
对于由僧团认可的教导比丘尼的比丘,如果有人想非难他、想毁他名誉、想让他难堪,而这样说:‘他是为了衣服、为了食物、为了住所、为了病缘药资具、为了恭敬、为了尊重、为了供养、为了礼拜、为了敬奉而教导。’这样说者,犯波逸提。
Evaṃ vadeyyāti upasampannaṃ saṅghena sammataṃ bhikkhunovādakaṃ avaṇṇaṃ kattukāmo ayasaṃ kattukāmo maṅkukattukāmo evaṃ vadeti – ‘‘cīvarahetu piṇḍapātahetu senāsanahetu gilānappaccayabhesajjaparikkhārahetu sakkārahetu garukārahetu mānanahetu vandanahetu pūjanahetu ovadatī’’ti bhaṇati, āpatti pācittiyassa.
167在如法行事的情况下,认为‘这是如法的’而那样说,犯波逸提。在如法行事的情况下,心存犹疑而那样说,犯波逸提。在如法行事的情况下,认为‘这是非法的’而那样说,犯波逸提。
Dhammakamme dhammakammasaññī evaṃ vadeti, āpatti pācittiyassa. Dhammakamme vematiko evaṃ vadeti, āpatti pācittiyassa. Dhammakamme adhammakammasaññī evaṃ vadeti, āpatti pācittiyassa.
对于已受具足戒但未被僧团认可的教导比丘尼者,想非难他、想毁他名誉、想让他难堪,而这样说:‘他是为了衣服……为了敬奉而教导。’这样说者,犯恶作。对于未受具足戒者,无论僧团认可还是未认可他教导比丘尼,想非难他、想毁他名誉、想让他难堪,而这样说:‘他是为了衣服、为了食物、为了住所、为了病缘药资具、为了恭敬、为了尊重、为了供养、为了礼拜、为了敬奉而教导。’这样说者,犯恶作。在非法行事的情况下,认为‘这是如法的’,犯恶作;心存犹疑,犯恶作;认为‘这是非法的’,犯恶作。
Upasampannaṃ saṅghena asammataṃ bhikkhunovādakaṃ avaṇṇaṃ kattukāmo ayasaṃ kattukāmo maṅkukattukāmo evaṃ vadeti – ‘‘cīvarahetu…pe… pūjanahetu ovadatī’’ti bhaṇati, āpatti dukkaṭassa. Anupasampannaṃ saṅghena sammataṃ vā asammataṃ vā bhikkhunovādakaṃ avaṇṇaṃ kattukāmo ayasaṃ kattukāmo maṅkukattukāmo evaṃ vadeti – ‘‘cīvarahetu piṇḍapātahetu senāsanahetu gilānappaccayabhesajjaparikkhārahetu sakkārahetu garukārahetu mānanahetu vandanahetu pūjanahetu ovadatī’’ti bhaṇati, āpatti dukkaṭassa. Adhammakamme dhammakammasaññī, āpatti dukkaṭassa. Adhammakamme vematiko, āpatti dukkaṭassa. Adhammakamme adhammakammasaññī, āpatti dukkaṭassa.
168无犯的情况是:他本来就是为衣服、食物、住所、病缘药资具、恭敬、尊重、供养、礼拜、敬奉而教导,这样说时;精神失常者;最初犯戒者。
Anāpatti pakatiyā cīvarahetu piṇḍapātahetu senāsanahetu gilānappaccayabhesajjaparikkhārahetu sakkārahetu garukārahetu mānanahetu vandanahetu pūjanahetu ovadantaṃ bhaṇati, ummattakassa, ādikammikassāti.
5. 衣施学处
5. Cīvaradānasikkhāpadaṃ
169那时,世尊住在舍卫城祇树给孤独园。当时,有位比丘在舍卫城某条巷子里乞食。也有位比丘尼在那条巷子里乞食。于是,那位比丘对那位比丘尼说:‘去吧,姊妹,那边有地方在施食。’那比丘尼也说:‘去吧,尊者,那边有地方在施食。’两人因为经常见面而熟识起来。那时,僧团正在分配衣。那位比丘尼前去接受教导后,来到那位比丘跟前,顶礼并站在一旁。比丘对站在一旁的比丘尼说:‘姊妹,这是我分到的衣,你愿意接受吗?’‘愿意,尊者,我的衣服都破旧了。’
Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena aññataro bhikkhu sāvatthiyaṃ aññatarissā visikhāya piṇḍāya carati. Aññatarāpi bhikkhunī tassā visikhāya piṇḍāya carati. Atha kho so bhikkhu taṃ bhikkhuniṃ etadavoca – ‘‘gaccha, bhagini, amukasmiṃ okāse bhikkhā diyyatī’’ti. Sāpi kho evamāha – ‘‘gacchāyya, amukasmiṃ okāse bhikkhā diyyatī’’ti. Te abhiṇhadassanena sandiṭṭhā ahesuṃ. Tena kho pana samayena saṅghassa cīvaraṃ bhājīyati. Atha kho sā bhikkhunī ovādaṃ gantvā yena so bhikkhu tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ bhikkhuṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitaṃ kho taṃ bhikkhuniṃ so bhikkhu etadavoca – ‘‘ayaṃ me, bhagini, cīvarapaṭivīso ; sādiyissasī’’ti? ‘‘Āmāyya, dubbalacīvarāmhī’’ti.
当时,那位比丘把衣袍给了那位比丘尼。但他自己的衣袍却很单薄破旧。其他比丘就对他说:“贤友,你现在该为自己做件衣袍了。”于是,这位比丘就把事情的经过告诉了诸比丘。那些少欲知足的诸比丘……(中间省略)……对此感到不满,批评指责说:“比丘怎么能把衣袍给比丘尼呢?”……(中间省略)……(世尊问道:)“比丘,听说你真的把衣袍给了比丘尼,是真的吗?”他回答说:“是真的,世尊。”“那位比丘尼是你的亲属,还是非亲属?”“是非亲属,世尊。”“愚人!对非亲属,你既不知道什么是合适、什么是不合适,也不知道什么是有、什么是无。愚人!你怎么能把衣袍给非亲属的比丘尼呢!愚人!这既不能让未生信者生信……(中间省略)……诸比丘,你们应当这样诵此学处——”
Atha kho so bhikkhu tassā bhikkhuniyā cīvaraṃ adāsi. Sopi kho bhikkhu dubbalacīvaro hoti. Bhikkhū taṃ bhikkhuṃ etadavocuṃ – ‘‘karohi dāni te, āvuso, cīvara’’nti . Atha kho so bhikkhu bhikkhūnaṃ etamatthaṃ ārocesi. Ye te bhikkhū appicchā…pe… te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘‘kathañhi nāma bhikkhu bhikkhuniyā cīvaraṃ dassatī’’ti…pe… ‘‘saccaṃ kira tvaṃ, bhikkhu, bhikkhuniyā cīvaraṃ adāsī’’ti? ‘‘Saccaṃ, bhagavā’’ti. ‘‘Ñātikā te , bhikkhu, aññātikā’’ti? ‘‘Aññātikā, bhagavā’’ti. ‘‘Aññātako, moghapurisa, aññātikāya na jānāti patirūpaṃ vā appatirūpaṃ vā santaṃ vā asantaṃ vā. Kathañhi nāma tvaṃ, moghapurisa, aññātikāya bhikkhuniyā cīvaraṃ dassasi! Netaṃ, moghapurisa, appasannānaṃ vā pasādāya…pe… evañca pana, bhikkhave, imaṃ sikkhāpadaṃ uddiseyyātha –
任何比丘,把衣给与非亲属的比丘尼,犯波逸提。
‘‘Yo pana bhikkhu aññātikāya bhikkhuniyā cīvaraṃ dadeyya, pācittiya’’nti.
就这样,世尊为诸比丘制定了这条学处。
Evañcidaṃ bhagavatā bhikkhūnaṃ sikkhāpadaṃ paññattaṃ hoti.
170恰在那时,诸比丘因为有所忌讳,不肯给比丘尼们交换衣袍。比丘尼们就感到不满,批评指责说:“圣尊们怎么能不给我们交换衣袍呢!”诸比丘听到了这些比丘尼不满、批评和指责的声音。于是,这些比丘就把这件事禀告了世尊。当时,世尊以此因缘、以此事件为诸比丘作了一场法的开示,然后对诸比丘说:“诸比丘,我准许你们把交换衣袍给这五种人:比丘、比丘尼、在学尼、沙弥、沙弥尼。诸比丘,我准许你们给这五种人交换衣袍。诸比丘,你们应当这样诵此学处——”
Tena kho pana samayena bhikkhū kukkuccāyantā bhikkhunīnaṃ pārivattakaṃ cīvaraṃ na denti. Bhikkhuniyo ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘‘kathañhi nāma ayyā amhākaṃ pārivattakaṃ cīvaraṃ na dassantī’’ti! Assosuṃ kho bhikkhū tāsaṃ bhikkhunīnaṃ ujjhāyantīnaṃ khiyyantīnaṃ vipācentīnaṃ. Atha kho te bhikkhū bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ. Atha kho bhagavā etasmiṃ nidāne etasmiṃ pakaraṇe dhammiṃ kathaṃ katvā bhikkhū āmantesi – ‘‘anujānāmi, bhikkhave, pañcannaṃ pārivattakaṃ dātuṃ. Bhikkhussa, bhikkhuniyā, sikkhamānāya, sāmaṇerassa, sāmaṇeriyā – anujānāmi, bhikkhave, imesaṃ pañcannaṃ pārivattakaṃ dātuṃ. Evañca pana, bhikkhave, imaṃ sikkhāpadaṃ uddiseyyātha –
171若比丘把衣给与非亲属的比丘尼,除了交换之外,犯波逸提。
‘‘Yo pana bhikkhu aññātikāya bhikkhuniyā cīvaraṃ dadeyya, aññatra pārivattakā, pācittiya’’nti.
172“凡……者”,是指凡是这样的、如此这般的……(中略)……“比丘”,是指……(中略)……此处所指的,正是这个意义上的比丘。
Yo panāti yo yādiso…pe… bhikkhūti…pe… ayaṃ imasmiṃ atthe adhippeto bhikkhūti.
所谓“非亲属”,指的是从母亲这边或父亲这边追溯,直到第七代祖父辈,都没有任何血缘关联的人。
Aññātikā nāma mātito vā pitito vā yāva sattamā pitāmahayugā asambaddhā.
所谓“比丘尼”,指的是在比丘和比丘尼两部僧团中都已受具足戒的人。
Bhikkhunī nāma ubhatosaṅghe upasampannā.
所谓衣,是指六种衣中的某一种衣,属于可以净施的最后一种。
Cīvaraṃ nāma channaṃ cīvarānaṃ aññataraṃ cīvaraṃ vikappanupagaṃ pacchimaṃ .
除了替换交换之外,以其他方式给予的,犯波逸提。
Aññatra pārivattakāti ṭhapetvā pārivattakaṃ deti, āpatti pācittiyassa.
173对非亲族的比丘尼,心存非亲族想而给予衣服,除了替换交换之外,犯波逸提。对非亲族的比丘尼,心存疑虑而给予衣服,除了替换交换之外,犯波逸提。对非亲族的比丘尼,心存亲族想而给予衣服,除了替换交换之外,犯波逸提。
Aññātikāya aññātikasaññī cīvaraṃ deti, aññatra pārivattakā, āpatti pācittiyassa. Aññātikāya vematiko cīvaraṃ deti, aññatra pārivattakā, āpatti pācittiyassa. Aññātikāya ñātikasaññī cīvaraṃ deti, aññatra pārivattakā, āpatti pācittiyassa.
给一位单方受具足戒的比丘尼衣服,除了替换交换之外,犯恶作。对亲族的比丘尼,心存非亲族想,犯恶作。对亲族的比丘尼,心存疑虑,犯恶作。对亲族的比丘尼,心存亲族想,无犯。
Ekato upasampannāya cīvaraṃ deti, aññatra pārivattakā, āpatti dukkaṭassa. Ñātikāya aññātikasaññī, āpatti dukkaṭassa. Ñātikāya vematiko, āpatti dukkaṭassa. Ñātikāya ñātikasaññī, anāpatti.
174无犯的情况是:对亲族的比丘尼;以小的换大的或以大的换小的进行替换交换;比丘尼基于信赖而拿取;暂时性地拿取;给予衣服之外的其他资具;对在学法女;对沙弥尼;对精神失常者;对最初犯者。
Anāpatti ñātikāya, pārivattakaṃ parittena vā vipulaṃ, vipulena vā parittaṃ, bhikkhunī vissāsaṃ gaṇhāti, tāvakālikaṃ gaṇhāti, cīvaraṃ ṭhapetvā aññaṃ parikkhāraṃ deti, sikkhamānāya, sāmaṇeriyā, ummattakassa, ādikammikassāti.
6. 衣缝学处
6. Cīvarasibbanasikkhāpadaṃ
175那时,佛陀世尊住在舍卫城祇树给孤独园。那时,具寿优陀夷擅长做衣服。有一位比丘尼去到具寿优陀夷那里,到了之后对具寿优陀夷说:‘尊者,请您帮我缝衣服吧。’于是,具寿优陀夷为那位比丘尼缝了衣服,染成漂亮的颜色,做得非常精致,然后在衣服中间画上了交媾图,折叠好放在一边。然后那位比丘尼又来到具寿优陀夷那里,到了之后对具寿优陀夷说:‘尊者,那件衣服在哪里呢?’‘喂,姊妹,你把这件衣服就这样叠着带回去收好,等到比丘尼僧团来接受教诫时,你再穿上这件衣服,跟在比丘尼僧团的后面走。’于是那位比丘尼就这样叠着带回去收好,等到比丘尼僧团来接受教诫时,她就穿上那件衣服,跟在比丘尼僧团的后面走。人们讥嫌、批评、指责说:‘这些比丘尼真是残废、无赖、无耻,竟然在衣服上画交媾图!’
Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā udāyī paṭṭo hoti cīvarakammaṃ kātuṃ. Aññatarā bhikkhunī yenāyasmā udāyī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ udāyiṃ etadavoca – ‘‘sādhu me, bhante, ayyo cīvaraṃ sibbatū’’ti. Atha kho āyasmā udāyī tassā bhikkhuniyā cīvaraṃ sibbitvā surattaṃ suparikammakataṃ katvā majjhe paṭibhānacittaṃ vuṭṭhāpetvā saṃharitvā nikkhipi. Atha kho sā bhikkhunī yenāyasmā udāyī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ udāyiṃ etadavoca – ‘‘kahaṃ taṃ, bhante, cīvara’’nti? ‘‘Handa, bhagini , imaṃ cīvaraṃ yathāsaṃhaṭaṃ haritvā nikkhipitvā yadā bhikkhunisaṅgho ovādaṃ āgacchati tadā imaṃ cīvaraṃ pārupitvā bhikkhunisaṅghassa piṭṭhito piṭṭhito āgacchā’’ti. Atha kho sā bhikkhunī taṃ cīvaraṃ yathāsaṃhaṭaṃ haritvā nikkhipitvā yadā bhikkhunisaṅgho ovādaṃ āgacchati tadā taṃ cīvaraṃ pārupitvā bhikkhunisaṅghassa piṭṭhito piṭṭhito āgacchati. Manussā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘‘yāva chinnikā imā bhikkhuniyo dhuttikā ahirikāyo, yatra hi nāma cīvare paṭibhānacittaṃ vuṭṭhāpessantī’’ti!
比丘尼们问:“这是谁做的?”“是具寿优陀夷。”“即使是那些残废、无赖、无耻的人,这种东西对他们都不合适,更何况是具寿优陀夷呢!”于是那些比丘尼把这件事告诉了诸比丘。那些少欲的诸比丘……讥嫌、批评、指责说:“具寿优陀夷怎么可以为比丘尼缝衣服呢?”……“优陀夷,你真的为比丘尼缝衣服了吗?”“是的,世尊。”“优陀夷,她是你的亲族,还是非亲族?”“非亲族,世尊。”“愚痴人,非亲族的男子,对非亲族的女性不知晓什么是适当、什么是不适当,什么是端庄、什么是不端庄。愚痴人,你怎么能为非亲族的比丘尼缝衣服呢!愚痴人,这不能令未生信者生信……诸比丘,应当这样诵此学处——
Bhikkhuniyo evamāhaṃsu – ‘‘kassidaṃ kamma’’nti? ‘‘Ayyassa udāyissā’’ti. ‘‘Yepi te chinnakā dhuttakā ahirikā tesampi evarūpaṃ na sobheyya, kiṃ pana ayyassa udāyissā’’ti! Atha kho tā bhikkhuniyo bhikkhūnaṃ etamatthaṃ ārocesuṃ. Ye te bhikkhū appicchā…pe… te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘‘kathañhi nāma āyasmā udāyī bhikkhuniyā cīvaraṃ sibbissatī’’ti…pe… saccaṃ kira tvaṃ, udāyi, bhikkhuniyā cīvaraṃ sibbasī’’ti? ‘‘Saccaṃ, bhagavā’’ti. ‘‘Ñātikā te, udāyi, aññātikā’’ti? ‘‘Aññātikā, bhagavā’’ti. ‘‘Aññātako, moghapurisa, aññātikāya na jānāti patirūpaṃ vā appatirūpaṃ vā pāsādikaṃ vā apāsādikaṃ vā. Kathañhi nāma tvaṃ, moghapurisa, aññātikāya bhikkhuniyā cīvaraṃ sibbissasi! Netaṃ, moghapurisa, appasannānaṃ vā pasādāya…pe… evañca pana, bhikkhave, imaṃ sikkhāpadaṃ uddiseyyātha –
176若比丘为非亲属的比丘尼缝衣(或令人缝),犯波逸提。”
‘‘Yo pana bhikkhu aññātikāya bhikkhuniyā cīvaraṃ sibbeyya vā sibbāpeyya vā, pācittiya’’nti.
177“凡……者”,是指凡是这样的、如此这般的……(中略)……“比丘”,是指……(中略)……此处所指的,正是这个意义上的比丘。
Yo panāti yo yādiso…pe… bhikkhūti…pe… ayaṃ imasmiṃ atthe adhippeto bhikkhūti.
所谓“非亲属”:指从母亲这边或父亲这边往上追溯,直到第七代祖父辈,都没有亲属关系。
Aññātikā nāma mātito vā pitito vā yāva sattamā pitāmahayugā asambaddhā.
所谓比丘尼,是指在双方僧团中都受了具足戒的比丘尼。
Bhikkhunī nāma ubhatosaṅghe upasampannā.
所谓“衣”,是指六种衣中的一种衣。
Cīvaraṃ nāma channaṃ cīvarānaṃ aññataraṃ cīvaraṃ.
所谓“缝”,是指:如果他亲自缝制,每缝一针,就犯一个波逸提。
Sibbeyyāti sayaṃ sibbati ārāpathe ārāpathe āpatti pācittiyassa.
所谓“令人缝”,是指:如果他指使别人缝制,犯波逸提。被指使一次,即使缝了很多针,也犯一个波逸提。
Sibbāpeyyāti aññaṃ āṇāpeti, āpatti pācittiyassa. Sakiṃ āṇatto bahukampi sibbati, āpatti pācittiyassa.
178对非亲好比丘尼,心里知道是非亲好,而亲自缝衣或指使别人缝衣,犯波逸提。对非亲好比丘尼,心里有疑虑,而亲自缝衣或指使别人缝衣,犯波逸提。对非亲好比丘尼,心里误认为是亲好,而亲自缝衣或指使别人缝衣,犯波逸提。
Aññātikāya aññātikasaññī cīvaraṃ sibbati vā sibbāpeti vā, āpatti pācittiyassa. Aññātikāya vematiko cīvaraṃ sibbati vā sibbāpeti vā, āpatti pācittiyassa. Aññātikāya ñātikasaññī cīvaraṃ sibbati vā sibbāpeti vā, āpatti pācittiyassa.
为仅在一边僧团受具足戒的女人缝衣或指使别人缝衣,犯恶作。对亲好比丘尼,心里认为是非亲好,犯恶作。对亲好比丘尼,心里有疑虑,犯恶作。对亲好比丘尼,心里知道是亲好,无犯。
Ekatoupasampannāya cīvaraṃ sibbati vā sibbāpeti vā, āpatti dukkaṭassa. Ñātikāya aññātikasaññī, āpatti dukkaṭassa. Ñātikāya vematiko, āpatti dukkaṭassa. Ñātikāya ñātikasaññī, anāpatti.
179以下情况无犯:为亲属;缝制或令人缝制袈裟以外的其他资具;为在学尼;为沙弥尼;精神失常者;最初犯行者。
Anāpatti ñātikāya, cīvaraṃ ṭhapetvā aññaṃ parikkhāraṃ sibbati vā sibbāpeti vā, sikkhamānāya, sāmaṇeriyā, ummattakassa, ādikammikassāti.
7. 预约学处
7. Saṃvidhānasikkhāpadaṃ
180那时,佛陀世尊住在舍卫城祇树给孤独园。那时,六群比丘与比丘尼们约好,同行一条远路。人们讥嫌、批评、指责道:“就像我们这些有妻子的人一起游逛一样,这些释迦子沙门也与比丘尼们约好一起游逛!”那些比丘们听到了那些人的讥嫌、批评、指责。那些少欲的诸比丘……讥嫌、批评、指责道:“六群比丘怎么可以与比丘尼们约好,同行一条远路呢?”……“诸比丘,你们真的与比丘尼们约好,同行一条远路吗?”“是真的,世尊。”佛陀世尊呵责道……“你们这些愚人,怎么可以与比丘尼们约好,同行一条远路呢!愚人们,这不能让未生信者生信……诸比丘,你们应当这样诵此学处:
Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena chabbaggiyā bhikkhū bhikkhunīhi saddhiṃ saṃvidhāya ekaddhānamaggaṃ paṭipajjanti. Manussā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘‘yatheva mayaṃ sapajāpatikā āhiṇḍāma, evamevime samaṇā sakyaputtiyā bhikkhunīhi saddhiṃ saṃvidhāya āhiṇḍantī’’ti! Assosuṃ kho bhikkhū tesaṃ manussānaṃ ujjhāyantānaṃ khiyyantānaṃ vipācentānaṃ. Ye te bhikkhū appicchā…pe… te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘‘kathañhi nāma chabbaggiyā bhikkhū bhikkhunīhi saddhiṃ saṃvidhāya ekaddhānamaggaṃ paṭipajjissantī’’ti…pe… ‘‘saccaṃ kira tumhe, bhikkhave, bhikkhunīhi saddhiṃ saṃvidhāya ekaddhānamaggaṃ paṭipajjathā’’ti? ‘‘Saccaṃ, bhagavā’’ti. Vigarahi buddho bhagavā…pe… kathañhi nāma tumhe, moghapurisā, bhikkhunīhi saddhiṃ saṃvidhāya ekaddhānamaggaṃ paṭipajjissatha! Netaṃ, moghapurisā, appasannānaṃ vā pasādāya…pe… evañca pana, bhikkhave, imaṃ sikkhāpadaṃ uddiseyyātha.
任何比丘,与比丘尼相约同行远路者,即使只是到邻近的村庄,犯波逸提。
‘‘Yo pana bhikkhu bhikkhuniyā saddhiṃ saṃvidhāya ekaddhānamaggaṃ paṭipajjeyya, antamaso gāmantarampi, pācittiya’’nti.
就这样,世尊为诸比丘制定了这条学处。
Evañcidaṃ bhagavatā bhikkhūnaṃ sikkhāpadaṃ paññattaṃ hoti.
181那时,众多比丘与比丘尼们正走在从娑鸡多前往舍卫城的远路上。那时,那些比丘尼对诸比丘这样说:“我们也想和圣尊们一起走。”诸比丘说:“姊妹,不可以与比丘尼约好同行一条远路。你们要么先走,要么我们走。”比丘尼们说:“圣尊们是上等人士。还是请圣尊们先走吧。”于是,那些比丘尼在后面走,在半路上遇到了强盗,被抢劫和侵犯。那些比丘尼到了舍卫城后,把这件事禀告了比丘尼们。比丘尼们把这件事禀告了诸比丘。诸比丘把这件事禀告了世尊。于是,世尊以此因缘、以此事件,作了法语开示后,对诸比丘说:“诸比丘,我允许在视为有危险、有恐怖、需结队而行的道路上,与比丘尼约好同行一条远路。诸比丘,你们应当这样诵此学处:
Tena kho pana samayena sambahulā bhikkhū ca bhikkhuniyo ca sāketā sāvatthiṃ addhānamaggappaṭipannā honti. Atha kho tā bhikkhuniyo te bhikkhū etadavocuṃ – ‘‘mayampi ayyehi saddhiṃ gamissāmā’’ti. ‘‘Na, bhaginī, kappati bhikkhuniyā saddhiṃ saṃvidhāya ekaddhānamaggaṃ paṭipajjituṃ. Tumhe vā paṭhamaṃ gacchatha mayaṃ vā gamissāmā’’ti. ‘‘Ayyā, bhante, aggapurisā. Ayyāva paṭhamaṃ gacchantū’’ti. Atha kho tāsaṃ bhikkhunīnaṃ pacchā gacchantīnaṃ antarāmagge corā acchindiṃsu ca dūsesuñca. Atha kho tā bhikkhuniyo sāvatthiṃ gantvā bhikkhunīnaṃ etamatthaṃ ārocesuṃ. Bhikkhuniyo bhikkhūnaṃ etamatthaṃ ārocesuṃ. Bhikkhū bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ. Atha kho bhagavā etasmiṃ nidāne etasmiṃ pakaraṇe dhammiṃ kathaṃ katvā bhikkhū āmantesi – ‘‘anujānāmi, bhikkhave, satthagamanīye magge sāsaṅkasammate sappaṭibhaye bhikkhuniyā saddhiṃ saṃvidhāya ekaddhānamaggaṃ paṭipajjituṃ. Evañca pana, bhikkhave, imaṃ sikkhāpadaṃ uddiseyyātha –
182任何比丘,与比丘尼相约同行远路者,即使只是到邻近的村庄,除适当因缘外,犯波逸提。此处之因缘为:那条路须结伴而行、被认为有危难、有恐怖,此即此处之因缘。
‘‘Yo pana bhikkhu bhikkhuniyā saddhiṃ saṃvidhāya ekaddhānamaggaṃ paṭipajjeyya, antamaso gāmantarampi, aññatra samayā, pācittiyaṃ. Tatthāyaṃ samayo. Satthagamanīyo hoti maggo sāsaṅkasammato sappaṭibhayo – ayaṃ tattha samayo’’ti.
183“凡……者”,是指凡是这样的、如此这般的……(中略)……“比丘”,是指……(中略)……此处所指的,正是这个意义上的比丘。
Yo panāti yo yādiso…pe… bhikkhūti…pe… ayaṃ imasmiṃ atthe adhippeto bhikkhūti.
名为在两个僧团中受具足戒者。
Bhikkhunī nāma ubhatosaṅghe upasampannā.
(这就是)“一起”的意思。
Saddhinti ekato.
所谓约定,即像这样说:“我们走吧,姊妹;我们走吧,圣者;我们走吧,圣者;我们走吧,姊妹;今日、明天或后天我们一起走吧。”这样约定者,犯恶作。
Saṃvidhāyāti – ‘‘gacchāma, bhagini, gacchāmāyya; gacchāmāyya, gacchāma, bhagini; ajja vā hiyyo vā pare vā gacchāmā’’ti saṃvidahati, āpatti dukkaṭassa.
在公鸡能飞越的村庄范围内,每越过一村之间又一村之间,犯波逸提。在没有村的旷野中,每半由旬又半由旬,犯波逸提。
Antamaso gāmantarampīti kukkuṭasampāte gāme, gāmantare gāmantare āpatti pācittiyassa. Agāmake araññe, addhayojane addhayojane āpatti pācittiyassa.
除非有适当的因缘。
Aññatra samayāti ṭhapetvā samayaṃ.
所谓需随商队而行的路,是指没有商队便无法通行。
Satthagamanīyo nāma maggo na sakkā hoti vinā satthena gantuṃ.
所谓“被认为有危险”,是指在那条路上,可见盗贼驻扎之处,可见他们吃喝之处,可见他们站立之处,可见他们坐下之处,可见他们躺卧之处。
Sāsaṅkaṃ nāma tasmiṃ magge corānaṃ niviṭṭhokāso dissati, bhuttokāso dissati, ṭhitokāso dissati, nisinnokāso dissati, nipannokāso dissati.
在那条路上,可见有人被贼杀害,有人被贼掠夺,有人被贼殴打。应从有恐怖处走到无恐怖处,显示已无恐怖后,再遣她们离开,说:“姊妹们,走吧。”
Sappaṭibhayaṃ nāma tasmiṃ magge corehi manussā hatā dissanti, viluttā dissanti, ākoṭitā dissanti, sappaṭibhayaṃ gantvā appaṭibhayaṃ dassetvā uyyojetabbā – ‘‘gacchatha bhaginiyo’’ti.
184若已作了约定,且他确实知道已约定,然后走上同一条道路,哪怕只经过一村之隔,除非有适当的因缘,犯波逸提。若已作了约定,而他心有疑惑,走上同一条道路,哪怕只经过一村之隔,除非因缘,犯波逸提。若已作了约定,但他认为没有约定,走上同一条道路,哪怕只经过一村之隔,除非因缘,犯波逸提。
Saṃvidahite saṃvidahitasaññī ekaddhānamaggaṃ paṭipajjati, antamaso gāmantarampi, aññatra samayā, āpatti pācittiyassa. Saṃvidahite vematiko ekaddhānamaggaṃ paṭipajjati, antamaso gāmantarampi, aññatra samayā, āpatti pācittiyassa. Saṃvidahite, asaṃvidahitasaññī ekaddhānamaggaṃ paṭipajjati, antamaso gāmantarampi, aññatra samayā, āpatti pācittiyassa.
比丘事先约定而比丘尼未事先约定,犯恶作。未事先约定而以为事先约定,犯恶作。未事先约定而心有疑惑,犯恶作。未事先约定而知道未事先约定,无犯。
Bhikkhu saṃvidahati bhikkhunī na saṃvidahati, āpatti dukkaṭassa. Asaṃvidahite saṃvidahitasaññī, āpatti dukkaṭassa. Asaṃvidahite vematiko, āpatti dukkaṭassa. Asaṃvidahite asaṃvidahitasaññī, anāpatti.
185无犯的情况:在适当的时机、未事先约定而走、比丘尼事先约定而比丘未事先约定、因意外情况而同行、遭遇危难时、精神失常者、最初的犯行者。
Anāpatti samaye, asaṃvidahitvā gacchati, bhikkhunī saṃvidahati , bhikkhu na saṃvidahati, visaṅketena gacchanti, āpadāsu, ummattakassa, ādikammikassāti.
8. 船乘学处
8. Nāvābhiruhanasikkhāpadaṃ
186那时,佛陀世尊住在舍卫城祇树给孤独园。当时,六群比丘与比丘尼们事先约定,共乘同一条船。人们对此讥嫌、批评、非议说:“就像我们这些带着妻子的人在船上玩乐一样,这些释迦子沙门也和比丘尼们事先约好,在船上玩乐!”那些比丘听到了那些人们的讥嫌、批评和非议。那些少欲知足的诸比丘也对此讥嫌、批评、非议说:“六群比丘怎么能和比丘尼们事先约定,共乘同一条船呢?”……世尊问:“诸比丘,听说你们真的和比丘尼们事先约定,共乘同一条船了吗?”“是真的,世尊。”佛陀世尊呵责他们说:“你们这些愚痴人,怎么能和比丘尼们事先约定,共乘同一条船呢!愚痴人啊,这既不能让未生信者生信……诸比丘,应当这样诵此学处——
Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena chabbaggiyā bhikkhū bhikkhunīhi saddhiṃ saṃvidhāya ekaṃ nāvaṃ abhiruhanti. Manussā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘‘yatheva mayaṃ sapajāpatikā nāvāya kīḷāma, evamevime samaṇā sakyaputtiyā bhikkhunīhi saddhiṃ saṃvidhāya nāvāya kīḷantī’’ti! Assosuṃ kho bhikkhū tesaṃ manussānaṃ ujjhāyantānaṃ khiyyantānaṃ vipācentānaṃ. Ye te bhikkhū appicchā…pe… te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘‘kathañhi nāma chabbaggiyā bhikkhū bhikkhunīhi saddhiṃ saṃvidhāya ekaṃ nāvaṃ abhiruhissantī’’ti…pe… ‘‘saccaṃ kira tumhe, bhikkhave, bhikkhunīhi saddhiṃ saṃvidhāya ekaṃ nāvaṃ abhiruhathā’’ti? ‘‘Saccaṃ, bhagavā’’ti. Vigarahi buddho bhagavā…pe… kathañhi nāma tumhe, moghapurisā, bhikkhunīhi saddhiṃ saṃvidhāya ekaṃ nāvaṃ abhiruhissatha! Netaṃ, moghapurisā, appasannānaṃ vā pasādāya…pe… evañca pana, bhikkhave, imaṃ sikkhāpadaṃ uddiseyyātha –
任何比丘,与比丘尼相约后,同乘一条船往上游或下游者,犯波逸提。
‘‘Yo pana bhikkhu bhikkhuniyā saddhiṃ saṃvidhāya ekaṃ nāvaṃ abhiruheyya, uddhaṃgāminiṃ vā adhogāminiṃ vā, pācittiya’’nti.
就这样,世尊为诸比丘制定了这条学处。
Evañcidaṃ bhagavatā bhikkhūnaṃ sikkhāpadaṃ paññattaṃ hoti.
187那时,有许多比丘和比丘尼从娑鸡多城出发,走在前往舍卫城的路上。途中必须渡过一条河。于是,那些比丘尼对诸比丘说:“尊者,我们也想和您们一起渡河。”诸比丘回答:“姊妹,和比丘尼事先约定共乘一条船是不许可的。要么你们先渡,要么我们先渡。”“尊者们,您们是人中最尊贵者,请您们先渡吧。”于是,诸比丘先渡了。随后渡河的那些比丘尼,被强盗抢掠并侮辱了。那些比丘尼到了舍卫城后,将这件事禀告了比丘尼们。比丘尼们将这件事告诉了诸比丘。诸比丘将这件事禀告了世尊。于是,世尊以此因缘、以此事件,作法说后,对诸比丘说:“诸比丘,我允许和比丘尼事先约定,共乘同一条船横渡。诸比丘,应当这样诵此学处——
Tena kho pana samayena sambahulā bhikkhū ca bhikkhuniyo ca sāketā sāvatthiṃ addhānamaggappaṭipannā honti. Antarāmagge nadī taritabbā hoti. Atha kho tā bhikkhuniyo te bhikkhū etadavocuṃ – ‘‘mayampi ayyehi saddhiṃ uttarissāmā’’ti. ‘‘Na, bhaginī, kappati bhikkhuniyā saddhiṃ saṃvidhāya ekaṃ nāvaṃ abhiruhituṃ; tumhe vā paṭhamaṃ uttaratha mayaṃ vā uttarissāmā’’ti . ‘‘Ayyā, bhante, aggapurisā. Ayyāva paṭhamaṃ uttarantū’’ti. Atha kho tāsaṃ bhikkhunīnaṃ pacchā uttarantīnaṃ corā acchindiṃsu ca dūsesuñca . Atha kho tā bhikkhuniyo sāvatthiṃ gantvā bhikkhunīnaṃ etamatthaṃ ārocesuṃ. Bhikkhuniyo bhikkhūnaṃ etamatthaṃ ārocesuṃ. Bhikkhū bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ. Atha kho bhagavā etasmiṃ nidāne etasmiṃ pakaraṇe dhammiṃ kathaṃ katvā bhikkhū āmantesi – ‘‘anujānāmi, bhikkhave, tiriyaṃ taraṇāya bhikkhuniyā saddhiṃ saṃvidhāya ekaṃ nāvaṃ abhiruhituṃ. Evañca pana, bhikkhave, imaṃ sikkhāpadaṃ uddiseyyātha –
188任何比丘,与比丘尼约定后,除非为了渡河,而乘船往上游或下游者,犯波逸提。
‘‘Yo pana bhikkhu bhikkhuniyā saddhiṃ saṃvidhāya ekaṃ nāvaṃ abhiruheyya uddhaṃgāminiṃ vā adhogāminiṃ vā, aññatra tiriyaṃ taraṇāya, pācittiya’’nti.
189“凡……者”,是指凡是这样的、如此这般的……(中略)……“比丘”,是指……(中略)……此处所指的,正是这个意义上的比丘。
Yo panāti yo yādiso…pe… bhikkhūti…pe… ayaṃ imasmiṃ atthe adhippeto bhikkhūti.
所谓‘在两部僧中受具足戒者’。
Bhikkhunī nāma ubhatosaṅghe upasampannā .
——‘一起’的意思。
Saddhinti ekato.
约定说:‘我们上船吧,姊妹;我们上船吧,尊者;尊者,我们上船吧;姊妹,我们上船吧;今日或昨天或后天,我们上船吧’,如此约定者,犯恶作。
Saṃvidhāyāti ‘‘abhiruhāma, bhagini, abhiruhāmāyya; abhiruhāmāyya, abhiruhāma, bhagini; ajja vā hiyyo vā pare vā abhiruhāmā’’ti saṃvidahati āpatti dukkaṭassa.
当比丘尼已上船后,比丘上船,犯波逸提。当比丘已上船后,比丘尼上船,犯波逸提。或者两人同时上船,犯波逸提。
Bhikkhuniyā abhiruḷhe bhikkhu abhiruhati, āpatti pācittiyassa. Bhikkhumhi abhiruḷhe bhikkhunī abhiruhati, āpatti pācittiyassa. Ubho vā abhiruhanti, āpatti pācittiyassa.
——‘逆流而上’的意思。
Uddhaṃgāmininti ujjavanikāya.
——‘顺流而下’的意思。
Adhogāmininti ojavanikāya.
——除了横渡之外。
Aññatra tiriyaṃ taraṇāyāti ṭhapetvā tiriyaṃ taraṇaṃ.
在鸡能飞及的村庄范围内,每经过一个村与村之间的区域,犯波逸提。在没有村庄的旷野中,每行进半由旬,犯波逸提。
Kukkuṭasampāte gāme, gāmantare gāmantare āpatti pācittiyassa. Agāmake araññe, aḍḍhayojane aḍḍhayojane āpatti pācittiyassa.
190在已有约定的情况下,且认为是约定好的,共同登上同一艘船,无论向上游走还是向下游走——除非是为了横渡到对岸——犯波逸提。如果已有约定,但心有疑虑,共同登上同一艘船,无论向上游走还是向下游走——除非是为了横渡到对岸——犯波逸提。如果已有约定,却认为没有约定,共同登上同一艘船,无论向上游走还是向下游走——除非是为了横渡到对岸——犯波逸提。
Saṃvidahite saṃvidahitasaññī ekaṃ nāvaṃ abhiruhati uddhaṃgāminiṃ vā adhogāminiṃ vā, aññatra tiriyaṃ taraṇāya , āpatti pācittiyassa. Saṃvidahite vematiko ekaṃ nāvaṃ abhiruhati uddhaṃgāminiṃ vā adhogāminiṃ vā, aññatra tiriyaṃ taraṇāya, āpatti pācittiyassa. Saṃvidahite asaṃvidahitasaññī ekaṃ nāvaṃ abhiruhati uddhaṃgāminiṃ vā adhogāminiṃ vā, aññatra tiriyaṃ taraṇāya, āpatti pācittiyassa.
比丘作了约定,比丘尼未作约定,犯恶作。与未约定好的人一起,却认为已经约定好,犯恶作。与未约定好的人一起,心有疑虑,犯恶作。与未约定好的人一起,且认识到没有约定,无犯。
Bhikkhu saṃvidahati, bhikkhunī na saṃvidahati, āpatti dukkaṭassa. Asaṃvidahite saṃvidahitasaññī, āpatti dukkaṭassa. Asaṃvidahite vematiko, āpatti dukkaṭassa. Asaṃvidahite, asaṃvidahitasaññī, anāpatti.
191无犯的情况:为了横渡到对岸;在没有约定的情况下登上船;比丘尼作了约定,但比丘未作约定;因误会而登上船;在意外灾难时;精神失常者;最初犯者。
Anāpatti tiriyaṃ taraṇāya, asaṃvidahitvā abhiruhanti, bhikkhunī saṃvidahati, bhikkhu na saṃvidahati, visaṅketena abhiruhanti, āpadāsu ummattakassa, ādikammissāti.
9. 促成供养学处
9. Paripācitasikkhāpadaṃ
192那时,佛陀世尊住在王舍城竹林松鼠园。那时,偷兰难陀比丘尼是某户人家的家庭善友,受供常食。那家的居士已经邀请了上座诸比丘。当时,偷兰难陀比丘尼在午前时分穿好下裳,拿着钵和衣,前往那户人家。到了之后,她对那位居士说:“居士,怎么准备了这么多嚼食和啖食呢?” “圣尼,我邀请了上座们。” “居士,你邀请的是哪些上座呢?” “圣者舍利弗、圣者大目犍连、圣者大迦旃延、圣者大拘絺罗、圣者摩诃劫宾那、圣者大准陀、圣者阿那律、圣者离婆多、圣者优波离、圣者阿难、圣者罗睺罗。” “居士,放着这些大龙象不请,你怎么请些小厮呢?”
Tena samayena buddho bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tena kho pana samayena thullanandā bhikkhunī aññatarassa kulassa kulūpikā hoti niccabhattikā. Tena ca gahapatinā therā bhikkhū nimantitā honti. Atha kho thullanandā bhikkhunī pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena taṃ kulaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ gahapatiṃ etadavoca – ‘‘kimidaṃ, gahapati, pahūtaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ paṭiyatta’’nti? ‘‘Therā mayā, ayye, nimantitā’’ti. ‘‘Ke pana te, gahapati, therā’’ti? ‘‘Ayyo sāriputto ayyo mahāmoggallāno ayyo mahākaccāno ayyo mahākoṭṭhiko ayyo mahākappino ayyo mahācundo ayyo anuruddho ayyo revato ayyo upāli ayyo ānando ayyo rāhulo’’ti. ‘‘Kiṃ pana tvaṃ, gahapati, mahānāge tiṭṭhamāne ceṭake nimantesī’’ti?
“圣尼,那谁是您说的大龙象呢?” “圣者提婆达多、圣者果咖离咖、圣者咖塔莫达咖蒂思萨咖、圣者堪达德薇亚的儿子、圣者萨穆达达答。” 偷兰难陀比丘尼的这番话还没说完,那些上座诸比丘就进来了。 “居士,看来你确实请的是些大龙象啊。” “圣尼,你刚才还说他们是小厮,现在又称大龙象了?”于是把偷兰难陀赶出家门,并断绝了常食供养。那些少欲知足的诸比丘讥嫌、批评、指责说:“提婆达多怎么能明知是由比丘尼教唆的食物,还去吃呢?”…… “提婆达多,你真的明知是由比丘尼教唆的食物,还去吃了吗?” “真的,世尊。” 佛陀世尊呵责说:“愚人啊,你怎么能明知是由比丘尼教唆的食物,还去吃呢?愚人啊,这不能令未生信者生信……” “诸比丘,应当这样诵此学处:
‘‘Ke pana te, ayye, mahānāgā’’ti? ‘‘Ayyo devadatto ayyo kokāliko ayyo kaṭamodakatissako ayyo khaṇḍadeviyā putto ayyo samuddadatto’’ti. Ayaṃ carahi thullanandāya bhikkhuniyā antarā kathā vippakatā, atha te therā bhikkhū pavisiṃsu. ‘‘Saccaṃ mahānāgā kho tayā, gahapati, nimantitā’’ti. ‘‘Idāneva kho tvaṃ, ayye, ceṭake akāsi; idāni mahānāge’’ti. Gharato ca nikkaḍḍhi, niccabhattañca pacchindi. Ye te bhikkhū appicchā…pe… te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘‘kathañhi nāma devadatto jānaṃ bhikkhuniparipācitaṃ piṇḍapātaṃ bhuñjissatī’’ti…pe… ‘‘saccaṃ kira tvaṃ, devadatta, jānaṃ bhikkhuniparipācitaṃ piṇḍapātaṃ bhuñjasī’’ti? ‘‘Saccaṃ, bhagavā’’ti. Vigarahi buddho bhagavā…pe… kathañhi nāma tvaṃ, moghapurisa, jānaṃ bhikkhuniparipācitaṃ piṇḍapātaṃ bhuñjissasi. Netaṃ, moghapurisa, appasannānaṃ vā pasādāya…pe… evañca pana, bhikkhave, imaṃ sikkhāpadaṃ uddiseyyātha –
任何比丘,明知是比丘尼促请而供的食物而食用者,犯波逸提。
‘‘Yo pana bhikkhu jānaṃ bhikkhuniparipācitaṃ piṇḍapātaṃ bhuñjeyya, pācittiya’’nti.
就这样,世尊为诸比丘制定了这条学处。
Evañcidaṃ bhagavatā bhikkhūnaṃ sikkhāpadaṃ paññattaṃ hoti.
193那时,有一位在王舍城出家的比丘前往亲戚家。人们说:“尊者好久才回来一次!”于是恭敬地准备了饭菜。那户人家的家庭善友比丘尼对那些人说:“居士们,请给尊者提供饭菜吧。”那时,那位比丘心想:“世尊禁止食用明知是由比丘尼教唆的食物。”他因此心生疑虑,便没有接受。他没能去乞食,结果断了食。那位比丘回到寺院后,将这件事告诉其他比丘。诸比丘将此事禀告世尊。于是,世尊以此因缘,在此事件中开示法义之后,对诸比丘说:“诸比丘,如果在家居士先前已经发起准备,在这种情况下,我允许你们明知是由比丘尼教唆的食物而去吃。那么,诸比丘,应当这样诵此学处:
Tena kho pana samayena aññataro bhikkhu rājagahā pabbajito ñātikulaṃ agamāsi. Manussā – ‘‘cirassampi bhadanto āgato’’ti sakkaccaṃ bhattaṃ akaṃsu. Tassa kulassa kulūpikā bhikkhunī te manusse etadavoca – ‘‘dethayyassa, āvuso, bhatta’’nti. Atha kho so bhikkhu – ‘‘bhagavatā paṭikkhittaṃ jānaṃ bhikkhuniparipācitaṃ piṇḍapātaṃ bhuñjitu’’nti kukkuccāyanto na paṭiggahesi. Nāsakkhi piṇḍāya carituṃ, chinnabhatto ahosi. Atha kho so bhikkhu ārāmaṃ gantvā bhikkhūnaṃ etamatthaṃ ārocesi. Bhikkhū bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ. Atha kho bhagavā etasmiṃ nidāne etasmiṃ pakaraṇe dhammiṃ kathaṃ katvā bhikkhū āmantesi – ‘‘anujānāmi, bhikkhave, pubbe gihisamārambhe jānaṃ bhikkhuniparipācitaṃ piṇḍapātaṃ bhuñjituṃ. Evañca pana, bhikkhave, imaṃ sikkhāpadaṃ uddiseyyātha –
194任何比丘,明知食物是比丘尼促请而供,却仍食用者,除非施主原本已有意准备,犯波逸提。
‘‘Yo pana bhikkhu jānaṃ bhikkhuniparipācitaṃ piṇḍapātaṃ bhuñjeyya, aññatra pubbe gihisamārambhā, pācittiya’’nti.
195“凡……者”,是指凡是这样的、如此这般的……(中略)……“比丘”,是指……(中略)……此处所指的,正是这个意义上的比丘。
Yo panāti yo yādiso…pe… bhikkhūti…pe… ayaṃ imasmiṃ atthe adhippeto bhikkhūti.
所谓“知道”,意思是:自己知晓,或他人告诉他,或她告知他。
Jānāti nāma sāmaṃ vā jānāti aññe vā tassa ārocenti sā vā āroceti.
所谓“比丘尼”,意思是:在两部僧团中受了具足戒者。
Bhikkhunī nāma ubhatosaṅghe upasampannā.
意思是:对于先前不愿施与、不愿做事的人,这样说道:“这位尊者是诵经者,这位尊者是博学者,这位尊者是经师,这位尊者是持律者,这位尊者是说法者,请布施给这位尊者,请为这位尊者服务。”这称为劝诱。
Paripāceti nāma pubbe adātukāmānaṃ akattukāmānaṃ – ‘‘ayyo bhāṇako, ayyo bahussuto, ayyo suttantiko, ayyo vinayadharo, ayyo dhammakathiko, detha ayyassa, karotha ayyassā’’ti esā paripāceti nāma.
所谓“钵食”,意思是:五种食物中的任何一种食物。
Piṇḍapāto nāma pañcannaṃ bhojanānaṃ aññataraṃ bhojanaṃ.
除了在家人事先所做的准备。
Aññatra pubbe gihisamārambhāti ṭhapetvā gihisamārambhaṃ.
所谓“在家人事先所做的准备”,意思是:或是亲戚,或是受邀请者,或是平常预先准备的食物。
Gihisamārambho nāma ñātakā vā honti pavāritā vā pakatipaṭiyattaṃ vā.
除了事先由在家人发心的情况外,他若接受,犯恶作。每一口吞咽,犯波逸提。
Aññatra pubbe gihisamārambhā bhuñjissāmīti paṭiggaṇhāti, āpatti dukkaṭassa. Ajjhohāre ajjhohāre, āpatti pācittiyassa.
196对由比丘尼劝请而备的食物有此想而食用,除了事先由在家人发心的情况外,犯波逸提。对由比丘尼劝请而备的食物有疑想而食用,除了事先由在家人发心的情况外,犯恶作。对由比丘尼劝请而备的食物误以为非由比丘尼劝请而食用,除了事先由在家人发心的情况外,无犯。食用由一位仅一边受具足戒者劝请而备的食物,除了事先由在家人发心的情况外,犯恶作。对并非由比丘尼劝请而备的食物误以为是由比丘尼劝请,犯恶作。对并非由比丘尼劝请而备的食物有疑想,犯恶作。对并非由比丘尼劝请而备的食物无此想,无犯。
Paripācite paripācitasaññī bhuñjati, aññatra pubbe gihisamārambhā, āpatti pācittiyassa. Paripācite vematiko bhuñjati, aññatra pubbe gihisamārambhā, āpatti dukkaṭassa. Paripācite aparipācitasaññī bhuñjati, aññatra pubbe gihisamārambhā, anāpatti. Ekatoupasampannāya paripācitaṃ bhuñjati, aññatra pubbe gihisamārambhā, āpatti dukkaṭassa. Aparipācite paripācitasaññī, āpatti dukkaṭassa. Aparipācitte vematiko, āpatti dukkaṭassa. Aparipācite aparipācitasaññī, anāpatti.
197无犯的情况如下:事先由在家人发心;在学尼劬请;沙弥尼劬请;除了五种主食外,一切情况无犯;精神失常者;最初犯者。
Anāpatti pubbe gihisamārambhe, sikkhamānā paripāceti, sāmaṇerī paripāceti, pañca bhojanāni ṭhapetvā sabbattha anāpatti, ummattakassa, ādikammikassāti.
10. 隐蔽处坐学处
10. Rahonisajjasikkhāpadaṃ
198那时,佛陀世尊住在舍卫城祇树给孤独园。那时,具寿优陀夷的前妻在比丘尼中出家了。她频繁地到具寿优陀夷跟前去,具寿优陀夷也频繁地到那位比丘尼跟前去。那时,具寿优陀夷与那位比丘尼,一男一女,在隐秘处共同坐下。那些少欲的诸比丘……(中略)……讥嫌、批评、指责道:“具寿优陀夷怎么能和比丘尼一男一女在隐秘处共同坐下呢?”……(中略)……“优陀夷,你真的和比丘尼一男一女在隐秘处共同坐下了吗?”“是真的,世尊。”佛陀世尊呵责道……(中略)……“你这愚人!怎么能和比丘尼一男一女在隐秘处共同坐下呢!愚人,这既不能让未生信者生信……(中略)……诸比丘,你们应当这样诵此学处——
Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmato udāyissa purāṇadutiyikā bhikkhunīsu pabbajitā hoti. Sā āyasmato udāyissa santike abhikkhaṇaṃ āgacchati, āyasmāpi udāyī tassā bhikkhuniyā santike abhikkhaṇaṃ gacchati. Tena kho pana samayena āyasmā udāyī tassā bhikkhuniyā saddhiṃ eko ekāya raho nisajjaṃ kappesi. Ye te bhikkhū appicchā…pe… te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘‘kathañhi nāma āyasmā udāyī bhikkhuniyā saddhiṃ eko ekāya raho nisajjaṃ kappessatī’’ti…pe… saccaṃ kira tvaṃ, udāyi, bhikkhuniyā saddhiṃ eko ekāya raho nisajjaṃ kappesīti? ‘‘Saccaṃ, bhagavā’’ti. Vigarahi buddho bhagavā…pe… kathañhi nāma tvaṃ, moghapurisa, bhikkhuniyā saddhiṃ eko ekāya raho nisajjaṃ kappessasi! Netaṃ, moghapurisa appasannānaṃ vā pasādāya…pe… evañca pana, bhikkhave, imaṃ sikkhāpadaṃ uddiseyyātha –
199若比丘与比丘尼一对一在屏蔽隐密处共坐,犯波逸提。
‘‘Yo pana bhikkhu bhikkhuniyā saddhiṃ eko ekāya raho nisajjaṃ kappeyya, pācittiya’’nti.
200“凡……者”,是指凡是这样的、如此这般的……(中略)……“比丘”,是指……(中略)……此处所指的,正是这个意义上的比丘。
Yo panāti yo yādiso…pe… bhikkhūti…pe… ayaṃ imasmiṃ atthe adhippeto bhikkhūti.
名为于两众中受具足戒者。
Bhikkhunī nāma ubhatosaṅghe upasampannā .
所谓“一同”,就是在同一个地方。
Saddhinti ekato.
“一人对一人”指有一位比丘,又有一位比丘尼在场。
Eko ekāyāti bhikkhu ceva hoti bhikkhunī ca.
有眼隐秘与耳隐秘。所谓眼隐秘,是指在眨眼、抬眉或抬头时,无法看见;所谓耳隐秘,是指无法听到正常说话的声音。
Raho nāma cakkhussa raho sotassa raho. Cakkhussa raho nāma na sakkā hoti akkhiṃ vā nikhaṇīyamāne bhamukaṃ vā ukkhipīyamāne sīsaṃ vā ukkhipīyamāne passituṃ. Sotassa raho nāma na sakkā hoti pakatikathā sotuṃ.
比丘尼坐着时,若比丘在她身边坐着,或者紧挨坐着,或者紧挨躺着,犯波逸提。
Nisajjaṃ kappeyyāti bhikkhuniyā nisinnāya bhikkhu upanisinno vā hoti upanipanno vā, āpatti pācittiyassa.
比丘坐着时,若比丘尼在他近旁坐着,或者近旁躺着,犯波逸提。若两人都坐着,或两人都躺着,犯波逸提。
Bhikkhu nisinne bhikkhunī upanisinnā vā hoti upanipannā vā, āpatti pācittiyassa. Ubho vā nisinnā honti ubho vā nipannā, āpatti pācittiyassa.
201在隐秘处,认为在隐秘处,一个男人与一个女人共同坐下,犯波逸提。在隐秘处,心有疑虑,一个男人与一个女人共同坐下,犯波逸提。在隐秘处,认为不在隐秘处,一个男人与一个女人共同坐下,犯波逸提。
Raho rahosaññī eko ekāya nisajjaṃ kappeti, āpatti pācittiyassa. Raho vematiko eko ekāya nisajjaṃ kappeti, āpatti pācittiyassa. Raho arahosaññī eko ekāya nisajjaṃ kappeti, āpatti pācittiyassa.
不在隐秘处,却认为在隐秘处,犯恶作。不在隐秘处,心有疑虑,犯恶作。不在隐秘处,认为不在隐秘处,不犯戒。
Araho rahosaññī, āpatti dukkaṭassa. Araho vematiko, āpatti dukkaṭassa. Araho arahosaññī, anāpatti.
202无犯戒的情况如下:有任何一个有智识的人作为第二人在场;站着而不坐下;并非寻求隐秘处;因其他事务而坐;精神失常者;最初犯戒者。
Anāpatti yo koci viññū dutiyo hoti, tiṭṭhati na nisīdati, arahopekkho, aññavihito nisīdati, ummattakassa, ādikammikassāti.
不被认可、日落、见施食;
要缝制远路、船,能享用。一人对一人,这十种,如此等等。
Asammataatthaṅgatū , passayāmisadānena; Sibbati addhānaṃ nāvaṃ bhuñjeyya, eko ekāya te dasāti.