2. 植物品·1. 有生命植物学处
5. 波逸提篇 · 149 段
2. 植物品
2. Bhūtagāmavaggo
1. 有生命植物学处
1. Bhūtagāmasikkhāpadaṃ
89那时,佛陀世尊住在阿罗毗的阿伽罗婆寺。那时,阿罗毗的诸比丘因作土木匠程,既自己砍树,也叫人砍树。有位阿罗毗比丘在砍树。住在该树上的树神对比丘说:“尊者,请不要为了建自己的住处而砍我的住处。”这比丘不理睬,继续砍,还敲伤了树神小孩的手臂。树神想:“我不如就地取这比丘的性命”。接着又想:“我若就地取这比丘性命,这不妥当。不如将此事禀告世尊。”于是那树神就去世尊那儿,向世尊禀告了此事。世尊说:“善哉,善哉,天神!天神,你没取这比丘性命,你做得真好。天神,若你今日取了这比丘性命,你会造下大量非福。去吧天神,在某某处有棵独株树,你去吧。”人们讥嫌、呵责、批评道:“这些沙门释迦子怎么既自己砍树,又叫别人砍树!这些沙门释迦子伤害独一生根!”
Tena samayena buddho bhagavā āḷaviyaṃ viharati aggāḷave cetiye. Tena kho pana samayena āḷavakā bhikkhū navakammaṃ karontā rukkhaṃ chindantipi chedāpentipi. Aññataropi āḷavako bhikkhu rukkhaṃ chindati. Tasmiṃ rukkhe adhivatthā devatā taṃ bhikkhuṃ etadavoca – ‘‘mā, bhante, attano bhavanaṃ kattukāmo mayhaṃ bhavanaṃ chindī’’ti. So bhikkhu anādiyanto chindi yeva, tassā ca devatāya dārakassa bāhuṃ ākoṭesi. Atha kho tassā devatāya etadahosi – ‘‘yaṃnnūnāhaṃ imaṃ bhikkhuṃ idheva jīvitā voropeyya’’nti. Atha kho tassā devatāya etadahosi – ‘‘na kho metaṃ patirūpaṃ yāhaṃ imaṃ bhikkhuṃ idheva jīvitā voropeyyaṃ. Yannūnāhaṃ bhagavato etamatthaṃ āroceyya’’nti. Atha kho sā devatā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavato etamatthaṃ ārocesi. ‘‘Sādhu sādhu devate! Sādhu kho tvaṃ, devate, taṃ bhikkhuṃ jīvitā na voropesi. Sacajja tvaṃ, devate, taṃ bhikkhuṃ jīvitā voropeyyāsi, bahuñca tvaṃ, devate, apuññaṃ pasaveyyāsi. Gaccha tvaṃ, devate, amukasmiṃ okāse rukkho vivitto tasmiṃ upagacchā’’ti. Manussā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘‘kathañhi nāma samaṇā sakyaputtiyā rukkhaṃ chindissantipi chedāpessantipi ekindriyaṃ samaṇā sakyaputtiyā jīvaṃ viheṭhessantī’’ti!
那些比丘听到了人们讥嫌、呵责、批评的声音。那些少欲知足的比丘……也讥嫌、呵责、批评道:“这些阿罗毗的比丘怎么既自己砍树,又叫别人砍树!”……(世尊问:)“诸比丘,你们真的既自己砍树,又叫别人砍树吗?”“真的,世尊。”佛陀世尊呵责道:“……愚蠢的人啊,你们怎么既自己砍树,又叫别人砍树!愚蠢的人啊,人们认为树有生命。愚蠢的人啊,这不能令未生信者生信……诸比丘,应这样诵此学处——”
Assosuṃ kho bhikkhū tesaṃ manussānaṃ ujjhāyantānaṃ khiyyantānaṃ vipācentānaṃ. Ye te bhikkhū appicchā…pe… te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘‘kathañhi nāma āḷavakā bhikkhū rukkhaṃ chindissantipi chedāpessantipī’’ti…pe… ‘‘saccaṃ kira tumhe, bhikkhave, rukkhaṃ chindathāpi chedāpethāpī’’ti? ‘‘Saccaṃ, bhagavā’’ti. Vigarahi buddho bhagavā…pe… kathañhi nāma tumhe, moghapurisā, rukkhaṃ chindissathāpi, chedāpessathāpi! Jīvasaññino hi, moghapurisā, manussā rukkhasmiṃ, netaṃ moghapurisā appasannānaṃ vā pasādāya…pe… evañca pana, bhikkhave, imaṃ sikkhāpadaṃ uddiseyyātha –
90损坏草木(生物村)者,犯波逸提。
‘‘Bhūtagāmapātabyatāya pācittiya’’nti.
91所谓“草木”,是指五种种子:根种、茎种、节种、枝种,种子本身为第五种。
Bhūtagāmo nāma pañca bījajātāni – mūlabījaṃ, khandhabījaṃ, phaḷubījaṃ, aggabījaṃ, bījabījameva pañcamaṃ.
根种是指:姜、姜黄、菖蒲、白菖蒲、阿提味沙、苦黄连、优尸罗、跋达穆他卡,以及其他任何从根出生、在根中繁育的——这些称为根种。
Mūlabījaṃ nāma – haliddi, siṅgiveraṃ, vacā, vacattaṃ, ativisā, kaṭukarohiṇī, usīraṃ, bhaddamūttakaṃ, yāni vā panaññānipi atthi mūle jāyanti, mūle sañjāyanti, etaṃ mūlabījaṃ nāma.
茎种是指:菩提树、榕树、毕罗叉树、优昙婆罗树、迦洽卡树、迦毘他诺树,以及其他任何从茎出生、在茎中繁育的——这些称为茎种。
Khandhabījaṃ nāma – assattho, nigrodho, pilakkho, udumbaro, kacchako, kapitthano, yāni vā panaññānipi atthi khandhe jāyanti, khandhe sañjāyanti, etaṃ khandhabījaṃ nāma.
节种是指:甘蔗、竹、芦苇,以及其他任何从节出生、在节中繁育的——这些称为节种。
Phaḷubījaṃ nāma – ucchu, veḷu, naḷo, yāni vā panaññānipi atthi pabbe jāyanti, pabbe sañjāyanti, etaṃ phaḷubījaṃ nāma.
枝种是指:阿朱咖、法尼迦、希利味罗,以及其他任何从枝头出生、在枝头繁育的——这些称为枝种。
Aggabījaṃ nāma – ajjukaṃ, phaṇijjakaṃ, hiriveraṃ, yāni vā panaññānipi atthi agge jāyanti, agge sañjāyanti, etaṃ aggabījaṃ nāma.
种子种是指:谷物、豆类,以及其他任何在种子中出生、在种子中繁育的——这些称为种子种。
Bījabījaṃ nāma – pubbaṇṇaṃ, aparaṇṇaṃ, yāni vā panaññānipi atthi bīje jāyanti, bīje sañjāyanti, etaṃ bījabījaṃ nāma.
92对于种子,如果生起种子想而自砍或令他人砍,自坏或令他人坏,自煮或令他人煮,犯波逸提罪。对于种子有疑而自砍或令他人砍,自坏或令他人坏,自煮或令他人煮,犯恶作罪。对于种子生起非种子想而自砍或令他人砍,自坏或令他人坏,自煮或令他人煮,无犯。对于非种子生起种子想,犯恶作罪。对于非种子有疑,犯恶作罪。对于非种子生起非种子想,无犯。
Bīje bījasaññī chindati vā chedāpeti vā, bhindati vā bhedāpeti vā, pacati vā pacāpeti vā, āpatti pācittiyassa. Bīje vematiko chindati vā chedāpeti vā, bhindati vā bhedāpeti vā, pacati vā pacāpeti vā, āpatti dukkaṭassa. Bīje abījasaññī chindati vā chedāpeti vā, bhindati vā bhedāpeti vā, pacati vā pacāpeti vā, anāpatti. Abīje bījasaññī āpatti dukkaṭassa. Abīje vematiko, āpatti dukkaṭassa. Abīje abījasaññī, anāpatti.
93无犯的情形:说“你认知这个,你给这个,你拿这个来,需要这个,你把这个做净”时,无意而为,不记得,不知道,精神失常者,最初犯行者——这些情况无犯。
Anāpatti – ‘‘imaṃ jāna, imaṃ dehi, imaṃ āhara, iminā attho, imaṃ kappiyaṃ karohī’’ti bhaṇati, asañcicca, assatiyā, ajānantassa, ummattakassa, ādikammikassāti.
2. 异语恼乱学处
2. Aññavādakasikkhāpadaṃ
94那时,佛陀世尊住在憍赏弥的瞿师罗。就在那个时候,具寿阐那作出不正当的行为,在僧团中被追查所犯罪过时,他避实就虚地搪塞说:“谁犯了?犯了什么?在什么事情上犯了?怎么犯的?你们在说谁?你们在说什么?”那些少欲的诸比丘……呵责、批评、指责说:“具寿阐那怎么能在僧团中被追查所犯罪过时,这样避实就虚地搪塞:‘谁犯了?犯了什么?在什么事情上犯了?怎么犯的?你们在说谁?你们在说什么?’”……(他们告知世尊)世尊说:“阐那,你确实在僧团中被追查所犯罪过时,这样避实就虚地搪塞:‘谁犯了?犯了什么?在什么事情上犯了?怎么犯的?你们在说谁?你们在说什么?’吗?”“确实是这样,世尊。”佛陀世尊呵责说:“你这个愚人!怎么能在僧团中被追查所犯罪过时,这样避实就虚地搪塞:‘谁犯了?犯了什么?在什么事情上犯了?怎么犯的?你们在说谁?你们在说什么?’这个愚人的做法,不能使未生信者生信……呵责完之后……说完法义之后,对诸比丘说:‘那么,诸比丘,僧团应当对阐那比丘施设异语遮避罪的处断。诸比丘,应当这样施设:应由一位有能力、堪任的比丘这样告知僧团——
Tena samayena buddho bhagavā kosambiyaṃ viharati ghositārāme. Tena kho pana samayena āyasmā channo anācāraṃ ācaritvā saṅghamajjhe āpattiyā anuyuñjīyamāno aññenaññaṃ paṭicarati – ‘‘ko āpanno, kiṃ āpanno, kismiṃ āpanno, kathaṃ āpanno, kaṃ bhaṇatha, kiṃ bhaṇathā’’ti? Ye te bhikkhū appicchā…pe… te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘‘kathañhi nāma āyasmā channo saṅghamajjhe āpattiyā anuyuñjīyamāno aññenaññaṃ paṭicarissati – ko āpanno, kiṃ āpanno, kismiṃ āpanno, kathaṃ āpanno, kaṃ bhaṇatha, kiṃ bhaṇathā’’ti…pe… saccaṃ kira tvaṃ, channa, saṅghamajjhe āpattiyā anuyuñjīyamāno aññenaññaṃ paṭicarasi – ko āpanno, kiṃ āpanno, kismiṃ āpanno, kathaṃ āpanno, kaṃ bhaṇatha, kiṃ bhaṇathāti? ‘‘Saccaṃ, bhagavā’’ti. Vigarahi buddho bhagavā…pe… kathañhi nāma tvaṃ, moghapurisa, saṅghamajjhe āpattiyā anuyuñjīyamāno aññenaññaṃ paṭicarissasi – ko āpanno, kiṃ āpanno, kismiṃ āpanno, kathaṃ āpanno, kaṃ bhaṇatha, kiṃ bhaṇathāti! Netaṃ, moghapurisa, appasannānaṃ vā pasādāya…pe… vigarahitvā…pe… dhammiṃ kathaṃ katvā bhikkhū āmantesi – ‘‘tena hi, bhikkhave, saṅgho channassa bhikkhuno aññavādakaṃ ropetu. Evañca pana, bhikkhave , ropetabbaṃ. Byattena bhikkhunā paṭibalena saṅgho ñāpetabbo –
95尊者们,请僧团听我说:这位阐那比丘,在僧团中被问责犯戒之事时,以其他事来搪塞。如果僧团认为时机合适,僧团应当对阐那比丘进行‘顾左右言他罪’的治罚。这是动议。
‘‘Suṇātu me, bhante, saṅgho. Ayaṃ channo bhikkhu saṅghamajjhe āpattiyā anuyuñjīyamāno aññenaññaṃ paṭicarati. Yadi saṅghassa pattakallaṃ, saṅgho channassa bhikkhuno aññavādakaṃ ropeyya. Esā ñatti.
尊者们,请僧团听我说:这位阐那比丘,在僧团中被问责犯戒之事时,以其他事来搪塞。僧团对阐那比丘进行‘顾左右言他罪’的治罚。哪位尊者认可对阐那比丘进行‘顾左右言他罪’的治罚,请保持沉默;哪位不认可,请说出来。
‘‘Suṇātu me, bhante, saṅgho. Ayaṃ channo bhikkhu saṅghamajjhe āpattiyā anuyuñjīyamāno aññenaññaṃ paṭicarati. Saṅgho channassa bhikkhuno aññavādakaṃ ropeti. Yassāyasmato khamati channassa bhikkhuno aññavādakassa ropanā, so tuṇhassa; yassa nakkhamati, so bhāseyya.
僧团已对阐那比丘进行了‘顾左右言他罪’的治罚。僧团认可,因此保持沉默。我这样记住了这件事。”
‘‘Ropitaṃ saṅghena channassa bhikkhuno aññavādakaṃ. Khamati saṅghassa, tasmā tuṇhī, evametaṃ dhārayāmī’’ti.
那时,世尊以种种方式呵责了具寿阐那,呵责其难以奉事……(中略)……诸比丘,你们应当这样诵出这部学处——
Atha kho bhagavā āyasmantaṃ channaṃ anekapariyāyena vigarahitvā dubbharatāya…pe… evañca pana, bhikkhave, imaṃ sikkhāpadaṃ uddiseyyātha –
任何比丘,异语者,犯波逸提。
‘‘Aññavādake pācittiya’’nti.
就这样,世尊为诸比丘制定了这条学处。
Evañcidaṃ bhagavatā bhikkhūnaṃ sikkhāpadaṃ paññattaṃ hoti.
96然而,就在那个时候,具寿阐那在僧团中被问责犯戒之事时,他以其他事搪塞说“我将犯戒”,于是就保持沉默,以此来骚扰僧团。那些少欲知足的诸比丘对此感到不满、批评、指责:“具寿阐那怎么能在僧团中被问责犯戒之事时,用保持沉默的方式来骚扰僧团呢!”……(中略)……“阐那,你真的是在僧团中被问责犯戒之事时,用保持沉默的方式来骚扰僧团了吗?”“是的,世尊。”佛陀世尊呵责道……“你这愚昧的人,怎么能在僧团中被问责犯戒之事时,用保持沉默的方式来骚扰僧团!愚昧的人,这既不能让未生信者生信……”呵责之后……宣说法义之后,对诸比丘说:“那么,诸比丘,僧团应当对阐那比丘进行‘骚扰罪’的治罚。诸比丘,应当这样进行治罚。应由一位能干、胜任的比丘来通知僧团:
Tena kho pana samayena āyasmā channo saṅghamajjhe āpattiyā anuyuñjīyamāno ‘‘aññenaññaṃ paṭicaranto – ‘‘āpattiṃ āpajjissāmī’’ti tuṇhībhūto saṅghaṃ viheseti. Ye te bhikkhū appicchā…pe… te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘‘kathañhi nāma āyasmā channo saṅghamajjhe āpattiyā anuyuñjīyamāno tuṇhībhūto saṅghaṃ vihesessatī’’ti…pe… saccaṃ kira tvaṃ, channa, saṅghamajjhe āpattiyā anuyuñjīyamāno tuṇhībhūto saṅghaṃ vihesesīti? ‘‘Saccaṃ, bhagavā’’ti. Vigarahi buddho bhagavā…pe… kathañhi nāma tvaṃ, moghapurisa, saṅghamajjhe āpattiyā anuyuñjīyamāno tuṇhībhūto saṅghaṃ vihesessasi! Netaṃ, moghapurisa, appasannānaṃ vā pasādāya…pe… vigarahitvā…pe… dhammiṃ kathaṃ katvā bhikkhū āmantesi – ‘‘tena hi, bhikkhave, saṅgho channassa bhikkhuno vihesakaṃ ropetu. Evañca pana, bhikkhave, ropetabbaṃ. Byattena bhikkhunā paṭibalena saṅgho ñāpetabbo –
97尊者们,请僧团听我说:这位阐那比丘,在僧团中被问责犯戒之事时,以保持沉默的方式来骚扰僧团。如果僧团认为时机合适,僧团应当对阐那比丘进行‘骚扰罪’的治罚。这是动议。
‘‘Suṇātu me, bhante, saṅgho. Ayaṃ channo bhikkhu saṅghamajjhe āpattiyā anuyuñjīyamāno tuṇhībhūto saṅghaṃ viheseti. Yadi saṅghassa pattakallaṃ, saṅgho channassa bhikkhuno vihesakaṃ ropeyya. Esā ñatti.
‘尊者,请僧团听我说。这位阐那比丘在僧团中因罪过而被追问时,沉默不语,以此恼乱僧团。僧团对阐那比丘作出“恼乱者”的议处。哪位尊者赞成对阐那比丘作出“恼乱者”的议处,请保持沉默;哪位不赞成,请说出来。’
‘‘Suṇātu me, bhante, saṅgho. Ayaṃ channo bhikkhu saṅghamajjhe āpattiyā anuyuñjīyamāno tuṇhībhūto saṅghaṃ viheseti. Saṅgho channassa bhikkhuno vihesakaṃ ropeti. Yassāyasmāto khamati channassa bhikkhuno vihesakassa ropanā, so tuṇhassa; yassa nakkhamati, so bhāseyya.
‘僧团已对阐那比丘的“恼乱者”议处作出了通过。僧团同意,因此保持沉默。我这样记住了这件事。’”
‘‘Ropitaṃ saṅghena channassa bhikkhuno vihesakaṃ. Khamati saṅghassa, tasmā tuṇhī, evametaṃ dhārayāmī’’ti.
那时,世尊以多种方式呵责了具寿阐那,说他难被扶养……然后,诸比丘,你们应当这样诵出这条学处——
Atha kho bhagavā āyasmantaṃ channaṃ anekapariyāyena vigarahitvā dubbharatāya…pe… evañca pana, bhikkhave, imaṃ sikkhāpadaṃ uddiseyyātha –
98任何比丘,若异语或恼乱,犯波逸提。
‘‘Aññavādake vihesake pācittiya’’nti.
99所谓“异语者”,是指在僧团中被就事或罪过追问时,他不想说明那件事,不想澄清那件事,于是东拉西扯、答非所问:“谁犯了?犯了什么?在什么事上犯了?怎么犯的?你们在说谁?你们在说什么?”这样的人,就叫做异语者。
Aññavādako nāma saṅghamajjhe vatthusmiṃ vā āpattiyā vā anuyuñjīyamāno taṃ na kathetukāmo taṃ na ugghāṭetukāmo aññenaññaṃ paṭicarati – ‘‘ko āpanno, kiṃ āpanno, kismiṃ āpanno, kathaṃ āpanno, kaṃ bhaṇatha, kiṃ bhaṇathā’’ti. Eso aññavādako nāma.
所谓“恼乱者”,是指在僧团中被就事或罪过追问时,他不想说明那件事,不想澄清那件事,于是以沉默不语的方式恼乱僧团。这样的人,就叫做恼乱者。
Vihesako nāma saṅghamajjhe vatthusmiṃ vā āpattiyā vā anuyuñjīyamāno taṃ na kathetukāmo taṃ na ugghāṭetukāmo tuṇhībhūto saṅghaṃ viheseti. Eso vihesako nāma.
100当异语者的指控被提出后,他在僧团中被就事或罪过追问,仍不想说明那件事,不想澄清那件事,东拉西扯、答非所问地说:“谁犯了?犯了什么?在什么事上犯了?怎么犯的?你在说谁?你在说什么?”——犯恶作罪。当恼乱者的指控被提出后,他在僧团中被就事或罪过追问,仍不想说明那件事,不想澄清那件事,以沉默不语的方式恼乱僧团——犯恶作罪。当异语者的议处被通过后,他在僧团中被就事或罪过追问,仍不想说明那件事,不想澄清那件事,东拉西扯、答非所问地说:“谁犯了?犯了什么?在什么事上犯了?怎么犯的?你在说谁?你在说什么?”——犯波逸提罪。当恼乱者的议处被通过后,他在僧团中被就事或罪过追问,仍不想说明那件事,不想澄清那件事,以沉默不语的方式恼乱僧团——犯波逸提罪。
Āropite aññavādake saṅghamajjhe vatthusmiṃ vā āpattiyā vā anuyuñjīyamāno taṃ na kathetukāmo taṃ na ugghāṭetukāmo aññenaññaṃ paṭicarati – ‘‘ko āpanno, kiṃ āpanno, kismiṃ āpanno, kathaṃ āpanno, kaṃ bhaṇatha, kiṃ bhaṇathā’’ti, āpatti dukkaṭassa. Āropite vihesake saṅghamajjhe vatthusmiṃ vā āpattiyā vā anuyuñjīyamāno taṃ na kathetukāmo taṃ na ugghāṭetukāmo tuṇhībhūto saṅghaṃ viheseti, āpatti dukkaṭassa. Ropite aññavādake saṅghamajjhe vatthusmiṃ vā āpattiyā vā anuyuñjīyamāno taṃ na kathetukāmo taṃ na ugghāṭetukāmo aññenaññaṃ paṭicarati – ‘‘ko āpanno, kiṃ āpanno, kismiṃ āpanno, kathaṃ āpanno, kaṃ bhaṇatha, kiṃ bhaṇathā’’ti, āpatti pācittiyassa . Ropite vihesake saṅghamajjhe vatthusmiṃ vā āpattiyā vā anuyuñjīyamāno taṃ na kathetukāmo taṃ na ugghāṭetukāmo tuṇhībhūto saṅghaṃ viheseti, āpatti pācittiyassa.
101在如法行事中,认为这是如法行事,犯异语、恼乱者——犯波逸提罪。在如法行事中,感到疑惑,犯异语、恼乱者——犯波逸提罪。在如法行事中,认为这不是如法行事,犯异语、恼乱者——犯波逸提罪。在非如法行事中,认为这是如法行事——犯恶作罪。在非如法行事中,感到疑惑——犯恶作罪。在非如法行事中,认为这不是如法行事——犯恶作罪。
Dhammakamme dhammakammasaññī aññavādake vihesake, āpatti pācittiyassa. Dhammakamme vematiko aññavādake vihesake, āpatti pācittiyassa. Dhammakamme adhammakammasaññī aññavādake vihesake, āpatti pācittiyassa. Adhammakamme dhammakammasaññī, āpatti dukkaṭassa. Adhammakamme vematiko, āpatti dukkaṭassa. Adhammakamme adhammakammasaññī, āpatti dukkaṭassa.
102无犯的情况:不知道而问,或者生病了而不说;心里想着“僧团将会发生争论、争吵、口角、议论”而不说;心里想着“将会发生僧团分裂或者僧团不和”而不说;心里想着“他们将非法地、或者由别众、或者对不应受处分的人进行处分”而不说;精神失常者,最初犯者。
Anāpatti ajānanto pucchati, gilāno vā na katheti; ‘‘saṅghassa bhaṇḍanaṃ vā kalaho vā viggaho vā vivādo vā bhavissatī’’ti na katheti; ‘‘saṅghabhedo vā saṅgharāji vā bhavissatī’’ti na katheti; ‘‘adhammena vā vaggena vā nakammārahassa vā kammaṃ karissatī’’ti na katheti; ummattakassa, ādikammikassāti.
3. 嫌骂学处
3. Ujjhāpanakasikkhāpadaṃ
103那时,佛陀世尊住在王舍城的竹林松鼠饲养园。那时,具寿沓婆·马拉普塔为僧团分配住处并安排食物。当时,梅提雅布玛迦咖诸比丘既年轻福报也少。凡是僧团中较差的住处,他们都得到;较差的饮食,他们也得到。他们就唆使诸比丘去抱怨具寿沓婆·马拉普塔:“沓婆·马拉普塔是凭自己的好恶来分配住处,凭自己的好恶来安排食物的。”那些少欲的诸比丘……他们不满、批评、指责道:“梅提雅布玛迦咖诸比丘怎么能唆使诸比丘去抱怨具寿沓婆·马拉普塔呢?”……“诸比丘,你们确实唆使诸比丘去抱怨沓婆·马拉普塔了吗?”“确实如此,世尊。”佛陀世尊呵责……“你们这些愚痴人,怎么能唆使诸比丘去抱怨沓婆·马拉普塔呢!愚痴人,这既不能让没有信心的人生起信心……那么,诸比丘,你们应当这样诵持这条学处——
Tena samayena buddho bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tena kho pana samayena āyasmā dabbo mallaputto saṅghassa senāsanañca paññapeti bhattāni ca uddisati. Tena kho pana samayena mettiyabhūmajakā bhikkhū navakā ceva honti appapuññā ca . Yāni saṅghassa lāmakāni senāsanāni tāni tesaṃ pāpuṇanti lāmakāni ca bhattāni. Te āyasmantaṃ dabbaṃ mallaputtaṃ bhikkhū ujjhāpenti – ‘‘chandāya dabbo mallaputto senāsanaṃ paññapeti, chandāya ca bhattāni uddisatī’’ti. Ye te bhikkhū appicchā…pe… te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘‘kathañhi nāma mettiyabhūmajakā bhikkhū āyasmantaṃ dabbaṃ mallaputtaṃ bhikkhū ujjhāpessantī’’ti…pe… ‘‘saccaṃ kira tumhe, bhikkhave, dabbaṃ mallaputtaṃ bhikkhū ujjhāpethā’’ti? ‘‘Saccaṃ, bhagavā’’ti. Vigarahi buddho bhagavā…pe… kathañhi nāma tumhe, moghapurisā, dabbaṃ mallaputtaṃ bhikkhū ujjhāpessatha! Netaṃ, moghapurisā, appasannānaṃ vā pasādāya…pe… evañca pana, bhikkhave, imaṃ sikkhāpadaṃ uddiseyyātha –
比丘若抱怨,犯波逸提。”
‘‘Ujjhāpanake pācittiya’’nti.
就这样,世尊为诸比丘制定了这条学处。
Evañcidaṃ bhagavatā bhikkhūnaṃ sikkhāpadaṃ paññattaṃ hoti.
104在那之后,梅提雅布玛迦诸比丘心想:“世尊已经禁止了唆使抱怨的行为;这样的话,诸比丘将会听到。”于是他们就在诸比丘近旁抱怨具寿沓婆·马拉普塔:“沓婆·马拉普塔凭偏爱分配住处,也凭偏爱指定饭食。”那些少欲的诸比丘……他们不满、批评、指责道:“梅提雅布玛迦诸比丘怎么能在诸比丘近旁抱怨具寿沓婆·马拉普塔呢?”……“诸比丘,你们确实在诸比丘近旁抱怨沓婆·马拉普塔了吗?”“确实如此,世尊。”佛陀世尊呵责……“你们这些愚痴人,怎么能在诸比丘近旁抱怨沓婆·马拉普塔呢!愚痴人,这既不能让没有信心的人生起信心……”呵责之后……宣说法义之后,对诸比丘说:“那么,诸比丘,你们应当这样诵持这条学处——
Tena kho pana samayena mettiyabhūmajakā bhikkhū – ‘‘bhagavatā ujjhāpanakaṃ paṭikkhitta’’nti, ‘‘ettāvatā bhikkhū sossantī’’ti bhikkhūnaṃ sāmantā āyasmantaṃ dabbaṃ mallaputtaṃ khiyyanti – ‘‘chandāya dabbo mallaputto senāsanaṃ paññapeti, chandāya ca bhattāni uddisatī’’ti. Ye te bhikkhū appicchā…pe… te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘‘kathañhi nāma mettiyabhūmajakā bhikkhū āyasmantaṃ dabbaṃ mallaputtaṃ khiyyissantī’’ti…pe… ‘‘saccaṃ kira tumhe, bhikkhave, dabbaṃ mallaputtaṃ khiyyathā’’ti? ‘‘Saccaṃ, bhagavā’’ti. Vigarahi buddho bhagavā…pe… kathañhi nāma tumhe, moghapurisā, dabbaṃ mallaputtaṃ khiyyissatha! Netaṃ, moghapurisā, appasannānaṃ vā pasādāya…pe… evañca pana, bhikkhave, imaṃ sikkhāpadaṃ uddiseyyātha –
105嫌骂、讥毁(僧团所任执事比丘)者,犯波逸提。
‘‘Ujjhāpanake khiyyanake pācittiya’’nti.
106所谓“嫌骂”,是指若对比丘——已被僧团选派为分配住处者、或安排食物者、或分配粥者、或分配水果者、或分配硬食者、或分配各种小物品者——怀着想要败坏其名声、想要使其失去威信、想要使其难堪的意图,去唆使他人抱怨,或者亲自抱怨,犯波逸提。对于合法的僧团事务,并认知为合法事务,若唆使抱怨、或亲自抱怨,犯波逸提。对于合法的僧团事务,有疑惑,若唆使抱怨、或亲自抱怨,犯波逸提。对于合法的僧团事务,认知为不合法事务,若唆使抱怨、或亲自抱怨,犯波逸提。
Ujjhāpanakaṃ nāma upasampannaṃ saṅghena sammataṃ senāsanapaññāpakaṃ vā bhattuddesakaṃ vā yāgubhājakaṃ vā phalabhājakaṃ vā khajjabhājakaṃ vā appamattakavissajjakaṃ vā avaṇṇaṃ kattukāmo, ayasaṃ kattukāmo, maṅkukattukāmo, upasampannaṃ ujjhāpeti vā khiyyati vā, āpatti pācittiyassa. Dhammakamme dhammakammasaññī ujjhāpanake khiyyanake āpatti pācittiyassa. Dhammakamme vematiko ujjhāpanake khiyyanake āpatti pācittiyassa. Dhammakamme adhammakammasaññī ujjhāpanake khiyyanake āpatti pācittiyassa.
唆使未受具足戒者抱怨,或向未受具足戒者抱怨,犯恶作罪。对已受具足戒者——未被僧团选派为分配住处者、或分配食物者、或分配粥者、或分配水果者、或分配硬食者、或分配小物者——怀着想要毁其名誉、想要使其无声望、想要使其难堪的意图,无论唆使已受具足戒者或未受具足戒者抱怨,或向他们抱怨,犯恶作罪。对未受具足戒者——无论被僧团选派或未被选派为分配住处者等——怀着想要毁其名誉、想要使其无声望、想要使其难堪的意图,无论唆使已受具足戒者或未受具足戒者抱怨,或向他们抱怨,犯恶作罪。对于不合法的僧团事务,作合法想,犯恶作罪;对于不合法的僧团事务有疑,犯恶作罪;对于不合法的僧团事务,作不合法想,犯恶作罪。
Anupasampannaṃ ujjhāpeti vā khiyyati vā, āpatti dukkaṭassa. Upasampannaṃ saṅghena asammataṃ senāsanapaññāpakaṃ vā bhattuddesakaṃ vā yāgubhājakaṃ vā phalabhājakaṃ vā khajjabhājakaṃ vā appamattakavissajjakaṃ vā avaṇṇaṃ kattukāmo, ayasaṃ kattukāmo, maṅkukattukāmo, upasampannaṃ vā anupasampannaṃ vā ujjhāpeti vā khiyyati vā, āpatti dukkaṭassa. Anupasampannaṃ saṅghena sammataṃ vā asammataṃ vā senāsanapaññāpakaṃ vā bhattuddesakaṃ vā yāgubhājakaṃ vā phalabhājakaṃ vā khajjabhājakaṃ vā appamattakavissajjakaṃ vā avaṇṇaṃ kattukāmo, ayasaṃ kattukāmo, maṅkukattukāmo, upasampannaṃ vā anupasampannaṃ vā ujjhāpeti vā khiyyati vā, āpatti dukkaṭassa. Adhammakamme dhammakammasaññī, āpatti dukkaṭassa. Adhammakamme vematiko, āpatti dukkaṭassa. Adhammakamme adhammakammasaññī āpatti dukkaṭassa.
107无犯:由于本性——因贪欲、嗔恨、愚痴、恐惧而行的人,呵责或被嫌责时;精神失常者;最初的犯行者。
Anāpatti pakatiyā chandā dosā mohā bhayā karontaṃ ujjhāpeti vā khiyyati vā, ummattakassa, ādikammikassāti.
4. 第一床座学处
4. Paṭhamasenāsanasikkhāpadaṃ
108那时,佛陀世尊住在舍卫城祇树给孤独园。在那时,诸比丘在冬季时,在露地上铺设坐卧处,晒暖身体,当时间报知后,他们离开时既不自撤也不令撤,不告知就离开了。坐卧处被淋湿了。那些少欲的诸比丘……呵责、嫌责、批评:‘诸比丘怎么能在露地上铺设坐卧处后,离开时既不自撤也不令撤,不告知就离开,让坐卧处被淋湿呢!’于是那些比丘以多种方式呵责了他们之后,将此事报告给世尊……(世尊问)‘诸比丘,据说比丘在露地上……是真的吗?’(诸比丘答:)‘是真的,世尊。’佛陀世尊呵责……说法后,对诸比丘说:‘那么,诸比丘,应该这样诵出这条学处——’
Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena bhikkhū hemantike kāle ajjhokāse senāsanaṃ paññapetvā kāyaṃ otāpentā kāle ārocite taṃ pakkamantā neva uddhariṃsu na uddharāpesuṃ, anāpucchā pakkamiṃsu. Senāsanaṃ ovaṭṭhaṃ hoti. Ye te bhikkhū appicchā…pe… te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘‘kathaṃ hi nāma bhikkhū ajjhokāse senāsanaṃ paññapetvā taṃ pakkamantā neva uddharissanti na uddharāpessanti, anāpucchā pakkamissanti, senāsanaṃ ovaṭṭha’’nti! Atha kho te bhikkhū te anekapariyāyena vigarahitvā bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ…pe… saccaṃ kira, bhikkhave, bhikkhū ajjhokāse…pe… evañca pana, bhikkhave, imaṃ sikkhāpadaṃ uddiseyyātha –
109若比丘把僧团的床、椅、褥垫、草凳敷设在露天处(或令人敷设),离去时既不自己收起、也不令人收起,未告知就离开,犯波逸提。
‘‘Yo pana bhikkhu saṅghikaṃ mañcaṃ vā pīṭhaṃ vā bhisiṃ vā kocchaṃ vā ajjhokāse santharitvā vā santharāpetvā vā taṃ pakkamanto neva uddhareyya na uddharāpeyya, anāpucchaṃ vā gaccheyya, pācittiya’’nti.
就这样,世尊为诸比丘制定了这条学处。
Evañcidaṃ bhagavatā bhikkhūnaṃ sikkhāpadaṃ paññattaṃ hoti.
110在那时,诸比丘露天住宿后,一大早就把坐卧具搬走。世尊看见那些比丘们一大早搬走坐卧具。看见后,借此因缘,借此事由,作了佛法开示,然后对诸比丘说:“诸比丘,我允许在八个月非雨季的约定处,在棚舍中、或树下、或乌鸦和鹰不排粪之处,存放坐卧具。”
Tena kho pana samayena bhikkhū ajjhokāse vasitvā kālasseva senāsanaṃ abhiharanti. Addasā kho bhagavā te bhikkhū kālasseva senāsanaṃ abhiharante. Disvāna etasmiṃ nidāne etasmiṃ pakaraṇe dhammiṃ kathaṃ katvā bhikkhū āmantesi – ‘‘anujānāmi, bhikkhave, aṭṭha māse avassikasaṅkete maṇḍape vā rukkhamūle vā yattha kākā vā kulalā vā na ūhadanti tattha senāsanaṃ nikkhipitu’’nti.
111“凡……者”,是指凡是这样的、如此这般的……(中略)……“比丘”,是指……(中略)……此处所指的,正是这个意义上的比丘。
Yo panāti yo yādiso…pe… bhikkhūti…pe… ayaṃ imasmiṃ atthe adhippeto bhikkhūti.
“属于僧团”的意思是:已施与僧团、已舍弃。
Saṅghikaṃ nāma saṅghassa dinnaṃ hoti pariccattaṃ.
(“床”)有四种床:马萨罗伽床、邦地卡巴陀床、库利罗巴陀床、阿哈恰巴陀床。
Mañco nāma cattāro mañcā – masārako, bundikābaddho, kuḷīrapādako, āhaccapādako.
所谓凳有四种:马萨拉卡凳、邦地卡巴达凳、库利拉巴达卡凳、阿哈恰巴达卡凳。
Pīṭhaṃ nāma cattāri pīṭhāni – masārakaṃ, bundikābaddhaṃ, kuḷīrapādakaṃ, āhaccapādakaṃ.
(“褥垫”)有五种垫子:羊毛垫、布垫、树皮纤维垫、草垫、树叶垫。
Bhisi nāma pañca bhisiyo – uṇṇabhisi, coḷabhiti, vākabhisi, tiṇabhisi, paṇṇabhisi.
这是指以树皮纤维、或香根草、或文阇草、或芦苇为材料,将内部缠裹后扎成的东西。
Kocchaṃ nāma – vākamayaṃ vā usīramayaṃ vā muñjamayaṃ vā pabbajamayaṃ vā anto saṃveṭhetvā baddhaṃ hoti.
所谓“铺设后”,是指自己铺设。
Santharitvāti sayaṃ santharitvā.
所谓“令铺设后”,是指让其他人铺设。让未受具足戒者铺设,障碍在他;让已受具足戒者铺设,障碍在铺设者。
Santharāpetvāti aññaṃ santharāpetvā. Anupasampannaṃ santharāpeti, tassa palibodho. Upasampannaṃ santharāpeti, santhārakassa palibodho.
指自己不该撤除。
Taṃ pakkamanto neva uddhareyyāti na sayaṃ uddhareyya.
指不该让其他人撤除。
Na uddharāpeyyāti na aññaṃ uddharāpeyya.
未告知比丘、或沙弥、或园民,即跨越中等身材男子投石所及之距离[跨越]者,犯波逸提罪。
Anāpucchaṃ vā gaccheyyāti bhikkhuṃ vā sāmaṇeraṃ vā ārāmikaṃ vā anāpucchā majjhimassa purisassa leḍḍupātaṃ atikkamantassa āpatti pācittiyassa.
112对僧团的物品,有“这是僧团物品”的想法,在露天铺设或叫人铺设之后,离开时不自己收起来,不叫人收起来,也不交代一声就走,犯波逸提。对僧团的物品有疑惑……犯波逸提。对僧团的物品,有“这是个人物品”的想法,在露天铺设或叫人铺设之后,离开时不自己收起来,不叫人收起来,也不交代一声就走,犯波逸提。
Saṅghike saṅghikasaññī ajjhokāse santharitvā vā santharāpetvā vā taṃ pakkamanto neva uddhareyya na uddharāpeyya anāpucchaṃ vā gaccheyya, āpatti pācittiyassa. Saṅghike vematiko…pe… saṅghike puggalikasaññī ajjhokāse santharitvā vā santharāpetvā vā taṃ pakkamanto neva uddhareyya na uddharāpeyya, anāpucchaṃ vā gaccheyya, āpatti pācittiyassa.
坐垫、覆单、地铺、草席、皮片、擦脚布、木板凳,在露天铺设或叫人铺设之后,离开时不自己收起来,不叫人收起来,也不交代一声就走,犯恶作。对个人物品,有“这是僧团物品”的想法,犯恶作。对个人物品有疑惑,犯恶作。对个人物品,有“这是个人物品”的想法,却是别人的个人物品,犯恶作。自己的个人物品,没有犯。
Cimilikaṃ vā uttarattharaṇaṃ vā bhūmattharaṇaṃ vā taṭṭikaṃ vā cammakhaṇḍaṃ vā pādapuñchaniṃ vā phalakapīṭhaṃ vā ajjhokāse santharitvā vā santharāpetvā vā taṃ pakkamanto neva uddhareyya na uddharāpeyya, anāpucchaṃ vā gaccheyya, āpatti dukkaṭassa. Puggalike saṅghikasaññī, āpatti dukkaṭassa. Puggalike vematiko, āpatti dukkaṭassa. Puggalike puggalikasaññī aññassa puggalike, āpatti dukkaṭassa. Attano puggalike anāpatti.
113没有犯的情况是:收起来之后走,叫人收起来之后走,打了招呼走,为了晾晒而走,被什么障碍住了,遇到灾难时,精神失常者,最初犯的人。
Anāpatti uddharitvā gacchati, uddharāpetvā gacchati, āpucchaṃ gacchati, otāpento gacchati, kenaci palibuddhaṃ hoti, āpadāsu, ummattakassa, ādikammikassāti.
5. 第二床座学处
5. Dutiyasenāsanasikkhāpadaṃ
114那时,佛陀世尊住在舍卫城祇树给孤独园。那个时候,有十七个比丘是伙伴。他们住也住在一起,走也一起走。他们在一个僧团的寺院里铺设了卧具,离开时没有自己收,没有叫人收,没打招呼就走了。卧具被白蚁咬了。那些少欲的诸比丘……他们呵责、批评、指责说:“十七个比丘怎么能在僧团的寺院里铺设卧具,离开时不自己收、不叫人收,不打招呼就走,使得卧具被白蚁咬了呢!”于是,那些比丘用各种方式斥责了十七个比丘之后,就把这件事禀告了世尊。……“诸比丘,听说十七个比丘在僧团的寺院里铺设卧具,离开时不自己收、不叫人收,不打招呼就走,致使卧具被白蚁咬了,这是真的吗?”“是真的,世尊。”佛陀世尊呵责了……“诸比丘,这些愚人怎么能在僧团的寺院里铺设卧具,离开时不自己收、不叫人收,不打招呼就走,使得卧具被白蚁咬了呢!诸比丘,这不能让没有信心的人生起信心……诸比丘,你们应当这样诵出这条学处——”
Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena sattarasavaggiyā bhikkhū sahāyakā honti. Te vasantāpi ekatova vasanti, pakkamantāpi ekatova pakkamanti. Te aññatarasmiṃ saṅghike vihāre seyyaṃ santharitvā taṃ pakkamantā neva uddhariṃsu na uddharāpesuṃ, anāpucchā pakkamiṃsu. Senāsanaṃ upacikāhi khāyitaṃ hoti. Ye te bhikkhū appicchā…pe… te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘‘kathañhi nāma sattarasavaggiyā bhikkhū saṅghike vihāre seyyaṃ santharitvā taṃ pakkamantā neva uddharissanti na uddharāpessanti, anāpucchā pakkamissanti, senāsanaṃ upacikāhi khāyita’’nti! Atha kho te bhikkhū sattarasavaggiye bhikkhū anekapariyāyena vigarahitvā bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ…pe… ‘‘saccaṃ kira, bhikkhave, sattarasavaggiyā bhikkhū saṅghike vihāre seyyaṃ santharitvā taṃ pakkamantā neva uddhariṃsu na uddharāpesuṃ, anāpucchā pakkamiṃsu, senāsanaṃ upacikāhi khāyita’’nti? ‘‘Saccaṃ, bhagavā’’ti. Vigarahi buddho bhagavā…pe… kathañhi nāma te, bhikkhave, moghapurisā saṅghike vihāre seyyaṃ santharitvā taṃ pakkamantā neva uddharissanti na uddharāpessanti, anāpucchā pakkamissanti, senāsanaṃ upacikāhi khāyitaṃ! Netaṃ, bhikkhave, appasannānaṃ vā pasādāya…pe… evañca pana , bhikkhave, imaṃ sikkhāpadaṃ uddiseyyātha –
115若比丘在僧团的住处铺设卧具(或令人铺设),离去时既不收起、也不令人收起,未告知就离开,犯波逸提。
‘‘Yo pana bhikkhu saṅghike vihāre seyyaṃ santharitvā vā santharāpetvā vā taṃ pakkamanto neva uddhareyya na uddharāpeyya, anāpucchaṃ vā gaccheyya, pācittiya’’nti.
116“凡……者”,是指凡是这样的、如此这般的……(中略)……“比丘”,是指……(中略)……此处所指的,正是这个意义上的比丘。
Yo panāti yo yādiso…pe… bhikkhūti…pe… ayaṃ imasmiṃ atthe adhippeto bhikkhūti.
“僧团住处”是指已供养、施舍给僧团的寺院。
Saṅghiko nāma vihāro saṅghassa dinno hoti pariccatto.
“卧具”的意思是:床垫、坐垫、覆单、地铺、草席、皮片、坐布、敷垫、草铺、叶铺。
Seyyaṃ nāma bhisi, cimilikā uttarattharaṇaṃ, bhūmattharaṇaṃ, taṭṭikā, cammakhaṇḍo, nisīdanaṃ, paccattharaṇaṃ, tiṇasanthāro, paṇṇasanthāro.
“自己铺好”。
Santharitvāti sayaṃ santharitvā.
“令他人铺好”。
Santharāpetvāti aññaṃ santharāpetvā.
“自己不收起”。
Taṃ pakkamanto neva uddhareyyāti na sayaṃ uddhareyya.
“不令他人收起”。
Na uddharāpeyyāti na aññaṃ uddharāpeyya.
所谓“不告知而离去”:不告知比丘、沙弥或寺役而越过有围墙寺院的围墙者,犯波逸提;不告知而越过无围墙寺院的近处者,犯波逸提。对于僧团物作僧团物想,铺好坐卧具后——无论自己铺或令他人铺——离去时,既不自己收起也不令他人收起,或不告知便离去,犯波逸提。对于僧团物有疑,铺好坐卧具后——无论自己铺或令他人铺——离去时,既不自己收起也不令他人收起,或不告知便离去,犯波逸提。对于僧团物作个人物想,铺好坐卧具后——无论自己铺或令他人铺——离去时,既不自己收起也不令他人收起,或不告知便离去,犯波逸提。
Anāpucchaṃ vā gaccheyyāti bhikkhuṃ vā sāmaṇeraṃ vā ārāmikaṃ vā anāpucchā parikkhittassa ārāmassa parikkhepaṃ atikkamantassa āpatti pācittiyassa. Aparikkhittassa ārāmassa upacāraṃ atikkamantassa āpatti pācittiyassa. Saṅghike saṅghikasaññī seyyaṃ santharitvā vā santharāpetvā vā taṃ pakkamanto neva uddhareyya na uddharāpeyya, anāpucchaṃ vā gaccheyya, āpatti pācittiyassa. Saṅghike vematiko seyyaṃ santharitvā vā santharāpetvā vā taṃ pakkamanto neva uddhareyya na uddharāpeyya, anāpucchaṃ vā gaccheyya, āpatti pācittiyassa. Saṅghike puggalikasaññī seyyaṃ santharitvā vā santharāpetvā vā taṃ pakkamanto neva uddhareyya na uddharāpeyya, anāpucchaṃ vā gaccheyya, āpatti pācittiyassa.
117在寺院的近处、集会堂、棚舍或树下,铺好坐卧具后——无论自己铺或令他人铺——离去时,既不自己收起也不令他人收起,或不告知便离去,犯恶作。在寺院内或寺院的近处、集会堂、棚舍或树下,将床或椅子铺开后——无论自己铺或令他人铺——离去时,既不自己收起也不令他人收起,或不告知便离去,犯恶作。
Vihārassa upacāre vā upaṭṭhānasālāyaṃ vā maṇḍape vā rukkhamūle vā seyyaṃ santharitvā vā santharāpetvā vā taṃ pakkamanto neva uddhareyya na uddharāpeyya, anāpucchaṃ vā gaccheyya, āpatti dukkaṭassa. Mañcaṃ vā pīṭhaṃ vā vihāre vā vihārassūpacāre vā upaṭṭhānasālāyaṃ vā maṇḍape vā rukkhamūle vā santharitvā vā santharāpetvā vā taṃ pakkamanto neva uddhareyya na uddharāpeyya, anāpucchaṃ vā gaccheyya, āpatti dukkaṭassa.
对于个人物作僧团物想,犯恶作。对于个人物有疑,犯恶作。对于个人物作个人物想,若是他人之物,犯恶作。自己之物则无犯。
Puggalike saṅghikasaññī, āpatti dukkaṭassa. Puggalike vematiko, āpatti dukkaṭassa. Puggalike puggalikasaññī aññassa puggalike āpatti dukkaṭassa. Attano puggalike anāpatti.
118无犯的情况:收起后离去、令人收起后离去、告知后离去、因有障碍、离去时仍挂念并于该处停留时告知、因有障碍、在灾祸时、痴狂者、最初犯者。
Anāpatti uddharitvā gacchati, uddharāpetvā gacchati, āpucchaṃ gacchati, kenaci palibuddhaṃ hoti, sāpekkho gantvā tattha ṭhito āpucchati, kenaci palibuddho hoti, āpadāsu, ummattakassa, ādikammikassāti.
6. 强敷卧具学处
6. Anupakhajjasikkhāpadaṃ
119那时,佛陀世尊正住在舍卫城祇树给孤独园。当时,六群比丘霸占好的卧处,长老诸比丘把他们叫起来。于是六群比丘就这样想:“我们用什么办法才能在这里过雨季呢?”接着,六群比丘侵入长老诸比丘中间铺设卧处,心想:“谁觉得拥挤,就会离开。”那些少欲的比丘……他们讥嫌、批评、指责道:“六群比丘怎么竟能侵入长老诸比丘中间铺设卧处呢!”然后,那些比丘以种种方式呵责了六群比丘,将此事禀告世尊……“喂,诸比丘,你们当真侵入长老诸比丘中间铺设卧处吗?”“是真的,世尊。”佛陀世尊呵责……“你们这些愚人,怎么能侵入长老诸比丘中间铺设卧处呢!这不会令未生信者生信……诸比丘,你们应这样诵此学处——”
Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena chabbaggiyā bhikkhū varaseyyāyo palibundhenti, therā bhikkhū vuṭṭhāpenti . Atha kho chabbaggiyānaṃ bhikkhūnaṃ etadahosi – ‘‘kena nu kho mayaṃ upāyena idheva vassaṃ vaseyyāmā’’ti? Atha kho chabbaggiyā bhikkhū there bhikkhū anupakhajja seyyaṃ kappenti – yassa sambādho bhavissati so pakkamissatīti. Ye te bhikkhū appicchā…pe… te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘‘kathañhi nāma chabbaggiyā bhikkhū there bhikkhū anupakhajja seyyaṃ kappessantī’’ti! Atha kho te bhikkhū chabbaggiye bhikkhū anekapariyāyena vigarahitvā bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ …pe… ‘‘saccaṃ kira tumhe, bhikkhave, there bhikkhū anupakhajja seyyaṃ kappethā’’ti? ‘‘Saccaṃ, bhagavā’’ti. Vigarahi buddho bhagavā…pe… kathañhi nāma tumhe, moghapurisā, there bhikkhū anupakhajja seyyaṃ kappessatha! Netaṃ, moghapurisā, appasannānaṃ vā pasādāya…pe… evañca pana, bhikkhave, imaṃ sikkhāpadaṃ uddiseyyātha –
120若比丘明知有比丘先住在僧团住处,仍强挤入其旁铺设卧具,心想“谁觉得挤,谁就会离开”,只为此目的而无其他,犯波逸提。
‘‘Yo pana bhikkhu saṅghike vihāre jānaṃ pubbupagataṃ bhikkhuṃ anupakhajja seyyaṃ kappeyya – yassa sambādho bhavissati so pakkamissatī’ti, etadeva paccayaṃ karitvā anaññaṃ, pācittiya’’nti.
121“凡……者”,是指凡是这样的、如此这般的……(中略)……“比丘”,是指……(中略)……此处所指的,正是这个意义上的比丘。
Yo panāti yo yādiso…pe… bhikkhūti…pe… ayaṃ imasmiṃ 2.0251 atthe adhippeto bhikkhūti.
“僧团住处”是指已供养、施舍给僧团的寺院。
Saṅghiko nāma vihāro saṅghassa dinno hoti pariccatto.
所谓“明知”,意思是:他知道是长老,他知道是病人,他知道是由僧团给的。
Jānāti nāma vuḍḍhoti jānāti, gilānoti jānāti, saṅghena dinnoti jānāti.
所谓“挤入”,即已经进入之意。
Anupakhajjāti anupavisitvā.
即在床或椅的附近,在进出者通行的近旁处,自行铺设卧具或让人铺设,犯恶作。若靠近坐或卧,则犯波逸提。
Seyyaṃ kappeyyāti mañcassa vā pīṭhassa vā pavisantassa vā nikkhamantassa vā upacāre seyyaṃ santharati vā santharāpeti vā, āpatti dukkaṭassa. Abhinisīdati vā abhinipajjati vā, āpatti pācittiyassa.
即没有其他任何理由,而侵入铺设卧处。
Etadeva paccayaṃ karitvā anaññanti na añño koci paccayo hoti anupakhajja seyyaṃ kappetuṃ.
122对僧物有僧物想,挤占铺床,犯波逸提。对僧物有疑虑,挤占铺床,犯波逸提。对僧物作私物想,挤占铺床,犯波逸提。
Saṅghike saṅghikasaññī anupakhajja seyyaṃ kappeti, āpatti pācittiyassa. Saṅghike vematiko anupakhajja seyyaṃ kappeti, āpatti pācittiyassa. Saṅghike puggalikasaññī anupakhajja seyyaṃ kappeti, āpatti pācittiyassa.
除了床或凳子的进出通道之外,自己铺床或令人铺床,犯恶作。自己坐上去或躺上去,犯恶作。在精舍的周围、集会堂、凉亭、树下或露天处,自己铺床或令人铺床,犯恶作。自己坐上去或躺上去,犯恶作。对私物有僧物想,犯恶作。对私物有疑虑,犯恶作。对私物作私物想,属于他人的私物,犯恶作。属于自己的私物,无犯。
Mañcassa vā pīṭhassa vā pavisantassa vā nikkhamantassa vā upacāraṃ ṭhapetvā seyyaṃ santharati vā santharāpeti vā, āpatti dukkaṭassa. Abhinisīdati vā abhinipajjati vā, āpatti dukkaṭassa. Vihārassa upacāre vā upaṭṭhānasālāyaṃ vā maṇḍape vā rukkhamūle vā ajjhokāse vā seyyaṃ santharati vā santharāpeti vā, āpatti dukkaṭassa. Abhinisīdati vā abhinippajjati vā, āpatti dukkaṭassa. Puggalike saṅghikasaññī, āpatti dukkaṭassa. Puggalike vematiko, āpatti dukkaṭassa. Puggalike puggalikasaññī aññassa puggalike āpatti dukkaṭassa . Attano puggalike anāpatti.
123无犯:因病进入者,被寒冷或酷热逼迫者进入,遭遇危难时,对于精神失常者,对最初犯者。
Anāpatti gilāno pavisati, sītena vā uṇhena vā pīḷito pavisati, āpadāsu, ummattakassa, ādikammikassāti.
7. 牵出学处
7. Nikkaḍḍhanasikkhāpadaṃ
124那时,佛陀世尊住在舍卫城祇树给孤独园。当时,十七群比丘在修复边地的一座大精舍,心想:“我们要在这里入雨安居。”六群比丘看见十七群比丘在修复精舍。看见后,他们说:“贤友们,这些十七群比丘在修复精舍。来!我们把他们赶出去!”有几个人说:“贤友们,等等,等他们修完;修好之后我们再把他们赶走。”
Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena sattarasavaggiyā bhikkhū aññataraṃ paccantimaṃ mahāvihāraṃ paṭisaṅkharonti – ‘‘idha mayaṃ vassaṃ vasissāmā’’ti . Addasaṃsu kho chabbaggiyā bhikkhū sattarasavaggiye bhikkhū vihāraṃ paṭisaṅkharonte. Disvāna evamāhaṃsu – ‘‘ime, āvuso, sattarasavaggiyā bhikkhū vihāraṃ paṭisaṅkharonti. Handa ne vuṭṭhāpessāmā’’ti! Ekacce evamāhaṃsu – ‘‘āgamethāvuso, yāva paṭisaṅkharonti; paṭisaṅkhate vuṭṭhāpessāmā’’ti.
然后,六群比丘对十七群比丘说:"贤友们,起来!这精舍是我们的。"〔十七群比丘答〕"贤友们,你们不是应该事先告知吗?我们也好去修别的。""贤友们,这精舍不是僧物吗?"〔六群比丘答〕"是的,贤友,是僧物。""贤友们,起来!这精舍是我们的。"〔十七群比丘答〕"贤友,这精舍很大。你们可以住,我们也可以住。"〔六群比丘说〕"贤友们,起来!这精舍是我们的!"他们〔六群比丘〕生气、不高兴,抓住脖子就把他们〔十七群比丘〕赶出去。那些被赶出去的比丘哭了起来。诸比丘问:〔诸比丘问〕"贤友们,你们为什么哭?"〔十七群比丘答〕"贤友们,这些六群比丘生气、不高兴,把我们赶出了僧精舍。"那些少欲的诸比丘……呵责、批评、非难说:"六群比丘怎么可以生气、不高兴,把诸比丘赶出僧精舍呢!"于是,那些比丘用种种方式呵责了六群比丘之后,把这事禀告了世尊……〔世尊问〕"诸比丘,你们真的生气、不高兴,把诸比丘赶出僧精舍了吗?"〔六群比丘答〕"是的,世尊。"佛陀世尊呵责……"愚人!你们怎么可以生气、不高兴,把比丘赶出僧精舍呢?愚人,这不会让未生信者生信……诸比丘,你们应当这样诵这个学处——
Atha kho chabbaggiyā bhikkhū sattarasavaggiye bhikkhū etadavocuṃ – ‘‘uṭṭhethāvuso, amhākaṃ vihāro pāpuṇātī’’ti. ‘‘Nanu, āvuso, paṭikacceva ācikkhitabbaṃ, mayañcaññaṃ paṭisaṅkhareyyāmā’’ti. ‘‘Nanu, āvuso, saṅghiko vihāro’’ti? ‘‘Āmāvuso, saṅghiko vihāro’’ti. ‘‘Uṭṭhethāvuso, amhākaṃ vihāro pāpuṇātī’’ti. ‘‘Mahallako, āvuso, vihāro. Tumhepi vasatha, mayampi vasissāmā’’ti. ‘‘Uṭṭhethāvuso, amhākaṃ vihāro pāpuṇātī’’ti kupitā anattamanā gīvāyaṃ gahetvā nikkaḍḍhanti. Te nikkaḍḍhīyamānā rodanti. Bhikkhū evamāhaṃsu – ‘‘kissa tumhe, āvuso, rodathā’’ti? ‘‘Ime, āvuso, chabbaggiyā bhikkhū kupitā anattamanā amhe saṅghikā vihārā nikkaḍḍhantī’’ti. Ye te bhikkhū appicchā…pe… te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘‘kathañhi nāma chabbaggiyā bhikkhū kupitā anattamanā bhikkhū saṅghikā vihārā nikkaḍḍhissantī’’ti! Atha kho te bhikkhū chabbaggiye bhikkhū anekapariyāyena vigarahitvā bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ…pe… ‘‘saccaṃ kira tumhe, bhikkhave, kupitā anattamanā bhikkhū saṅghikā vihārā nikkaḍḍhathā’’ti? ‘‘Saccaṃ, bhagavā’’ti. Vigarahi buddho bhagavā…pe… kathañhi nāma tumhe, moghapurisā, kupitā anattamanā bhikkhū saṅghikā vihārā nikkaḍḍhissatha? Netaṃ, moghapurisā, appasannānaṃ vā pasādāya…pe… evañca pana, bhikkhave, imaṃ sikkhāpadaṃ uddiseyyātha –
125若比丘对(另一)比丘起嗔、心不悦,把他从僧团住处赶出(或令人赶出),犯波逸提。
‘‘Yo pana bhikkhu bhikkhuṃ kupito anattamano saṅghikā vihārā nikkaḍḍheyya vā nikkaḍḍhāpeyya vā, pācittiya’’nti.
126“凡……者”,是指凡是这样的、如此这般的……(中略)……“比丘”,是指……(中略)……此处所指的,正是这个意义上的比丘。
Yo panāti yo yādiso…pe… bhikkhūti…pe… ayaṃ imasmiṃ atthe adhippeto bhikkhūti.
“另一位比丘”——指另一位比丘。
Bhikkhunti aññaṃ bhikkhuṃ.
不悦、心受打击、变得顽固。
Kupito anattamanoti anabhiraddho āhatacitto khilajāto.
“僧团住处”是指已供养、施舍给僧团的寺院。
Saṅghiko nāma vihāro saṅghassa dinno hoti pariccatto.
所谓“赶出”,是指在内室抓住他后强行拖到门口,犯波逸提。在门口抓住后强行拖到外面,犯波逸提。以一次动作使其穿过多个门,犯波逸提。
Nikkaḍḍheyyāti gabbhe gahetvā pamukhaṃ nikkaḍḍhati, āpatti pācittiyassa. Pamukhe gahetvā bahi nikkaḍḍhati, āpatti pācittiyassa. Ekena payogena bahukepi dvāre atikkāmeti, āpatti pācittiyassa.
所谓“令人赶出”,是指命令他人去做,犯波逸提。一次被命令后使其穿过多个门,犯波逸提。
Nikkaḍḍhāpeyyāti aññaṃ āṇāpeti, āpatti pācittiyassa . Sakiṃ āṇatto bahukepi dvāre atikkāmeti, āpatti pācittiyassa.
127对僧团所属物,有“这是僧团所属”的想法,愤怒、不高兴,自己强行拖出或叫人拖出,犯波逸提。对僧团所属物,有疑惑,愤怒、不高兴,自己强行拖出或叫人拖出,犯波逸提。对僧团所属物,有“这是个人所属”的想法,愤怒、不高兴,自己强行拖出或叫人拖出,犯波逸提。
Saṅghike saṅghikasaññī kupito anattamano nikkaḍḍhati vā nikkaḍḍhāpeti vā, āpatti pācittiyassa. Saṅghike vematiko kupito anattamano nikkaḍḍhati vā nikkaḍḍhāpeti vā, āpatti pācittiyassa. Saṅghike puggalikasaññī kupito anattamano nikkaḍḍhati vā nikkaḍḍhāpeti vā, āpatti pācittiyassa.
将他的资具强行拖出或叫人拖出,犯恶作。从寺院范围内、或侍奉堂、或凉亭、或树下、或露天地,强行拖出或叫人拖出,犯恶作。将他的资具强行拖出或叫人拖出,犯恶作。将未受具足戒者从寺院、或寺院范围内、或侍奉堂、或凉亭、或树下、或露天地,强行拖出或叫人拖出,犯恶作。将他的资具强行拖出或叫人拖出,犯恶作。
Tassa parikkhāraṃ nikkaḍḍhati vā nikkaḍḍhāpeti vā, āpatti dukkaṭassa. Vihārassa upacārā vā upaṭṭhānasālāya vā maṇḍapā vā rukkhamūlā vā ajjhokāsā vā nikkaḍḍhati vā nikkaḍḍhāpeti vā, āpatti dukkaṭassa. Tassa parikkhāraṃ nikkaḍḍhati vā nikkaḍḍhāpeti vā, āpatti dukkaṭassa. Anupasampannaṃ vihārā vā vihārassa upacārā vā upaṭṭhānasālāya vā maṇḍapā vā rukkhamūlā vā ajjhokāsā vā nikkaḍḍhati vā nikkaḍḍhāpeti vā, āpatti dukkaṭassa. Tassa parikkhāraṃ nikkaḍḍhati vā nikkaḍḍhāpeti vā, āpatti dukkaṭassa.
对个人所属物,有“这是僧团所属”的想法,犯恶作。对个人所属物,有疑惑,犯恶作。对个人所属物,有“这是个人所属”的想法,但属于别的个人,犯恶作。属于自己个人的,无犯。
Puggalike saṅghikasaññī, āpatti dukkaṭassa. Puggalike vematiko, āpatti dukkaṭassa. Puggalike puggalikasaññī aññassa puggalike āpatti dukkaṭassa. Attano puggalike anāpatti.
128无犯的情形:为了驱出或叫人驱出无惭者,以及驱出或叫人驱出其资具;为了驱出或叫人驱出疯子,以及驱出或叫人驱出其资具;为了驱出或叫人驱出制造纷争者、制造争吵者、制造争论者、制造闲话者、在僧团中制造诤事者,以及驱出或叫人驱出其资具;为了驱出或叫人驱出不依正确方式行事的弟子或同住者,以及驱出或叫人驱出其资具;对疯子、最初犯者。
Anāpatti alajjiṃ nikkaḍḍhati vā nikkaḍḍhāpeti vā, tassa parikkhāraṃ nikkaḍḍhati vā nikkaḍḍhāpeti vā, ummattakaṃ nikkaḍḍhati vā nikkaḍḍhāpeti vā, tassa parikkhāraṃ nikkaḍḍhati vā nikkaḍḍhāpeti vā, bhaṇḍanakārakaṃ kalahakārakaṃ vivādakārakaṃ bhassakārakaṃ saṅghe adhikaraṇakārakaṃ nikkaḍḍhati vā nikkaḍḍhāpeti vā, tassa parikkhāraṃ nikkaḍḍhati vā nikkaḍḍhāpeti vā, antevāsikaṃ vā saddhivihārikaṃ vā na sammā vattantaṃ nikkaḍḍhati vā nikkaḍḍhāpeti vā, tassa parikkhāraṃ nikkaḍḍhati vā nikkaḍḍhāpeti vā, ummattakassa, ādikammikassāti.
8. 重阁小屋学处
8. Vehāsakuṭisikkhāpadaṃ
129那时,佛陀世尊住在舍卫城祇树给孤独园。当时,有两位比丘住在僧团的寺院里,待在楼上的空中小屋里。一位住在楼下,一位住在楼上。楼上的比丘一屁股坐在了一张床脚可拆卸的床上。床脚脱落,砸到了楼下那位比丘的头顶。那位比丘发出了一声惨叫。诸比丘跑过去,对那位比丘说:“贤友,你为什么惨叫?”于是那位比丘把这件事告诉了诸比丘。那些少欲的诸比丘……谴责、批评、非难道:“身为比丘,怎么能在僧团的寺院楼上,一屁股坐在床脚可拆卸的床上呢!”然后,那些比丘以种种方式呵责了那位比丘后,把这件事禀告了世尊……“比丘,听说你真的在僧团的寺院楼上,一屁股坐在了床脚可拆卸的床上?” “是真的,世尊。”佛陀世尊呵责他……“愚人,你怎么能在僧团的寺院楼上,一屁股坐在床脚可拆卸的床上!愚人,这既不能让没有信心的人产生信心……诸比丘,你们应当这样诵这条学处——
Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena dve bhikkhū saṅghike vihāre uparivehāsakuṭiyā viharanti?. Eko heṭṭhā viharati , eko upari. Uparimo bhikkhu āhaccapādakaṃ mañcaṃ sahasā abhinisīdi. Mañcapādo nippatitvā heṭṭhimassa bhikkhuno matthake avatthāsi. So bhikkhu vissaramakāsi. Bhikkhū upadhāvitvā taṃ bhikkhuṃ etadavocuṃ – ‘‘kissa tvaṃ, āvuso, vissaramakāsī’’ti? Atha kho so bhikkhu bhikkhūnaṃ etamatthaṃ ārocesi. Ye te bhikkhū appicchā…pe… te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘‘kathañhi nāma bhikkhu saṅghike vihāre uparivehāsakuṭiyā āhaccapādakaṃ mañcaṃ sahasā abhinisīdissatī’’ti! Atha kho te bhikkhū taṃ bhikkhuṃ anekapariyāyena vigarahitvā bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ…pe… ‘‘saccaṃ kira tvaṃ, bhikkhu, saṅghike vihāre uparivehāsakuṭiyā āhaccapādakaṃ mañcaṃ sahasā abhinisīdasī’’ti? ‘‘Saccaṃ, bhagavā’’ti. Vigarahi buddho bhagavā…pe… kathañhi nāma tvaṃ, moghapurisa, saṅghike vihāre uparivehāsakuṭiyā āhaccapādakaṃ mañcaṃ sahasā abhinisīdissasi! Netaṃ, moghapurisa, appasannānaṃ vā pasādāya…pe… evañca pana, bhikkhave, imaṃ sikkhāpadaṃ uddiseyyātha –
130若比丘在僧团住处的楼阁层上,坐卧于脚可拆卸(活动腿)的床或椅,犯波逸提。
‘‘Yo pana bhikkhu saṅghike vihāre uparivehāsakuṭiyā āhaccapādakaṃ mañcaṃ vā pīṭhaṃ vā abhinisīdeyya vā abhinipajjeyya vā, pācittiya’’nti.
131“凡……者”,是指凡是这样的、如此这般的……(中略)……“比丘”,是指……(中略)……此处所指的,正是这个意义上的比丘。
Yo panāti yo yādiso…pe… bhikkhūti…pe… ayaṃ imasmiṃ atthe adhippeto bhikkhūti.
“僧团住处”是指已供养、施舍给僧团的寺院。
Saṅghiko nāma vihāro saṅghassa dinno hoti pariccatto.
所谓上层住处,是指中等身材的男子在其中不会碰到头(的高度)。
Vehāsakuṭi nāma majjhimassa purisassa asīsaghaṭṭā.
“活动腿床”是指插入部件后立着的床。“活动腿椅”是指已插入部件后立起的椅。
Āhaccapādako nāma mañco aṅge vijjhitvā ṭhito hoti. Āhaccapādakaṃ nāma pīṭhaṃ aṅge vijjhitvā ṭhitaṃ hoti.
所谓“坐”,是指:如果在上面坐下,犯波逸提。
Abhinisīdeyyāti tasmiṃ abhinisīdati, āpatti pācittiyassa.
所谓“卧”,是指:如果在上面躺下,犯波逸提。
Abhinipajjeyyāti tasmiṃ abhinipajjati, āpatti pācittiyassa.
132对于僧团的物品,他认定是僧团的,在上层阁楼中坐或躺在可拆脚的床或椅上,犯波逸提。对于僧团的物品,他心存疑惑……对于僧团的物品,他认定是个人的,在上层阁楼中坐或躺在可拆脚的床或椅上,犯波逸提。
Saṅghike saṅghikasaññī uparivehāsakuṭiyā āhaccapādakaṃ mañcaṃ vā pīṭhaṃ vā abhinisīdati vā abhinipajjati vā, āpatti pācittiyassa. Saṅghike vematiko…pe… saṅghike puggalikasaññī uparivehāsakuṭiyā āhaccapādakaṃ mañcaṃ vā pīṭhaṃ vā abhinisīdati vā abhinipajjati vā, āpatti pācittiyassa.
对于个人的物品,他认定是僧团的,犯恶作。对于个人的物品,他心存疑惑,犯恶作。对于个人的物品,他认定是个人的,但属于别人所有,犯恶作。属于自己个人的,无犯。
Puggalike saṅghikasaññī, āpatti dukkaṭassa. Puggalike vematiko, āpatti dukkaṭassa. Puggalike puggalikasaññī aññassa puggalike, āpatti dukkaṭassa. Attano puggalike, anāpatti.
133无犯的情况:在非上层阁楼,且会碰头、下方不能使用;已经铺设木板;已安置支撑;站在其上取物或悬挂物;精神失常者;最初犯者。
Anāpatti – avehāsakuṭiyā sīsaghaṭṭāya heṭṭhā aparibhogaṃ hoti, padarasañcitaṃ hoti, paṭāṇi dinnā hoti, tasmiṃ ṭhito gaṇhati vā laggeti vā, ummattakassa, ādikammikassāti.
9. 大住所学处
9. Mahallakavihārasikkhāpadaṃ
134那时,佛陀世尊住在骄赏弥的瞿师罗。那时,具寿阐那的侍者大官人为具寿阐那建造精舍。具寿阐那在精舍建成后,让人反复铺草,反复涂泥。精舍太重,倒塌了。于是具寿阐那拖运草和木柴,损坏了某一位婆罗门的麦田。那位婆罗门讥嫌、非难、指责道:“诸位尊者怎能损坏我的麦田呢!”那些比丘们听到了那位婆罗门正在讥嫌、非难、指责。那些少欲的……诸比丘也讥嫌、非难、指责说:“具寿阐那怎么能在精舍建成后,还让人反复铺草,反复涂泥,导致精舍太重倒塌呢!”然后,那些比丘用各种方式呵责了具寿阐那,把这件事禀告了世尊。……“阐那,听说你真的在精舍建成后,反复让人铺草,反复涂泥,导致精舍太重倒塌了,这是真的吗?”“是真的,世尊。”佛陀世尊呵责说:“愚人!你怎么能在精舍建成后,反复让人铺草,反复涂泥,导致精舍太重倒塌呢!愚人,这不能让没有信心的人生起信心……诸比丘,应当这样诵这条学处——
Tena samayena buddho bhagavā kosambiyaṃ viharati ghositārāme. Tena kho pana samayena āyasmato channassa upaṭṭhāko mahāmatto āyasmato channassa vihāraṃ kārāpeti. Atha kho āyasmā channo katapariyositaṃ vihāraṃ punappunaṃ chādāpeti, punappunaṃ lepāpeti. Atibhārito vihāro paripati. Atha kho āyasmā channo tiṇañca kaṭṭhañca saṃkaḍḍhanto aññatarassa brāhmaṇassa yavakhettaṃ dūsesi. Atha kho so brāhmaṇo ujjhāyati khiyyati vipāceti – ‘‘kathañhi nāma bhadantā amhākaṃ yavakhettaṃ dūsessantī’’ti! Assosuṃ kho bhikkhū tassa brāhmaṇassa ujjhāyantassa khiyyantassa vipācentassa. Ye te bhikkhū appicchā…pe… te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘‘kathañhi nāma āyasmā channo katapariyositaṃ vihāraṃ punappunaṃ chādāpessati, punappunaṃ lepāpessati, atibhārito vihāro paripatī’’ti! Atha kho te bhikkhū āyasmantaṃ channaṃ anekapariyāyena vigarahitvā bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ…pe… ‘‘saccaṃ kira tvaṃ, channa, katapariyositaṃ vihāraṃ punappunaṃ chādāpesi, punappunaṃ lepāpesi, atibhārito vihāro paripatī’’ti? ‘‘Saccaṃ, bhagavā’’ti. Vigarahi buddho bhagavā…pe… kathañhi nāma tvaṃ, moghapurisa, katapariyositaṃ vihāraṃ punappunaṃ chādāpessasi, punappunaṃ lepāpessasi , atibhārito vihāro paripati! Netaṃ, moghapurisa, appasannānaṃ vā pasādāya…pe… evañca pana, bhikkhave, imaṃ sikkhāpadaṃ uddiseyyātha –
135任何比丘,当建造大住处时,可在无作物的地方站立,铺盖二层或三层的屋顶材料,直至门楣处,并用于固定门和修饰窗孔。如果铺盖超过此量,即使在无作物的地方站立,犯波逸提。
‘‘Mahallakaṃ pana bhikkhunā vihāraṃ kārayamānena yāvadvārakosā aggaḷaṭṭhapanāya ālokasandhiparikammāya dvatticchadanassa pariyāya appaharite ṭhitena adhiṭṭhātabbaṃ. Tato ce uttariṃ appaharitepi ṭhito adhiṭṭhaheyya pācittiya’’nti.
136名为有主人的精舍。
Mahallako nāma vihāro sassāmiko vuccati.
名为已涂泥、已抹灰,或已涂泥又抹灰。
Vihāro nāma ullitto vā hoti avalitto vā ullittāvalitto vā.
所谓“建造时”,是指自己做或令他人做。
Kārayamānenāti karonto vā kārāpento vā.
门框周围一手掌距离内。
Yāva dvārakosāti piṭṭhasaṅghāṭassa samantā hatthapāsā.
这是指设置门扉的。
Aggaḷaṭṭhapanāyāti dvāraṭṭhapanāya.
这是指为窗户所做的修饰:白色的、黑色的、红土色的装饰,花环图案、藤蔓图案、鳄鱼齿图案、五种围栏图案。
Ālokasandhiparikammāyāti vātapānaparikammāya setavaṇṇaṃ kāḷavaṇṇaṃ gerukaparikammaṃ mālākammaṃ latākammaṃ makaradantakaṃ pañcapaṭikaṃ.
应以二三层遮盖之法、站在非青苗处作指示——所谓“青苗”,是指前熟作物和后熟作物。如果站在青苗上作指示,犯恶作。以条铺方式覆盖屋顶者,应指示铺设两条,然后吩咐铺设第三条,之后应当离开。以层铺方式覆盖屋顶者,应指示铺设两层,然后吩咐铺设第三层,之后应当离开。
Dvatticchadanassa pariyāyaṃ appaharite ṭhitena adhiṭṭhātabbanti – haritaṃ nāma pubbaṇṇaṃ aparaṇṇaṃ. Sace harite ṭhito adhiṭṭhāti, āpatti dukkaṭassa. Maggena chādentassa dve magge adhiṭṭhahitvā tatiyaṃ maggaṃ āṇāpetvā pakkamitabbaṃ. Pariyāyena chādentassa dve pariyāye adhiṭṭhahitvā tatiyaṃ pariyāyaṃ āṇāpetvā pakkamitabbaṃ.
137用砖覆盖时,每铺一块砖,犯一次波逸提。用石头覆盖时,每铺一块石头,犯一次波逸提。用石灰覆盖时,每放一团石灰,犯一次波逸提。用草覆盖时,每放一把草,犯一次波逸提。用树叶覆盖时,每放一片树叶,犯一次波逸提。
Tato ce uttari appaharitepi ṭhito adhiṭṭhaheyyāti iṭṭhakāya 2.0262 chādentassa iṭṭhakiṭṭhakāya āpatti pācittiyassa. Silāya chādentassa silāya silāya āpatti pācittiyassa. Sudhāya chādentassa piṇḍe piṇḍe āpatti pācittiyassa. Tiṇena chādentassa karaḷe karaḷe āpatti pācittiyassa. Paṇṇena chādentassa paṇṇe paṇṇe āpatti pācittiyassa.
对于超过两层环绕的情况,若他认为超过了而进行决意,犯波逸提。对于超过两层环绕的情况,若他心存疑虑而进行决意,犯波逸提。对于超过两层环绕的情况,若他认为不足而进行决意,犯波逸提。
Atirekadvattipariyāye atirekasaññī adhiṭṭhāti, āpatti pācittiyassa. Atirekadvattipariyāye vematiko adhiṭṭhāti, āpatti pācittiyassa. Atirekadvattipariyāye ūnakasaññī adhiṭṭhāti, āpatti pācittiyassa.
对于不足两层环绕的情况,若他认为超过了,犯恶作。对于不足两层环绕的情况,若他心存疑虑,犯恶作。对于不足两层环绕的情况,若他认为不足,无犯。
Ūnakadvattipariyāye atirekasaññī, āpatti dukkaṭassa. Ūnakadvattipariyāye vematiko, āpatti dukkaṭassa. Ūnakadvattipariyāye ūnakasaññī, anāpatti.
138无犯的情况:正好两层环绕时;不足两层环绕时;在岩洞中;在石窟中;在草屋里;为别人而做时;用自己的钱财所做时;除了住处之外,在一切地方均无犯;心狂乱者;最初犯戒者。
Anāpatti dvattipariyāye, ūnakadvattipariyāye, leṇe, guhāya, tiṇakuṭikāya, aññassatthāya, attano dhanena, vāsāgāraṃ ṭhapetvā sabbattha anāpatti, ummattakassa, ādikammikassāti.
10. 有虫水学处
10. Sappāṇakasikkhāpadaṃ
139那时,佛陀世尊住在阿罗毗的阿嘎拉瓦塔庙。而那时,阿罗毗的诸比丘在进行修建工作时,明明知道水中有生命,却把水和草、泥一起泼洒,还指使别人泼洒。那些少欲的诸比丘……都批评、呵责、指责道:“阿罗毗的诸比丘怎么可以明明知道水中有生命,却把水和草、泥一起泼洒,还指使别人泼洒呢!”于是,那些比丘们用种种方式呵责了阿罗毗的诸比丘后,将这件事禀告了世尊……“诸比丘,听说你们真的明明知道水中有生命,却把水和草、泥一起泼洒,还指使别人泼洒,这是真的吗?”“是真的,世尊。”佛陀世尊呵责道……“你们这些愚蠢的人,怎么可以明明知道水中有生命,却把水和草、泥一起泼洒,还指使别人泼洒!愚蠢的人啊,这不能让未生信者生信……那么,诸比丘,应当这样诵出这条学处——
Tena samayena buddho bhagavā āḷaviyaṃ viharati aggāḷave cetiye. Tena kho pana samayena āḷavakā bhikkhū navakammaṃ karontā jānaṃ sappāṇakaṃ udakaṃ tiṇampi mattikampi siñcantipi siñcāpentipi. Ye te bhikkhū appicchā…pe… te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘‘kathañhi nāma āḷavakā bhikkhū jānaṃ sappāṇakaṃ udakaṃ tiṇampi mattikampi siñcissantipi siñcāpessantipī’’ti! Atha kho te bhikkhū āḷavake bhikkhū anekapariyāyena vigarahitvā bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ…pe… ‘‘saccaṃ kira tumhe, bhikkhave, jānaṃ sappāṇakaṃ udakaṃ tiṇampi mattikampi siñcathapi siñcāpethapī’’ti? ‘‘Saccaṃ, bhagavā’’ti. Vigarahi buddho bhagavā…pe… kathañhi nāma tumhe, moghapurisā, jānaṃ sappāṇakaṃ udakaṃ tiṇampi mattikampi siñcissathapi siñcāpessathapi! Netaṃ, moghapurisā, appasannānaṃ vā pasādāya…pe… evañca pana, bhikkhave, imaṃ sikkhāpadaṃ uddiseyyātha –
140若比丘明知水中有虫,仍用它浇草或泥(或令人浇),犯波逸提。
‘‘Yo pana bhikkhu jānaṃ sappāṇakaṃ udakaṃ tiṇaṃ vā mattikaṃ vā siñceyya vā siñcāpeyya vā, pācittiya’’nti.
141“凡……者”,是指凡是这样的、如此这般的……(中略)……“比丘”,是指……(中略)……此处所指的,正是这个意义上的比丘。
Yo panāti yo yādiso…pe… bhikkhūti…pe… ayaṃ imasmiṃ atthe adhippeto bhikkhūti.
“知”的意思是:自己知道,或别人告诉他。
Jānāti nāma sāmaṃ vā jānāti aññe vā tassa ārocenti.
“自己泼洒”的意思是:自己泼洒,犯波逸提。
Siñceyyāti sayaṃ siñcati, āpatti pācittiyassa.
“指使别人”的意思是:指使他人泼洒,犯波逸提。只指使一次,对方却泼了很多次,也犯波逸提。
Siñcāpeyyāti aññaṃ āṇāpeti, āpatti pācittiyassa . Sakiṃ āṇatto bahukampi siñcati, āpatti pācittiyassa.
142水中有生命,且心中有“水中有生命”的认知,无论自己泼洒草或泥,还是指使别人泼洒,犯波逸提。水中有生命,但心中对此不确定,无论自己泼洒草或泥,还是指使别人泼洒,犯恶作。水中有生命,但心中认为“水中没有生命”,无论自己泼洒草或泥,还是指使别人泼洒,无犯。水中没有生命,但心中认为“水中有生命”,犯恶作。水中没有生命,但心中对此不确定,犯恶作。水中没有生命,且心中有“水中没有生命”的认知,无犯。
Sappāṇake sappāṇakasaññī tiṇaṃ vā mattikaṃ vā siñcati vā siñcāpeti vā, āpatti pācittiyassa. Sappāṇake vematiko tiṇaṃ vā mattikaṃ vā siñcati vā siñcāpeti vā, āpatti dukkaṭassa. Sappāṇake appāṇakasaññī tiṇaṃ vā mattikaṃ vā siñcati vā siñcāpeti vā, anāpatti. Appāṇake sappāṇakasaññī, āpatti dukkaṭassa. Appāṇake vematiko, āpatti dukkaṭassa. Appāṇake appāṇakasaññī, anāpatti.
143无犯的情况有:不是故意的、失念时、不知情时、精神失常者、最初的犯者。
Anāpatti asañcicca, assatiyā, ajānantassa, ummattakassa, ādikammikassāti.
明知是事实,却加以责难;两人离去时,你两者皆失。
过去你曾粗暴驱逐,又门上有生命等,皆有罪责。
Bhūtaṃ aññāya ujjhāyaṃ, pakkamantena te duve; Pubbe nikkaḍḍhanāhacca, dvāraṃ sappāṇakena cāti.