1. 第一学处注释
1. Paṭhamasikkhāpadavaṇṇanā
10251025. 在《寺院品》第一条学处中——“越过围栏时,进入近行处时”:这里,第一脚犯恶作,第二脚犯巴吉帝亚。
1025. Ārāmavaggassa paṭhamasikkhāpade – parikkhepaṃ atikkāmentiyā, upacāraṃ okkamantiyāti ettha paṭhamapāde dukkaṭaṃ, dutiyapāde pācittiyaṃ.
1027“随顺头者”:如果比丘尼们先进入,她望着她们的脑袋跟着进去,无犯。“比丘尼所在之处”:如果比丘尼们已经先进入,在那里诵经、礼塔等,心想“我去她们那里”而前往,是允许的。“在灾难中”:如果被什么人迫害,遇到这类灾难时进入,是允许的。其余内容很清楚。
1027.Sīsānulokikāti paṭhamaṃ pavisantīnaṃ bhikkhunīnaṃ sīsaṃ anulokentī pavisati, anāpatti. Yattha bhikkhuniyoti yattha bhikkhuniyo paṭhamataraṃ pavisitvā sajjhāyacetiyavandanādīni karonti, tattha tāsaṃ santikaṃ gacchāmīti gantuṃ vaṭṭati. Āpadāsūti kenaci upaddutā hoti, evarūpāsu āpadāsu pavisituṃ vaṭṭati. Sesaṃ uttānameva.
由舍弃负担所生起——作与非作,想解脱,有心,制罪,身业,语业,三种心,三种受。
Dhuranikkhepasamuṭṭhānaṃ – kiriyākiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.
2. 第二学处注释
2. Dutiyasikkhāpadavaṇṇanā
10281028. 第二则——“具寿迦毘陀”就是那一千名结发外道当中的长老。“收摄”意思是转移。“被收摄”就是被转移了。“袈裟”是说,理发师们穿上袈裟之后才干活,这句话就是针对这个情况说的。剩下的内容意思都很清楚。
1028. Dutiye – āyasmā kappitakoti ayaṃ jaṭilasahassabbhantaro thero. Saṃharīti saṅkāmesi. Saṃhaṭoti saṅkāmito. Kāsāvaṭoti nhāpitā kāsāvaṃ nivāsetvā kammaṃ karonti, taṃ sandhāyāhaṃsu. Sesaṃ uttānameva.
三种起源:造作、想解脱、有心、世间罪、身业、语业、不善心、苦受。
Tisamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti.
3. 第三学处注释
3. Tatiyasikkhāpadavaṇṇanā
10361036. 第三——“以教诫为先”的意思是:即使现在,以“你是愚者、不聪明”等方式,站在教诫的立场来说,不犯戒。其余内容很清楚。起源等与前一学处相同。
1036. Tatiye – anusāsanipurekkhārāyāti idānipi tvaṃ bālā abyattātiādinā nayena anusāsanipakkhe ṭhatvā vadantiyā anāpatti. Sesaṃ uttānameva. Samuṭṭhānādīni anantarasikkhāpadasadisānevāti.
4. 第四学处注释
4. Catutthasikkhāpadavaṇṇanā
10371037. 第四条的注释——这里全部内容都很清楚。四种生起方式:从身生起,从身和语生起,从身和心生起,从身、语、心三者生起。因为受邀请后不告知就吃的人可能犯戒,所以可能是作为或非作为;因为受请后无论做净法或不做净法而吃的人可能犯戒,所以可能是作为。非想解脱,无心,属于制罪,是身业,是语业,具有三种心、三种受。
1037. Catutthe – sabbaṃ uttānameva. Catusamuṭṭhānaṃ – kāyato kāyavācato kāyacittato kāyavācācittato ca samuṭṭhāti. Nimantitāya anāpucchā bhuñjantiyā āpattisambhavato siyā kiriyākiriyaṃ, pavāritāya kappiyaṃ kāretvāpi akāretvāpi bhuñjantiyā āpattisambhavato siyā kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.
5. 第五学处注释
5. Pañcamasikkhāpadavaṇṇanā
10431043. 第五项——“对家族的悭吝”就是家族悭吝。因为她有这种家族悭吝,所以叫“有家族悭吝者”;或者,她对家族悭吝,所以叫“有家族悭吝者”。“家族的恶名”是指那个家族没有信心、没有净信。“比丘尼们的恶名”是指比丘尼们戒行败坏、具有恶法。
1043. Pañcame – kule maccharo kulamaccharo, kulamaccharo etissā atthīti kulamaccharinī kulaṃ vā maccharāyatīti kulamaccharinī. Kulassa avaṇṇanti taṃ kulaṃ assaddhaṃ appasannanti. Bhikkhunīnaṃ avaṇṇanti bhikkhuniyo dussīlā pāpadhammāti.
1045“确实存在过患”是指家族或比丘尼们确实存在的过失。其余部分意思很清楚。三性:造作、想解脱、有心的、世间所谴责的、身业、语业、不善心、苦受。
1045.Santaṃyeva ādīnavanti kulassa vā bhikkhunīnaṃ vā santaṃ aguṇaṃ. Sesaṃ uttānameva. Tisamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ dukkhavedananti.
6. 第六学处注释
6. Chaṭṭhasikkhāpadavaṇṇanā
1048第六项——“为教诫”是指为了重法。“为共住”是指为了问伍波萨他和自恣。这里只是简要说明。详细的解释已经在比丘尼教诫学处的注释中讲过了。
1048. Chaṭṭhe – ovādāyāti garudhammatthāya. Saṃvāsāyāti uposathapavāraṇāpucchanatthāya. Ayamettha saṅkhepo. Vitthāro pana bhikkhunovādakasikkhāpadavaṇṇanāyaṃ vuttoyeva.
以羊毛为起因——是造作,不是想解脱,没有心,是制罪,是身业,有三种心,有三种受。
Eḷakalomasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.
7. 第七学处注释
7. Sattamasikkhāpadavaṇṇanā
1053第七项:“寻求却得不到”,意思是找不到比丘尼。其余内容很清楚。这里的详细解释,也已经在《比丘尼教诫》的注释里说过了。
1053. Sattame – pariyesitvā na labhatīti bhikkhuniṃ na labhati. Sesaṃ uttānameva. Imassāpi vitthāro bhikkhunovādake vuttoyeva.
由舍弃重担所生起:不作(善恶业)、想解脱、有心、世间所呵责、身业、语业、不善心、苦受。
Dhuranikkhepasamuṭṭhānaṃ – akiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti.
8. 第八学处注释
8. Aṭṭhamasikkhāpadavaṇṇanā
1056第八项:“同一甘马”等语,说的正是伍波萨他和自恣。其余部分意思很明白。这里的详细解释,在《比丘尼教诫》中也已经说过了。
1056. Aṭṭhame – ekakammantiādīhi uposathapavāraṇāyeva vuttā. Sesaṃ uttānameva. Imassāpi vitthāro bhikkhunovādake vuttoyeva.
第一巴拉基格的起因:不作为、想解脱、有心、世间罪、身业、不善心、苦受。
Paṭhamapārājikasamuṭṭhānaṃ – akiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti.
9. 第九学处注释
9. Navamasikkhāpadavaṇṇanā
1058第九:一切都很清楚。这里的详细解释,在《比丘尼教诫》中已经说过了。
1058. Navame – sabbaṃ uttānameva. Imassāpi vitthāro bhikkhunovādake vuttoyeva.
由舍弃负担所生起的:不作(不造作善恶业)、想解脱、有心、世间所呵责、身业、语业、不善心、苦受。
Dhuranikkhepasamuṭṭhānaṃ – akiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti.
10. 第十学处注释
10. Dasamasikkhāpadavaṇṇanā
10621062. 第十——“枝”是指下身。因为下身从这里像树枝一样分叉,两条大腿分开伸出去,所以称为“枝”。
1062. Dasame – pasākheti adhokāye. Adhokāyo hi yasmā tato rukkhassa sākhā viya ubho ūrū pabhijjitvā gatā, tasmā pasākhoti vuccati.
10651065. 在“破坏”等句当中,如果命令“破坏它,劈开它”,把所有这些都吩咐下去,而对方也照样做了,就犯六个命令恶作和六个巴吉帝亚。如果这样吩咐:“近事男,这里无论有什么该做的,你全都做吧”,而对方也把破坏等所有事情都做了,那么一句话就犯六个恶作和六个巴吉帝亚,共十二种罪。但如果对破坏等事,只说了其中一件,命令“做这个”,而对方却把所有事情都做了,那就只在他被命令的那件事上犯巴吉帝亚,其余各事无犯。其余内容浅显易懂。
1065.Bhindātiādīsu sace ‘‘bhinda, phālehī’’ti sabbāni āṇāpeti, so ca tatheva karoti, cha āṇattidukkaṭāni cha ca pācittiyāni āpajjati. Athāpi evaṃ āṇāpeti – ‘‘upāsaka, yaṃkiñci ettha kātabbaṃ, taṃ sabbaṃ karohī’’ti, so ca sabbānipi bhedanādīni karoti; ekavācāya cha dukkaṭāni cha pācittiyānīti dvādasa āpattiyo. Sace pana bhedanādīsupi ekaṃyeva vatvā ‘‘idaṃ karohī’’ti āṇāpeti, so ca sabbāni karoti, yaṃ āṇattaṃ, tasseva karaṇe pācittiyaṃ. Sesesu anāpatti. Sesaṃ uttānameva.
咖提那的起因:有行作与无行作,不是想解脱,无心,制罪,身业,语业,三种心,三种受。
Kathinasamuṭṭhānaṃ – kiriyākiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ , acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.