2. 黑暗品
2. Andhakāravaggo
4. 巴吉帝亚篇(比丘尼分别)义注 · 39 段
1. 第一学处注释
1. Paṭhamasikkhāpadavaṇṇanā
839839. 在暗黑品第一学处中——“没有灯火”:指没有灯火、月光、日光、火等任何一种照明。因此,在它的分别解释中说为“在无光中”。“或交谈”:指说与在家俗人有关的话。
839. Andhakāravaggassa paṭhamasikkhāpade – appadīpeti padīpacandasūriyaaggīsu ekenāpi anobhāsite. Tenevassa padabhājane ‘‘anāloke’’ti vuttaṃ. Sallapeyya vāti gehassitakathaṃ katheyya.
841非期待隐秘,是指并非期待隐秘的享乐,而是对隐秘之乐另有所图,或是询问亲戚,或是商议布施与供养之事。其余内容浅显易懂。以盗贼商队为起因——由身与心、或由身与语与心生起,是行为,是有想解脱,是有心的,是世间罪,是身业,是语业,是不善心,具有二受。
841.Arahopekkhā aññavihitāti na rahoassādāpekkhā rahoassādato aññavihitāva hutvā ñātiṃ vā pucchati, dāne vā pūjāya vā manteti. Sesaṃ uttānameva. Theyyasatthasamuṭṭhānaṃ – kāyacittato kāyavācācittato ca samuṭṭhāti, kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dvivedananti.
2. 第二学处注释
2. Dutiyasikkhāpadavaṇṇanā
842在第二项里,“在有遮蔽的地方安置”这一句,就是这里的差别。其余全都和前面一样。
842. Dutiye – paṭicchanne okāseti idameva nānaṃ. Sesaṃ sabbaṃ purimasadisamevāti.
3. 第三学处注释
3. Tatiyasikkhāpadavaṇṇanā
846第三项中,“在露天处”这句是差别所在,其余全都和前面一样。
846. Tatiye – ajjhokāseti nānaṃ, sesaṃ sabbaṃ tādisamevāti.
4. 第四学处注释
4. Catutthasikkhāpadavaṇṇanā
850-3第四项中,“近耳处”指耳根,也就是在耳根旁边低声说话。“有应作之事”是指为了领取筹签食等,或者为了收拾精舍里放置不当的东西。其余内容容易理解。生起等项与前一篇相同。
850-3. Catutthe – nikaṇṇikanti kaṇṇamūlaṃ vuccati; kaṇṇamūle jappeyyāti vuttaṃ hoti. Sati karaṇīyeti salākabhattādīnaṃ āharaṇatthāya vihāre vā dunnikkhittaṃ paṭisāmanatthāya. Sesaṃ uttānameva. Samuṭṭhānādīni purimasadisānevāti.
5. 第五学处注释
5. Pañcamasikkhāpadavaṇṇanā
854第五项中,“清扫房屋”:据说他们这样想:“这位长老尼看不出有任何身语方面的违犯,我们先清扫房屋吧。”于是,在清扫房屋时看见了她。
854. Pañcame – gharaṃ sodhentāti tesaṃ kira etadahosi – ‘‘theriyā koci kāyikavācasiko vītikkamo na dissati, gharampi tāva sodhemā’’ti, tato gharaṃ sodhentā naṃ addasaṃsu.
856越过无雨处时:越过第一脚,犯恶作;越过第二脚,犯巴吉帝亚;在近行处越过,也是同样的判定方法。
856.Anovassakaṃ atikkāmentiyāti paṭhamaṃ pādaṃ atikkāmentiyā dukkaṭaṃ, dutiyaṃ atikkāmentiyā pācittiyaṃ, upacārātikkame eseva nayo.
858生病的人:是指因为那样的病,没办法请假告辞。遇到灾祸时:是指家里起了火,或者来了盗贼;在这种灾祸发生时,不告辞就离开,不算犯戒。这里剩下的内容都很容易明白。
858.Gilānāyāti yā tādisena gelaññena āpucchituṃ na sakkoti. Āpadāsūti ghare aggi vā uṭṭhito hoti, corā vā; evarūpe upaddave anāpucchā pakkamati, anāpatti. Sesamettha uttānameva.
咖提那的起因——从身与语生起,也从身、语与心生起;是有造作也有非造作;不是想解脱;是无心的;是制戒之罪;是身业;是语业;有三种心;有三种受。
Kathinasamuṭṭhānaṃ – kāyavācato kāyavācācittato ca samuṭṭhāti, kiriyākiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.
6. 第六学处注释
6. Chaṭṭhasikkhāpadavaṇṇanā
860第六学处:应坐近,就是坐下。坐着去,犯一条罪;没坐而躺着去,犯一条罪;坐着又躺着去,犯两条罪。
860. Chaṭṭhe – abhinisīdeyyāti nisīdeyya. Nisīditvā gacchantiyā ekā āpatti, anisīditvā nipajjitvā gacchantiyā ekā, nisīditvā nipajjitvā gacchantiyā dve.
863常施设:是指为了比丘尼们而永久施设的。其余内容容易理解。以咖提那衣为起因……中间省略……如是了知。
863.Dhuvapaññatteti bhikkhunīnaṃ atthāya niccapaññatte. Sesaṃ uttānameva. Kathinasamuṭṭhānaṃ…pe… tivedananti.
7. 第七学处注释
7. Sattamasikkhāpadavaṇṇanā
864第七项也是这样:一切都应该按照第六项所说的方式来理解。
864. Sattamepi – sabbaṃ chaṭṭhe vuttanayeneva veditabbaṃ.
8. 第八学处注释
8. Aṭṭhamasikkhāpadavaṇṇanā
869第八项:这一切都很容易理解。是三因的,是造作的,是想解脱的,是有心的,是世间所呵责的,是身业,是语业,是不善心,是苦受。
869. Aṭṭhame – sabbaṃ uttānameva. Tisamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ akusalacittaṃ, dukkhavedananti.
9. 第九学处注释
9. Navamasikkhāpadavaṇṇanā
875第九条——“以诅咒”是指发毒誓。以地狱来诅咒,就是骂人说“我投生到地狱里去”“我投生到无间地狱里去”“愿他投生到地狱里去”“愿他投生到无间地狱里去”等等这一类的话。以梵行来诅咒,就是骂人说“我是在家女”“我是穿白衣的”“我是游方女”,或者说“愿别人也变成那样”等等这一类的话。每说一句,就犯一条巴吉帝亚。不过,除了地狱和梵行之外,如果骂人“母狗”“母猪”“独眼”“曲手者”等等这一类的话,每说一句,就犯一条恶作。
875. Navame – abhisapeyyāti sapathaṃ kareyya. Nirayena abhisapati nāma ‘‘niraye nibbattāmi, avīcimhi nibbattāmi, niraye nibbattatu, avīcimhi nibbattatū’’ti evamādinā nayena akkosati. Brahmacariyena abhisapati nāma ‘‘gihinī homi, odātavatthā homi, paribbājikā homi, itarā vā edisā hotū’’ti evamādinā nayena akkosati; vācāya vācāya pācittiyaṃ. Ṭhapetvā pana nirayañca brahmacariyañca ‘‘sunakhī sūkarī kāṇā kuṇī’’tiādinā nayena akkosantiyā vācāya vācāya dukkaṭaṃ.
878“以义为先”,是指正在讲解义注的时候。“以法为先”,是指正在诵读巴利经文的时候。“以教诫为先”,是指站在教诫的立场这样说:“你现在还是这个样子,好啊,应当停下来!如果不停止,你必定会再造这样的业,死后会生到地狱、生到畜生道。”这样说的,无犯。其余部分很清楚。
878.Atthapurekkhārāyāti aṭṭhakathaṃ kathentiyā. Dhammapurekkhārāyāti pāḷiṃ vācentiyā. Anusāsanipurekkhārāyāti ‘‘idānipi tvaṃ edisā, sādhu viramassu, no ce viramasi, addhā puna evarūpāni kammāni katvā niraye uppajjissasi, tiracchānayoniyā uppajjissasī’’ti evaṃ anusāsaniyaṃ ṭhatvā vadantiyā anāpatti. Sesaṃ uttānameva.
三等起:造作、想解脱、有心、世间罪、身业、语业、不善心、苦受。
Tisamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti.
10. 第十学处注释
10. Dasamasikkhāpadavaṇṇanā
879第十章——全部内容都很清楚。舍轭的起因:从身、语、意生起,是造作,是想解脱,有思,属于世间罪过;是身业、语业、不善业,感苦受。
879. Dasame – sabbaṃ uttānameva. Dhuranikkhepasamuṭṭhānaṃ – kāyavācācittato samuṭṭhāti, kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalakammaṃ, dukkhavedananti.