36. 摩梨耶婆罗门故事中的次第说法
36. Moriyabrahmaṇassa vatthumhi ayamānupubbīkathā
大塞那品解释 · 52 段
我们的世尊般涅槃之后,在摩揭陀国有一个叫摩迦罗的大村子。那里住着一位名叫摩利耶的婆罗门,他有信心,心怀净信。他的妻子名叫塞那尼,也很有信心,对三宝怀有净信。他们两人和合相处,彼此欢喜,常常邀请比丘僧团,持续不断地行布施,以衣服、饮食、卧具、医药这四种资具来供养,同时持守戒律,做伍波萨他,就这样度过每一天。后来,他家里的财产因为大量用于布施等善行而耗尽了。于是那位婆罗门妻子对丈夫说:“夫君,我们家里的钱财已经用完了,我们该怎么继续行布施呢?”婆罗门听后说:“亲爱的,你别担心。我会想办法把布施继续下去。”说完,他就表明了自己在这件事上的坚定决心。
Amhākaṃ bhagavati parinibbute magadharaṭṭhe macalaṃ nāma mahāgāmaṃ ahosi. Tattha moriyonāma brāhmaṇo paṭivasati saddho pasanno, tassa senānāme kā bhariyā atthi. Sāpi saddhā pasannā ratanattayesu. Te ubhopi samaggā sammodamānā bhikkhusaṅghaṃ nimantetvā niccaṃ dānaṃ pavattentā cīvarādicatupaccayehi upaṭṭhahantā sīlaṃ rakkhantā uposathakammaṃ karontā divasaṃ vītināmenti. Athassa gehe vibhavaṃ yebhuyyena dānādīsu parikkhayamagamāsi. Tato brāhmaṇī sāmi no gehe dhanaṃ parikkhīṇaṃ. Kathaṃ dānaṃ pavatteyyāmāti brāhmaṇassa ārocesi, tato brāhmaṇo mā bhadde cintesi. Yenakenaci upāyena dānaṃ patiṭṭhapessāmāti vatvā tasmiṃyeva attano saussāhataṃ pakāsonto āha.
在世间,了知“这是布施的果报”的人,
谁不会对持戒者布施呢?哪怕只是一点点,天天也好。
Jānamāno hi lokasmiṃ, dānassedaṃ phalaṃ iti; Na dajjā ko susīlesu, appampi divasampati.
有智慧的人在这世间,把布施当作转生天界的根本。
世间乐于行善之人,有哪个人会不布施呢?
Saggalokanidānāni, dānāni matimā idha; Kohināma naro loke, na dadeyya hite ratoti.
他这样说完之后,又进入树林,采来各种树叶和果实,装满篮子拿去卖,卖完再继续布施,从不中断。从那时起,他就一直去树林里采集叶子和果实,卖了之后拿来布施,以此过活。有一天,那个婆罗门进了树林,用叶子和果实把篮子装满,顶在头上走回家。路上他看见一处美丽的山涧:花果嫩叶垂拂,各种树木丛生,许多鹧鸪和四足动物在这里栖息,遍地散落着无数花朵和叶子,被花粉覆盖的沙地平坦柔软,清凉的水流缓缓淌过,没有泥泞,顺着斜坡流下。他把篮子放在岸边,下水沐浴。就在那时,那棵树上住着的一位天子看见他在那里沐浴,便用天眼观察,心想:这个人到底是心地善良,还是心地邪恶?这位奇特的人虽然处境困苦,却艰难辛苦地维持生计,仍不中断布施的善法。他这样想着,因感念他的品德,便发愿:愿篮子里放着的叶子和果实全都变成黄金。凭借他的威神力,所有东西都变成了黄金。接着,天子在金篮上方、金堆顶上放了一颗能满足一切愿望的巨大宝珠,然后隐身退到一旁站着。婆罗门沐浴后上岸,看见篮子里满是金光闪耀的宝珠,心中疑惑:这是什么?他走到篮子旁边,却不敢伸手去拿,就站在那里。天子看见他这样,便以可见的身体站着说:婆罗门,不要害怕。这些是我变化出来的,拿去吧。婆罗门听了天子的话,心想:这到底是天子凭自己的威神力给的,还是我修福所得的果报?我要问他。于是合掌向天子问道。
Evañca pana vatvā bhadde vanaṃ pavisitvā anekavidhāni paṇṇāni ca phalāni ca pacchipūraṃ āharitvā vikkiṇitvāpi dānaṃ na upacchindissāmāti vatvā tato paṭṭhāya vanaṃ gantvā paṇṇāni ca phalāni ca āharitvā vikkiṇitvā dānaṃ dento paṭivasati. Athekadivasaṃ brāhmaṇo vanaṃ paviṭṭho paṇṇehi ca phalehi ca pacchiṃ pūretvā sīsenā dāya gehaṃ āgacchanto pupphaphalapallavehi vinataṃ nekatarugaṇanicitaṃ sammattānekacātakacatuppadanisevitaṃ vippakiṇṇānantapupphapattakiñjakkhacchannavāḷukātalaṃ sandamānasītalā malajalappavāhaṃ akaddamāninnasupatittehi sundaraṃ kandaraṃ disvā pacchiṃ tīre ṭhapetvā otiṇṇo nahāyati, tasmiṃ khaṇe tattha ekasmiṃ rukkhe adhivattho devaputto taṃ tattha nahāyantaṃ disvā kinnu kho esa kalyāṇajjhāsayo vā udāhu pāpajjhāsayo sattoti dibbacakkhunā upadhāranto acchariyapuriso eso duggatopi hutvā attano dānappaveṇiyā upacchijjanabhayena vanaṃ gantvā paṇṇāni ca phalāni ca āharitvā dukkhena kasirena jīvikaṃ kappento dānadhammaṃ na upacchindatīti cintetvā tassa guṇādayo paṭicca pacchiyaṃ ṭhapitapaṇṇāni ca phalāni ca sabbāni suvaṇṇāni hontūti adhiṭṭhāsi. Athassānubhāvena sabbaṃ suvaṇṇaṃ ahobhi, atha so suvaṇṇapuṇṇapacchiyaṃ upari suvaṇṇarāsimatthake sabbakāmadadaṃ mahantaṃ maṇiratanaṃ ṭhapetvā antarahito paṭikkamma aṭṭhāsi, tato brāhmaṇo nahātvā uttiṇṇo pacchiyaṃ sampuṇṇasuvaṇṇavaṇṇaraṃsinā sambhinnavijjotamānamaṇiratanaṃ disvā kimetaṃti āsaṅkitaparisaṅkito pacchisamīpaṃ gantvā hatthaṃ pasāretuṃ avisahanto aṭṭhāsi. Taṃ disvā devaputto dissamānasarīrena ṭhatvā mā tvaṃ bhāyi brāhmaṇa. Mayā etāni nimmitāni, gahetvā gacchāhīti āha, atha brāhmaṇo devaputtassa kathaṃ sutvā ayaṃ devaputto imaṃ mayā nimmitaṃ, gahetvā gacchāti vadati. Kinnu kho so attano ānubhāvena deti, udāhu mayā katapuññenāti pucchissāmi taṃti pañjalikova devaputtaṃ pucchanto āha.
我现在合掌请问你,有大神通的天子。
你把黄金布施给我,还有能满足欲望的最上等宝珠。
Pucchāmi pañjalī dāni, devaputta mahiddhika; Dadāsi me suvaṇṇañca, kāmadaṃ maṇimuttamaṃ.
你也根本不是我们的任何亲人。
既不是朋友,也不是帮忙的人。
你见何等好处,
竟要将这笔财富赠我?
Nāpi ko no tuvaṃ ñāti, Na mitto nopakārako; Kiṃ tvaṃ atthavasaṃ disvā, Mama dajjāsimaṃ dhanaṃ.
凭何等苦行与戒,凭何等行德与功德;
天尊,凭此您才赐我——我又有何等善行、何等善心?
Kena tapena sīlena, kenācāraguṇena ca; Yena dajjāsi me deva, kiṃ me sucaritaṃ citaṃ.
往昔之业为何?以何业而示现?
抑或以汝神通而示?请为我宣说所问。
Kinnu purātanaṃ kammaṃ, kena kammena dassasi; Athavā taviddhiyā desi, taṃ me akkhāhi pucchitoti.
那时,天子说:“婆罗门,我并不能因为自己是天神就赐给他人什么东西;这是靠你过去所造善业的威力才生起的。”说完,他用天眼看到那位婆罗门过去的业行,就为他说明,说道:
Tato devaputto na kho panāhaṃ brāhmaṇa devoti paresaṃ kiñci dātuṃ sakkomi, tayā pubbe katasucaritānubhāvena nibbattatīti vatvā dibbacakkhunā tassa pubbakammaṃ disvā tassa pakāsento āha.
迦叶佛——这世间的明灯、正自觉者——般涅槃之后,
那位佛陀的教法曾遍及一切处。
Kassape lokapajjote, sambuddhe parinibbute; Sabbattha patthaṭaṃ āsi, tassa buddhassa sāsanaṃ.
那时,你是一个边远村落里的族中少年;
你有信仰,也有清净的信心,是布施者,喜欢行善。
Tadā paccantime gāme, tvamāsi kuladārako; Saddho āsi pasanno ca, dāyako kusale rato.
那时你独自出家,行走在途中;
被盗贼追赶,衣钵被夺。
Tadā pabbajito eko, gacchanto antarāpathe; Corehi anubaddhosi, acchinnapattacīvaro.
你把断下的树枝当作下衣穿上,也同样用它披在身上;
你已经进了村子,正在碎布堆里翻找。
Sākhābhaṅgaṃ nivāsetvā, pārupitvā tatheva taṃ; Antogāmaṃ paviṭṭhosi, esamāno pilotike.
那时,你看见那行走者,内心受到震动。
你布施了一套衣服,相信布施会有果报。
Tato tvaṃ caramānaṃ taṃ, disvā kampitamānaso; Vatthayugaṃ adāsi tvaṃ, saddahaṃ dānato phalaṃ.
以饭食尽力供养彼比丘已,
信心清净者礼敬而送之。
Patthodanena taṃ bhikkhuṃ, parivisitvā yathābalaṃ; Pesesi abhivādetvā, saddhāya suddhamānaso.
你做了这件善事,这就是你的修行。
你的这个善业,次要果报就是这样。
Imaṃ tvaṃ akarī puññaṃ, tuyhetaṃ caritaṃ imaṃ; Tassa te puññakammassa, amukhyaphala mīdisaṃti.
这样说完之后,又教导他说:“婆罗门,我已经让这笔财富不会被国王等人夺走。你可以安心拿去,按自己的心愿使用。这颗摩尼宝珠有求必应,你也要靠它的威德,不要让布施中断,好好养育妻儿眷属。”婆罗门听了这番话后,就按照所说的去做,向比丘僧团广行大布施,持守戒律,在那里住了很久。后来命终,转生到了天界。
Evañca pana vatvā idaṃ te brāhmaṇa dhanaṃ rājādīhi mayā anāharaṇīyaṃ kataṃ, tvaṃ aparisaṅkanto gahetvā yathādhippāyaṃ karohi, imaṃ kho pana maṇiratanaṃ icchiticchitaṃ pasavati, tenāpi ānubhāvena tava dānaṃ anupacchindanto puttadārādayo posehīti anusāsi, taṃ sutvā brāhmaṇo tena vuttaniyāmeneva bhikkhusaṅghassa mahādānaṃ dadanto sīlaṃ rakkhanto ciraṃ vasitvā aparabhāge tato cuto devaloke nibbattīti.
贤善之人纵然财富微薄,
亦绝不弃舍布施之家风。
所以,尊敬的各位,当布施之物现前时,
别在任何布施的事情上疏忽大意。
Evaṃ nihīnāpī dhanena santo, Dānanvayaṃ neva pariccajanti; Tasmā hi bhonto sati deyyadhamme, Mā kattha dānesu pamādabhāvaṃti.