大塞那品·35. 此是供养枝花环女故事中的次第讲述
大军品解释 · 131 段
35. 此是供养枝花环女故事中的次第讲述
35. Sākhamālapūjikāya vatthumhi ayamānupubbīkathā
我们的世尊圆满了十种波罗蜜后,次第投生到兜率天宫,受到诸天神礼敬;接着在释迦族王室中结生,从母胎出生,逐渐修行,最终证得无上正自觉。从那以后,他住世四十五年,宣说了八万四千法蕴,把无数难以计算的众生从生死轮回的此岸渡到彼岸,完成了诸佛应做的一切事业。后来,他在拘尸那罗的末罗族娑罗林中、双娑罗树之间,于维萨迦月满月那天,在安排好的床座上,头朝北,右胁而卧,正念正知,安住于不再起身的卧姿中。他在后夜时分教导完比丘们,在诸力增盛之时,令大地震动,以无余涅槃界般涅槃。世尊——世间的救护者——般涅槃后,阿难长老把这件事告诉了末罗族诸王。于是拘尸那罗的末罗族人以及诸天神、梵天神等众会集一处,以歌舞音乐、花环香花等供养、尊重、恭敬、礼敬,张起布帐等,把世尊的遗体送到城中央末罗族名为“摩古塔班达那”的塔庙处,像对待转轮王的遗体那样,先用未曾用过的布缠裹,再用未曾用过的棉花缠裹,这样用五百对布缠裹后,放入铁制的油瓮中,又用另一个铁瓮盖上,用各种香料堆成火葬堆,把世尊的遗体放上火葬堆。这时,大迦叶长老以头礼敬世尊的双足,凭借天神的威力,火葬堆四周一下子同时燃起。世尊的遗体火化后,留下了像素馨花蕾一样的舍利。据说那时,在憍萨罗王的国土中,有一个村妇,听说世尊般涅槃,正赶来参加庆典,半路上被自己身上发作的风病所困,无法赶到庆典,便去了世尊的火葬处,用三枝树枝花供养世尊的舍利遗体,心生欢喜,以五体投地礼敬后离去。她就在那天夜里中夜时分命终,投生到三十三天宫一座三十由旬大的金色宫殿中。为了显示她过去所造的业,那些车轮大小的树枝花就在那里处处垂挂。整个宫殿都被它们照亮,变得像芳香的檀香盒一样。她看到自己获得的美貌、自身、宫殿的庄严和眷属的圆满,心中惊奇,便想:“我过去到底造了什么善业,才得到这些?”她看到世尊舍利遗体上被供养的三枝树枝花,心生欢喜,手里拿着一大串车轮大小的树枝花,为了供养舍利而前往。那时聚集在那里的人们看到她容貌殊胜,又看到她手中那巨大的树枝花串,心中惊奇,问道:“姑娘,你住在哪里?这花又是从哪里得到的?”天女听后,把自己因为供养世尊舍利遗体的三枝树枝花串而获得的种种圆满、天宫,以及过去死时的尸体等,全都展示给他们看,然后在说法结束时说道。
Amhākaṃ bhagavā dasapāramiyo pūretvā anukkamena tusitabhavane nibbatto devehi ārādhito sakkarājakule paṭisandhiṃ gahetvā mātukucchito nikkhanto anukkamena paramābhisambodhiṃ patvā tato paṭṭhāya pañcacattālīsasaṃvaccharāni ṭhatvā caturāsītidhammakkhandhasahassāni desetvā gaṇanapathamatīte satte bhavakantārato santāretvā sabbabuddhakiccāni niṭṭhāpetvā kusinārāyaṃ upavattane mallānaṃ sālavane yamakasālāna mantare uttarasīsakaṃ paññatte mañcake vesākhapuṇṇadivase dakkhiṇena passena sato sampajāno anuṭṭhānaseyyāya nipanno pacchimayāme bhikkhū ovaditvā balavapaccū-sa samaye mahāpathaviṃkampento anupādisesāya nibbāṇadhātuyā parinibbāyi, nibbute pana bhagavati lokanāthe ānandatthero mallarājūnaṃ etaṃ pavattiṃ ārocesi. Tato kosinārakā ca devabrahmādayo ca sannipatitvā naccagītavāditehi mālāgandhādīhi ca sakkarontā garukarontā mānentā pūjentā celavitānādayo karontā bhagavato sarīraṃ nagaramajjhe yattha makuṭabandhanaṃ nāma mallānaṃ cetiyaṃ, tattha netvā cakkavattissa sarīraṃ viya ahatena vatthena veṭhetvā tato vihatena kappāsena veṭhetvāti evaṃ pañcadussayugasatehi veṭhetvā āyasāya teladoṇiyā pakkhipitvā aññissāya āyasāya doṇiyā paṭikujjitvā sabbagandhānaṃ citakaṃ karitvā bhagavato sarīraṃ citakaṃ āropesuṃ. Atha mahākassapattherena bhagavato pāde sirasā vandite devatānubhāvena citako samantā ekappahāreneva pajjali. Bhagavato pana sarīre daḍḍhe sumanamakuḷasadisā dhātuyo avasissiṃsu. Tasmiṃ kira samaye kosalarañño janapade aññatarā gāmavāsikā itthī bhagavati parinibbute sādhukīḷhaṃ āgacchamānā antarāmagge attano sarīre uppannavātarogena upaddutā sādhukīḷhaṃ sampāpuṇituṃ asakkontī satthu āḷāhanaṃ gantvā bhagavato dhātusarīre tīṇi sākhapupphāni pūjetvā pasannamānasā pañcapatiṭṭhitena vanditvā gatā tāya eva rattiyā majjhimayāme kālaṃ katvā tāvatiṃsabhavane tiṃsayojanike kanakavimāne nibbatti. Tassā pubbakammapakāsanatthaṃ cakkamattāni sākhapupphāni tatta tattha olambanti. Teheva sabbaṃ vimānaṃ ekobhāsī ahosi. Tato sugandhakaraṇḍakaṃ viya ca ahosi, sā pana attano sobhaggappattaṃ attabhāvañca vimānasampadañca parivārasampattiyo ca disvā vimhitamānasā pubbe katena kena me puññakammenā yaṃ laddhāti olokantī bhagavato dhātusarīrasmiṃ pūjitāni tīṇi sākhapupphāni disvā pasannamānasā mahācakkappamāṇaṃ sākhamālaṃ hatthena dhārentī dhātupūjanatthāya agamāsi. Tadā tattha sannipatitā manussā tassā rūpasampadañca hatte mahantaṃ sākhamālañca disvā vimhitamānasā amma tvaṃ kattha vāsikā. Kattha panimaṃ pupphaṃ paṭiladdhanti pucchiṃsu, taṃ sutvā devadhītā attanā bhagavato dhātusarīrassa pūjitasākhamālattayānubhāvena paṭiladdhasampattiyo ca dibbavimānañca pubbe matakalevaraṃ cāti sabbaṃ tesaṃ dassetvā dhammadesanāvasāne āha.
诸贤既已共聚集,请观我此成就;
唯以微少之因,于正等正觉舍利。
Samāgatā bhavantā bho, passantu mama sampadaṃ; Katamappena kārena, sammāsambuddhadhātuyā.
昨天我以三串枝花鬘供养牟尼舍利。
礼敬之后,内心知足,就在那天夜里返回了。
Sākhamālāni tīṇeva, hīyyohaṃ munidhātuyā; Pūjayitvāna santuṭṭhā, nivattā tāya rattiyā.
临死时被烈风逼迫,我忆念起那善行。
凭这个福德业,我投生到了三十三天。
Marantī kharavātena, tamahaṃ sucaritaṃ sariṃ; Tenāhaṃ puññakammena, tāvatiṃsūpagāahuṃ.
在那里,我的宫殿高达三十由旬;
到处点缀着最精美的楼阁,以“枝花环”之名广为人知。
Tattha me āsi pāsādo, tiṃsayojanamuggato; Kūṭāgāravarākiṇṇo, sākhamālāti , vissuto.
就像被一切香料熏透的匣子;
同样,我的宫殿也被天香熏染。
Yathā sabbasugandhehi, karaṇḍaṃ paribhāvitaṃ; Tathā dibbasugandhehi, gandhitaṃ bhavanaṃ mama.
花朵像车轮那么大,一枝枝上到处都能看到。
天界的香气四处飘散,蜜蜂群集其间。
Cakkamattā sākhapupphā, tattha tatthūpalambare ; Dibbagandhā pavāyanti, madhubbabhanisevitā.
确实,从一朵花中落下容量如tumba的花粉。
天人们被那些花粉染成金黄,尽情嬉戏玩乐。
Bhassanti ekapupphasmā, tumbamattā hi reṇavo; Tehi piñjaritā devā, kīḷanti ca lalantica.
用花环等饰物打扮好,佩戴着种种绝妙的天界庄严。
天子们带着天女,沉醉在歌舞等娱乐中。
Pīḷandhitvāna mālādhayā, sudibbā bharaṇānica; Sahaccharā devaputtā, naccagītādibyāvaṭā.
诸位贤者,蛇啊,请看这个!这些众生被愚痴所覆盖。
我昨天死去并被丢弃的尸体,已经腐烂了。
Passathemaṃ bhujaṅgā bho, sattā mohena pārutā; Hīyyo mataṃ paviddhaṃ me, pūtibhūtaṃ kalevaraṃ.
被蛆虫所遍布,被成群苍蝇所嬉戏;
成了乌鸦、狗等众生的丰盛大餐,一堆腐尸。
Puḷavehi samākiṇṇaṃ, makkhikāgaṇakīḷitaṃ; Kākasoṇādisattāna, māhāraṃ kuṇapālayaṃ.
昔日诸男以众礼,殷勤渴慕而求汝;
而今一睹犹不欲,嗟乎贪爱之无明。
Patthenti purisā pubbe, anekopāyanena taṃ; Daṭṭhumpidāni nicchanti, taṇhāyaññāṇatā aho.
我礼敬世间明灯者、清净者、有名声者。
昨天我还如法供奉了佛舍利,今天已经安住在天界了。
Lokapajjotakassāhaṃ, vimalassa yasassino; Dhātuṃ hīyyo mahiṃ sammā, ajja sagge patiṭṭhitā.
舍弃了那样一个身体,如今我得到了这样一个身体。
请看以光辉闪耀的天界之身。
Hitvāne tādisaṃ kāyaṃ, laddhaṃdāni mamedisaṃ; Dibbattabhāvaṃ sobhāhi, bhāsamāna mudikkhatha.
聚集在这里的各位,请听我说话。
没积过福的人,在三有之中连一丁点快乐也没有。
Bhāsamānāya me vācaṃ, suṇothettha samāgatā; Natthevākatapuññassa, aṇumattaṃ bhave sukhaṃ.
哪怕只种下如水滴般微小的一点善种子,若有人在佛陀的教法里,
只要还没有证得涅槃,善行就不会没有果报。
Bindumattampi yo puñña, bījaṃ ropeti sāsane; Na hā natthaphalaṃ hoti, yāva nibbāṇapattiyāti.
那位天神就这样展示了自己得到的天界福报,又劝诫了大众,用天界的枝花供养了佛陀舍利,然后在人们眼前,与天宫一起回到了天界。众人看到这一幕后,纷纷行布施等善业,使天界充满了人。
Evaṃ sā devatā attanā paṭiladdhadibbavibhavaṃ dassetvā janakāyaṃ ovaditvā dibbasākhapupphehi jinadhātuṃ pūjetvā manussānaṃ passantānaṃyeva saddhiṃ vimānena devalokameva agamāsi. Taṃ disvā mahājano dānādīni puññāni katvā devalokaṃ pūresīti.
她就用这么一朵花供养了舍利。
供养之后,她在天界得到了福报。
诸位贤者,你们若也欲求天界之乐,
当于何处善修诸福?
Evañhi sā pupphamattena dhātuṃ, Pūjetva devesu alattha bhūtiṃ; Tumhepi bhonto tidivesu sātaṃ, Kāmattha ce kattha puññāni sādhuṃti.
36. 摩梨耶婆罗门故事中的次第说法
36. Moriyabrahmaṇassa vatthumhi ayamānupubbīkathā
我们的世尊般涅槃之后,在摩揭陀国有一个叫摩迦罗的大村子。那里住着一位名叫摩利耶的婆罗门,他有信心,心怀净信。他的妻子名叫塞那尼,也很有信心,对三宝怀有净信。他们两人和合相处,彼此欢喜,常常邀请比丘僧团,持续不断地行布施,以衣服、饮食、卧具、医药这四种资具来供养,同时持守戒律,做布萨,就这样度过每一天。后来,他家里的财产因为大量用于布施等善行而耗尽了。于是那位婆罗门妻子对丈夫说:“夫君,我们家里的钱财已经用完了,我们该怎么继续行布施呢?”婆罗门听后说:“亲爱的,你别担心。我会想办法把布施继续下去。”说完,他就表明了自己在这件事上的坚定决心。
Amhākaṃ bhagavati parinibbute magadharaṭṭhe macalaṃ nāma mahāgāmaṃ ahosi. Tattha moriyonāma brāhmaṇo paṭivasati saddho pasanno, tassa senānāme kā bhariyā atthi. Sāpi saddhā pasannā ratanattayesu. Te ubhopi samaggā sammodamānā bhikkhusaṅghaṃ nimantetvā niccaṃ dānaṃ pavattentā cīvarādicatupaccayehi upaṭṭhahantā sīlaṃ rakkhantā uposathakammaṃ karontā divasaṃ vītināmenti. Athassa gehe vibhavaṃ yebhuyyena dānādīsu parikkhayamagamāsi. Tato brāhmaṇī sāmi no gehe dhanaṃ parikkhīṇaṃ. Kathaṃ dānaṃ pavatteyyāmāti brāhmaṇassa ārocesi, tato brāhmaṇo mā bhadde cintesi. Yenakenaci upāyena dānaṃ patiṭṭhapessāmāti vatvā tasmiṃyeva attano saussāhataṃ pakāsonto āha.
在世间,了知“这是布施的果报”的人,
谁不会对持戒者布施呢?哪怕只是一点点,天天也好。
Jānamāno hi lokasmiṃ, dānassedaṃ phalaṃ iti; Na dajjā ko susīlesu, appampi divasampati.
有智慧的人在这世间,把布施当作转生天界的根本。
世间乐于行善之人,有哪个人会不布施呢?
Saggalokanidānāni, dānāni matimā idha; Kohināma naro loke, na dadeyya hite ratoti.
他这样说完之后,又进入树林,采来各种树叶和果实,装满篮子拿去卖,卖完再继续布施,从不中断。从那时起,他就一直去树林里采集叶子和果实,卖了之后拿来布施,以此过活。有一天,那个婆罗门进了树林,用叶子和果实把篮子装满,顶在头上走回家。路上他看见一处美丽的山涧:花果嫩叶垂拂,各种树木丛生,许多鹧鸪和四足动物在这里栖息,遍地散落着无数花朵和叶子,被花粉覆盖的沙地平坦柔软,清凉的水流缓缓淌过,没有泥泞,顺着斜坡流下。他把篮子放在岸边,下水沐浴。就在那时,那棵树上住着的一位天子看见他在那里沐浴,便用天眼观察,心想:这个人到底是心地善良,还是心地邪恶?这位奇特的人虽然处境困苦,却艰难辛苦地维持生计,仍不中断布施的善法。他这样想着,因感念他的品德,便发愿:愿篮子里放着的叶子和果实全都变成黄金。凭借他的威神力,所有东西都变成了黄金。接着,天子在金篮上方、金堆顶上放了一颗能满足一切愿望的巨大宝珠,然后隐身退到一旁站着。婆罗门沐浴后上岸,看见篮子里满是金光闪耀的宝珠,心中疑惑:这是什么?他走到篮子旁边,却不敢伸手去拿,就站在那里。天子看见他这样,便以可见的身体站着说:婆罗门,不要害怕。这些是我变化出来的,拿去吧。婆罗门听了天子的话,心想:这到底是天子凭自己的威神力给的,还是我修福所得的果报?我要问他。于是合掌向天子问道。
Evañca pana vatvā bhadde vanaṃ pavisitvā anekavidhāni paṇṇāni ca phalāni ca pacchipūraṃ āharitvā vikkiṇitvāpi dānaṃ na upacchindissāmāti vatvā tato paṭṭhāya vanaṃ gantvā paṇṇāni ca phalāni ca āharitvā vikkiṇitvā dānaṃ dento paṭivasati. Athekadivasaṃ brāhmaṇo vanaṃ paviṭṭho paṇṇehi ca phalehi ca pacchiṃ pūretvā sīsenā dāya gehaṃ āgacchanto pupphaphalapallavehi vinataṃ nekatarugaṇanicitaṃ sammattānekacātakacatuppadanisevitaṃ vippakiṇṇānantapupphapattakiñjakkhacchannavāḷukātalaṃ sandamānasītalā malajalappavāhaṃ akaddamāninnasupatittehi sundaraṃ kandaraṃ disvā pacchiṃ tīre ṭhapetvā otiṇṇo nahāyati, tasmiṃ khaṇe tattha ekasmiṃ rukkhe adhivattho devaputto taṃ tattha nahāyantaṃ disvā kinnu kho esa kalyāṇajjhāsayo vā udāhu pāpajjhāsayo sattoti dibbacakkhunā upadhāranto acchariyapuriso eso duggatopi hutvā attano dānappaveṇiyā upacchijjanabhayena vanaṃ gantvā paṇṇāni ca phalāni ca āharitvā dukkhena kasirena jīvikaṃ kappento dānadhammaṃ na upacchindatīti cintetvā tassa guṇādayo paṭicca pacchiyaṃ ṭhapitapaṇṇāni ca phalāni ca sabbāni suvaṇṇāni hontūti adhiṭṭhāsi. Athassānubhāvena sabbaṃ suvaṇṇaṃ ahobhi, atha so suvaṇṇapuṇṇapacchiyaṃ upari suvaṇṇarāsimatthake sabbakāmadadaṃ mahantaṃ maṇiratanaṃ ṭhapetvā antarahito paṭikkamma aṭṭhāsi, tato brāhmaṇo nahātvā uttiṇṇo pacchiyaṃ sampuṇṇasuvaṇṇavaṇṇaraṃsinā sambhinnavijjotamānamaṇiratanaṃ disvā kimetaṃti āsaṅkitaparisaṅkito pacchisamīpaṃ gantvā hatthaṃ pasāretuṃ avisahanto aṭṭhāsi. Taṃ disvā devaputto dissamānasarīrena ṭhatvā mā tvaṃ bhāyi brāhmaṇa. Mayā etāni nimmitāni, gahetvā gacchāhīti āha, atha brāhmaṇo devaputtassa kathaṃ sutvā ayaṃ devaputto imaṃ mayā nimmitaṃ, gahetvā gacchāti vadati. Kinnu kho so attano ānubhāvena deti, udāhu mayā katapuññenāti pucchissāmi taṃti pañjalikova devaputtaṃ pucchanto āha.
我现在合掌请问你,有大神通的天子。
你把黄金布施给我,还有能满足欲望的最上等宝珠。
Pucchāmi pañjalī dāni, devaputta mahiddhika; Dadāsi me suvaṇṇañca, kāmadaṃ maṇimuttamaṃ.
你也根本不是我们的任何亲人。
既不是朋友,也不是帮忙的人。
你见何等好处,
竟要将这笔财富赠我?
Nāpi ko no tuvaṃ ñāti, Na mitto nopakārako; Kiṃ tvaṃ atthavasaṃ disvā, Mama dajjāsimaṃ dhanaṃ.
凭何等苦行与戒,凭何等行德与功德;
天尊,凭此您才赐我——我又有何等善行、何等善心?
Kena tapena sīlena, kenācāraguṇena ca; Yena dajjāsi me deva, kiṃ me sucaritaṃ citaṃ.
往昔之业为何?以何业而示现?
抑或以汝神通而示?请为我宣说所问。
Kinnu purātanaṃ kammaṃ, kena kammena dassasi; Athavā taviddhiyā desi, taṃ me akkhāhi pucchitoti.
那时,天子说:“婆罗门,我并不能因为自己是天神就赐给他人什么东西;这是靠你过去所造善业的威力才生起的。”说完,他用天眼看到那位婆罗门过去的业行,就为他说明,说道:
Tato devaputto na kho panāhaṃ brāhmaṇa devoti paresaṃ kiñci dātuṃ sakkomi, tayā pubbe katasucaritānubhāvena nibbattatīti vatvā dibbacakkhunā tassa pubbakammaṃ disvā tassa pakāsento āha.
迦叶佛——这世间的明灯、正自觉者——般涅槃之后,
那位佛陀的教法曾遍及一切处。
Kassape lokapajjote, sambuddhe parinibbute; Sabbattha patthaṭaṃ āsi, tassa buddhassa sāsanaṃ.
那时,你是一个边远村落里的族中少年;
你有信仰,也有清净的信心,是布施者,喜欢行善。
Tadā paccantime gāme, tvamāsi kuladārako; Saddho āsi pasanno ca, dāyako kusale rato.
那时你独自出家,行走在途中;
被盗贼追赶,衣钵被夺。
Tadā pabbajito eko, gacchanto antarāpathe; Corehi anubaddhosi, acchinnapattacīvaro.
你把断下的树枝当作下衣穿上,也同样用它披在身上;
你已经进了村子,正在碎布堆里翻找。
Sākhābhaṅgaṃ nivāsetvā, pārupitvā tatheva taṃ; Antogāmaṃ paviṭṭhosi, esamāno pilotike.
那时,你看见那行走者,内心受到震动。
你布施了一套衣服,相信布施会有果报。
Tato tvaṃ caramānaṃ taṃ, disvā kampitamānaso; Vatthayugaṃ adāsi tvaṃ, saddahaṃ dānato phalaṃ.
以饭食尽力供养彼比丘已,
信心清净者礼敬而送之。
Patthodanena taṃ bhikkhuṃ, parivisitvā yathābalaṃ; Pesesi abhivādetvā, saddhāya suddhamānaso.
你做了这件善事,这就是你的修行。
你的这个善业,次要果报就是这样。
Imaṃ tvaṃ akarī puññaṃ, tuyhetaṃ caritaṃ imaṃ; Tassa te puññakammassa, amukhyaphala mīdisaṃti.
这样说完之后,又教导他说:“婆罗门,我已经让这笔财富不会被国王等人夺走。你可以安心拿去,按自己的心愿使用。这颗摩尼宝珠有求必应,你也要靠它的威德,不要让布施中断,好好养育妻儿眷属。”婆罗门听了这番话后,就按照所说的去做,向比丘僧团广行大布施,持守戒律,在那里住了很久。后来命终,转生到了天界。
Evañca pana vatvā idaṃ te brāhmaṇa dhanaṃ rājādīhi mayā anāharaṇīyaṃ kataṃ, tvaṃ aparisaṅkanto gahetvā yathādhippāyaṃ karohi, imaṃ kho pana maṇiratanaṃ icchiticchitaṃ pasavati, tenāpi ānubhāvena tava dānaṃ anupacchindanto puttadārādayo posehīti anusāsi, taṃ sutvā brāhmaṇo tena vuttaniyāmeneva bhikkhusaṅghassa mahādānaṃ dadanto sīlaṃ rakkhanto ciraṃ vasitvā aparabhāge tato cuto devaloke nibbattīti.
贤善之人纵然财富微薄,
亦绝不弃舍布施之家风。
所以,尊敬的各位,当布施之物现前时,
别在任何布施的事情上疏忽大意。
Evaṃ nihīnāpī dhanena santo, Dānanvayaṃ neva pariccajanti; Tasmā hi bhonto sati deyyadhamme, Mā kattha dānesu pamādabhāvaṃti.
37. 关于儿子的故事——依次第而说的开示
37. Puttavatthumhi ayamānupubbīkathā
据说有一次,住在兰卡岛的六十来位比丘,想去礼拜大菩提树,就一起商量好,从大渡口上船,到了赡部洲,在多摩梨帝港下船,一路辗转来到了华氏城。那时,这些比丘在城里托钵乞食,一个穷苦人看见了他们,心里欢喜,想:“我很久没见到佛弟子了。”他赶紧叫来妻子说:“贤妻,我想供养这些圣者。我们过去没修过福,如今才这么穷困。要是再不在这殊胜的福田里种下种子,以后还会一直这样穷下去。”说完又问:“家里有什么能布施的东西吗?”妻子听了说:“当家的,家里我实在找不出什么可以供养这些圣者的。不过,要是把孩子杀了,倒是可以拿来布施。”他听了妻子的话,说:“贤妻,把孩子杀了拿什么来布施呢?”妻子回答说:“当家的,你怎么不明白,孩子死了,亲戚朋友见我们可怜,会带些慰问品来。我们可以拿这些来布施。”这位男居士说:“好,就这么办吧。”于是把这事全交给了母亲去办,可母亲不忍心杀死孩子,就说:“确实是这样。”
Ekasmiṃ kira samaye laṅkādīpavāsino saṭṭhimattā bhikkhū jayamahābodhiṃ vanditukāmā ekato mantetvā mahātitthena nāvaṃ āruyha jambudīpaṃ patvā tāmalittipaṭṭhene otaritvā anukkamena pāṭaliputtanagaraṃ pāpuṇiṃsu. Atha tasmiṃ nagare piṇḍāya carante te bhikkhū eko duggatamanusso disvā cirena mayā diṭṭhā buddhaputtāti somanasso bhariyaṃ pakkositvā bhadde imesaṃ ayyānaṃ dānaṃ dātukāmomhi, pubbe no akatapuññattā idāni duggatā jātā, imesu puññakkhettesu bījaṃ no ce ropessāma, punapi evameva bhavissāmāti vatvā kiṃ me gehe deyyadhammaṃ atthīti pucchi. Sā taṃ sutvā ghare no sāmi ayyānaṃ kiñci dātabbaṃ na passāmi. Api ca mama puttaṃ māretvā dānaṃ dātuṃ sakkāti. So tassā kathaṃ sutvā bhadde puttaṃ māretvā kiṃ dānaṃ demāti āha. Tāya taṃ sutvā sāmi kiṃ na jānāsi, putte no mate sandiṭṭhasambhattā ñātimittasuhajjā ca amhākaṃ santikaṃ āgacchāntā kiñci paṇṇākāraṃ gahetvā āgacchanti. Mayaṃ tena paṇṇākārena dānaṃ dassāmāti vutte upāsako sādhu tathā karohīti mātuyā eva bhāramakāsi, sā puttaṃ māretuṃ avisahantī āha. Tathā hi.
千辛万苦得来的爱儿,娇声唤着“妈妈、妈妈”;
一双深蓝明眸、俊秀颜容,谁忍心离他而去?
Kicchā laddhaṃ piyaṃ puttaṃ, ammammāti piyaṃ vadaṃ; Sunīlanettaṃ subhamuṃ, ko pakkamitumicchati.
就算被母亲害死,他也只哭母亲;
我没法杀他,我的心在发抖。
Mātarā māriyantopi, mātarameva rodati; Māretuṃ taṃ na sakkomi, hadayaṃ me pavedhatīti.
她这样说完之后,又说:“主人,我实在下不了手杀儿子,你去杀吧。”于是就把儿子送到父亲那里。父亲也同样下不了手杀他,便这样说道。记载中确实是这样说的。
Evañca pana vatvā ahaṃ sāmi na sakkomi puttaṃ māretuṃ. Tvaṃ mārehīti puttaṃ pitusantikaṃ pesesi. Atha sopi taṃ māretu masakkonto evamāha. Vuttañhi.
被称为“儿子”的儿子们,救父离苦;
儿子恒为父亲苦乐之继承者。
Tāyanti pituno dukkhaṃ, puttā puttāti kittitā; Pitu dukkhaṃ sukhaṃ puttā, dāyādā honti sabbadā.
是故贤女,我实不能将似我之子、幼小娇儿、言语悦耳者,
与其生命相分离。
Tasmā me sadisaṃ puttaṃ, pillakaṃ mañjubhāsanaṃ; Na sakkomi ahaṃ bhadde, jīvitā taṃ viyojituṃ.
Ayasañca akittiñca, pappoti puttaghātako; Pāṇātipātakammampi, kāmaṃ so phusate naroti.
他这样说完之后,就派人去传话:“你自己去把你的儿子杀掉。”听到这话以后,那些想找办法害死王子的人这样说:“我们可没办法杀他。不过我们家后院有个大蚁丘,里面住着一条龙王。我们把王子派到那里去,它咬他一口就能把他咬死。”他们就这样盘算:“这倒是个办法。”于是把王子叫来,用油膏、手环等把他打扮好,在他手里放了一个球,对他说:“孩子,去后院蚁丘旁边玩吧。”就把他打发出去了。
那孩子过去以后,玩着球,把球掉进了蚁丘的洞里。他伸手进蚁丘的洞里去捡球。这时那条蛇被激怒了,发出嘶嘶的声音,鼓起大大的蛇冠,从洞里抬起头来张望,就像从王子手里滑落的套索一样。王子什么也不懂,一把紧紧抓住了蛇的脖子。这时,由于他父母信心的力量,龙王把一颗八面如意宝珠颈饰落到了王子的手心里。
王子的父母正站在门口看着他的举动,看见那颗宝珠,赶紧跑过去把孩子抱起来,从他手里拿过宝珠。然后他们把宝珠放在清净座上,做了供养,又洒水祈愿说:“请给我们这个、给我们那个。”接着,凭着宝珠的威力,他们在自家门口建了一座大凉亭,用布幔等装饰好,为比丘们铺好座位,请六十位比丘坐下,做了大布施。
城里的人听说了宝珠的威力,都聚集过来。他们就在众人面前,说明自己是靠信心的力量才得到这颗宝珠的,并说:“我们把它完全布施出去。”于是把宝珠安置在一个地方。凭着它的威力,他们一生行布施、持戒,命终之后投生到了天界。
Evañca pana vatvā so tvameva tava puttaṃ mārehīti pesesi, evaṃ tena vutte putthassa mārapāṇūpāyaṃ pariyesantā evamāhaṃsu, amhe panimaṃ māretuṃ na sakkomi, amhākaṃ pacchāgehe mahanto vammiko atthi, tasmiṃ eko nāgarājā paṭivasati. Kumāraṃ tattha pesessāma, so taṃ ḍasitvā māressatīti. Iccete eso kho upāyo evāti cintetvā kumāraṃ pakkositvā añcanā valivalayādīhi maṇḍetvā tassa hatthe geṇḍuṃ ṭhapetvā tāta pacchāgehe vammikasamīpaṃ gantvā kīḷāti pesesuṃ. Tato dārako gantvā geṇḍukena kīḷanto vammikabile geṇḍukaṃ pātesi. Atha so geṇḍukaṃ gaṇhissāmīti vammikasusire hatthaṃ pavesesi. Tato sappo kujjhitvā susūtisaddaṃ karonto mahantaṃ phaṇaṃ katvā bilato sīsaṃ ukkhipitvā olokento aṭṭhāsi kumārassa hatthato parigalitapāsaṃviya. Athassa kumāro kiñci ajānanto sappassa gīvaṃ daḷhaṃ gaṇhi. Athassa mātāpitunnaṃ saddhābalena nāgarājā kumārassa karatale aṭṭhaṃsaṃ icchādāyakaṃ kaṇṭhamaṇiratanaṃ pātesi. Kumārassa mātāpitaro dvāraṃ nissāya ṭhitā tassa kiriyaṃ olokento taṃ maṇiratanaṃ disvā sīghaṃ gantvā puttaṃ ukkhipitvā hatthato maṇiratanaṃ gaṇhiṃsu. Tato te taṃ maṇiratanaṃ parisuddhāsane ṭhapetvā upacāraṃ katvā amhākaṃ idañcidañca dethāti abbhukkiriṃsu. Atha te maṇiratanānubhāvena gehadvāre mahantaṃ maṇḍapaṃ kāretvā vitānādinā maṇḍapaṃ alaṅkaritvā bhikkhūnaṃ āsanāni paññāpetvā te saṭṭhimatte bhikkhū nisīdāpetvā mahādānaṃ adaṃsu. Tato nagaravāsino maṇiratanānubhāvaṃ sutvā sannipatiṃsu. Atha te tesaṃ majjhe attano saddhābalena maṇiratanassa lābhaṃ pakāsetvā imañhi dānatthāyeva pariccajjāmāti ekasmiṃ ṭhāne patiṭṭhāpetvā tenānubhāvena yāvajīvaṃ dānaṃ dadantā sīlaṃ rakkhantā āyupariyosāne devaloke nibbattiṃsūti.
就算斩断了对亲生子女的疼爱,
人们就在这人间行布施;
哪有富贵之人不肯布施的道理?
确实,忆念着布施的果报。
Chetvāna pemaṃ api atrajesu, Dadanti dānaṃ idha mānusevaṃ; Na dadāti ko nāma naro samiddho, Dānañhi dānassa phalaṃ sarantoti.