第24章 优多罗沙弥的故事中,这段依次叙述
24. Uttarasāmaṇerassa vatthumhi ayamānupubbīkathā
夜叉所欺品解释 · 141 段
据说,他在过去诸佛在世时就已经积下了善行,在一次次轮回转生中不断积聚能助成解脱的福德。到了善慧世尊的时代,他是一位持明者,住在雪山中。那时,名为善慧的正自觉者为了修习远离,来到雪山,在一处宜人的地方盘腿坐下。当时,那位持明者正从空中飞行,看见世尊身上放出六色光芒、光耀庄严,便用三朵迦尼迦花供养。那些花靠着佛的威神力,在世尊上方像伞盖一样停住。他因此更加心生净信,满怀喜悦。后来他命终,转生到三十三天,享受殊胜的天界福报,在那里住满寿命后死去,在天界与人间不断流转。到了现在这位佛出世的时代,他出生在王舍城一位婆罗门大富长者家中,名叫优多罗帝须。他相貌出众,成年后通晓婆罗门学问,凭出身、容貌、学问和戒行受到世人敬重。摩揭陀大臣瓦萨咖拉见他智慧具足,想把女儿嫁给他,便说出了自己的打算。他因为一心想要出离,拒绝了这门婚事,之后时常去亲近法将舍利弗,在他那里听法,生起净信而出家,具足行仪,侍奉长老。那时,长老得了某种病。为了给长老找药,优多罗沙弥清早拿着钵和衣从精舍出发,走到半路,在池塘边放下钵,到水边洗脸。这时,有个作案的盗贼被守卫追赶,从城门逃出来逃跑时,把自己偷来的宝物包丢进了沙弥的钵里,然后逃走了。沙弥正好走回钵旁。追捕盗贼的国王差役看见沙弥钵里有那包宝物,就说:“这就是贼,是他偷的东西。”他们把沙弥反绑双手,押到婆罗门瓦萨咖拉面前。瓦萨咖拉当时正负责替国王审案断罪,掌管砍杀、肢解等刑罚。他因为旧怨——心想“这人以前不听我的话,还跑去那些纯粹的外道里出家”——怀恨在心,竟不查明真相,就下令说:“把这人活活钉在尖桩上,让他受死。”国王的差役便把他钉在苦楝木尖桩上。沙弥坐在桩尖上,心里想:“谁能给我的和尚送药呢?”于是忆念起舍利弗长老。长老知道这件事后,告诉了正自觉者。世尊在众大弟子围绕下,观察到他智慧已经成熟,便来到那个地方。世尊一出现,全城都喧动起来,大批人聚集过来。这时,世尊伸出手——那手掌因指甲如宝石般放光而呈现金黄色,仿佛天然朱砂和熔金流淌下来,被光网笼罩,手指柔软细嫩——把手放在优多罗头上,说道:“优多罗,这是你过去所造恶业如今成熟的果报。对此,你应当以观察的力量来忍受。”正因如此,他才说了下面的话。
So kira purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayaṃ puññaṃ upacinanto sumedhassa bhagavato kāle vijjādharo hutvā himavati paṭivasati. Tadā sumedho nāma sammāsambuddho viveka manubrūhanto himavantaṃ gantvā ramaṇīye padese pallaṅkaṃ ābhujitvā nisīdi. Tadā vijjādharo ākāsena gacchanto chabbaṇṇaraṃsīhi virājamānaṃ bhagavantaṃ disvā tīhi kaṇikārapupphehi pūjesi, pupphāni buddhānubhāvena satthu upari chattākārena aṭṭhaṃsu, so tena bhīyyoso mattāya pasannacitto hutvā aparabhāge kālaṃkatvā tāvatiṃsabhavane nibbattitvā uḷāraṃ dibbasampattimanubhavanto yāvatāyukaṃ tattha ṭhatvā tato cuto devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde rājagahanagare brāhmaṇamahāsālassa putto hutvā nibbatti. Uttarotissa nāmaṃ ahosi. So uttamarūpadharo viññutaṃ patto brāhmaṇavijjāsu nipphattiṃ patvā jātiyā rūpena vijjāya sīlācārena ca lokassa mahanīyo jāto, tassa taṃ paññāsampattiṃdisvā vassakāro magadhamahāmatto attano dhītaraṃ dātukāmo hutvā attano adhippāyaṃ pavedesi. So nissaraṇajjhāsayatāya taṃ paṭikkhipitvā kālenakālaṃ dhammasenāpatiṃ payirupāsanto tassa santike dhammaṃ sutvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā vattasampanno hutvā theraṃ upaṭṭhahati. Tena ca samayena therassa aññataro ābādho uppanno hoti, tassa bhesajjatthāya uttarasāmaṇero pātova pattacīvara mādāya vihārato nikkhamma antarāmagge taḷākassa tīre pattaṃ ṭhapetvā udakasamīpaṃ gantvā mukhaṃ dhovati, tadā aññataro ummaggacoro katakammo ārakkhapurisehi anubaddho aggadvāreneva nagarato nikkhamitvā palāyanto attanā gahitaṃ ratanabhaṇḍikaṃ sāmaṇerassa patte pakkhipitvā palāyi. So sāmaṇeropi pattasamīpaṃ upagato hoti, coraṃ anubandhantā rājapurisā sāmaṇerassa patte bhaṇḍikaṃ disvā ayaṃ coro, iminā coriyaṃ katanti sāmaṇeraṃ pacchābāhaṃ bandhitvā vassakārassa brāhmaṇassa dassesuṃ. Vassakāro ca tadā rañño vinicchaye niyutto hutvā chejjabhejjaṃ anusāsati. So eso pubbe mama vacanaṃ nādiyi. Suddhapāsaṇḍiyesu pabbajīti ca baddhāghātattā taṃ kammaṃ asodhetvāva jīvantamevetaṃ sūle uttāsethāti āṇā pesi, rājapurisā taṃ nimbasūle uttāsesuṃ. Sāmaṇero sūlagge nisinno upajjhāyassa me ko bhesajjaṃ āharissatīti sāriputtattheraṃ sari. Tato thero taṃ pavattiṃ ñatvā sammāsambuddhassa kathesi, bhagavāpi mahāsāvakaparivuto tassa ñāṇaparipākaṃ oloketvā taṃ ṭhānamagamāsi. Tato bhagavato nikkhantabhāvā sakalanagare kolāhalaṃ ahosi, mahājanakāyo sannipati. Atha bhagavā vipphurantahatthatale nakhamaṇimayūkhasambhinnapītābhāsatāya paggharantajātihiṅgulakasuvaṇṇarasadhārāviya jālāvaguṇṭhitamudutalunaṅgulaṃ hatthaṃ uttarassa sīse ṭhapetvā uttara idaṃ te pubbe katapāpakammassa phalaṃ uppannaṃ, tattha tayā paccavekkhaṇabalena adhivāsanā kātabbāti āha. Teneva āha.
据说在过去,你曾是一个村子里的孩童;
和男童们聚在一起,在游戏圈里玩耍。
Atīte kira ekasmiṃ, gāme tva masi dārako; Dārekehi samāgamma, kīḷanto keḷimaṇḍale.
你当时拿起一根细小的草芒,用苦楝树皮;
在那里,你把那只还活着的苍蝇穿刺在尖签上。
Gahetvā sukhumaṃ sūkaṃ, tadā tvaṃ nimbajalliyā; Uttāsesi tattha sūle, jīvamānakamakkhikaṃ.
还有另一件恶业,我要为你宣说,你听我说:
过去,你对母亲作恶,她以利益之言劝诫你。
Aparampi te pāpakammaṃ, pavakkhāmi suṇohi me; Ovadantiṃ hitena tvaṃ, atīte sakamātaraṃ.
你出于愤怒诅咒(母亲):“坐在生命刑柱上吧。”
因为这两种恶业,你流转于轮回的大海。
Jīvasūle nisīdāti, kopenābhisapī tuvaṃ; Imehi dvīhi pāpehi, saraṃ saṃsārasāgare.
尼姆巴木命桩之上,汝度五百世;
此是汝最后生,其果于兹亦已熟。
Pañcajātisate acchi, jīvasūlamhi nimbaje; Ayaṃ te carimā jāti, etthāpica vipacci soti.
世尊就用这样的方式,顺着他的根性为他说法。优多罗听了以后,就像被不死甘露灌顶一样,因为导师伸手触碰而生起清净信心和欢喜,获得了广大的喜悦。他沿着自己一向修习的观行之道前进,智慧成熟,借着世尊说法的善巧之力,依照道次第断尽了一切烦恼,成为具足六通的阿拉汉。据说,当时在场听法的天人、人类中有八万四千人当下证悟了法。优多罗成为六通阿拉汉后,从尖刺上起身,停在虚空中显示神通。大众心生惊奇。就在那时,他的伤口愈合了。比丘们问他:贤友,你承受那样的痛苦,怎么还能修观呢?他回答说:贤友,我在轮回中早已清楚看见过患和诸行的本质,所以即使承受那样的痛苦,我仍能增长观行,证得殊胜的成就。后来,他在比丘僧众中讲述自己过去所修的功德,说了这些偈颂。
Evamādinā nayena tassa ajjhāsayānurūpena dhammaṃ desesi, uttaro amatābhisekasadisena satthuno hatthasamphassasañjātapasādasomanassatāya uḷāraṃ pītipāmojjaṃ paṭilabhitvā yathāparicitaṃ vipassanāmaggaṃ samārūḷho ñāṇassa paripākaṃ gatattā satthu desanāvilāsena maggapaṭipāṭiyā sabbakilese khepetvā chaḷabhiñño ahosi. Dhammaṃ sutvā tattha samāgatānaṃ devamanussānaṃ caturāsītipāṇasahassānaṃ dhammābhisamayo ahosīti vadanti. Uttaro pana chaḷabhiñño hutvā sūlato uṭṭhahitvā ākāse ṭhatvā pāṭihāriyaṃ dassesi. Mahājanā acchariyabbhutacittā jātā ahesuṃ. Tāvadevassa vaṇorundhi, so bhikkhūhi āvuso tādisaṃ dukkhaṃ anubhavanto kathaṃ tvaṃ vipassanaṃ anuyuñjituṃ sakkhīti puṭṭho pageva me āvuso saṃsāre ādīnavo saṅkhārānañca sabhāvo sudiṭṭho. Tasmāhaṃ tādisaṃ dukkhaṃ anubhavantopi asakkhiṃ vipassanaṃ vaḍḍhetvā visesaṃ adhigantuṃti āha. Athāparabhāge so bhikkhusaṅghamajjhe attano pubbacaritā padānaṃ pakāsento imā gāthā abhāsi.
有一位名叫善慧的正自觉者,具备三十二种殊胜相。
想要远离喧嚣的正觉者,来到了雪山。
Sumedho nāma sambuddho, dvattiṃsavaralakkhaṇo; Vivekakāmo sambuddho, himavanta mupāgami.
大悲最胜的牟尼,登上雪山后,
盘起双腿之后,那位人中最尊贵的人就坐下了。
Ajjhogahetvā himavantaṃ, aggo kāruṇiko muni; Pallaṅkaṃ ābhujitvāna, nisīdi purisuttamo.
那时我是持明者,在虚空中行走。
我拿起打造好的三叉戟,那时就在空中行走。
Vijjādharo tadā āsiṃ, antalikkhacaro ahaṃ; Tisūlaṃ sukataṃ gayha, gacchāmi ambare tadā.
就像山顶上的火焰,又像满月时的月亮;
佛陀照亮了森林,就像盛开的婆罗树王。
Pabbatagge yathā aggi, puṇṇamāseva candimā; Vanaṃ obhāsate buddho, sālarājāva phullito.
步出山林,佛光遍照诸方;
其光如芦苇焰尖之色,我见之心生净信。
Vanaggā nikkhamitvāna, buddharaṃsī vidhāvare; Nalaggivaṇṇasaṅkāsā, disvā cittaṃ pasādayiṃ.
我四处寻找时,看见了一朵迦尼迦罗花,散发着天界的香气。
我摘下三朵花,供养了最殊胜的佛陀。
Vicinaṃ addasaṃ pupphaṃ, kaṇikāraṃ devagandhikaṃ; Tīṇi pupphāni ādāya, buddhaseṭṭhaṃ apūjayiṃ.
靠着佛陀的威神力,那时我的三朵花;
花茎朝上,花叶朝下,为世尊造出一片荫凉。
Buddhassa ānubhāvena, tīṇi pupphāni me tadā; Uddhavaṇṭā adhopattā, chāyaṃ kubbanti satthuno.
以此善作之业,以及思与誓愿,
舍弃了人的身体,我就投生到了三十三天。
Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhica; Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagañchahaṃ.
在那里,我的善业所成的宫殿,被称为金链花殿。
高六十由旬,广三十由旬。
Tattha me sukataṃ byamhaṃ, kaṇikārīti ñāyati; Saṭṭhiyojana mubbedhaṃ, tiṃsayojanavitthataṃ.
上千个部分、上百个幢顶,还有成排的幢幡,皆为翠绿色所成;
十万座天宫阵列,出现在我的面前。
Sahassakhaṇḍaṃ satabheṇḍu, dhajālu haritāmayaṃ; Satasahassāni byūhāni, byamhe pāturahaṃsu me.
有黄金做的、宝石做的,还有红宝石做的;
水晶做成的床座,也有随各人意愿的各式各样。
Soṇṇamayā maṇimayā, lohitaṅkamayā pica; Phalikā pica pallaṅkā, yadicchaka yadicchakā.
还有铺着棉花、绣着花纹的贵重床榻。
长毛单面的毯子,配着枕头。
Mahārahañca sayanaṃ, tūlikaṃ vikatīyakaṃ; Uddalomikaekantaṃ, bimbohanasamāyutaṃ.
从宫殿离开后,游行于天界之中;
当我想出行时,天众便簇拥在我前方。
Bhavanā nikkhamitvāna, caranto devacārikaṃ; Yadā icchāmi gamanaṃ, devasaṃghapurakkhato.
我站在花的下面,我的上方有覆盖物。
四周一百由旬之内,全被迦尼迦罗花覆盖着。
Pupphassa heṭṭhā tiṭṭhāmi, uparicchadanaṃ mama; Samantā yojanasataṃ, kaṇikārehi chāditaṃ.
Saṭṭhituriyasahassāni, sāyaṃ pātaṃ upaṭṭhahuṃ; Parivārenti maṃ niccaṃ, rattindivamatanditā.
在那里,以舞蹈、歌唱,以及节拍和乐器演奏;
我在嬉戏玩乐中感到快乐,贪求欲乐的我欢喜享受。
Tattha naccehi gītehi, tālehi vāditehi ca; Ramāmi khiḍḍāratiyā, modāmi kāmakāmahaṃ.
在那里,我吃了也喝了,那时在三十三天中享受快乐;
我与天女众相伴,在最胜妙的宫殿中欢悦。
Tattha bhutvā ca pitvā ca, modāmi tidase tadā; Nārīgaṇehi sahito, modāmi byamhamuttame.
我曾五百次成为诸天神的国王。
我曾三百次成为转轮王。
广大的地方王国,其数不可计量。
Satānaṃ pañcakkhattuñca, devarajja makārayiṃ; Satānaṃ tīṇikkhattuṃca, cakkavattī ahosahaṃ; Padesarajjaṃ vipulaṃ, gaṇanāto asaṃkhiyaṃ.
于有有之间流转,我获得大财富;
我的财富从不缺少,这是我供养佛陀的果报。
Bhavābhave saṃsaranto, mahābhogaṃ labhāmahaṃ; Bhoge me ūnatā natthi, buddhapūjāyi daṃ phalaṃ.
我就在这两种存在里轮回:要么生为天人,要么生在人世间。
“我不知有其他趣向,这便是供养佛陀的果报。”
Dve me bhave saṃsarāmi, devatte atha mānuse; Aññaṃ gatiṃ na jānāmi, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
我知二族:刹帝利与婆罗门;
不知有卑贱之族,此乃供佛之果报。
Dve me kule pajānāmi, khattiye cāpi brāhmaṇe; Nīce kule na jānāmi, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
象乘、马乘、轿子、疾行轿舆;
我得到了这一切,这就是供养佛陀的果报。
Hatthiyānaṃ assayānaṃ, sivikaṃ sandamānikaṃ; Labhāmi sabbameve taṃ, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
成群的婢女和男仆,还有打扮得漂漂亮亮的女子们;
我得到了这一切,这就是供养佛陀的果报。
Dāsīgaṇaṃ dāsagaṇaṃ, nāriyo ca alaṅkatā; Labhāmi sabba meve taṃ, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
丝绸与毛毯、亚麻布和棉布,
这一切我都得到了,这就是供养佛陀的果报。
Koseyyakambaliyāni, khomakappāsikānica; Labhāmi sabbamevetaṃ, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
崭新的衣服、新鲜的果实、新鲜殊胜美味的食物;
这一切我都得到了,这就是供养佛陀的果报。
Navavatthaṃ navaphalaṃ, navaggarasabhojanaṃ; Labhāmi sabbamevetaṃ, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
吃这个,享用这个,在这个卧处躺卧;
这一切我都得到了,这就是供养佛陀的果报。
Imaṃ khāda imaṃ bhuñja, imamhi sayane saya; Labhāmi sabbamevetaṃ, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
我在一切地方都受到尊敬,我的名声极其崇高;
我拥有大威德,始终有不可分割的随众。
我在亲族中是最尊贵的,这就是供养佛陀的果报。
Sabbattha pūjito homi, yaso accuggato mama; Mahesakkho ghadā homi, abhejjapariso sadā; Ñātīnaṃ uttamo homi, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
我不觉得冷,也不觉得热,烦闷燥热根本不存在。
而且,我心中也不存在心理上的痛苦。
Sītaṃ uṇhaṃ na jānāmi, pariḷāho na vijjati; Atho cetasikaṃ dukkhaṃ, hadaye me na vijjati.
我变成金色的容貌,在一世又一世中轮回流转;
我不知道什么是容貌衰变,这就是供养佛陀的果报。
Suvaṇṇavaṇṇo hutvāna, saṃsarāmi bhavābhave; Vevaṇṇiyaṃ na jānāmi, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
从天界殁后,为善根所策励;
他过去世生在舍卫城,是个拥有万贯家财的大富长者。
Devalokā cavitvāna, sukkamūlena codito; Sāvatthiyaṃ pure jāto, mahāsāle suaḍḍhake.
我舍弃了五种欲乐,出家成为无家者。
我七岁那年就证得了阿拉汉果。
Pañcakāmaguṇe hitvā, pabbajiṃanagāriyaṃ; Jātiyā sattavassohaṃ, arahattamapāpuṇiṃ.
佛陀以慧眼知我功德,为我授具足戒;
我虽年少亦堪受供,此即供佛之果。
Upasampādayī buddho, guṇamaññāya cakkhumā; Taruṇova pūjanīyo haṃ, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
我的天眼清净,我善于修定;
已至神通彼岸,此即供养佛陀的果报。
Dibbacakkhuṃ visuddhaṃ me, samādhikusalo ahaṃ; Abhiññāpāramippatto, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
已经证得无碍解,并且精通各种神足。
已经到达正法的彼岸,这就是礼敬佛陀的果报。
Paṭisambhidā anuppatto, iddhipādesu kovido; Saddhamme pāramippatto, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
在三万劫之中,我礼敬了那位佛陀;
我不曾经历恶趣,这是供养佛陀的果报。
Tiṃsakappasahassamhi, yaṃ buddhamabhipūjayiṃ; Duggatiṃ nābhijānāmi, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
我的烦恼已烧尽,一切有已根除;
犹如大象断除系缚,我安住于无漏。
Kilesā jhāpitā mayhaṃ, bhavā sabbe samūhatā; Nāgova bandhanaṃ chetvā, viharāmi anāsavo.
我真是幸运,能来到最胜佛陀的身边。
已经证得三明,佛陀的教法也已修办圆满。
Svāgataṃ vata me āsi, buddhaseṭṭhassa santikaṃ; Tisso vijjā anuppatto, kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
四种无碍解,以及这八种解脱。
六种神通已经亲自证得,佛陀的教法已经修习完成。
听了这番话后,许多人就成了以善业为归宿的人。
Paṭisambhidā catasso ca, vimekkhā pica aṭṭhime; Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃti; Taṃ sutvā bahū kusalakammaparāyaṇā ahesuṃ.
有因的众生,后来的也一样,
无法如此断除恶行。
不愿受苦之人,
应当远离恶行。
Sahetukā pacchimikāpi sattā, Pāpaṃ na sakkonti jahātumevaṃ; Anicchamānehi janehi dukkhaṃ, Ārāva pāpaṃ parivajjanīyaṃti.