172称之为数。
172. Saṅkhyā vuccate.
“一”(eka)一词,于一切性类中悉被宣说。
Ekasaddo sabbanāmesu vutto.
173从“二”至“十八”,皆以复数词尾作结。
173. Dvādayo aṭṭhārasantā bahuvacanantā.
此处摄颂摄及可分词、阴性、阳性与中性的数。
Savibhattissa, itthipumanapuṃsakasaṅkhyanti cādhikāro.
如“于二中若有两”中,dvi 变为 dve,即 dve、dve、dvībhi、dvīhi。
‘‘Yosu dvinnaṃ dve ce’’ti dvissa dve hoti. Dve, dve, dvībhi, dvīhi.
然而,从“二”起始,在处格中则不然。
No ca dvādito namhi.
于处格中,自“二”加n音为插音。如dvinnaṃ、dvīsu,于三性中形式相同。
Namhi dvādito nakārāgamo hoti. Dvinnaṃ, dvīsu, liṅgattaye samaṃ.
174“三”与“四”:阴性三种形式、四种形式;阳性三种形式、四种形式;中性三种形式、四种形式。
174.Ticatunnaṃ tisso catasso tayo cattāro tīṇi cattāri.
在阴性、阳性、中性各别词中,“三”与“四”有如下等变格形式:tayo、tayo、tībhi、tīhi、tinnaṃ。
Yosu itthipumanapuṃsakesu savibhattīnaṃ ticatunnaṃ tisso catasso ādayo honti. Tayo, tayo, tībhi, tīhi, tinnaṃ.
如说“iṇṇa、iṇṇannaṃ、tīhi、saṅkhyāhi”,则 ti 音变为 iṇṇa 与 iṇṇannaṃ。例如 tiṇṇaṃ、tiṇṇannaṃ、tīsu。
‘‘Iṇṇamiṇṇannaṃ tīhi saṅkhyāhī’’ti tisaddato naṃiccassa iṇṇaṃ iṇṇannaṃ ca. Tiṇṇaṃ, tiṇṇannaṃ, tīsu.
175于阴性中:tisso、tisso、tībhi、tīhi。
175. Itthiyaṃ-tisso , tisso, tībhi, tīhi.
“no ca”中的“ca”字表示:此处有 ssaṃ 的增音,于组末的 tissanaṃ 与 tīsu 中,通三性。
‘‘No cā’’do cakārena namhi ssaṃāgamo, vaggantetissanaṃ, tīsu.
176中性词形:tīṇi、tīṇi、tīhi。
176. Napuṃsake-tīṇi, tīṇi, tīhi.
177cattāro(四,主格复数)。
177. Cattāro.
“osare”句中,以“ca”字兼示:在“yo”格尾时,“u”变为“uro”。“tato yonamotu”句中,以“tu”字兼示:“yo”格尾变为“o”,故得“caturo”(四,宾格复数)。第二格(宾格)同理。其余格形为:“catūhi”(具格/离格复数)、“catunnaṃ”(属格/与格复数)、“catūsu”(处格复数)。
‘‘Osare ce’’tīha cakārena yosu ussa uro. ‘‘Tato yonamotū’’tīha tukārena yonaṃ o. Caturo. Evaṃ dutiyā. Catūhi, catunnaṃ, catūsu.
178阴性词中:catasso, catasso, catūhi。先在词干后增添ssaṃ,再依‘yadā’等规则将u变为a。catassannaṃ, catūsu。
178. Itthiyaṃ , catasso, catasso, catūhi. Pubbeva ssaṃāgamo. Yadādinā ussa attaṃ. Catassannaṃ, catūsu.
179中性词中:主格‘四’(cattāri),宾格‘四’(cattāri)。
179. Napuṃsake, cattāri, cattāri.
180依‘Pañcādīna makāro’规则:在yo格中,以pañca为首的词干连同格尾一起变为a。pañca, pañca。
180. ‘‘Pañcādīna makāro’’ti yosu savibhattissa pañcādyantassa attaṃ. Pañca, pañca.
“Pañcādīna mattaṃ”之规则:在sunaṃhisu等格位,以pañca起始之词干收尾变为a。此是e、长ī等规则之例外。如pañcahi、pañcannaṃ、pañcasu。三性皆同。
‘‘Pañcādīna mattaṃ’’ti sunaṃhisu pañcādyantassa attaṃ. Edīghānamapavādoyaṃ. Pañcahi, pañcannaṃ, pañcasu. Liṅgattaye samaṃ.
181同样地,六、七、八、九、十等,乃至十八,皆属此类。
181. Evaṃ cha satta aṭṭha nava dasādayo aṭṭhārasantā.
182vīsati等,直至ānavuti,为阴性单数形式,例如vīsati,如同ratti。tiṃsati亦复如是。
182. Vīsatyādayo ānavutiyā itthiliṅgā ekavacanantā, vīsati rattīva. Evaṃ tiṃsati.
在cattālīsaṃ、paññāsaṃ等词中,所有格尾依“sabbāsamā”规则中的ādi字而消失;saṭṭhi与vīsati相同。sattati、asīti、navuti亦然。
Cattālīsaṃ paññāsaṃ saddehi parāsaṃ sabbāsaṃ vibhattīnaṃ ‘‘sabbāsamā’’dotīha ādisaddena lopo, saṭṭhi vīsatī va. Evaṃ sattati asīti navuti.
sataṃ为中性单数词。sahassa等词亦然。
Sataṃ napuṃsakamekavacanantaṃ. Evaṃ sahassādi.
183而在数目分类上,各处也都使用复数形式。例如:二十二颗佛牙,三个二十(即六十)个日间时刻。其他情况也是如此。
183. Rāsibhede tu sabbattha bahuvacanampi. Yathā-dvevīsatiyo buddhadantā. Tisso vīsatiyo dinaghaṭikā. Evamaññatra.
这些词,在世间所指的诸义中,即如此这般地确立。
Eseso etantippasiddhi, lokassa hoti yatthatthesu.
被称为阴性、阳性、中性者,这些在世间是有意义的。
Thīpumanapuṃsakānityuccante, tānimāni lokenātthā.