148 sabba(一切)、katara(哪一个)、katama(哪一个)、ubhaya(两者)、itara(其他)、añña(别的)、aññatara(某一个)、aññatama(某一个)、pubba(前)、para(后)、apara(其他)、dakkhiṇa(南)、uttara(北)、eka(一)、ya(那个)、ta(彼)、eta(此)、ima(这)、amu(那)、kiṃ(什么)、tumha(你)、amha(我)——这些是一切代词。巴利
148. Sabba , katara, katama, ubhaya, itara, añña, aññatara, aññatama, pubba, para, apara, dakkhiṇa, uttara, eka, ya, ta, eta, ima, amu, kiṃ, tumha, amha-iti sabbanāmāni.
“一切”唯指佛陀。这是区别所在。巴利
Sabbo buddhova. Ayaṃ viseso.
在一切代词中,以“a”音结尾者,为第一格。巴利
Sabbanāmakārate paṭhamo.
凡以sabba等以a音结尾的代词之后,第一格词尾yo变为ettaṃ,一切皆然。巴利
Sabbādīnamakārato paro paṭhamo yo ettaṃ yāti sabbe.
“此三者在一切代词中亦不存在”——这是对sasmā、smiṃ、naṃ的āya、ā、e等词尾的否定。关于sabba。巴利
‘‘Tayo neva ca sabbanāmehī’’ti nisedhā sasmāsminnaṃ āya ā e na honti. Sabbassa.
于一切处,其词尾变为saṃ与sā。巴利
Sabbato naṃ saṃsānaṃ.
以“一切”等为首的诸词,其词尾 saṃ 与 sā 是无常的。巴利
Sabbādito naṃiccassa saṃsānaṃ honti.
“a”音唯作变 e 之用。巴利
Akāro eitveva.
一切名称的 naṃ 词尾与 na 词干中。巴利
Sabbanāmānaṃ namhi ca.
对于“一切”(sabba)等词,其词干中的a音变为e音。例如:sabbesaṃ, sabbesānaṃ。巴利
Namhi sabbādīnamakārassa e hoti. Sabbesaṃ, sabbesānaṃ.
149 第149条。在itthiyaṃ等词中,一切变化皆如kaññā(少女)。此为特殊用法。亦可唯作此解。巴利
149. Itthiyaṃ ā, sabbā kaññāva. Ayaṃ viseso. Vātveva.
在gha与pa类词中,词尾smiṃ与sānaṃ分别变为saṃ与sā。巴利
Ghapato smiṃsānaṃ saṃsā.
被称为ghapa的、以“一切”等为首的诸词,其词尾smiṃ与sānaṃ也可变为saṃ与sā。巴利
Ghapasaññāto sabbādito smiṃsānaṃ saṃsā vā honti.
如所说“saṃ与sā(词尾)在单数中”,此即s音的增益。巴利
‘‘Saṃsāsvekavacanesu ce’’ti sāgamo.
在单数词尾 saṃ 与 sā 中,gha 类变为短音。例如:sabbassa、sabbāya;sabbāsaṃ、sabbāsānaṃ;sabbassaṃ、sabbāyaṃ;sabbāsu。巴利
Ekavacanasaṃsāsu gho rassaṃ yāti. Sabbassā, sabbāya. Sabbāsaṃ, sabbāsānaṃ. Sabbassaṃ, sabbāyaṃ. Sabbāsu.
不可通过 netāhi 等词获得 smiṃ 与 āya 词尾。巴利
Netāhi smimāyayā.
以嗅觉等为首的诸根,在此处并不存在。巴利
Ghapaññāhi sabbādīhi smino āya yā na honti.
150 中性——一切(单数主格)。一切(复数主格)。第二格(宾格)亦同此变化。巴利
150. Napuṃsake – sabbaṃ. Sabbāni. Evaṃ dutiyā.
“一切”等中性名词在第三格等格位中,其变化形式各与对应的阳性相同。以“ya”音结尾的词亦复如是。巴利
Sabbādayo napuṃsake tatiyādīsu sakasakapumasamā. Evaṃ ya - saddantā.
151 对于“pubba”(前)、“para”(后)、“apara”(后)等词,在非阴性的依处格中,可变为词尾“e”,如“pubbe”、“pubbasmiṃ”等,以其“随其所应,由固定规则成就”故。巴利
151. Pubbaparāparehi tu smino ‘‘yadanupapannā nipātanā sijjhantī’’ti anitthiyaṃ e vā. Pubbe, pubbasmiṃiccādi.
“eka”一词有数目、相等、其他、同伴等义。当其表数目义时,为单数;表其他义时,可用于一切数。巴利
Ekasaddo saṅkhyātulyaññāsahāyattho. Yadā saṅkhyattho, tadekavacano, aññattha sabbavacano ca.
以“yā”等结尾的词没有呼格。巴利
Yādīnamālapanaṃ natthi.
152 “ta”词干,依处格单数。巴利
152. Ta, si.
在依处格单数中,非中性词的“saṃ”变为“smiṃ”。巴利
Simhi saṃ anapuṃsakassetveva.
对于“eta”和“ta”,其“ta”变为“sa”。巴利
Etatesaṃ to.
在依处格单数中,对于非中性词的“eta”和“ta”,其“ta”变为“sa”,成为“so”。巴利
Simhi anapuṃsakānaṃ etataiccetesaṃ takārassa sa hoti. So.
或者,在一切处,“ta”词中的“ta”变为“na”。巴利
Tassa vā nattaṃ sabbattha.
于三性中,“一切”等词的“ta”音或有变化,或无变化。例如“ne”“te”。其余情况与“一切”完全相同,唯“ta”音变化与否是其差别所在。巴利
Tiliṅgesu sabbādīnaṃ takārassa no vā hoti. Ne, te. Sesaṃ sabbasamaṃ, nattaṃva viseso.
153 阴性中——sā、nā、nāyo、tā、tāyo 等。巴利
153. Itthiyaṃ – sā, nā, nāyo, tā, tāyoiccādi.
由此,sassa 变为 ssāya。巴利
Tato sassa ssāya.
在 tā、etā、imā 之后,sassa 可变为 ssāyo。巴利
Tāetāimāhi sassa ssāyo vā hoti.
于复数与单数中,亦复如是。巴利
Saṃsāsvekavacanesu iitveva.
于单数与复数中,词干 tā 之 ā 变为 i,或变为 ā。即:tissāya、tissā、tassā、tāya。又:tāsaṃ、tāsānaṃ。又:tissaṃ、tassaṃ、tāyaṃ。又:tāsu。巴利
Ekavacanasaṃsāsu tāsaddassa ā ittaṃ vā yāti. Tissāya, tissā, tassā, tāya. Tāsaṃ, tāsānaṃ. Tissaṃ, tassaṃ, tāyaṃ. Tāsu.
154 中性词——用“taṃ”等。巴利
154. Napuṃsake – taṃiccādi.
155 “eso”。其余全部相同。巴利
155. Eso. Sesaṃ sabbasamaṃ.
156 女性词——用“esā”。巴利
156. Itthiyaṃ – esā.
在复数与单数中,同样如此。巴利
Saṃsāsvekavacanesvetveva.
在 etā 与 imā 之后,也是如此。巴利
Etimāsami.
在单数与复数属格等格位中,eta- 与 ima- 词干的末尾元音变为 i。属格单数:etissāya、etisā、etāya。属格复数:etāsaṃ、etāsānaṃ。处格单数:etissaṃ、etassaṃ、etāyaṃ。处格复数:etāsu。其余格位的变化,与 sabbā(一切)相同。巴利
Ekavacanasaṃsāsu etāimānamantassa i hoti. Etissāya, etisā, etāya. Etāsaṃ, etāsānaṃ. Etissaṃ, etassaṃ, etāyaṃ. Etāsu. Sesaṃ sabbāva.
157 第一五七条:中性变化,如“etaṃ”等,依此类推。巴利
157. Napuṃsake – etaṃ iccādi.
158 第一五八条:词干ima,加主格单数语尾si。巴利
158. Ima, si.
依“非中性词干的主格单数语尾为si”之规则,词干ima变为ayaṃ。语尾si消失。主格单数:ayaṃ;主格复数:ime。宾格单数:imaṃ;宾格复数:ime。巴利
‘‘Anapuṃsakassāyaṃ simhī’’ti imassa ayaṃ. Silopo. Ayaṃ, ime. Imaṃ, ime.
依“在ani与mi等语尾之前,ima变为an与imi”的规则,具格单数形式为:anena, iminā。巴利
‘‘Animi nāmhi ce’’ti imassa ano, imi ca. Anena, iminā.
依“sabba词干中的ima部分亦可适用”之说,于复数具格等格位亦然。具格复数形式为:ehi, imehi。或者,在属格、处格等格位中同样适用此规则。巴利
‘‘Sabbassimasse vā’’ti sunaṃhisu evā. Ehi, imehi. Vā smāsasmiṃsaṃsāsvattantveva.
以及ima词干。巴利
Imasaddassa ca.
在属格、处格等格位中,词干 ima 可作 atta。属格单数:assa、imassa。属格复数:esaṃ、esānaṃ、imesaṃ、imesānaṃ。从格单数:asmā、imamhā、imasmā。具格复数:ehi、imehi。处格单数:asmiṃ、imamhi、imasmiṃ。处格复数:esu、imesu。巴利
Sasmāsmiṃsaṃsāsu imassa attaṃ vā hoti. Assa, imassa. Esaṃ, esānaṃ, imesaṃ, imesānaṃ. Asmā, imamhā, imasmā. Ehi, imehi. Asmiṃ, imamhi, imasmiṃ. Esu, imesu.
在 atta 替代的情形下——“na timehi katākārehi”这一句中,smāsmiṃ 等语尾的 mhā、mhi 等形式不能成立。巴利
Attapakkhe – ‘‘na timehi katākārehī’’ti smāsminnaṃ mhāmhi na sijjhante.
159 第一五九条:阴性词干——ayaṃ。其余各格与 etā 相同,唯在属格复数等处有差别。巴利
159. Itthiyaṃ – ayaṃ. Sesaṃ etāva, saṃsāsvattaṃva viseso.
160 第160条:属中性变化者,其格尾一并适用前述vā(或)之规则。巴利
160. Napuṃsake – savibhattissa vātveva.
依“此词干在中性主格、宾格复数语尾前变为idaṃ”之规则,此中性主格单数为idaṃ或imaṃ。其变化为:主格单数idaṃ,宾格单数imaṃ,主格与宾格复数为ime、imāni。宾格变化亦同。巴利
‘‘Imassidamaṃsisu napuṃsake’’ti imassa idaṃ vā. Idaṃ, imaṃ ime, imāni. Evaṃ dutiyā.
161 第161条:代词amu,阴性单数主格。巴利
161. Amu , si.
或者,非中性词在 si 语尾前也是如此。巴利
Vā anapuṃsakassa simhitveva.
“amussa”的 mo 变为 sa,亦即 mo 替换为 so,或省略 si,而成为 asu。巴利
‘‘Amussa mo saṃ’’ti massa so vā, silopo. Asu.
“sabbato ko”是指从一切代词词基加上 k 音。“so”指 o 音,如 amuko;另一形式则为 amu。复数形式为 amū 与 amuyo。巴利
‘‘Sabbato ko’’ti sabbanāmato kāgamo. ‘‘So’’ti o, amuko, pakkhe – amu. Amū, amuyo.
如前所述,在 yo 格尾前,元音不转变为 o。单数宾格为 amuṃ。复数宾格为 amū、amuyo。其余变格与 bhikkhu 及 sabba 等相同,唯差异之处另作说明。巴利
Pubbeva yonaṃ vokāro na. Amuṃ. Amū, amuyo. Sesaṃ bhikkhūva sabbādikāriyāññatra.
162 阴性——asu。其余变格与 yāgu 相同。差异之处如下:单数属格 amussā、amuyā;复数属格 amūsaṃ、amūsānaṃ;单数处格 amussaṃ、amuyaṃ;复数处格 amūsu。巴利
162. Itthiyaṃ – asu. Sesaṃ yāgusamaṃ. Visesoyaṃ – amussā, amuyā. Amūsaṃ, amūsānaṃ. Amussaṃ, amuyaṃ. Amūsu.
163 中性——带有格尾的语词,在 aṃ 与 si 等语尾之前,即视为中性。巴利
163. Napuṃsake – savibhattissa aṃsisu napuṃsaketveva.
“amussāduṃ”即 aduṃ。单数主格为 aduṃ;复数主格为 amū、amūni;宾格亦同此。巴利
‘‘Amussāduṃ’’ti aduṃ. Aduṃ. Amū, amūni. Evaṃ dutiyā.
164 “sesesu ce”指在其余诸格中,一切处皆以 ka 替换 ki,其形式如 ko、kā、kaṃ 等。于三性中与 sabba 一词相同。巴利
164. ‘‘Sesesu ce’’ti sabbattha kissa ko. Ko, kā, kaṃ iccādi. Liṅgattaye sabbasamo.
165 tumha(你)与 si 语尾;amha(我)与 si 语尾。巴利
165. Tumha , si, amha, si.
以下说明 tumha 和 amha 词基在附有语尾时的规则。巴利
Savibhattissa tumhamhānantyadhikāro.
tvam 与 aham 在 si 语尾前也是如此。巴利
Tvamahaṃ simhi ca.
在语尾变化中,tumha 和 amha 附有语尾时变为 tvaṃ 与 ahaṃ。通过 ca 字,tumha 也变为 tuvaṃ。即 tvaṃ、tuvaṃ、ahaṃ。yo 则变为 tumhe。巴利
Simhi savibhattīnaṃ tumhamhānaṃ tvaṃ ahaṃ honti. Casaddena tumhassa tuvaṃ ca. Tvaṃ, tuvaṃ, ahaṃ. Yo – tumhe.
“mayaṃ yo amhi paṭhame”一句中,amha 变为 mayaṃ。mayaṃ。巴利
‘‘Mayaṃ yomhi paṭhame’’ti amhassa mayaṃ hoti. Mayaṃ.
166 “taṃ mama amhi”一句中,amhi 变为 taṃ 和 maṃ。巴利
166. ‘‘Taṃmamamhī’’ti amhi taṃ maṃ honti.
“tavaṃ mamañca navā”一句中,amhi 变为 tavaṃ、mamañca 和 navā。巴利
‘‘Tavaṃ mamañca navā’’ti amhi tavaṃ mamañca navā.
“tumhassa tuvaṃ tvam amhi”这句中,tumha 转为 tuvaṃ 与 tvañ ca。另有 taṃ、tavaṃ、tuvaṃ、tvaṃ、maṃ、mamaṃ。巴利
‘‘Tumhassa tuvaṃ tvamamhī’’ti tumhassa tuvaṃ, tvañca. Taṃ, tavaṃ, tuvaṃ, tvaṃ, maṃ, mamaṃ.
“vā yo paṭhamo”这句中,第二格变为 ākaṃ 或 vā:tumhākaṃ、tumhe;amhākaṃ、amhe。巴利
‘‘Vā yoppaṭhamo’’ti dutiyāyossa ākaṃ vā. Tumhākaṃ, tumhe. Amhākaṃ, amhe.
167 “nāmhi tayā mayā”句中,nāmhi 又作 tayā 与 mayā。“tayā tayīnaṃ takāro tvattaṃ vā”句中,ta 变为 tvo 或 vā,即 tvayā、tayā、mayā,以及 tumhehi、amhehi。巴利
167. ‘‘Nāmhi tayā mayā’’ti nāmhi tayā mayā honti. ‘‘Tayātayīnaṃ takāro tvattaṃvā’’ti tassa tvo vā. Tvayā, tayā, mayā. Tumhehi, amhehi.
168 “tava mama se”句中,se 又作 tava 与 mama。巴利
168. ‘‘Tava mama se’’ti se tava mama honti.
“tuyhaṃ mayhaṃ ce”句中,se 又作 tuyhaṃ 与 mayhañca。巴利
‘‘Tuyhaṃ mayhaṃ ce’’ti se tuyhaṃ mayhañca.
“sassaṃ”一词,是 sassa 加上语尾 aṃ,或是 vā 的形态。巴利
‘‘Sassaṃ’’ti sassa aṃ vā.
“amhassa mamaṃ savibhattissa se”这句中,se 代表着 amhassa 和 mamaṃ 的语尾变化。此外还有 tava、tuyhaṃ、tumhaṃ、mama、mayhaṃ、amhaṃ、mamaṃ。巴利
‘‘Amhassa mamaṃ savibhattissa se’’ti se amhassa mamaṃ ca. Tava, tuyhaṃ, tumhaṃ, mama, mayhaṃ, amhaṃ, mamaṃ.
“tumhamhehi namākaṃ”中,“namākaṃ”是指该词的 ākaṃ 语尾,即 tumhākaṃ(你们的)、amhākaṃ(我们的),它们词干相同。巴利
‘‘Tumhamhehi namākaṃ’’ti naṃvacanassa ākaṃ. Tumhākaṃ, amhākaṃ. Smānāva.
169 “tumhāmhānaṃ tayi mayī”:在第七格中,出现 tayi、mayi。做 tv-音变时,成为 tvayi、tayi、mayi、tumhesu、amhesu。三性皆同。巴利
169. ‘‘Tumhāmhānaṃ tayi mayī’’ti smimhi tayi mayi honti. Tve kate - tvayi, tayi, mayi, tumhesu, amhesu. Liṅgattaye samaṃ.
170 唯“九”如此(即以下规则专属于数词“九”)。巴利
170. Navātveva.
从词干出发,在第二格、第四格、第六格中,出现 vo 与 no。巴利
Padato dutiyā catutthī chaṭṭhīsu vono.
表义的字母组成词。当第二格、第四格、第六格的复数之后接其他词时,从词干而来的、带有格尾的 tumha 与 amha 便可选地出现 vo、no 等形式。巴利
Atthajjotakā vaṇṇā padaṃ, dutiyā catutthī chaṭṭhī bahuvacanesu paresu padasmā paresaṃ savibhattīnaṃ tumhāmhānaṃ vonokārā navā honti.
例如:愿他保护你们,愿他看见我们;他给予你们,你们给予;你们的信心,我们的导师。巴利
Rakkhatu vo, passatu no, dadāti vo, dadāhi no, saddhā vo, satthā no.
为何说“九”?如:他是我们的导师。巴利
Navāti kiṃ, eso amhākaṃ satthā.
171 此为“词干”章之总摄规则。巴利
171. Padatotyadhikāro.
“于第四、第六格单数中”:即在第四格与第六格单数中,使用 te 与 me。Dadāmi te(我给予你),dadāhi me(请给予我),idaṃ te(这是给你的),ayaṃ me(这是我的)。巴利
‘‘Temekavacanesu ce’’ti catutthīchaṭṭhekavacanesu te me honti. Dadāmi te, dadāhi me, idaṃ te, ayaṃ me.
“不用于 amhi”:禁止用于 amhi。Passetha taṃ(你们看见他),ajini maṃ(他征服了我)。巴利
‘‘Naamhī’’ti amhi nisedho. Passetha taṃ, ajini maṃ.
“‘或在第三格中’:在第三格单数形式中,te 与 me 可出现。你所作,或由你作;我所作,或由我作。”巴利
‘‘Vā tatiye ce’’ti tatiyekavacane te me vā honti. Kataṃ te tayā vā. Kataṃ me mayā vā.
“‘在复数中 vo 和 no’:在第三格复数形式中,vo 与 no 出现;在第一格复数形式中,yo 与 mha 也出现。你们所作,我们所作;你们应去村庄,我们应去村庄。”巴利
‘‘Bahuvacanesu vono’’ti tatiyābahuvacanesu vo no honti. Bahuvacane paṭhame yomhi ca. Kataṃ vo, kataṃ no, gāmaṃ vo gaccheyyātha, gāmaṃ no gaccheyyāma.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11