4. 沙都喇巴咖衣咖天品巴利 4. Satullapakāyikavaggo
1. 天人相应 · 232 段
31 如是我闻:一时,世尊住在舍卫城的祇树给孤独园。那时,在深夜时分,一众沙都喇巴咖衣咖天神身放殊胜光明,遍照整座祇园,来到世尊前,礼敬世尊,站在一旁。站在一旁后,其中一位天神在世尊面前说了这首偈颂:巴利 注疏 2
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho sambahulā satullapakāyikā devatāyo abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu. Ekamantaṃ ṭhitā kho ekā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
“ 只与善士共处,只与善士建立亲近的交往。
了知善士的正法,便只会更好,而不会更坏。”巴利
‘‘Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ; Sataṃ saddhammamaññāya, seyyo hoti na pāpiyo’’ti.
那时,又有一位天神在世尊跟前,发出这样的感叹:巴利
Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ udānaṃ udānesi –
“ 唯与善人共处,唯与善人建立亲谊;
了知善人的正法后,智慧唯由此得,不由他处。”巴利
‘‘Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ; Sataṃ saddhammamaññāya, paññā labbhati nāññato’’ti.
那时,另一位天神在世尊面前诵出此偈:巴利
Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
“ 唯与善人共处,唯与善人亲厚;
了知善人之正法,处忧伤中而不忧伤。”巴利
‘‘Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ; Sataṃ saddhammamaññāya, sokamajjhe na socatī’’ti.
那时,另一位天神在世尊面前诵出此偈:巴利
Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
“ 唯与善人共处,唯与善人亲厚;
了知善士的正法,你便在亲族中光耀辉映。”巴利
‘‘Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ; Sataṃ saddhammamaññāya, ñātimajjhe virocatī’’ti.
接着,又有一位天人在世尊面前诵出此感兴语:巴利
Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ udānaṃ udānesi –
“ 唯与善士共处,唯与善士缔结亲厚;
领悟了善者的正法,众生便走向善趣。”巴利
‘‘Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ; Sataṃ saddhammamaññāya, sattā gacchanti suggati’’nti.
那时,另一位天神在世尊面前发出感叹:巴利
Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ udānaṃ udānesi –
“ 唯与善人共处,与善人建立深交;
了知善人的正法,众生便得恒常安住。”巴利
‘‘Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ; Sataṃ saddhammamaññāya, sattā tiṭṭhanti sātata’’nti.
那时,另一位天神问世尊:“世尊,谁所说的是善说呢?”巴利
Atha kho aparā devatā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kassa nu kho, bhagavā, subhāsita’’nti?
“ 唯与善人交往,与善人建立深厚的亲谊;
了知善士之正法,便从一切苦中解脱。”巴利
‘‘Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ; Sataṃ saddhammamaññāya, sabbadukkhā pamuccatī’’ti.
世尊说此已,诸天女众心满意足,礼敬世尊,行右绕礼,即于彼处隐没不现。巴利
Idamavoca bhagavā. Attamanā tā devatāyo bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyiṃsūti.
2. 悭吝经巴利
2. Maccharisuttaṃ
32 一时,世尊住在舍卫城的祇树给孤独园。那时,深夜时分,一群容色殊胜的沙都喇巴咖衣咖天神,将整座祇园照得光明遍满,来到世尊前,向世尊作礼后,立于一面。立于一面后,一位天神在世尊前说出此偈:巴利 注疏 2
Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho sambahulā satullapakāyikā devatāyo abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu. Ekamantaṃ ṭhitā kho ekā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
“ 由于悭吝与放逸,人便不行布施;
希求福德、明白事理者,则应施与。”巴利
‘‘Maccherā ca pamādā ca, evaṃ dānaṃ na dīyati ; Puññaṃ ākaṅkhamānena, deyyaṃ hoti vijānatā’’ti.
那时,又有一位天神在世尊面前诵出这些偈颂:巴利
Atha kho aparā devatā bhagavato santike imā gāthāyo abhāsi –
“ 吝啬者因畏惧而不布施,他所畏惧的,正是那不施者自身的怖畏;
吝啬的人害怕的,正是饥饿和口渴;
那愚人,无论是在此世还是他世,都会被其所害。
“ 因此,应调伏悭吝,胜垢者当行布施;
善业在来世,成为众生的依怙。”巴利
‘‘Yasseva bhīto na dadāti maccharī, tadevādadato bhayaṃ; Jighacchā ca pipāsā ca, yassa bhāyati maccharī; Tameva bālaṃ phusati, asmiṃ loke paramhi ca. ‘‘Tasmā vineyya maccheraṃ, dajjā dānaṃ malābhibhū; Puññāni paralokasmiṃ, patiṭṭhā honti pāṇina’’nti.
那时,又有一位天神在世尊面前诵出这些偈颂:巴利
Atha kho aparā devatā bhagavato santike imā gāthāyo abhāsi –
“ 他们在已死者中,却未真死,犹如旅途中的同行者;
虽仅有微少,却乐于施与——这是亘古的法。
“ 有人虽处微少却能欢喜施与,有人虽拥多财却不肯布施;
从微少中施出的供养,被衡量为与千倍等值。”巴利
‘‘Te matesu na mīyanti, panthānaṃva sahabbajaṃ; Appasmiṃ ye pavecchanti, esa dhammo sanantano. ‘‘Appasmeke pavecchanti, bahuneke na dicchare; Appasmā dakkhiṇā dinnā, sahassena samaṃ mitā’’ti.
那时,又有一位天神在世尊面前诵出这些偈颂:巴利
Atha kho aparā devatā bhagavato santike imā gāthāyo abhāsi –
“ 布施难施之物、行持难行之业者,
不善者不会如此而行,善人之法难以追随。
“ 因此,善者与不善者,此后的归宿各不相同。
不善之人堕地狱,善者趣向天界。”巴利
‘‘Duddadaṃ dadamānānaṃ, dukkaraṃ kamma kubbataṃ; Asanto nānukubbanti, sataṃ dhammo duranvayo . ‘‘Tasmā satañca asataṃ , nānā hoti ito gati; Asanto nirayaṃ yanti, santo saggaparāyanā’’ti.
那时,另一位天神在世尊面前这样说:“世尊,谁的所言,方为善说?”巴利
Atha kho aparā devatā bhagavato santike etadavoca – ‘‘kassa nu kho, bhagavā, subhāsita’’nti?
“你们各自依不同角度所说,皆为善说。然而,也请听我道来——巴利
‘‘Sabbāsaṃ vo subhāsitaṃ pariyāyena; api ca mamapi suṇātha –
“ 应当修习正法,纵使以拾穗维生,亦当修习正法;
资财虽薄,仍当赡养妻儿、勤行布施;
纵有十万布施者,各以千数行供养,
他们连那样(的施与/功德)的一分也比不上。”巴利
‘‘Dhammaṃ care yopi samuñjakaṃ care, Dārañca posaṃ dadamappakasmiṃ; Sataṃ sahassānaṃ sahassayāginaṃ, Kalampi nāgghanti tathāvidhassa te’’ti.
那时,另一位天神以偈颂对世尊说:巴利
Atha kho aparā devatā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –
“ 他们的祭祀,为何如此广大而崇高,
与寂静者所施之物相比,便不值一提;
那些百千的千祭者,怎能
他们连那样(的施与/功德)的一分也比不上。”
“ 确实,有些人依止不正行而行布施,
在砍割、杀害、令人悲伤哭泣之后;
这样的布施,带着眼泪与暴力,
与那寂静者所施之物相比,其功德连一分一毫也及不上。
“ 正因如此,即便有十万人,各各行持千数布施——
他们连那样(的施与/功德)的一分也比不上。”巴利
‘‘Kenesa yañño vipulo mahaggato, Samena dinnassa na agghameti; Kathaṃ sataṃ sahassānaṃ sahassayāginaṃ, Kalampi nāgghanti tathāvidhassa te’’ti. ‘‘Dadanti heke visame niviṭṭhā, Chetvā vadhitvā atha socayitvā; Sā dakkhiṇā assumukhā sadaṇḍā, Samena dinnassa na agghameti. ‘‘Evaṃ sataṃ sahassānaṃ sahassayāginaṃ; Kalampi nāgghanti tathāvidhassa te’’ti.
33 在舍卫城。那时,夜已深,众多沙都喇巴咖衣咖天神以殊胜光明遍照祇园,来到世尊前,礼敬后,立于一旁。一位天人在世尊面前发出这样的优陀那:巴利 注疏 2
Sāvatthinidānaṃ . Atha kho sambahulā satullapakāyikā devatāyo abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu. Ekamantaṃ ṭhitā kho ekā devatā bhagavato santike imaṃ udānaṃ udānesi –
“ 贤友,布施实为善!
“ 由于悭吝与放逸,人便不行布施;
希求福德、明白事理者,则应施与。”巴利
‘‘Sādhu kho, mārisa, dānaṃ; Maccherā ca pamādā ca, evaṃ dānaṃ na dīyati; Puññaṃ ākaṅkhamānena, deyyaṃ hoti vijānatā’’ti.
那时,又有一位天人在世尊面前发出如此感叹:巴利
Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ udānaṃ udānesi –
“ 贤友,布施确实是善的。
即便以微少之物行布施,也是善的。”
“ 有人虽少,却欢喜施与;有人虽多,却不愿施舍。
以微少之施所作的布施,其量与千数相等。”巴利
‘‘Sādhu kho, mārisa, dānaṃ; Api ca appakasmimpi sāhu dānaṃ’’. ‘‘Appasmeke pavecchanti, bahuneke na dicchare; Appasmā dakkhiṇā dinnā, sahassena samaṃ mitā’’ti.
那时,另一位天神在世尊面前诵出此偈:巴利
Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
“ 贤友,布施实为善行;即使施与微少,亦是善行。
再者,发自信心的布施,亦是善妙。”
“ 布施与战斗,人们说同等齐肩。
善者虽寡,却胜却众多之人。
纵然所施微少,若以信心布施,
他因此于来世获得安乐。”巴利
‘‘Sādhu kho, mārisa, dānaṃ; appakasmimpi sāhu dānaṃ; Api ca saddhāyapi sāhu dānaṃ’’. ‘‘Dānañca yuddhañca samānamāhu, Appāpi santā bahuke jinanti; Appampi ce saddahāno dadāti, Teneva so hoti sukhī paratthā’’ti.
那时,另一位天神在世尊面前诵出此偈:巴利
Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
“ 贤友,布施确实是善;即便所施之物很微薄,布施也是善的。
出于信心而行布施,是善;以如法所得的财物行布施,也是善的。”
“ 若有人以如法所得的财物而行布施,
某人以勤奋精进而正当获得财富,
他便能超越阎魔的险流,
此凡人得以到达诸天境界。”巴利
‘‘Sādhu kho, mārisa, dānaṃ; appakasmimpi sāhu dānaṃ; Saddhāyapi sāhu dānaṃ; api ca dhammaladdhassāpi sāhu dānaṃ’’. ‘‘Yo dhammaladdhassa dadāti dānaṃ, Uṭṭhānavīriyādhigatassa jantu; Atikkamma so vetaraṇiṃ yamassa, Dibbāni ṭhānāni upeti macco’’ti.
那时,另一位天神在世尊面前诵出此偈:巴利
Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
“ 贤者,布施实为善行;纵使微薄,布施亦是善行;
怀信心布施,亦是善行;以如法所得布施,亦是善行;
再者,经审慎思择而行布施,亦是善行。”
“ 经审慎思择而行的布施,是善逝所称许的;
在此世间,那些堪受供养者,
对他们所作的布施,能带来大果报。
犹如种子播在良田之中。”巴利
‘‘Sādhu kho, mārisa, dānaṃ; appakasmimpi sāhu dānaṃ; Saddhāyapi sāhu dānaṃ; dhammaladdhassāpi sāhu dānaṃ; Api ca viceyya dānampi sāhu dānaṃ’’. ‘‘Viceyya dānaṃ sugatappasatthaṃ, Ye dakkhiṇeyyā idha jīvaloke; Etesu dinnāni mahapphalāni, Bījāni vuttāni yathā sukhette’’ti.
那时,另一位天神在世尊面前诵出此偈:巴利
Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
“ 布施实为善,贤友;布施虽少,亦为善。
以信而行布施,亦善;以如法之财行布施,亦善。
审察而布施,亦是善的;于一切众生中能自我调御,亦为善。”
“ 他行于世间,不伤害任何有情,
因畏惧他人非难,故不作恶;
人们称赞的是怯懦者,而非勇者,
因为善人出于畏惧,便不行恶事。”巴利
‘‘Sādhu kho, mārisa, dānaṃ; appakasmimpi sāhu dānaṃ; Saddhāyapi sāhu dānaṃ; dhammaladdhassāpi sāhu dānaṃ; Viceyya dānampi sāhu dānaṃ; api ca pāṇesupi sādhu saṃyamo’’. ‘‘Yo pāṇabhūtāni aheṭhayaṃ caraṃ, Parūpavādā na karonti pāpaṃ; Bhīruṃ pasaṃsanti na hi tattha sūraṃ, Bhayā hi santo na karonti pāpa’’nti.
那时,另一位天神对世尊说道:“世尊,究竟谁说得善妙?”“从某个角度来说,你们每一位都说得善妙。不过,也请听我道来:”巴利
Atha kho aparā devatā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kassa nu kho, bhagavā, subhāsita’’nti? Sabbāsaṃ vo subhāsitaṃ pariyāyena, api ca mamapi suṇātha –
“诸位依各自的方式所说,都是善说。不过,也请听我一说——巴利
‘‘Sabbāsaṃ vo subhāsitaṃ pariyāyena, api ca mamapi suṇātha –
“ 以信心所作的布施,确实在各方面受到称赞,
然而,布施与法句相比,法句更为殊胜;
往昔及更早往昔,那些寂静者
具足智慧,实已证悟涅槃。”巴利
‘‘Saddhā hi dānaṃ bahudhā pasatthaṃ, Dānā ca kho dhammapadaṃva seyyo; Pubbe ca hi pubbatare ca santo, Nibbānamevajjhagamuṃ sapaññā’’ti.
34 一时,世尊住在舍卫城祇树给孤独园。那时,后夜时分,众多容色绝美的沙都喇巴咖衣咖天神,遍照整座祇园,来至世尊前。至已,礼敬世尊,立于一面。立于一面的一位天神,在世尊前说出此偈——巴利 注疏 2
Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho sambahulā satullapakāyikā devatāyo abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu. Ekamantaṃ ṭhitā kho ekā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
“ 人间种种欲乐,本不恒常,
世间有种种可爱之物,人被其系缚,
陶醉于其中,再无返回之期;
落入死魔领域的人,便不再归来。”
“ 欲贪所生的祸患,欲贪所生的苦;
调伏了欲贪,便调伏了祸患;
调伏了祸患,便调伏了苦。”
“ 世间种种悦意的事物,并非真正的欲乐,
人对思惟的耽著,就是欲。
世间种种绚丽的事物,依然如此存在,
而智者于此调伏欲求。
“ 应当舍离愤怒,彻底断除慢。
应超越一切结缚;
那于名色中不黏着的人,
诸苦不随一无所有者
“ 他已舍离名想,不再生起骄慢
他已于此名色中,斩断渴爱;
那位断尽诸结者,无忧无求,
即使四处搜寻,也找不到他;
无论是在此世间或他方的天人与人类,
在天界或一切住处之中。”
莫伽罗阇尊者说:“若是未曾见到如是解脱者,
诸天神与人,或在此界,或在他方,
人中至尊,为众人行利乐者,
凡礼敬彼者,皆应受赞叹。
“ 世尊说:‘莫格拉贾,那些比丘亦值赞叹。’
那些礼敬如是解脱者的人,
了达法已,舍断疑惑,
他们便成为超越执著的比丘。”巴利
‘‘Na santi kāmā manujesu niccā, Santīdha kamanīyāni yesu baddho; Yesu pamatto apunāgamanaṃ, Anāgantā puriso maccudheyyā’’ti. ‘‘Chandajaṃ aghaṃ chandajaṃ dukkhaṃ; Chandavinayā aghavinayo; Aghavinayā dukkhavinayo’’ti. ‘‘Na te kāmā yāni citrāni loke, Saṅkapparāgo purisassa kāmo; Tiṭṭhanti citrāni tatheva loke, Athettha dhīrā vinayanti chandaṃ. ‘‘Kodhaṃ jahe vippajaheyya mānaṃ, Saṃyojanaṃ sabbamatikkameyya; Taṃ nāmarūpasmimasajjamānaṃ, Akiñcanaṃ nānupatanti dukkhā. ‘‘Pahāsi saṅkhaṃ na vimānamajjhagā , Acchecchi taṇhaṃ idha nāmarūpe; Taṃ chinnaganthaṃ anighaṃ nirāsaṃ, Pariyesamānā nājjhagamuṃ; Devā manussā idha vā huraṃ vā, Saggesu vā sabbanivesanesū’’ti. ‘‘Taṃ ce hi nāddakkhuṃ tathāvimuttaṃ (iccāyasmā mogharājā), Devā manussā idha vā huraṃ vā; Naruttamaṃ atthacaraṃ narānaṃ, Ye taṃ namassanti pasaṃsiyā te’’ti. ‘‘Pasaṃsiyā tepi bhavanti bhikkhū (mogharājāti bhagavā), Ye taṃ namassanti tathāvimuttaṃ; Aññāya dhammaṃ vicikicchaṃ pahāya, Saṅgātigā tepi bhavanti bhikkhū’’ti.
5. 嫌责想经巴利
5. Ujjhānasaññisuttaṃ
35 一时,世尊住在舍卫城的祇树给孤独园。那时,深夜时分,众多爱挑毛病的天神容色绝美,照亮整座祇园,来到世尊面前。来到后,便停住于空中。停住空中后,一位天神在世尊前诵出此偈:巴利 注疏 2
Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho sambahulā ujjhānasaññikā devatāyo abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā vehāsaṃ aṭṭhaṃsu. Vehāsaṃ ṭhitā kho ekā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
“ 若有人宣称自己与实际情况不同,
他便如狡诈的赌徒,将偷盗所得视作享受。
“ 当言所行,不言所不行。
只说不做之人,智者一眼便能识破。”
“ 并非仅凭言说,亦非单靠听闻,
便能渐次行进于此坚实之道。
依此,智者、禅修者从魔的束缚中解脱。
“ 智者确实不那样造作,因为他们了知世间的流转。
以证知而寂灭的智者,已渡越世间的执著。”巴利
‘‘Aññathā santamattānaṃ, aññathā yo pavedaye; Nikacca kitavasseva, bhuttaṃ theyyena tassa taṃ. ‘‘Yañhi kayirā tañhi vade, yaṃ na kayirā na taṃ vade; Akarontaṃ bhāsamānānaṃ, parijānanti paṇḍitā’’ti. ‘‘Na yidaṃ bhāsitamattena, ekantasavanena vā; Anukkamitave sakkā, yāyaṃ paṭipadā daḷhā; Yāya dhīrā pamuccanti, jhāyino mārabandhanā. ‘‘Na ve dhīrā pakubbanti, viditvā lokapariyāyaṃ; Aññāya nibbutā dhīrā, tiṇṇā loke visattika’’nti.
那时,诸天神于地面站定,以头面顶礼世尊双足,而后对世尊这样说道:“尊者!我们确有过失,如愚者、如痴者、如不善者那般,竟然以为可以触犯世尊。尊者!为令我等今后得以防护,恳请世尊将我们的过失如其为过失那般纳受。”那时,世尊露出了微笑。那时,诸天神愈发感到不悦,飞升到虚空之中。有一位天神在世尊近前说出此偈颂:巴利
Atha kho tā devatāyo pathaviyaṃ patiṭṭhahitvā bhagavato pādesu sirasā nipatitvā bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘accayo no, bhante, accagamā yathābālaṃ yathāmūḷhaṃ yathāakusalaṃ , yā mayaṃ bhagavantaṃ āsādetabbaṃ amaññimhā. Tāsaṃ no, bhante, bhagavā accayaṃ accayato paṭiggaṇhātu āyatiṃ saṃvarāyā’’ti. Atha kho bhagavā sitaṃ pātvākāsi. Atha kho tā devatāyo bhiyyosomattāya ujjhāyantiyo vehāsaṃ abbhuggañchuṃ. Ekā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
“ 若有人发露过失,而他不予接受,
内心怀忿、重怨者,即被怨恨所系缚。”
“ 若没有过错的生起,哪会有离过可言;
若怨恨无法平息,世间又怎会有善巧者?”
“ 什么人过失不生起?谁已永离诸过失?
谁不陷入迷惑?谁是智者,恒持正念?”
“ 如来、佛陀,悲悯一切众生者;
他无有过失,亦不迷途。
他不陷于迷惑,他是智者,恒持正念。”
“ 对于坦承过错的人,他若不肯接受,
心怀嗔怒、深重怨恨的人,便将自己系缚于敌意之中;
我不随喜这怨恨,而是接受你的忏悔。”巴利
‘‘Accayaṃ desayantīnaṃ, yo ce na paṭigaṇhati; Kopantaro dosagaru, sa veraṃ paṭimuñcatī’’ti. ‘‘Accayo ce na vijjetha, nocidhāpagataṃ siyā; Verāni na ca sammeyyuṃ, kenīdha kusalo siyā’’ti. ‘‘Kassaccayā na vijjanti, kassa natthi apāgataṃ; Ko na sammohamāpādi, ko ca dhīro sadā sato’’ti. ‘‘Tathāgatassa buddhassa, sabbabhūtānukampino; Tassaccayā na vijjanti, tassa natthi apāgataṃ; So na sammohamāpādi, sova dhīro sadā sato’’ti. ‘‘Accayaṃ desayantīnaṃ, yo ce na paṭigaṇhati; Kopantaro dosagaru, sa veraṃ paṭimuñcati; Taṃ veraṃ nābhinandāmi, paṭiggaṇhāmi voccaya’’nti.
36 有一次,世尊住在舍卫城的祇树给孤独园。那时,后夜时分,众多沙都喇巴咖衣咖天神,以殊妙的容光将整座祇园照亮,来到世尊面前,礼敬世尊后,立于一旁。一位站在一旁的天神在世尊面前诵出这首偈颂——巴利 注疏 2
Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho sambahulā satullapakāyikā devatāyo abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu. Ekamantaṃ ṭhitā kho ekā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
“ 信,是人的第二伴侣,
如果‘不信’不盘踞于心,
声誉与名望便归属于他。
舍弃此身之后,他便往生天界。”巴利
‘‘Saddhā dutiyā purisassa hoti, No ce assaddhiyaṃ avatiṭṭhati; Yaso ca kittī ca tatvassa hoti, Saggañca so gacchati sarīraṃ vihāyā’’ti.
那时,又有一位天神在世尊面前诵出这些偈颂:巴利
Atha kho aparā devatā bhagavato santike imā gāthāyo abhāsi –
“ 应当舍离愤怒,彻底断除慢心,超越一切结缚。不执著名色、无有执著者,痛苦不会追随于他。
应超越一切结缚;
那于名色中不黏着的人,
无所有,种种系缚便不能追及他。”
“ 愚痴无慧的人们,沉溺于放逸;
而智者守护不放逸,如同守护最胜的财富。
“ 切莫沉湎于放逸,勿耽染欲乐之欢;
不放逸而修禅那者,能证得最上安乐。”巴利
‘‘Kodhaṃ jahe vippajaheyya mānaṃ, Saṃyojanaṃ sabbamatikkameyya; Taṃ nāmarūpasmimasajjamānaṃ, Akiñcanaṃ nānupatanti saṅgā’’ti. ‘‘Pamādamanuyuñjanti , bālā dummedhino janā; Appamādañca medhāvī, dhanaṃ seṭṭhaṃva rakkhati. ‘‘Mā pamādamanuyuñjetha, mā kāmarati santhavaṃ; Appamatto hi jhāyanto, pappoti paramaṃ sukha’’nti.
37 如是我闻:一时,世尊住在释迦国迦毗罗卫城的大林中,与约五百位比丘组成的大比丘僧团一起,他们皆是阿拉汉。当时,来自十方世界的大多数天众,为见世尊与比丘僧团,也聚集于此。那时,四位净居天人心想:“世尊正住在释迦国迦毗罗卫城的大林中,与约五百位比丘组成的大比丘僧团一起,他们皆是阿拉汉;来自十方世界的大多数天众,为见世尊与比丘僧团,都已聚集于此。我们何不也前往世尊那里,到后各于世尊面前说一偈颂呢?”巴利 注疏 2
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sakkesu viharati kapilavatthusmiṃ mahāvane mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi sabbeheva arahantehi; dasahi ca lokadhātūhi devatā yebhuyyena sannipatitā honti bhagavantaṃ dassanāya bhikkhusaṅghañca. Atha kho catunnaṃ suddhāvāsakāyikānaṃ devatānaṃ etadahosi – ‘‘ayaṃ kho bhagavā sakkesu viharati kapilavatthusmiṃ mahāvane mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi sabbeheva arahantehi; dasahi ca lokadhātūhi devatā yebhuyyena sannipatitā honti bhagavantaṃ dassanāya bhikkhusaṅghañca. Yaṃnūna mayampi yena bhagavā tenupasaṅkameyyāma; upasaṅkamitvā bhagavato santike paccekaṃ gāthaṃ bhāseyyāmā’’ti.
那时,那些天人犹如力士屈伸手臂,从净居天隐没,现于世尊前。他们礼敬世尊后,立于一面。立于一面时,有一位天人在世尊面前诵出此偈:巴利
Atha kho tā devatā – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya. Evameva – suddhāvāsesu devesu antarahitā bhagavato purato pāturahesuṃ. Atha kho tā devatā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu. Ekamantaṃ ṭhitā kho ekā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
“ 大集会在林中,诸天神众咸云集;
我等来至此法会,为见不败之僧团。”巴利
‘‘Mahāsamayo pavanasmiṃ, devakāyā samāgatā; Āgatamha imaṃ dhammasamayaṃ, dakkhitāye aparājitasaṅgha’’nti.
那时,又有一位天神在世尊面前,感兴而说此偈:巴利
Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ udānaṃ udānesi –
“ 在那里,诸比丘入定,已调直自心;
犹如御者紧握缰绳,智者守护诸根门。”巴利
‘‘Tatra bhikkhavo samādahaṃsu, cittamattano ujukaṃ akaṃsu ; Sārathīva nettāni gahetvā, indriyāni rakkhanti paṇḍitā’’ti.
接着,又一位天神在世尊面前说出这样的感兴语:“朋友啊,沙门乔达摩真是狮子!他以狮子般的威仪,对生起的身体感受——苦的、剧的、粗的、刺的、不适的、不可意的——具足念与正知,安然忍受,不为所扰。”巴利
Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ udānaṃ udānesi – ‘‘sīho vata, bho, samaṇo gotamo; sīhavatā ca samuppannā sārīrikā vedanā dukkhā tibbā kharā kaṭukā asātā amanāpā sato sampajāno adhivāseti avihaññamāno’’ti.
“ 已断桩柱,已断门闩,拔除了因陀罗柱,无有动摇;
他们清净无垢而行,是具眼者所善调伏的龙象。”巴利
‘‘Chetvā khīlaṃ chetvā palighaṃ, indakhīlaṃ ūhacca manejā; Te caranti suddhā vimalā, cakkhumatā sudantā susunāgā’’ti.
接着,另一位天神在世尊面前发出这样的感歎:“沙门乔达摩实是一匹良骏!他以良骏之姿,对生起的身受——种种苦痛、剧烈、粗重、刺痛、不适、不可意——依念与正知而安忍,不为所扰。”巴利
Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ udānaṃ udānesi – ‘‘ājānīyo vata, bho, samaṇo gotamo; ājānīyavatā ca samuppannā sārīrikā vedanā dukkhā tibbā kharā kaṭukā asātā amanāpā sato sampajāno adhivāseti avihaññamāno’’ti.
“ 凡以佛陀为皈依处者,不会堕入恶趣之地;
舍离人身之后,他们将充满天众之群。”巴利
‘‘Ye keci buddhaṃ saraṇaṃ gatāse, na te gamissanti apāyabhūmiṃ; Pahāya mānusaṃ dehaṃ, devakāyaṃ paripūressantī’’ti.
8. 美好经巴利
8. Sakalikasuttaṃ
38 如是我闻:一时,世尊住于王舍城马达库其的鹿野苑。那时,世尊的脚被碎片所伤,生起强烈的身体感受——苦、激烈、猛利、辛辣、不悦、不可意的感受。世尊正念正知地忍受着它们,不为所扰。于是,世尊将僧伽梨折为四叠铺好,右胁而卧,作狮子卧,脚与脚相叠,正念正知。巴利 注疏 2
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati maddakucchismiṃ migadāye. Tena kho pana samayena bhagavato pādo sakalikāya khato hoti. Bhusā sudaṃ bhagavato vedanā vattanti sārīrikā vedanā dukkhā tibbā kharā kaṭukā asātā amanāpā; tā sudaṃ bhagavā sato sampajāno adhivāseti avihaññamāno. Atha kho bhagavā catugguṇaṃ saṅghāṭiṃ paññāpetvā dakkhiṇena passena sīhaseyyaṃ kappeti pāde pādaṃ accādhāya sato sampajāno.
那时,七百位沙都喇巴咖衣咖天神在深夜时分,放出极为庄严的光明,遍照整座马达库其林园,来到世尊面前。来到后,向世尊顶礼,立于一旁。立定之后,其中一位天神在世尊面前发出感叹:“朋友,沙门乔达摩真是龙象!他以龙象般的威仪,对于生起的身体感受——苦的、剧烈的、猛利的、辛辣的、不愉快的、不可意的,具念正知而安忍,心无扰动。”巴利
Atha kho sattasatā satullapakāyikā devatāyo abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ maddakucchiṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu. Ekamantaṃ ṭhitā kho ekā devatā bhagavato santike imaṃ udānaṃ udānesi – ‘‘nāgo vata, bho, samaṇo gotamo; nāgavatā ca samuppannā sārīrikā vedanā dukkhā tibbā kharā kaṭukā asātā amanāpā sato sampajāno adhivāseti avihaññamāno’’ti.
接着,又一位天神在世尊前发出感叹:“朋友,沙门乔达摩真是一头牛王!作为牛王,他于所生起的身体感受——苦、剧烈、粗重、刺痛、不悦、不可意,具足念与正知,安忍而不为所扰。”巴利
Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ udānaṃ udānesi – ‘‘nisabho vata, bho, samaṇo gotamo; nisabhavatā ca samuppannā sārīrikā vedanā dukkhā tibbā kharā kaṭukā asātā amanāpā sato sampajāno adhivāseti avihaññamāno’’ti.
接着,又一位天神在世尊前发出感叹:“朋友,沙门乔达摩真是一头能负重之牛!作为能负重之牛,他于所生起的身体感受——苦、剧烈、粗重、刺痛、不悦、不可意,具足念与正知,安忍而不为所扰。”巴利
Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ udānaṃ udānesi – ‘‘dhorayho vata, bho, samaṇo gotamo; dhorayhavatā ca samuppannā sārīrikā vedanā dukkhā tibbā kharā kaṭukā asātā amanāpā sato sampajāno adhivāseti avihaññamāno’’ti.
接着,又一位天神在世尊前发出感叹:“朋友,沙门乔达摩真是已调伏者!作为已调伏者,他于所生起的身体感受——苦、剧烈、粗重、刺痛、不悦、不可意,具足念与正知,安忍而不为所扰。”巴利
Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ udānaṃ udānesi – ‘‘danto vata, bho, samaṇo gotamo; dantavatā ca samuppannā sārīrikā vedanā dukkhā tibbā kharā kaṭukā asātā amanāpā sato sampajāno adhivāseti avihaññamāno’’ti.
那时,另一位天神在世尊面前诵出此偈:巴利
Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
那时,另一位天神在世尊近前发出这样的感兴语:
“请看,这定修习得如此善妙,心得彻底解脱,
不向前倾,不向后缩,也不靠强力抑制而勉强安住。
若有人自以为能超越这样一位人中之龙、人中之狮、人中良骏、人中牛王、人中负重者、已调御者——那除了盲者,还有谁会这样想呢?”巴利
Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ udānaṃ udānesi – ‘‘passa samādhiṃ subhāvitaṃ cittañca suvimuttaṃ, na cābhinataṃ na cāpanataṃ na ca sasaṅkhāraniggayhavāritagataṃ . Yo evarūpaṃ purisanāgaṃ purisasīhaṃ purisaājānīyaṃ purisanisabhaṃ purisadhorayhaṃ purisadantaṃ atikkamitabbaṃ maññeyya kimaññatra adassanā’’ti.
那时,另一位天神在世尊面前诵出此偈:巴利
Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
“ 他们精通五吠陀,修习严酷苦行,历经整整百年;
然其心并未正确解脱,这些志向低劣者,终不能到达彼岸。
“ 他们被渴爱所攫,被誓愿与戒律所缚,修着粗厉苦行,历经百年;
他们的心并未正解脱,禀性下劣者无法抵达彼岸。
“ 贪着慢心者,于此无有调伏;心不寂静者,则无寂静之智;
倘若独居林野而放逸,便无法渡达死王疆域的彼岸。”
“ 舍离慢心,善自摄心,内心清净,于一切处完全解脱;
独处林中,不放逸而住,他就能度越死王领域的彼岸。”巴利
‘‘Pañcavedā sataṃ samaṃ, tapassī brāhmaṇā caraṃ; Cittañca nesaṃ na sammā vimuttaṃ, hīnattharūpā na pāraṅgamā te. ‘‘Taṇhādhipannā vatasīlabaddhā, lūkhaṃ tapaṃ vassasataṃ carantā; Cittañca nesaṃ na sammā vimuttaṃ, hīnattharūpā na pāraṅgamā te. ‘‘Na mānakāmassa damo idhatthi, na monamatthi asamāhitassa; Eko araññe viharaṃ pamatto, na maccudheyyassa tareyya pāra’’nti. ‘‘Mānaṃ pahāya susamāhitatto, sucetaso sabbadhi vippamutto; Eko araññe viharamappamatto, sa maccudheyyassa tareyya pāra’’nti.
9. 第一雷神女经巴利
9. Paṭhamapajjunnadhītusuttaṃ
39 如是我闻:一时,世尊住在毗舍离大林中的重阁讲堂。那时,雨云的女儿红莲天女,于深夜时分,以她的殊妙容光照亮了整片大林,来到世尊跟前。她上前顶礼世尊,退立一旁。那位雨云的女儿红莲天女,退立一旁后,在世尊面前说此偈颂:巴利 注疏 2
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ. Atha kho kokanadā pajjunnassa dhītā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ mahāvanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā kokanadā pajjunnassa dhītā bhagavato santike imā gāthāyo abhāsi –
“ 住于毗舍离林间的佛陀,众生中无上的正自觉者,
我红莲今来恭敬礼敬——我,雨云的女儿红莲。”
“ 从前仅曾听闻,具眼者所证悟的法,
而今,当善逝牟尼宣说之时,我亲作见证。
“ 那些愚痴之人,过着毁谤圣法的生活,
他们堕入可怕的号叫地狱,长夜受苦。
“ 那些在圣法中,具足安忍与寂静的人,
舍弃人身之后,他们将遍满天众。”巴利
‘‘Vesāliyaṃ vane viharantaṃ, aggaṃ sattassa sambuddhaṃ; Kokanadāhamasmi abhivande, kokanadā pajjunnassa dhītā. ‘‘Sutameva pure āsi, dhammo cakkhumatānubuddho; Sāhaṃ dāni sakkhi jānāmi, munino desayato sugatassa. ‘‘Ye keci ariyaṃ dhammaṃ, vigarahantā caranti dummedhā; Upenti roruvaṃ ghoraṃ, cirarattaṃ dukkhaṃ anubhavanti. ‘‘Ye ca kho ariye dhamme, khantiyā upasamena upetā; Pahāya mānusaṃ dehaṃ, devakāya paripūressantī’’ti.
10. 第二雨云女经巴利
10. Dutiyapajjunnadhītusuttaṃ
40 如是我闻:一时,世尊住于毗舍离大林的重阁讲堂。那时,夜已深沉,雨云波尊的女儿小赤莲,以殊妙的容光照亮整片大林,来到世尊跟前,礼敬世尊后,立于一旁。立于一旁的小赤莲天女在世尊面前说出这些偈颂:巴利 注疏 2
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ. Atha kho cūḷakokanadā pajjunnassa dhītā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ mahāvanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā cūḷakokanadā pajjunnassa dhītā bhagavato santike imā gāthāyo abhāsi –
“ 她来到此处,容光宛如闪电,正是波尊的女儿——赤莲花;
她礼敬佛陀与法,说出这些充满深义的偈颂。
“ 纵使我能从众多方面详加剖析,以种种方式解说,此法也是如此;
我且简要宣说其要义,尽我心中所领悟的程度。
“ 不应以言语、以心意造作恶行,
也不应于一切世间,以身造作任何恶业。
舍断欲乐,具足正念与正知,
便不应亲近那苦而无益之事。”巴利
‘‘Idhāgamā vijjupabhāsavaṇṇā, kokanadā pajjunnassa dhītā; Buddhañca dhammañca namassamānā, gāthācimā atthavatī abhāsi. ‘‘Bahunāpi kho taṃ vibhajeyyaṃ, pariyāyena tādiso dhammo; Saṃkhittamatthaṃ lapayissāmi, yāvatā me manasā pariyattaṃ. ‘‘Pāpaṃ na kayirā vacasā manasā, Kāyena vā kiñcana sabbaloke; Kāme pahāya satimā sampajāno, Dukkhaṃ na sevetha anatthasaṃhita’’nti.
善士、悭吝者、善,无恼怒想者;
信、集会、碎片,以及雨云波阇那的二女。巴利
Sabbhimaccharinā sādhu, na santujjhānasaññino; Saddhā samayo sakalikaṃ, ubho pajjunnadhītaroti.
1 2 3 4 5 6 7 8