4. 经抉择第四地
4. Suttavicayacatutthabhūmi
藏释 · 17 段
40其中,什么是经的审察?
Tattha katamo suttavicayo?
其中,应以善法、不善法善加审察前后关联:此经是否……(中略)……与那些义理相应的经相合,或不相合?
Tattha kusalehi dhammehi akusalehi dhammehi pubbāparaso sādhukaṃ upaparikkhiyati. Kiṃnu kho idaṃ suttaṃ ārabhi…pe… tehi suttehi saha adhisannaṭṭhehi yujjati udāhu na yujjatīti?
正如世尊最初便在此处开示诸烦恼。所谓开示了什么?应当审察:是否宣说了那些烦恼的断除?若世尊未开示那些烦恼的断除,便应寻求善法——在此善法中,那些不善得以断除。如果寻求却未能获得,便应排除彼处的不善法并加以审察,这就是《染污分经》所教示。如果烦恼得以排除,或者未能给出,便应审察:在这些阶地中,诸烦恼是否由圣道法而得以断除,抑或不能断除?然而,所说的烦恼有多少,所说的圣法却没有那么多。而在烦恼得以断除之处,那些不与圣法相对的烦恼应当被排除;若得以排除,便建立连结。于此处应如是审察:是否二种、三种或更多烦恼由一种圣道而得以断除?如此审察后便建立连结。于此处还应审察:依传承或依藏传承,此经的内容是义还是非义;若无法指出经证,则不应于经生疑。如此,正如最初有善法,那些烦恼应当被断除,它们应当被审察。对于在前或相较于在前的教说,应当不增不减地受持。如同第一层次,现在针对那些烦恼,以及所说的那些圣法,应当辨别这些烦恼是否由这些圣法而得以断除。若审察时发现相应,便应采纳。若不相应,对于无对治的烦恼,不应予以处理。而那些作为对治的圣法,则应提取出来。因为圣法并不导向不来果所断烦恼的断除,圣法也不能导向一切烦恼的断除。例如善的慈心与不善的贪欲,并非通过作意善慈而断除不善贪;嗔恚才由慈心得以断除。因此,这两种烦恼都应当被审察。凡是所教示的法,不论是善是不善,都应当被排除。若它们相应,排除后便不存在,则应审察:是否两种烦恼以同一圣法而应被断除?或者一种烦恼以两种圣法而被断除?
Yathā bhagavā kilese ādimhi tattha deseti. Kiṃ desitaṃ? Tesaṃ kilesānaṃ pahānaṃ udāhu no desitanti upaparikkhitabbaṃ. Yadi na desitaṃ bhagavati tesaṃ kilesānaṃ pahānaṃ kusalā dhammā pariyesitabbā yattha te akusalā pahānaṃ gacchanti. Sace samannehamāno na labhati. Tattha akusalā dhammā apakaḍḍhitabbā vīmaṃsitabbā, saṃkilesabhāgiyasuttaṃ, yadi kilesā apakaḍḍhiyantā. Ye vā na denti tattha upaparikkhitabbā ariyamaggadhammā tāsu bhūmīsu kilesā pahānaṃ gacchanti, udāhu na gacchantīti. Yattakā pana kilesā desitā. Na tattakā ariyadhammā desitā. Yattha kilesā pahānaṃ gacchanti, tattha ye kilesā ariyadhammānaṃ paṭipakkhena na yujjanti, te apakaḍḍhitabbā, sace apakaḍḍhiyantā yojanaṃ deti. Tattha evaṃ vīmaṃsitabbaṃ. Dve tīṇi vā taduttari vā kilesā ekena ariyamaggena pahānaṃ gacchantīti. Sace evaṃ vīmaṃsiyantā yojanaṃ deti, tattha upaparikkhitabbaṃ. Paramparāya vā piṭakasampadānena vā suttassa attho ca nattho ca. Yaṃ vā na sakkā suttaṃ niddisituṃ neva suttaṃ vicikicchitabbaṃ. Evaṃ yathā ādimhi kusalā dhammā honti. Ye kilesā te pahīneyyāti. Te upaparikkhitabbā. Puro vā kusalo paṭipakkhena vā puro desanā, anūnā anadhikā uggahetabbā. Yathā paṭhamo uttilo yesamidāni kilesānaṃ ye ariyadhammā desitā ime kilesā imehi ariyadhammehi pahīyanti, udāhu nappahīyantīti vicinitabbā. Yadi upaparikkhiyamānā yujjanti, gahetabbā. Atha na yujjanti, ye kilesā apaṭipakkhā honti, te kilesā aparipakkhitabbā. Ye ca ariyadhammā paṭipakkhā honti, te ariyadhammā apakaḍḍhitabbā . Na hi ariyadhammā anāgāmikilesappahānaṃ gacchanti, nāpi ariyadhammā sabbakilesānaṃ pahānāya saṃvattanti. Yathā kusalā mettā akusalo rāgo na tu kusalā mettāti kāretvā akusalassa rāgassa pahānāya sambhavati byāpādo mettāya pahānaṃ gacchati. Tasmā ubho kilesā upaparikkhitabbā. Yo yo ca dhammo upadisiyati kusalo vā akusalo vā so apakaḍḍhitabbo. Sace te yujjanti apakaḍḍhiyamāno natthi upaparikkhitabbaṃ. Dve vā kilesā ekena ariyadhammena pahīneyyāti dvīhi vā ariyadhammehi eko vā kileso pahīyatīti.
或者,当如此审察时是合理的,便应在此处审察;或者,依其合理之处而审察;或者,如何能指出经典?因为不应对经典生疑。对于圣法中所说的烦恼,应当从两方面审察:即所说的那些烦恼,以及所说的那些圣法——无论是以偈颂还是以解释——这些烦恼是否被这些圣法所断除?还是不被断除?或者,这些圣法是否导向这些烦恼的断除?虽然不善法可由善法断除,但并非一切不善法皆由一切圣法所断除。譬如,慈是善,贪是不善,但并非由于作意于善慈便能以慈断除贪;嗔恚才由慈而断除。像这样,作为烦恼的作意,由经典所断除。并非凡是作意为经典之法,便导向一切烦恼的断除。然而,经典中与杂染相对的圣法,那圣法才导向它的断除。
Atha vā evampi upaparikkhiyamānaṃ yujjati, tattha vīmaṃsitabbaṃ vā yathā yujjati tattha vīmaṃsitabbaṃ vā, yathā nanu sakkā suttaṃ niddisituṃ, na hi sutte vicikicchitabbaṃ. Kileso maṃ ariyadhammesu desitesu ubhayato upaparikkhitabbaṃ. Kira ye vā ime kilesā desitā ye ca ariyadhammā desitā gāthāya vā byākaraṇena vā, kiṃ nu kho ime kilesā imehi ariyadhammehi pahīyanti, udāhu nappahīyanti? Ime vā ariyadhammā imesaṃ kilesānaṃ pahānāya saṃvattantīti. Kiñcāpi kusalehi dhammehi akusalā dhammā pahānaṃ gacchanti. Na tu sabbehi ariyadhammehi sabbākusalā pahānaṃ gacchanti. Yathā mettā kusalo akusalo ca rāgo na tu kusalā mettā akusalo rāgoti kāretvā mettāya rāgo pahānaṃ, byāpādo mettāya pahānaṃ gacchanti. Evaṃ kilesoti kāretvā suttena pahānaṃ gacchati. Na sutto dhammoti kāretvā sabbaṃ kilesassa pahānāya saṃvattati. Yaṃ tu suttassa ariyadhammo saṃkilesapaṭipakkho, so tena pahānaṃ gacchatīti.
41其中,如果某善经或注释中所说的内容与烦恼或圣法不相合,便应依大教法所指示的要点来排除。其中,对于所说的烦恼与圣法,即使经由那圣法能够断除这些烦恼,也应在那里进一步审察:“以什么因缘应当断除这些烦恼?以什么因缘宣说圣法?”以何种方式宣说圣法,烦恼便以那种方式存在。确实有一种烦恼,不能以其他方式通过圣法断除,比如见、贪、无明应当以见而断除。如果是这样,那么无明应以修习而断除,或者法应以修习而断除。那同样的上分结,为了现见无为、为了解脱,通过无相心定、通过不作意而断除。应当这样审察义理和文句。那些应以见而断除的烦恼,便以见的方式宣说圣法;应以修习而断除的烦恼,便以修习的方式宣说圣法;应以遍受而断除的烦恼,便以遍受的方式宣说圣法;同样地,应以驱除而断除的烦恼,便以驱除的方式宣说圣法;乃至七漏,也应依相应方式宣说;乃至其他方式。如果某法应以其他方式断除,却以其他方式宣说了圣法,那么便应以其他方式去寻求那圣法。在寻求此法时,圣法是以何种方式宣说的,便应寻求那样的圣法,以那样的方式烦恼得以断除。在那里应当审察。如果不适合,则应当审察那部经中所确立的教导。怎样才适合,便应那样受持。怎样不适合,便不应那样受持:“这确实不是世尊所说,或者是具寿理解错了。”应如大教法中所指示的那样指出,世尊如实所说,无论所说之法是善或不善,都应寻求那法的缘。确实,没有缘的法不会无因而生起。在那里,寻求的方式是什么呢?
Tattha kusale desite sutte byākaraṇe vā saṃkilesā na yujjanti ariyadhammā vā, te mahāpadese niddisitabbāvayavena apakaḍḍhitabbā . Tattha kilesehi ca desitehi ariyadhammesu ca yadipi tena ariyadhammena te kilesā pahānaṃ gacchanti. Tatthapi uttari upaparikkhitabbaṃ. Kena kāraṇena ete kilesā pajahitabbā, kena kāraṇena ariyadhammā desitāti? Yena yena vā ākārena ariyadhammā desitā, tena tena pakārena ayaṃ kileso ṭhito. Atthi hi eko kileso, tena vā ariyadhammā na aññathā aññathā pahātabbo, yathā diṭṭhi rāgo avijjā ca dassanena pahātabbā. Sā ce evañca avijjā bhāvanāya bhūmi vā dhammā bhāvanāya pahātabbā. Sāyeva uddhaṃbhāgiyaṃ asaṅkhatadassanāya vimuttiyā animittena cetosamādhinā amanasikārena pahīyati. Evaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ upaparikkhitabbaṃ. Ye dassanena pahātabbā kilesā dassanākārena ariyadhammo desito, bhāvanāya pahātabbā bhāvanākārena ariyadhammo desito, patisevanā pahātabbā patisevanākārena ariyadhammo desito, evaṃ vinodanapahātabbā yāva satta āsavā kātabbā, yāvaññathā. Aññathā hesa dhammo pahātabbo aññenākārena ariyadhammo desito, so ariyadhammo aññathā pariyesitabbo. Yadi ayaṃ dhammo pariyesato yo ca deseti yena yenākārena, so ariyadhammo pariyesitabbo, tenākārena kileso pahīyati. So tattha upaparikkhitabbo. Atha na yujjati yadi hi tena suttena vihitaṃ suttaṃ vīmaṃsitabbaṃ. Yathā yujjati, tathā gahetabbaṃ. Yathā na yujjati, tathā na gahetabbaṃ, addhā etaṃ bhagavatā na bhāsitaṃ, āyasmatā vā duggahitaṃ, yathā mahāpadese niddisitabbaṃ, bhagavatā yathābhūtaṃ desitaṃ, yo ca dhammo desito kusalo ca akusalo ca tassa dhammassa paccayo pariyesitabbo. Na hi paccayā vinā dhammo appaccayo uppajjati. Tattha ko ākāro pariyesanāya?
在此,应当审察:“这一具有因、具有缘的法已被说示。”而该缘有三种:弱、中、强。对于弱缘,应取弱法;如是,此缘有二种:相续缘与无间缘。应以弱、中、强来寻求该缘。何以故?某一缘亦依其他诸缘而达到传续或圆满。对于所说之法,应以此因或此缘,寻求该法之因。正如缘依因与缘,应寻求该法之果。正如同应在所指示之处寻求主要义理,应寻求该缘。因为弱法不会有强的果,强的果也不会有弱法,而是弱者对弱者、中者对中者、强者对强者才相应,便应取此;若不相应,便不应取。世尊开始说法时,即于初、中、后说示该法;如同在经的开头所指示的法,彼亦是该经大部分之归结。因为依该法之力,该经成为偈颂或分别论、小或大;然而有二种:相应或舍置,以及说示之舍置。也应寻求法之形式。如同世尊为了调伏渴爱而说示五根的防护,这只是意欲。世尊在《牧牛者譬喻经》及中部其他诸经中亦有所说,这只是意欲;这便是世尊如此说示之相应,因此该法亦应在其他分别论中寻求。因为不应仅在一经中见之。相应者便应取。
Tattha tathārūpaṃ sahetu sappaccayaṃ soyaṃ dhammo vuttoti idaṃ vīmaṃsitabbaṃ. So ca paccayo tividho – mudu majjho adhimatto. Tattha mudumhi paccaye mududhammo gahetabbo, evaṃ satyesa paccayo duvidho paraṃparāpaccayo ca samanantarapaccayo ca. So paccayo mudutena byādhimattaṃ pariyesitabbaṃ. Kiṃ kāraṇaṃ? Aññataropi paccayo aññehi paccayehi pariyattiṃ vā pāripūriṃ vā gacchati . Tattha yo dhammo desito, tassa dhammassa etena vā kāraṇena vā hetu pariyesitabbo. Yathā paccayo hetunā paccayena ca, so tassa dhammassa nissando pariyesitabbo. Yathā niddiṭṭho adhiṭṭhāne padhānaṃ pariyesati, so paccayo pariyesitabbo. Na hi mudussa dhammassa adhimatto nissando adhimattassa vā nissandassa mududhammo, atha mudussa mudu majjhāya majjho adhimattassa adhimatto yujjati, taṃ gahetabbaṃ, atha na yujjati na gahetabbaṃ. Yañca bhagavā ārabhati dhammaṃ desetuṃ, taṃyeva dhammaṃ majjhantapariyosānaṃ deseti, yathā suttādhiṭṭhāne dhammā ādimhi niddisati, taṃyeva bahu tassa suttassa pariyosānaṃ. Tassa hi dhammassa vasena taṃ suttaṃ hoti gāthā vā byākaraṇaṃ khuddakaṃ mahantaṃ vā, yathā pana duvidhā anurūpanti vā thapanā ca desanāthapanā. Rūpantipi dhammassa pariyesitabbā. Yathā ca bhagavatā pañcannaṃ indriyānaṃ saṃvaraṇaṃ desitaṃ taṇhāya niggahaṇatthaṃ icchāva hoti. Deseti yathā gopālakopame sutte aññehipi suttehi bhagavā bhāsati icchāva hoti majjhimanikāye vitakko ayaṃ bhagavato desanānurūpanti iti so dhammo aññesupi veyyākaraṇesu pariyesitabbo. Na hi ekaṃ hi sutte daṭṭhabbo. Yujjanaṃ taṃ gahetabbaṃ.
42在这里,什么是被认可的?凡是世尊未曾说过的经典,而在诸经中也见不到,就应当这样受持。若说“由某位所说”,便应审察这部经典:此经是否得到认可、契合世尊,还是未得认可、不契合?有些形式的经典得到认可、契合世尊,有些形式则未得认可、不契合。凡是没有深入确证就宣说十力者行境的,所有那样的经典都未得认可、不契合世尊。也有的弟子,虽然有限或无限地了知十力者的行境,却完全不了知那种力,除非依靠听闻。例如,具寿舍利弗教导一位婆罗门时,这位具寿没有彻知根器胜劣的智慧,因此偏执于人,不能善知他人,在应该向上引导时,却让他停留在较低处,因此被世尊呵责。又如,具寿大迦叶教导他的外甥,那外甥已经造下无间业,具寿以神通示现点燃手指。对于一切法、业的承担,能如实地从因从处了知的智慧,这位具寿是具备的,因此他这样教导他,世尊认可这样做。
Tattha katamaṃ anuññātaṃ? Yaṃ kiñci suttaṃ bhagavatā na bhāsitaṃ tañca suttesuyeva ndissati, evametaṃ dhāretabbaṃ. Yathā asukena bhāsitanti, taṃ suttaṃ vīmaṃsitabbaṃ. Kiṃ nu kho imaṃ suttaṃ anuññātaṃ khamaṃ bhagavato udāhu nānuññātaṃ khamaṃ, kiñci rūpañca suttaṃ bhagavato anuññātaṃ khamaṃ kiñci rūpañca nānuññātaṃ khamaṃ? Yaṃ sabbaso anotāretvā dasabalo gocaraṃ deseti, taṃ sabbaṃ suttaṃ bhagavato nānuññātaṃ khamaṃ. Atthipi so sāvako dasabalānaṃ gocaraṃ jānāti odhiso anodhiso, taṃ pana balaṃ sabbaso na jānāti aññathā nāma savanena, yathā āyasmatā sāriputtena yena brāhmaṇo ovadito, tassa āyasmato natthi indriyabalavemattañāṇaṃ, tena puggalaparo parañca taṃ ajānanto sati uttarikaraṇīye uppādito, so bhagavatā apasādito. Yathāva āyasmā mahākassapo bhāgineyyaṃ ovadati anantariyasamannāgato iddhipāṭihīrena aṅguliyo adīpetvā yaṃ sabbesaṃ dhammānaṃ kammasamādānānaṃ hetuso ṭhānaso yathābhūtaṃ ñāṇaṃ, tassa āyasmato saṃvijjate, tena naṃ ovadati, taṃ bhagavā karoti.
“迦叶,纵使你持着十盏灯,
他也不能见到诸色,因为他的眼并不存在。”
‘‘Sacepi dasa pajjote, dhārayissasi kassapa; Neva dakkhati rūpāni, cakkhu tassa na vijjatī’’ti.
然而,正如使者以国王的教令教示众人,随从者也向他人宣说未曾闻知的言语。应受持已获许可、堪可容受的经;不应受持未获许可、不堪容受的经。
Api ca kho yathā dūto rājavacanena sattamanusāsati, evaṃ sesānugo aññātakaṃ ghosaṃ paresaṃ deseti. Anuññātakhamasuttaṃ gahetabbaṃ. Ananuññātakhamaṃ na gahetabbaṃ.
其中,什么是经的混杂?经有五种:属于杂染分的、属于习气分的、属于见分的、属于修习分的、属于无学分的。若人理应成就某一类经,却宣说另一类;或将一部经的义理在另一部经中加以解说;或以种种方式解说经的义理;或在成就圣法时阐明义理;或在属于见分的诸经中分别论说属于习气分的义理;或于上分结中分别论说下分诸结的义理;或于针对利根的经中分别论说钝根与中根之义。如此,由因、由流类、由果、由分别论说,以及依钝、中、利的差别,依义理、依文句而有的混杂,即称为经的混杂。无此混杂者,则称为经的简择。
Tattha katamo suttasaṅkaro? Pañcavidhaṃ suttaṃ, saṃkilesabhāgiyaṃ vāsanābhāgiyaṃ dassanabhāgiyaṃ bhāvanābhāgiyaṃ asekkhabhāgiyaṃ. Aññaṃ ārādheyya aññaṃ deseti aññassa ca suttassa atthaṃ aññamhi sutte niddisati. Suttassa vā hi anekākāraṃ atthaṃ niddisati. Ariyadhammasādhane atthaṃ vivarati. Vāsanābhāgiyassa atthaṃ dassanabhāgiyesu niddisati. Orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ atthaṃ uddhaṃbhāgiyesu niddisati. Mudumajjhānaṃ indriyānaṃ adhimattesu suttesu niddisati. Iti ayaṃ suttaṃ sambhedaṃ hetunā ca nissandena ca phalena ca niddesena ca mudumajjhādhimattatāyapi ca atthena ca byañjanena ca yo sambhedo, ayaṃ vuccati suttasaṅkaro. Yo asambhedo, ayaṃ vuccati suttavicayo.
此中,有摄颂:
Tatthāyaṃ uddānagāthā
前者无有缺失,即是如实的缘;
等流与习气相伴,许可则是经的混杂。
Purimānaṃ akkhaṇḍaṃ, yathābhūtassa paccayo; Nissando vāsanāsaddhi, anuññā suttasaṅkaro.
大迦旃延长老。
Therassa mahākaccāyanassa
第四地,名为“经抉择”。
Suttavicayo nāma catutthabhūmi.