3. 入雨安居篇章·107. 关于允许入雨安居的讨论
波逸提等连结·大品连结 · 109 段
3. 入雨安居篇章巴利
3. Vassūpanāyikakkhandhakaṃ
107. 关于允许入雨安居的讨论巴利
107. Vassūpanāyikānujānanakathā
184 在《入雨安居篇》中,用“未被允许”这句话,是为了显示 ñā 这个词根有“允许”的意思;用“未被安排”这句话,是为了显示 ñā 这个词根有“安立、放置”的意思。“他们在这些地方”中的“这些地方”,就是指“这里”。“这里”这个词,可以依据教法、世间、地方,也可以只是用来补足句子。这里是为了说明它只是补足句子,所以说“这里这个词只是不变词”。“聚集”就是集合;此处意思是消亡。用“消亡”这个词来说明这个意思。“萨昆达卡”这个词是鸟的同义词,所以注释说“鸟”。“鸟”就是飞禽。因为它们能在空中飞行,所以叫“萨昆”。“将会聚集”这里,因为词根书里说“saṃ kase”是住的意思,所以 saṃ 是前缀,kase 这个词根是住的意思,因此注释说“将会住”。这个词根以 e 音结尾。“固定住处”就是长期居住。“名为雨期”就是名为雨期这个季节。因为雨期有四个月,所以说“三个月”。“入雨安居”这里,nī 这个词根是行走的意思,所以注释说“入雨安居之行”。“次日”就是满月之后的第二天,“次日”是在“日”上加 jju 后缀,意思就是初一那天。这个“次日”是主格。“若”是指若在阿沙离满月。“若已过去”是不同格限定的外部复合词,应该连接为“若已经过去了”。“在第二天”就是在初一那天。“若”是指若在沙瓦纳月满月。“因此”是因为已经到次日,也因为已经到那个月,所以这样说。用“在紧接着的初一那天”这句话,显示圣典里的意思:在阿沙离满月之后紧接着的初一那天,应该入前雨安居。“在阿沙离”就是在阿沙离满月。后一种说法也应该这样理解:在阿沙离月之后紧接着的初一那天,应该入后雨安居。“在阿沙离”是因为发生在阿沙离满月附近,所以意思是指名为阿沙离的沙瓦纳满月。应该连接为:正是在初一那天应该入雨安居。“一次或”等中的“或”是不定选择的意思。“排出”就是排出去,说出来的意思。未触音节连接之后,有时会变成触音,就像“出去”等词那样。所以把后面的 c 变成 ch,说成“排出”。巴利
184. Vassūpanāyikakkhandhake ‘‘ananuññāto’’ti iminā apaññattoti ettha ñādhātuyā anujānanatthaṃ dasseti, ‘‘asaṃvihito’’ti iminā ñādhātuyā ṭhapanatthaṃ. Tedhāti te idha. Idhasaddo sāsanañca lokañca desañca padapūraṇañca upādāya vattati, idha pana padapūraṇeti dassento āha ‘‘idhasaddo nipātamatto’’ti. Saṃhananaṃ saṅghāto, vināsoti attho. Iti imamatthaṃ dasseti ‘‘vināsa’’nti iminā. Sakuntakasaddo sakuṇapariyāyoti āha ‘‘sakuṇā’’ti. Sakuṇāti ca vihaṅgamā. Te hi ākāse gantuṃ sakkontīti sakuṇāti vuccanti. Saṃkasāyissantīti ettha ‘‘saṃ kase acchane’’ti dhātupāṭhesu (saddanītidhātumālāyaṃ 16 sakārantadhātu) vuttattā saṃpubbo kasedhātu acchanatthoti āha ‘‘vasissantī’’ti. Ekārantoyaṃ dhātu. Nibaddhavāsanti niccavāsaṃ. Vassānanāmaketi vassānautunāmake. Vassānassa catumāsattā ‘‘temāse’’ti vuttaṃ. Vassūpanāyikāti ettha nīdhātu gamanatthoti āha ‘‘vassūpagamanānī’’ti. Aparajjūti puṇṇamito aparaṃ ahanti aparajju, ahatthe jjupaccayo, atthato pāṭipadadivaso. Ayaṃ aparajjusaddo paṭhamantanipāto. Assāti āsaḷhīpuṇṇamiyā. Asamānādhikaraṇavisayo bāhiratthasamāsoyaṃ, atikkantāya satiyāti yojanā. Aparasmiṃ divaseti pāṭipadadivase. Assāti sāvaṇamāsapuṇṇamiyā. Tasmāti yasmā ca aparajjugatā, yasmā ca māsagatā, tasmā. ‘‘Anantare pāṭipadadivase’’ti iminā pāḷiyaṃ aparajjugatāya āsaḷhiyā anantare pāṭipadadivase purimikā upagantabbāti atthaṃ dasseti. Āsaḷhiyāti āsaḷhīpuṇṇamiyā. Pacchimanayepi māsagatāya āsaḷhiyā anantare pāṭipadadivase pacchimikā upagantabbāti attho daṭṭhabbo. Āsaḷhiyāti āsaḷhīpuṇṇamiyā samīpe pavattattā āsaḷhīsaṅkhātāya sāvaṇapuṇṇamiyāti attho. Pāṭipadadivaseyeva vassaṃ upagantabbanti sambandho. Sakiṃ vātiādīsu vāsaddo aniyamavikappattho. Nicchāretvāti niccāretvā, uccāretvāti attho. Aphuṭṭhakkharasaññogehi paro kvaci phuṭṭhattamāpajjati ‘‘nikkhamatī’’tiādīsu viya. Tasmā parassa cakārassa chakāraṃ katvā ‘‘nicchāretvā’’ti vuttaṃ.
108. 关于禁止在雨安居期间四处行游等的讨论巴利
108. Vassānecārikāpaṭikkhepādikathā
185 185. 应当知道有罪:以无所顾虑而前往的方式越过近处时,应当知道有罪;以有所顾虑而前往的方式在其他地方令日出时,应当知道有罪。以精舍计数应当知道诸罪:在这里,在入雨安居日,以不想入雨安居的心越过精舍,应当知道以精舍计数有诸罪。为了详细说明这个意思,所以说了“如果”等话。“那一天”是指那个入雨安居的日子。“百罪”在这里,因为“百”以数词为主,所以在声论文献中说是单数。“仅仅一罪”:仅仅在越过自己的精舍时,只有一罪。应当这样连接:因为某种障碍而没有入安居。巴利
185.Āpatti veditabbāti anapekkhagamanena upacārātikkame sāpekkhagamanena aññattha aruṇuṭṭhāpane āpatti veditabbā. Vihāragaṇanāya āpattiyo veditabbāti ettha vassūpanāyikadivase vassaṃ anupagantukāmatācittena vihāraṃ atikkameyya, vihāragaṇanāya āpattiyo veditabbā. Tamevatthaṃ vitthārento āha ‘‘sace hī’’tiādi. Taṃ divasanti tasmiṃ vassūpagamanadivase. Sataṃ āpattiyoti ettha satanti saṅkhyāpadhānattā ekavacananti saddasatthesu vuttaṃ . Ekā eva āpattīti attano vihārassa atikkamaneyeva ekā eva āpatti. Kenaci antarāyena anupagatenāti sambandho.
名为“瓦萨”的,是因为它有“居住”的意思,为了说明“瓦萨”这个词的含义,所以他说“名为瓦萨”。“第一个月”这个说法,是用来说明另一个词的同形形式。第一个月,就是指四个瓦萨月中的第一个月。“想要向上拖拽”就是想要往上拉。意思是:正是阿萨离月,而不是沙瓦纳月。“朱纳”这个词是与月光相应的月,所以他说“在月中”。与月光相应的月,因为照耀、发光,所以被称为“朱纳”。因此,虽然一般性地说“在月中”,但应当取与满月相应的那个月。“某种损减”就是戒等某些方面的减退。“在其他时候”就是在进入瓦萨之外的其他时候。“如法的”就是与法相应的。巴利
Vassanāmo imassatthīti vassoti vacanatthaṃ dassento āha ‘‘vassanāmaka’’nti. ‘‘Paṭhamaṃ māsa’’nti iminā aññapadassa sarūpaṃ dasseti. Paṭhamaṃ māsanti catūsu vassamāsesu paṭhamaṃ māsaṃ. Ukkaḍḍhitukāmoti upari kaḍḍhitukāmo. Āsaḷhīmāsameva, na sāvaṇamāsanti attho. Juṇhasaddo candapabhāyutto māsoti āha ‘‘māse’’ti. Candapabhāyutto māsoti āha ‘‘māse’’ti. Candapabhāyutto hi māso jotati dippatīti juṇhoti vuccati. Tasmā ‘‘māse’’ti sāmaññato vuttepi puṇṇamiyutto māsova gahetabbo. Kāci parihāni nāmāti kiñci sīlādīnaṃ hāyanaṃ nāma. Aññasmimpīti vassūpagamanato aññasmimpi. Dhammiketi dhammena yutte.
准许七天办事的讨论巴利
109. Sattāhakaraṇīyānujānanakathā
187 187. 关于七日事,应当知道是这样判定的,这是句义连接。为了说明“以七日事”这个词是依格复合词,以及“anīya”这个词有业的意义,所以说“七日内应作之事”。其中,“七日内”显示的是依格复合词,“应作”显示的是业的意义。“七日内”这个说法,显示的是“七日之内”省略了后词。在“派遣而去”这里,为了说明“派遣”这个词的作者和业,所以说“由比丘等派遣的使者”。其中,“比丘等”显示作者,“使者”显示业。“七日”这里,为了说明后词省略以及表示地点的宾格用法,所以说“正于七日内”。“正于彼处”就是指正在被派遣的那个地方。用“不应起”来说明“正于七日”中“eva”这个词的作用。巴利
187. Sattāhakaraṇīyesu evaṃ vinicchayo veditabboti yojanā. ‘‘Sattāhakaraṇīyenā’’ti padassa sattamīsamāsañca anīyasaddassa kammatthañca dassento āha ‘‘sattāhabbhantare yaṃ kattabba’’nti . Tattha ‘‘sattāhabbhantare’’ti iminā sattamīsamāsaṃ dasseti, ‘‘kattabba’’nti iminā kammatthaṃ. ‘‘Sattāhabbhantare’’ti iminā sattāhassa abbhantaraṃ sattāhanti uttarapadalopaṃ dasseti. Pahite gantunti ettha pahitesaddassa kattukammāni dassetuṃ vuttaṃ ‘‘bhikkhuādīhi dūte’’ti. Tattha ‘‘bhikkhuādīhī’’ti iminā kattāraṃ dasseti, ‘‘dūte’’ti iminā kammaṃ. Sattāhanti ettha uttarapadalopañca bhummatthe upayogavacanañca dassento āha ‘‘antosattāheyevā’’ti. Tatthevāti tasmiṃ pahitaṭṭhāneyeva. ‘‘Na uṭṭhāpetabbo’’ti iminā ‘‘sattāheyevā’’ti ettha evasaddassa phalaṃ dasseti.
189 189. 因“此中有味”而说“有味的”时,应取为食堂,所以说“称为食堂”。“食堂”就是煮饭的屋子。“此经之前”这里,把“之前”和“此”拆开成词后,“之前”这个词是“乃至”的同义词,所以说“乃至此经”。“不坏”这里,“luja”这个词根是毁灭的意思,所以说“不毁灭”。“已准备”就是应当被准备好。“于一切处”就是在一切被派遣的地方。“正是以这个如法之语”就是以这个如法、以三句为名的语言。“这些”就是这三句。“异名”就是以“祭祀、学经、见沙门”等换言方式。“七”就是所谓近事男、近事女、比丘、比丘尼、在学尼、沙弥、沙弥尼这七众。巴利
189. Raso etasmiṃ atthīti rasavatīti vutte bhattagehaṃ gahetabbanti āha ‘‘bhattagehaṃ vuccatī’’ti. Bhattagehanti bhattapacanagehaṃ. Purāyaṃ suttantoti ettha purā ayanti padacchedaṃ katvā purāsaddo yāvapariyāyoti āha ‘‘yāva ayaṃ suttanto’’ti. Na palujjatīti ettha lujadhātu vināsatthoti āha ‘‘na vinassatī’’ti. Parisaṅkhatanti parisaṅkharitabbaṃ. Sabbatthāti sabbesu pahitesu. Imināva kappiyavacanenāti iminā eva kappiyena tivākyasaṅkhātena vacanena. Etesanti etesaṃ tiṇṇaṃ vākyānaṃ. Vevacanenāti ‘‘yaññañca yajituṃ, suttañca uggaṇhituṃ, samaṇe ca dassitu’’nti pariyāyena. Sattasūti upāsaka upāsika bhikkhubhikkhunī sikkhamāna sāmaṇera sāmaṇerī saṅkhātāsu sattasu.
110. 关于即使没有被差遣也允许去五种人那里的论述巴利
110. Pañcannaṃ appahitepi anujānanakathā
193 “更何况被派遣”这句话,是用来说明“即使没有被派遣也应该前往”当中“pi”这个词所表达的可能性。为了分别说明应该前往五种同法者身边的理由,所以说了“比丘生病”等话。“以十”:把“僧团想要作羯磨,或者僧团已经作了羯磨”这一项算作一项,就成了十项。“以九”:去掉应受别住的人,就成了九项。“以四”:指生病、不乐、恶作、见这四种。因此,“以这六”是连接方式。“沙弥也以六”:在这里把六种具体情形展开来说明,所以说了“从最初”等话。这很容易理解。“应该以五前往沙弥尼身边”是连接方式。“从他”:从别人那里,或者在别人那里。“在安达卡注中说过”是关联。“无论是亲戚还是非亲戚,凡是有这些人,对他们也”是连接方式。“ta”是语助词。巴利
193.Pageva pahiteti iminā ‘‘apahitepi gantabba’’nti ettha pisaddassa sambhāvanatthaṃ dasseti. Pañcannaṃ sahadhammikānaṃ santikaṃ gantabbabhāvassa kāraṇaṃ vibhajitvā dassento āha ‘‘bhikkhu gilāno hotī’’tiādi. Dasahīti ‘‘saṅgho kammaṃ kattukāmo hoti, kataṃ vā saṅghena kammaṃ hotī’’ti idaṃ aṅgaṃ ekaṃ katvā dasahi. Navahīti parivāsārahaṃ apanetvā navahi. Catūhīti gilānaanabhiratikukkuccadiṭṭhigatauppannasaṅkhātehi catūhi. Iti imehi chahīti yojanā. Sāmaṇerassapi chahīti ettha channaṃ sarūpaṃ vitthāretvā dassento āha ‘‘ādito’’tiādi. Taṃ suviññeyyameva. Sāmaṇeriyā santikaṃ pañcahi gantabbanti yojanā. Paratoti parasmā, parasmiṃ vā. Andhakaṭṭhakathāyaṃ vuttanti sambandho. Ye ñātakā vā ye aññātakā vā atthi, tesampīti yojanā. Tanti vacanaṃ.
112. 关于只有被派遣时才允许的论述巴利
112. Pahiteyevaanujānanakathā
199 “依比丘而住者”:比丘本身就是趣向、依止处,所以说“依比丘而住者”,意思是依赖比丘的人,因此说“与比丘们同住的人”。“坏灭”:就是毁灭。“令截断物品”:这里“物品”一词只指资具,不是指本金,所以说“物料资具”。“令截断”:属于cur等第七类动词词根,变化为“chindāpita”,按rudh等第二类动词词根来变格。“dajjāha”:是“e”音脱落而成的连音,所以说“dajje aha”。也有读作“dajjeha”的写法。如果是这样,那就是“a”音脱落的连音。“dajje”:我应当施与,或者我施与。“以僧团应作之事”:以僧团应当做的事务。为了显示这个意思,所以说“凡任何”等。“其中,凡任何应作”是连接语。“在塔伞、栏楯等”:在塔的伞和栏楯上。用“等”字包含涂白灰等事。“对其”:对僧团应作之事。“为完成而应前往”是关联说明。巴利
199.Bhikkhugatikoti bhikkhu eva gati patiṭṭhā etassāti bhikkhugatikoti vutte bhikkhunissitako purisoti āha ‘‘bhikkhūhi saddhiṃ vasanakapuriso’’ti. Palujjatīti vinassati. Bhaṇḍaṃ chedāpitanti ettha bhaṇḍasaddo parikkhārattho eva, na mūladhanatthoti āha ‘‘dabbasambhārabhaṇḍa’’nti. Chedāpitanti curādigaṇikadhātuṃ ‘‘chindāpita’’nti rudhādigaṇikadhātuyā vaṇṇeti. Dajjāhanti ekāralopasandhīti āha ‘‘dajje aha’’nti. ‘‘Dajjeha’’ntipi pāṭho. Evañhi sati akāralopasandhi. Dajjeti dadeyyaṃ, dadāmi vā. Saṅghakaraṇīyenāti saṅghassa kātabbena kiccena. Tamatthaṃ dassento āha ‘‘yaṃkiñcī’’tiādi. Tattha yaṃkiñci kātabbanti yojanā. Cetiyachattavedikādīsūti cetiyassa chatte ca vedikāya ca. Ādisaddena sudhālimpādayo saṅgaṇhāti. Tassāti saṅghakaraṇīyassa. Nipphādanatthaṃ gantabbanti sambandho.
这里说的是入雨安居犍度。“未被邀请”这个词,在“前往”这个词里是动作的施行者。“前往”就是去,或者去的行为,在“不允许”这个词里是主语。“一开始就”是指从听法一开始就应该去。“应当集合,这样约定就成立了”是句子的连接。“物品”是指衣等物品。“不允许去”应当理解为:自己不应该去。因此说“然而如果”等等。“在那里”是指那座精舍。用“允许”这个词,说明不会导致安居中断,也没有罪过。“为了利益也”中的“也”字,表示还期待着“我要洗物品”这个目的。“他”是指弟子。“允许”:依照老师的命令,如果七天还没过,就可以去,不会导致安居中断,也没有罪过;如果过了七天,就只是安居中断,但没有罪过,这是这里的意旨。巴利
Etthāti vassūpanāyikakkhandhake. ‘‘Animantitenā’’ti padaṃ ‘‘gantu’’nti pade bhāvakattā. Gantunti gamituṃ, gamanaṃ vā ‘‘na vaṭṭatī’’ti pade kattā. Paṭhamaṃyevāti dhammassavanato paṭhamameva. Sannipatitabbaṃ iti katikā katā hotīti yojanā. Bhaṇḍakanti cīvarādibhaṇḍakaṃ. Gantuṃ na vaṭṭatīti sayameva gantuṃ na vaṭṭatīti attho daṭṭhabbo. Tena vuttaṃ ‘‘sace panā’’tiādi. Tatthāti taṃ vihāraṃ. ‘‘Vaṭṭatī’’ti iminā vassacchedo ca āpatti ca na hotīti dasseti. Atthāyapīti pisaddena ‘‘bhaṇḍakaṃ dhovissāmī’’ti atthaṃ apekkhati. Nanti antevāsikaṃ. Vaṭṭatīti ācariyassa āṇāya sattāhe anatikkante vaṭṭati, vassacchedo ca āpatti ca na hoti. Sattāhe atikkante vassacchedova hoti, na āpattīti adhippāyo.
113. 关于遇到障碍时中断雨安居而不犯戒的论述巴利
113. Antarāye anāpattivassacchedakathā
201 “不远”就是指很近。“在那里”是指在村里。“每七天一次”就是七天里一次。“应当让黎明升起”就是应当在精舍里让天亮(即举行黎明仪式)。“就在那里”就是就在村里。“我们”是就比丘们说的。“又有我们”是就人们说的。“就是对他们”是专指那些因故中断雨安居的比丘。“那”是指筹食等物。“按雨安居数”就是按戒腊来算。巴利
201.Avidūreti āsanne. Tatthāti gāme. Sattāhavārenāti sattāhe ekavārena. Aruṇo uṭṭhāpetabboti vihāre aruṇo uṭṭhāpetabbo. Tatrevāti gāmeyeva. Mayanti bhikkhū sandhāya vuttaṃ. Puna mayanti manusse sandhāya vuttaṃ. Tesaṃyevāti vassacchedabhikkhūnaṃ eva. Tanti salākabhattādiṃ. Vassaggenāti vassagaṇanāya.
“雨安居衣”是指应当布施给雨安居者的衣服。“在那里”是指在那个精舍里。“已送达给他们”是关联句。“在精舍中”是指在已出雨安居者所住的村庄精舍里。“所寄存的物品”是关联句。“在此”是指比丘居住的地方。凡是衣服等可分物品存在,这就是句义连接,即任何衣服等可分配的东西。“就在那里”就是指在那座已出雨安居者所住的村庄精舍里。“由此”是指从田地等所得之物。“在净施人手中”是关联句。“在那里生起的”是指从那座精舍所获得的田地等的产出和资具也是。为了说明“就在那里前往,告知后应当分配”这句话的合理性,说道“僧伽的……”等。“在精舍内”是指在界内。“在两处”是指存于界内和界外两处的可分物品,此为关联。巴利
Vassāvāsikanti vassāvāsānaṃ dātabbaṃ cīvaraṃ. Tatthāti tasmiṃ vihāre. Yesaṃ pāpitanti sambandho. Vihāreti vuṭṭhitagāmavihāre. Upanikkhittakaṃ bhaṇḍanti sambandho. Idhāti bhikkhuno nivāsaṭṭhāne. Yaṃ cīvarādivebhaṅgiyabhaṇḍaṃ atthi, tanti yojanā. Tatthevāti vuṭṭhitagāmavihāre eva. Itoti khettavatthuādito. Kappiyakārakānaṃ hattheti sambandho. Tatruppādepīti tassa vihārassa dinnakhettavatthuādito uppāde paccayepi. ‘‘Tattheva gantvā apaloketvā bhājetabba’’nti vacanassa yuttiṃ dassento āha ‘‘saṅghikañhī’’tiādi. Antovihāre vāti antosīmāya vā. Ubhayatthāti antosīmabahisīma saṅkhātesu dvīsu ṭhānesu ṭhitaṃ vebhaṅgiyabhaṇḍanti sambandho.
114. 僧团分裂时,关于不犯戒而中断雨安居的论述巴利
114. Saṅghabhede anāpattivassacchedakathā
202 “已破”这里,为了说明 ta 这个词缀用在过去时不合适,所以说“僧团已破时,就没有应做的事了”。“然而,那个”,指的是那个僧团。这个词在“将破”这句里是主语,在“被怀疑”这句里是宾语。用“将破”这个词,是为了说明这里“已破”中的 ta 词缀其实是表达未来的情况。“比丘尼们使僧团破裂”这里,为什么要把“比丘尼们使僧团破裂”拿来考虑呢?所以说“不应看作比丘尼们使僧团破裂”。“这”,指的是不被比丘尼们所破的状态。“然而,那些”,指的是那些比丘尼。“它”,指的是僧团。“这”,指的是“众多比丘尼使僧团破裂”这句话。巴利
202.Bhinnoti ettha tapaccayassa atītatthe ayuttabhāvaṃ dassento āha ‘‘bhinne saṅghe karaṇīyaṃ natthī’’ti. Yo panāti saṅgho pana. Idaṃ ‘‘bhijjissatī’’tipade kattā, ‘‘āsaṅkito’’tipade kammaṃ. ‘‘Bhijjissatī’’ti iminā bhinnoti ettha tapaccayassa anāgatatthe pavattabhāvaṃ dasseti. Bhikkhunīhi saṅgho bhinnoti ettha kiṃ bhikkhunīhi saṅgho bhinnoti daṭṭhabboti āha ‘‘na bhikkhunīhi saṅgho bhinnoti daṭṭhabbo’’ti. Etanti bhikkhunīhi abhinnabhāvaṃ. Etā panāti bhikkhuniyo pana. Tanti saṅghaṃ. Etanti ‘‘sambahulāhi bhikkhunīhi saṅgho bhinno’’ti vacanaṃ.
115. 关于在牛栏等地进入雨安居的讨论巴利
115. Vajādīsu vassūpagamanakathā
203 “牧牛人的住处”这句话,是在说明牧牛人像牛住在牛栏里那样住在那里。巴利
203. ‘‘Gopālakānaṃ nivāsaṭṭhāna’’nti iminā gopālakā gāvo viya vaje nivasantīti dasseti.
“近”这个词是“邻近”的同义词,所以说“邻近的”。“在那里”指在小屋里。“在此”指在这间小屋里。因为不能住,所以用通称说“在此”。“三次”是按最高程度说的。因为下面说“一次、两次或三次”,所以要知道一次也可以。“那个也”指简略地停放着的车子。用“依止”这个词表明不应该说出“我在这里入雨安居”这样的话。而“依止”在意义上是指心对“我要在这里住雨安居”的执著。“商队在路上”是不尊重时用的位格。“就在那里”就是在商队那里,和“商队越过”相连。“在那里”指所期望的地方。“散去”指各自分开走。如果在没有村落的地方散去,就应该返回之前的村庄,不应该去别的村庄。“从那里”指从村庄。巴利
Upakaṭṭhasaddo āsannapariyāyoti āha ‘‘āsannāyā’’ti. Tatthāti kuṭikāyaṃ. Idhāti imissaṃ kuṭikāyaṃ. Avihārattā ‘‘idhāti’’sāmaññavasena vuttaṃ. Tikkhattunti idaṃ ukkaṭṭhavasena vuttaṃ. Heṭṭhā hi ‘‘sakiṃ vā dvikkhattuṃ vā tikkhattuṃ vā’’ti (mahāva. aṭṭha. 184) vuttattā sakimpi vaṭṭatīti daṭṭhabbaṃ. Tampīti sālāsaṅkhepena ṭhitasakaṭampi. ‘‘Ālayo’’ti iminā ‘‘idha vassaṃ upemī’’ti vacībhedo na kātabboti dasseti. Ālayoti ca satthe ‘‘idha vassaṃ vasissāmī’’ti cittassa allīyanaṃ. Maggapaṭipanneyeva sattheti anādare bhummavacanaṃ. Tatthevāti sattheyeva. Sattho atikkamatīti sambandho. Tatthāti patthitaṭṭhāne. Vippakiratīti visuṃ visuṃ gacchati . Sace agāmake ṭhāne vippakirati, purimaṃ gāmaṃ sannivattitabbaṃ. Na aññagāmaṃ gantabbaṃ. Tatoti gāmato.
应当前往:说三遍“我在这里入雨安居”,然后就应该前往。就在那里:就是在海上。岸:就是岸边。因为它堆积、阻挡水,所以称为岸。而这位:指在船上入雨安居的比丘。只沿着岸边:按次序,或者顺着方向,只沿着岸边走。在其他地方:在最初得到的村庄之外的其他地方。就在那里:就在最初得到的那个村庄。巴利
Upagantabbanti ‘‘idha vassaṃ upemī’’ti tikkhattuṃ vatvā upagantabbaṃ. Tatthevāti samuddeyeva. Kūlanti tīraṃ. Tañhi kulati udakaṃ āvaratīti kūlanti vuccati. Ayañcāti nāvāyaṃ vassūpagamanabhikkhu. Anutīramevāti anukkamena, anusārena vā tīrameva. Aññatthāti paṭhamaladdhagāmato aññasmiṃ ṭhāne. Tatthevāti paṭhamaladdhagāmeyeva.
“如是”等是总结语。在“而且得到自恣”这句里,“且”字是用来把句子连在一起的意思。在“然而,在前面那些情况中”这句里,“而”字是区分的意思,“然”字是点出特别之处的意思。“是无犯”:只是无犯而已。巴利
Itītiādi nigamanaṃ. Pavāretuñca labhatīti ettha casaddo vākyasampiṇḍanattho. Purimesu ca panāti ettha casaddo byatirekattho, panasaddo visesatthajotako. Anāpatti hotīti anāpattimattameva hoti.
116. 关于不应入雨安居处所的讨论巴利
116. Vassaṃ anupagantabbaṭṭhānakathā
204 就在树洞里:就是在树的孔洞中。孔洞因为能好好地进去、通行,所以叫做树洞。木板覆盖:就是用木板盖住。出入门:就是进出的门。进入和出去,用省略一部分的说法,只取“入”来统称。在木桩顶上:就是在木桩的上面。枝:枝条互相交错伸展,所以叫枝;把“巴”音变成“巴”音,再加上表示阴性的“伊”语尾,所以叫做枝。在那里:在高台上。他的:指比丘的,和“没有”相连。五种覆盖物:就是草、叶、砖、石、灰泥这五种覆盖物。这里是按多数情况说的,因为也包括了木板覆盖等。门闩:应该用门闩来拴住的东西。尸体小屋:在停放尸体的地方、坟场里建的小屋,就叫尸体小屋。凿制的床等:用“等”字把凿制的椅子也包括进来。在那里:在尸体小屋里。其他小屋:尸体小屋以外的其他小屋。遮蔽物:指墙壁。门:进出的门。这叫做伞小屋:这是用伞做成的小屋。用大的头盖骨做成小屋,应该这样连接理解。巴利
204.Rukkhasusīreyevāti rukkhassa vivare eva. Vivarañhi su saṃ irati gacchatīti susīroti vuccati. Padaracchadananti phalakehi chāditaṃ. Pavisanadvāranti pavisananikkhamanadvāraṃ. Pavisanañca nikkhamanañca pavisananti virūpekasesena kātabbaṃ. Khāṇumatthaketi khāṇuno upari. Viṭabhīti viṭaṃ aññamaññavedhanaṃ apati gacchatīti viṭapo, pakārassa bhakāraṃ, itthiliṅgajotakaīpaccayañca katvā viṭabhīti vuccati. Tatthāti aṭṭake. Yassāti bhikkhuno, natthīti sambandho. Pañcannaṃ chadanānanti tiṇapaṇṇaiṭṭhakāsilāsudhāsaṅkhātānaṃ (cūḷava. 303) pañcannaṃ chadanānaṃ. Idañca yebhuyyavasena vuttaṃ padaracchadanādīnampi gahitattā. Dvārabandhananti dvārena bandhitabbaṃ. Chavakuṭikāti chavānaṃ sayanaṭṭhāne susāne katā kuṭikā chavakuṭikāti vuccati. Ṭaṅkitamañcādītiādisaddena ṭaṅkitapīṭhaṃ saṅgaṇhāti. Tatthāti chavakuṭiyaṃ. Aññaṃ kuṭikanti chavakuṭito aññaṃ kuṭikaṃ. Āvaraṇanti bhittiṃ. Dvāranti pavisananikkhamanadvāraṃ. Chattakuṭikā nāmesāti esā chattena katā kuṭikā nāma. Mahantena kapallena kuṭikaṃ katvāti sambandho.
关于不合法的约定巴利
117. Adhammikakatikākathā
205 205. “其他”是指除了“雨安居期间不应让人出家”这个约定之外的其他约定。应当这样连接:“有约定”。“它的”是指不如法的约定。“已说”是指在《第四波罗夷》的注释中已说。巴利
205.Aññāpīti ‘‘antarāvassaṃ na pabbājetabba’’nti katikāya aññāpi. Katikā hotīti sambandho. Tassāti adhammikakatikāya. Vuttanti catutthapārājikavaṇṇanāyaṃ (pārā. aṭṭha. 2.226) vuttaṃ.
118. 关于承诺后犯恶作罪的讨论巴利
118. Paṭissavadukkaṭāpattikathā
207 在承诺时犯的是恶作罪。这里有人问:是不是只有在承诺雨安居时才有恶作罪?于是回答说“不唯”等等。“正是这个的”,就是指雨安居本身。“以如是等”中的pi字,应当连到“在承诺时”上,意思是“在承诺时也”。“彼彼的”,指业的。“而那个”,是说那个恶作罪是因为违诺才生起的,应当这样连接。“最初也”中的pi字,统摄“之后也”这个词。意思是:最初也是波逸提,之后也是恶作。巴利
207.Paṭissave āpatti dukkaṭassāti ettha kiṃ vassāvāsapaṭissuteyeva dukkaṭāpatti hotīti āha ‘‘na kevala’’ntiādi. Etassevāti vassāvāsasseva. Evamādināpīti pisaddo ‘‘paṭissave’’ti ettha yojetabbo. ‘‘Paṭissavepī’’ti hi attho. Tassa tassāti kammassa. Tañca khoti tañca dukkaṭaṃ visaṃvādanapaccayā hotīti yojanā. Paṭhamampīti pisaddo ‘‘pacchāpī’’ti padaṃ sampiṇḍeti. Paṭhamampi hi pācittiyaṃ, pacchāpi dukkaṭanti attho.
对于“他就在当天不应做”等说法,应当这样理解其判定和衔接。“而前安居期就看不出来”:这里的“前”指先前存在的,即前安居期,也就是入安居的日期。有人在不同的界区、两个住处入雨安居,在第二个住处说“我要住”时,只要刚一离开第一住处的附近范围,第一处住所的分配就已失效;正因如此,才说“前安居期就看不出来”。“没有让天亮起来”:指在入雨安居的住处,没有等到天亮。“就在当天”:指入雨安居那一天,这句话与“即使已经离开的人”相连。为了说明pi这个词带有责备之意,才说“更何况”等等。“执著”:指心黏着。“因为失去正念”:指由于忘失正念。“不入雨安居”:指说了“我在这个住处入这三个月雨安居”这样的话之后,却不真正入雨安居。巴利
So tadaheva akaraṇīyotiādīsu evaṃ vinicchayo veditabboti yojanā. Purimikā ca na paññāyatīti ettha pure bhavā purimā, sā eva purimikā, pāṭipadatithī. Nānāsīmāya dvīsu āvāsesu vassaṃ upagacchantassa dutiye ‘‘vasissāmī’’ti paṭhamāvāsassa upacārato nikkhantamatte paṭhamasenāsanaggāhassa passambhanaṃ sandhāya vuttaṃ ‘‘purimikā ca na paññāyatī’’ti. Aruṇaṃ anuṭṭhāpetvāti vassaṃ upagamanavihāre aruṇaṃ anuṭṭhāpetvā. Tadahevāti tasmiṃ vassūpagamanaahani eva, pakkantassāpīti sambandho. Pisaddassa garahatthaṃ dassento āha ‘‘ko pana vādo’’tiādi. Ālayoti cittassa allīyanaṃ. Asatiyāti satipamuṭṭhena. Vassaṃ na upetīti ‘‘imasmiṃ vihāre imaṃ temāsaṃ vassaṃ upemī’’ti (mahāva. aṭṭha. 184) vacībhedaṃ katvā vassaṃ na upeti.
“七日”是指以七日为期限,和“未来的”连在一起理解。“第九日”是指前迦提迦月白分第九日,或者后迦提迦月白分第九日。“或者不来,也无罪”:因为已经住满雨安居,所以即使不来,也没有犯戒,这就是它的意思。巴利
Sattāhanti sattāhena, anāgatāyāti sambandho. Navamitoti pubbakattikamāsassa juṇhapakkhanavamito, pacchimakattikamāsassa juṇhapakkhanavamito vā. Mā vā āgacchatu, anāpattīti vassaṃvutthattā mā vā āgacchatu, anāpattīti attho.
4. 自恣篇章巴利
4. Pavāraṇākkhandhakaṃ
120. 关于不安适居住的讨论巴利
120. Aphāsukavihārakathā
209 209. 在《自恣犍度》中,“allāpo”(呼召)一词,这里为了说明前缀ā有“最初”的意思、词根lapa有“说”的意思,所以说“最初的话语”。从最初、或在最初之处的言说,就是呼召;或者,以此来说,就是呼召。在复合词中,前面的音变成短音。再说一次言说,或者以此来说,就是sallāpo(交谈)。“以手越过者”这里,前缀vi加上词根laghi有“举起”的意思,所以说“以手举起者”。“畜生共住”这里,“pasu”(畜生)指一切四足动物。它们互相恼害,或者被人等恼害,所以叫pasava(有情)。像畜生那样共同居住,因为像畜生那样共同居住,所以叫畜生共住,就是那种畜生般的共住。为了详细说明这个意思,所以说“畜生也”等等。“如是”是说,如果他们不这样做,就是这个意思。“这些也”是指比丘们也是。“因此”是说,因为他们做了(不如法的事),所以。“他们之”是指比丘们的。“一切处”是指在一切山羊共住、绵羊共住等情形中。“哑者之戒”是指像哑者的戒禁那样持守,所以叫哑者之戒,意思是空洞无益的戒。“外道之受持”是指外道应当受持的。“戒之受持”是指应当受持的戒。“互相随顺性”这里,为了说明tā后缀有“状态”的意思,所以说“随顺的状态”。以此排除把tā后缀理解为像“天神”等词中的“自性”义,以及像“众人”等词中的“集合”义。为了说明“互相说”这个说法的合理性,所以说“请他们对我说”等等。应当这样连接:请对比丘说。“从诸罪中出离的状态”这个说法,显示了“从罪中出离”这个词是第五格复合词,也显示了tā后缀有“状态”的意思。“以律”等说法,是把(律)放在前面来做,就是“以前面为优先”,它的状态就是“以前面为优先性”,以律为优先就是“以律为优先性”,这样显示词义。这里,pura这个词变成e音,在语法书中是这样说的。为了说明它的合理性,所以说“请他们说”等等。巴利
209. Pavāraṇākkhandhake allāpoti ettha ātyūpasaggassa ādikammatthaṃ, lapadhātuyā ca kathanatthaṃ dassento āha ‘‘paṭhamavacana’’nti. Ādito, ādimhi vā lapanaṃ kathanaṃ, lapati anenāti vā allāpo saṃyoge pare rasso. Saṃ puna lapanaṃ, lapati vā anenāti sallāpo. Hatthavilaṅghakenāti ettha vipubbo laghidhātu ukkhipanatthoti āha ‘‘hatthukkhepakenā’’ti. Pasusaṃvāsanti ettha pasūti sabbacatuppadā. Te hi aññamaññaṃ pasanti bādhanti, manussādīhi vā pasīyanti bādhīyantīti pasavoti vuccanti. Pasūnaṃ viya saṃvāsanti pasūnaṃ saṃvāso viya saṃvāsoti pasusaṃvāso, taṃ pasusaṃvāsaṃ. Tamatthaṃ vitthārento āha ‘‘pasavopi hī’’tiādi. Tathāti yathā na karonti, tathāti attho. Etepīti bhikkhavopi. Tasmāti yasmā akaṃsu, tasmā. Nesanti bhikkhūnaṃ. Sabbatthāti sabbesu eḷakasaṃvāsasapattasaṃvāsesu. Mūgabbatanti mūgassa vataṃ viya vatanti mūgabbataṃ, suññavacanavatanti attho. Titthiyasamādānanti titthiyehi samādātabbaṃ. Vatasamādānanti samādātabbaṃ vataṃ. Aññamaññānulomatāti ettha tāsaddassa bhāvatthaṃ dassento āha ‘‘anulomabhāvo’’ti. Iminā ‘‘devatā’’tiādīsu (saṃ. ni. aṭṭha. 1.1.1; khu. pā. aṭṭha. 5.evamiccādipāṭhavaṇṇanā; su. ni. aṭṭha. 2.aṅgalasuttavaṇṇanā) viya tāpaccayassa svatthaṃ ‘‘janatā’’tiādīsu (pe. va. aṭṭha. 460) viya samūhatthañca nivatteti. ‘‘Aññamaññaṃ vattu’’nti vacanassa yuttiṃ dassento āha ‘‘vadantu ma’’ntiādi. Vadantaṃ bhikkhuṃ vattunti yojanā. ‘‘Āpattīhi vuṭṭhānabhāvo’’ti iminā āpattivuṭṭhānatāti padassa pañcamīsamāsañca tāpaccayassa bhāvatthañca dasseti. ‘‘Vinaya’’ntiādinā purato katvā karaṇaṃ purekkhāro, tassa bhāvo purekkhāratā, vinayaṃ purekkhāratā vinayapurekkhāratāti vacanatthaṃ dasseti. Ettha purasaddassa ekārattaṃ saddasatthesu (moggallānabyākaraṇe 5.134 sutte) vadanti. Tassa yuttiṃ dassento āha ‘‘vadantuma’’ntiādi (moggallānabyākaraṇe 5.134 sutte).
210 “一切摄”是指:因为“僧团应自恣”这句话是从总体上说的,所以它统摄所有三语等的自恣。“白”是指:用这句话让僧团知道,所以叫白。为了详细说明“一切摄”的含义,所以接着说“这样说时”等等。“三语”是指:有三句话,所以叫三语;或者应当用三句话来做,所以叫三语。其余的也是如此。“同瓦萨”是指:他们有相同的瓦萨,所以叫同瓦萨;应当由他们来做,所以叫同瓦萨。“其余”是指:二语、一语。巴利
210.Sabbasaṅgāhikāti ‘‘saṅgho pavāreyyā’’ti sāmaññato vuttattā sabbesaṃ tevācikādīnaṃ saṅgāhakā. Ñattīti ñāpeti saṅghaṃ etāya vacanāyāti ñatti. Sabbasaṅgāhikabhāvaṃ vitthārento āha ‘‘evañhi vutte’’tiādi. Tevācikanti tisso vācā etassāti tevācikaṃ, tīhi vācāhi kattabbanti vā tevācikaṃ. Eseva nayo sesesupi. Samānavassikanti samānaṃ vassaṃ etesanti samānavassā, tehi kattabbanti samānavassikaṃ. Aññanti dvevācikaekavācikaṃ.
211 “坐着”在这里是为了说明词根 ās 有“就座”的意思,所以说“就是坐着”。“不起立”这句话则显示坐着的结果。“于其之间”这里本来应该说成 tadantarā,因为语词连读顺畅而加上了 m 音,所以注释说 tadantarā。指的是自己自恣那段时间的中间。“直至自恣完成”这句话是为了显示时间界限,所以说“在那段时间内”。因为 yāva 是作为不变词来用的,所以在 tadantarā 这里应当知道,第五格(从格)带有“包含此段期间”和“直至”的意思。巴利
211.Acchantīti ettha āsadhātuyā upavesanatthaṃ dassento āha ‘‘nisinnāva hontī’’ti. ‘‘Na uṭṭhahantī’’ti iminā evaphalaṃ dasseti. Tadamantarāti ettha ‘‘tadantarā’’ti vattabbe vācāsiliṭṭhavasena makārāgamaṃ katvā vuttanti āha ‘‘tadantarā’’ti. Tassa attano pavāritakālassa antarā. ‘‘Yāva pavārentī’’ti padassa niyamatthaṃ dassetuṃ vuttaṃ ‘‘tāvatakaṃ kāla’’nti. Yāvāti nipātassa payogattā ‘‘tadamantarā’’ti ettha abhividhiavadhyatthe pañcamīvibhatti hotīti daṭṭhabbaṃ.
121. 关于自恣分类的讨论巴利
121. Pavāraṇābhedakathā
212 “在十四日”是指:因为被争吵的比丘们扰乱,前迦提迦月黑分十四日被提前了。“今天自恣,十五日”应当先做准备,这是句子的连接方式。巴利
212.Cātuddasikāyāti bhaṇḍanakārakehi upaddutattā paccukkaḍḍhitāya pubbakattikamāsassa kāḷapakkhacātuddasikāya. ‘‘Ajja pavāraṇā pannarasī’’ti pubbakiccaṃ kātabbanti yojanā.
在诸自恣羯磨中:这是关于区分的处格,应当联系到“以非法别众自恣羯磨”等语句来理解。以非法别众:这里所说的非法,是指虽然成了僧团,却不做僧团自恣而做众自恣;或者虽然成了众,却不做众自恣而做僧团自恣。别众,是指即使所有人都住在同一界内,也不全体集合在一起。巴利
Pavāraṇākammesūti niddhāraṇe bhummaṃ, ‘‘adhammena vaggaṃ pavāraṇākamma’’ntiādīsu sambandhitabbaṃ. Adhammena vagganti ettha adhammaṃ nāma saṅgho hutvāpi saṅghapavāraṇamakatvā gaṇapavāraṇāya karaṇaṃ, gaṇo hutvāpi gaṇapavāraṇamakatvā saṅghapavāraṇāya karaṇañca. Vaggaṃ nāma ekasīmāyaṃ vasantānampi sabbesaṃ ekato asannipatanaṃ.
以非法和合:这里的“非法”就是前面说过的那样。“和合”是指所有人聚在一起。巴利
Adhammena samagganti ettha adhammaṃ vuttanayameva. Samaggaṃ nāma sabbesaṃ ekato sannipatanaṃ.
“以如法而别众”这里,“如法”指的是:以僧团的身份举行僧团自恣,或以小组的身份举行小组自恣。“别众”就按前面所说的方式来理解。“以如法和合”则很容易理解。“如是”这个词是总结的意思。巴利
Dhammena vagganti ettha dhammaṃ nāma saṅgho hutvā saṅghapavāraṇāya karaṇaṃ, gaṇo hutvā gaṇapavāraṇāya karaṇañca. Vaggaṃ vuttanayameva. Dhammena samaggaṃ suviññeyyameva. Itisaddo parisamāpanattho.
213 “如此所给予”是指按照律文中说的方式给予。“应当邀请”是指在雨安居结束后应当进行自恣邀请。“提萨”是一个名叫提萨的人。“或者以所见来说”等句,文句应当这样连接。“彼”是指那个名叫提萨的比丘。“僧团出于悲悯而说”,应当这样会通理解。“更年长”是说:相比那位承事的比丘,施与自恣的施主更年长。“因为”是表示已获得功德。“由彼”是指由那位带来自恣的施主。“他的”是指那位施与自恣者的。巴利
213.Evaṃ dinnāyāti evaṃ pāḷiyaṃ vuttanayeneva dinnāya. Pavāretabbanti vassaṃvutthapavāraṇāya pavāretabbaṃ. Tissoti tissanāmako. Diṭṭhena vā vadatūti sambandho. Tanti tissanāmakaṃ bhikkhuṃ. Saṅgho anukampaṃ upādāya vadatūti yojanā. Vuḍḍhataroti pavāraṇādāyako taṃhārakato vuḍḍhataro. Hīti laddhaguṇo. Tenāti pavāraṇāhārakena. Tassāti pavāraṇādāyakassa.
这里“也”是指:在自恣犍度这一段里也同样适用。“也”这个字是照应布萨犍度来说的。“为了其余羯磨”意思是:为了自恣羯磨以外的其他羯磨,这是前后的关联。应结合“在自恣已被提出时”来理解。“他的”是指给予自恣的比丘。“一切”是指给予自恣的比丘和僧团,也就是这一切人。“然而其他羯磨”是指自恣羯磨以外的其他羯磨。“然而由那位比丘”是指由那位给予自恣的比丘。这里,如果在当天自恣时,为自己和僧团只有自恣羯磨,那就只应给自恣;如果只有其他羯磨,那就只应给欲;如果同时有自恣羯磨和其他羯磨,那就应给自恣和欲。针对这一点,才说“在当天自恣时,给自恣的人也应给欲”(《大品》213)。“由此”是指以此布施为因缘。巴利
Idhāpi cāti imasmiṃ pavāraṇākkhandhakepi ca. Apisaddo uposathakkhandhakaṃ apekkhati. Avasesakammatthāyāti pavāraṇākammato avasesānaṃ kammānamatthāya hotīti sambandho. Pavāraṇāya āhaṭāya satiyāti yojanā. Tassa cāti pavāraṇādāyakassa ca. Sabbesanti pavāraṇādāyakassa ca saṅghassa cāti sabbesaṃ. Aññaṃ pana kammanti pavāraṇākammato aññaṃ kammaṃ pana. Tena pana bhikkhunāti pavāraṇādāyakena bhikkhunā pana. Ettha ca tadahupavāraṇāya attano ca saṅghassa ca sace pavāraṇākammameva hoti, pavāraṇāyeva dātabbā. Atha aññameva kammaṃ hoti, chandoyeva dātabbo. Yadi pavāraṇākammañca aññakammañca hoti, pavāraṇā ca chando ca dātabbo . Taṃ sandhāya vuttaṃ ‘‘tadahu pavāraṇāya pavāraṇaṃ dentena chandampi dātu’’nti (mahāva. 213). Tenāti dānahetunā.
218 218. 对于“今日我的自恣”这一句,为了显示不同于圣典方式的注释方式,所以说了“若”等话。巴利
218.Ajja me pavāraṇāti ettha pāḷinayato aññaṃ aṭṭhakathānayaṃ dassento āha ‘‘sace’’tiādi.
219 就是按照前面所说的方式。这是指《布萨犍度》注释(Mahāva. aṭṭha. 169)中所说的方式。巴利
219.Vuttanayamevāti uposathakkhandhake (mahāva. aṭṭha. 169) vuttanayameva.
222 对于“应当再次自恣”这一句,这里要说明的是:不只是自恣需要重新举行,前事等事项也同样需要重新做,所以说“再次前事”等等。巴利
222.Puna pavāretabbanti ettha na kevalaṃ pavāraṇāyeva puna kātabbā, pubbakiccādīnipi puna kātabbānīti dassento āha ‘‘puna pubbakicca’’ntiādi.
228 “正是这个方法”:这里是在提前点出“今天十五日是自恣日”这个准备工作。“这话”指这句话。“白”指“尊者,请僧团听我:今天十五日是自恣”这个告白。“由后来者”指后安居的比丘们。“在布萨堂”指举行布萨的场所、堂中。“二白”指自恣白和布萨白这两种白。“此亦”指接下来要说的内容。“此中”指前安居比丘和后安居比丘会合的地方。“由进入前者”中,这是表示比较对象的从格离格,用在表达较少关系时;如果和“相等”等连用,就表达相等关系。“相等”就是由于相等,或者以相等而更超胜,意思是超过相等。意趣是没有任何减少或增加。“如是”指这个相状。巴利
228.Eseva nayoti ‘‘ajja pavāraṇā pannarasī’’ti pubbakiccaṃ atidisati. Assāti vacanassa. Ñattinti ‘‘suṇātu me bhante saṅgho ajja pavāraṇā’’ti ñattiṃ. Pacchimehīti pacchimavassaṃ upagatehi bhikkhūhi. Uposathaggeti uposathassa gaṇhanaṭṭhāne gehe. Dve ñattiyoti pavāraṇāñatti ca uposathañatti cāti dve ñattiyo. Idañcāti idaṃ vakkhamānaṃ pana. Etthāti purimikapacchimikabhikkhūnaṃ saṃsaggaṭṭhāne. Purimikāya upagatehīti vibhattaapādānaṃ anumeyyavisayaapādānaṃ, thokatarāti sambandho, sahādiyogo vā, samasamāti sambandho. Samasamāti samena, samato vā samā samasamā, atirekasamāti attho. Kiñci ūnaṃ vā adhikaṃ vā natthīti adhippāyo. Itīti idaṃ lakkhaṇaṃ.
“彼”指后安居的比丘。“由另一者”指由后安居的比丘。“他们”指前安居的比丘们。“由一者”指由一位前安居的比丘。“对一者”指对一位后安居的比丘。“再由一者”指再由一位后安居的比丘。这里应接着读作“对一者”,意思是对前安居的比丘。关联是:进入前雨安居的比丘人数更多。“较少者”的句意连接是:进入后雨安居的人数较少,与进入前雨安居的人相比。巴利
Soti pacchimiko bhikkhu. Itarenāti pacchimikena. Tesanti purimikānaṃ. Ekenāti purimikena. Ekassāti pacchimikassa. Puna ekenāti pacchimikena. ‘‘Ekassā’’ti anuvattetabbo, purimikassāti attho. Purimavassūpagatehi adhikatarāti sambandho. Thokatarehīti pacchimavassūpagatehi thokatarehi purimavassūpagatehīti yojanā.
“迦提月”是指后迦提月。“四月满的自恣”是指满四个月时的自恣。“除去自恣白”是指即使人数相等,但因为当天是自恣日,所以除去自恣白。“他们”是指后安居的人。“其余的人”是指前安居的人。“他们之”是指后安居者之。“或较少”是指以一人等而较少。“他们之”是指前安居者之。“他们”是指后安居者。巴利
Kattikāyāti pacchimakattikāya. Cātumāsiniyā pavāraṇāyāti catunnaṃ māsānaṃ pūraṇiyā pavāraṇāya. Pavāraṇāñattiṃ ṭhapetvāti samasamā hutvāpi pavāraṇādivasattā pavāraṇāñattiṃ ṭhapetvā. Tehīti pacchimikehi. Itarehīti purimikehi. Tesanti pacchimikānaṃ. Thokatarā vāti ekādinā thokatarā vā. Tesanti purimikānaṃ. Tehīti pacchimikehi.
233 关于“僧团和合”:这里应当了解,什么样的僧团和合呢?所以回答说“应当了解为像憍赏弥的和合那样”。这里的“在此”,是指在和合自恣时。“微小”是指因为钵、衣等而起的微小争论。“就在自恣时”就是指在自恣日当天。那么,和合自恣应该在哪一天举行呢?所以回答说“和合自恣”等等。“初次自恣”是指前一个迦提月月圆日。“直到迦提月四个月期的月圆日”:这个期限叫做“不包含界限”。为什么?因为除了迦提月四个月期的月圆日以外,应当只取这期间之内的日子。“在这期间”是指在两个自恣月圆日之间,按二十八天的数量来进行。“从那里”是指从所说的这二十八天。巴利
233.Saṅghasāmaggiyāti ettha kīdisī saṅghasāmaggī veditabbāti āha ‘‘kosambakasāmaggīsadisāva veditabbā’’ti. Etthāti sāmaggīpavāraṇāyaṃ. Appamattaketi pattacīvarādiṃ paṭicca uppanne appamattake vivāde. Pavāraṇāyamevāti pavāraṇādivaseyeva. Kasmiṃ divase sāmaggīpavāraṇā kātabbāti āha ‘‘sāmaggīpavāraṇa’’ntiādi. Paṭhamapavāraṇanti pubbakattikapuṇṇamiṃ. Yāva kattikacātumāsinī puṇṇamāti ayaṃ avadhi anabhividhiavadhi nāma. Kasmā? Kattikacātumāsinipuṇṇamiṃ ṭhapetvā antoyeva gahetabbattā. Etthantareti etasmiṃ dvinnaṃ puṇṇaminamantare aṭṭhavīsatipamāṇe divase kātabbā. Tatoti etthantarasaṅkhātā aṭṭhavīsadivasato.
140. 关于二语自恣等的讨论巴利
140. Dvevācikādipavāraṇākathā
234 234.“即使正在提出动议的人”这里的“亦”字,是在说明:不只是自恣的人应当以两遍言辞来自恣,即使正在提出动议的人,也应当只提出两遍言辞的动议。这里“于此亦”,是在“同雨安居者应自恣”这一读法中也适用。“同雨安居者”,按计算来说,就是与他们同为一个雨安居的人;或者,在同雨安居中受具足戒的人,就是同雨安居者。“一时”,指一个刹那,或者一次动作。巴利
234.Ñattiṃ ṭhapentenāpīti pisaddo na kevalaṃ pavārentena eva dvevācikaṃ pavāretabbaṃ, atha kho ñattiṃ ṭhapentenāpi dvevācikañattiyeva ṭhapetabbāti dasseti. Ettha cāti ‘‘samānavassikaṃ pavāretu’’nti pāṭhe ca. Samānavassikāti gaṇanavasena samānaṃ vassaṃ etesanti samānavassikā, samāne vasse upasampādentīti vā samānavassikā. Ekatoti ekasmiṃ khaṇe, ekapahārena vā.
141. 关于搁置自恣的讨论巴利
141. Pavāraṇāṭṭhapanakathā
236 “摄一切”就是含摄一切。“人的安立”就是针对个人的安立。“在那里”指在两种自恣的安立当中。在“摄一切”的安立中已被安立,这是前后关联。直到出现“勒”字为止,这是句子的连接方式。“已说”就是说过。“已言”就是讲过。“未终了”就是没有结束。“在这中间”指在“苏”字和“勒”字之间。“即使在一个词中”的“也”字,也一并含摄“即使在一个字中”的意思。“已被安立”是指通过这样的告白来安立:“尊者,请僧团听我说,某甲比丘有罪,我安立他的自恣。”“在‘耶’字中”指在“应自恣”这里的“耶”字中。“从那”指从“耶”字。“但在针对个人的安立中,则未被安立”,这是前后关联。“从‘僧’字”指在“尊者僧团”这里的“僧”字。“最后者”指在三番中,第三番时是一切字中最后的“底”字,这是句子的连接方式。“在这中间”指在“僧”字和“底”字之间。“因此”指因为已终了,所以。“这就是同样的方法”这句话,在详细说明时说道“在这些中也是如此”等。其中“在这些中也是如此”指在两次诵、一次诵、同分的自恣中也是如此。“也”字则顾及三次诵。“安立之处”指安立的依据。“如是”一词有圆满结束之义。巴利
236. Sabbaṃ saṅgaṇhātīti sabbasaṅgāhikaṃ. Puggalassa ṭhapanaṃ puggalikaṃ. Tatthāti dvīsu pavāraṇāṭṭhapanesu . Sabbasaṅgāhike ṭhapitā hotīti sambandho. Yāva rekāro atthi, tāvāti yojanā. Bhāsiyitthāti bhāsitā. Lapiyitthāti lapitā. Na pariyosiyitthāti apariyositā. Etthantareti etasmiṃ sukārarekārānaṃ antare. Ekapadepīti pisaddo ekakkharepīti atthaṃ sampiṇḍeti. Ṭhapitāti ‘‘suṇātu me bhante saṅgho, itthannāmo puggalo sāpattiko, tassa pavāraṇaṃ ṭhapemī’’ti ñattiyā ṭhapitā. Yyakāreti ‘‘pavāreyyā’’ti ettha yyakāre. Tatoti yyakārato. Puggalikaṭṭhapane pana aṭṭhapitā hotīti sambandho. Saṃkāratoti ‘‘saṅghaṃ bhante’’ti ettha saṃkārato. Sabbapacchimoti tīsu vāresu tatiyavāre sabbesaṃ akkharānaṃ pacchimo ṭikāro atthīti yojanā. Etthantareti etasmiṃ saṃkāraṭikārānaṃ antare. Tasmāti yasmā pariyositā hoti, tasmā. ‘‘Eseva nayo’’ti vuttavacanaṃ vitthārento āha ‘‘etāsupi hī’’tiādi. Tattha etāsupīti dvevācikaekavācikasamānavassikāsupi. Pisaddo tevācikamapekkhati. Ṭhapanakhettanti ṭhapanassa bhūmi. Itisaddo parisamāpanattho.
237 被询问时:这里“询问”这个词是询问的意思,所以说“被询问”。“于他”是指在别的篇章里。“够了,比丘,不要争吵”等句:这里用“等”字把“不要争执、不要辩论”这些话也包括进来,说了这些话之后加以压制,这是句子的连接方式。“语压制”就是用言语来压制。“实”就是真实。“于此”就是在这个自恣施设的地方。“承认被诽谤”:这里展示承认的方式,所以说“我以无根的波罗夷法诽谤了这位”。“以相灭摈”:用这个来排除杖羯磨灭摈、共住灭摈等。巴利
237.Anuyuñjiyamānoti ettha anuyuñjasaddo pucchanatthoti āha ‘‘pucchiyamāno’’ti. Paratoti parasmiṃyeva khandhaketi (mahāva. 237) attho. Alaṃ bhikkhu mā bhaṇḍanantiādīnīti ettha ādisaddena ‘‘mā kalahaṃ, mā vivāda’’ntivacanāni saṅgaṇhāti, vacanāni vatvā omadditvāti yojanā. Vacanomaddanāti vacaneneva omaddanā. Hīti saccaṃ. Idhāti imasmiṃ pavāraṇāṭṭhapanaṭṭhāne. Anuddhaṃsitaṃ paṭijānātīti ettha paṭijānanākāraṃ dassento āha ‘‘amūlakena pārājikena anuddhaṃsito ayaṃ mayā’’ti. ‘‘Liṅganāsanāyā’’ti iminā daṇḍakammanāsanasaṃvāsanāsanāni nivatteti.
238 所谓“此”,就是“某某罪”这句话。“争论之口”,就是争论的途径。巴利
238.Etanti ‘‘asukā āpattī’’ti vacanaṃ. Kalahassa mukhanti kalahassa upāyo.
143. 举出事由等的讨论巴利
143. Vatthuṭṭhapanādikathā
239 239. “盗贼们来了”——这是连接关系。“从池塘里取出”——这是连接关系。“他”,指那位比丘;“这样说”——这是连接关系。“由住者”,意思是“由居住者”;“由任何人所做”——这是连接关系。“那个人”,指被当作事由的那个人。“在此”,是指在“除了事由之外,僧团应当自恣”这段经文里。“以这件事指出”——这是连接关系。“那人”,指那个人。“追究”,就是追问、询问的意思。巴利
239. Corā agamaṃsu kirāti sambandho. Pokkharaṇito nīharitvāti sambandho. Soti bhikkhu, evamāhāti sambandho. Vutthenāti vasantena, yena kenaci katanti sambandho. Taṃ puggalanti vatthukataṃ taṃ puggalaṃ. Etthāti ‘‘vatthuṃ ṭhapetvā saṅgho pavāreyyā’’ti pāṭhe . Iminā vatthunā apadisāhīti sambandho. Nanti puggalaṃ. Anuvijjitvāti anuyuñjitvā, pucchitvāti attho.
某一位比丘作了供养,与“饮用”相连。 “他的”,是指那位比丘的。 “与那相应”,是指与那些供养和饮用相应。 “他”,是指举罪的比丘。 “那气味”,是指那身体的气味。 “哪个人”,是句法上的连接。 “施设”,是指在自恣时施设。 “这是他的”,这是那个人的过失。巴利
Eko bhikkhu pūjesi, pivīti sambandho. Tassāti bhikkhussa. Tadanurūpoti tesaṃ pūjanapivanānaṃ anurūpo. Soti codako bhikkhu. Taṃ gandhanti taṃ sarīragandhaṃ. Yaṃ puggalanti yojanā. Ṭhapesīti pavāraṇāya ṭhapesi. Ayamassāti ayaṃ doso assa puggalassa.
就在这里,“那”这个字要和“人”这个字连起来理解。意思是“那个人”。所谓“两者”,就是事和人,这两样合起来叫两者。适合说,就是适合讲。为什么适合说呢?这是句义上的连接。在自恣之前和之后,这是前后关联。因此,适合说,这也是句义上的连接。这里说的“这确实就是两者”,就是指事和人这两样本身。在自恣之前,这是句义上的连接。所谓动摇,就是扰动。巴利
Idāneva nanti ettha ‘‘na’’nti padaṃ ‘‘puggala’’nti padena yojetabbaṃ. Naṃ puggalanti hi attho. Ubhayanti vatthuñca puggalañcāti ubhayaṃ. Kallaṃ vacanāyāti yuttaṃ kathetuṃ. Kasmā kallaṃ vacanāyāti yojanā. Pavāraṇato pubbe, pacchā cāti sambandho. Iti tasmā kallaṃ vacanāyāti yojanā. Idañhi ubhayanti vatthupuggalasaṅkhātaṃ idameva ubhayaṃ. Pavāraṇāya pubbeti yojanā. Ukkoṭentassāti cālentassa.
144. 制造争吵者的故事讨论巴利
144. Bhaṇḍanakārakavatthukathā
240 第四与第五:在六个半月中,布吒婆楼月的白半月和黑半月,称为第四和第五。第三:萨瓦纳月的黑半月是第三。第三、第四、第五,或者:这里“第三”指萨瓦纳月的黑半月,“第四”指布吒婆楼月的白半月,“第五”指同一个月的黑半月。“第三……中略……第五,或者”这些词,应当依次和“二,或者三,或者”这些词搭配起来理解。在第四,或者已经做了:在第四个半月,或者以十五日的方式做了。两个十四日:在第三个半月,连同十四日,就是两个十四日。这些人:制造争吵的人。他们:制造争吵的人。巴利
240.Catutthapañcamāti chasu pakkhesu poṭṭhapādamāsassa juṇhapakkhakāḷapakkhasaṅkhātā catutthapañcamā. Tatiyoti sāvaṇamāsassa kāḷapakkho tatiyo. Tatiyacatutthapañcamā vāti ettha tatiyoti sāvaṇamāsassa kāḷapakkho. Catutthoti poṭṭhapādamāsassa juṇhapakkho. Pañcamoti tasseva kāḷapakkho. ‘‘Tatiya…pe… pañcamā vā’’ti padāni ‘‘dve vā tayo vā’’ti padehi yathākkamaṃ yojetabbāni. Catutthe vā kateti catutthapakkhe vā pannarasibhāvena kate. Dve cātuddasikāti tatiyapakkhe ca cātuddasiyā saddhiṃ dve cātuddasikā. Imeti bhaṇḍanakārakā. Teti bhaṇḍanakārakā.
在这里,“未安排”这个词是为了说明“阿”这个字母有“离开”的意思,所以注释说“远离安排”。其中,“远离安排”就是远离安排和守护。“为了知道来”是为了知道那些制造争吵的人来了。“疲倦的意思”是说你们变得疲倦了。用“造成迷乱”这句话,是在说明“散乱”这个词的意思是造成散乱。“如果得不到”这里,是为了什么得不到呢?所以注释说“去界外”。“制造争吵的人……成为”这句话,是在说明得不到的原因。“去”是指来到白半月。“在古木迪迦度玛西尼”是指在最后一个迦提迦月的满月日。因为莲花的存在而称为古木迪,因为四个月雨季月的圆满而称为迦度玛西尼。因为那时莲花盛开,所以莲花群或莲花本身就是古木达,它们存在于此时,所以称为古木迪,意思就是有莲花。“必须自恣”是指决定应当自恣。“因为”是真实,或者表示原因。“那”就是指古木迪迦度玛西尼。巴利
Asaṃvihitāti ettha akārassa virahatthaṃ dassento āha ‘‘saṃvidahanavirahitā’’ti. Tattha saṃvidahanavirahitāti saṃvidahanarakkhavirahitā. Āgamanajānanatthāyāti bhaṇḍanakārakānaṃ āgamanassa jānanatthāya. Kilantatthāti tumhe kilantā bhavatha. ‘‘Sammohaṃ katvā’’ti iminā vikkhitvāti padassa vikkhepaṃ katvāti atthaṃ dasseti. No ce labhethāti ettha kimatthāya na labhethāti āha ‘‘bahisīmaṃ gantu’’nti. ‘‘Bhaṇḍanakārakānaṃ…pe… hontī’’ti iminā alabhanassa kāraṇaṃ dasseti. Yanti āgamaṃ juṇhaṃ. Komudiyā cātumāsiniyāti pacchimakattikapuṇṇamāyaṃ. Sā hi kumudānamatthitāya komudī, catunnaṃ vassikānaṃ māsānaṃ pūraṇattā cātumāsinīti vuccati. Tadā hi kumudāni supupphitāni honti, tasmā kumudānaṃ samūhā, kumudāni eva vā komudā, te ettha atthīti komudīti vuccati, kumudavatīti vuttaṃ hoti . Avassaṃ pavāretabbanti dhuvaṃ pavāretabbaṃ. Hīti saccaṃ, yasmā vā. Tanti komudiṃ cātumāsiniṃ.
第145节 自恣集合的讨论巴利
145. Pavāraṇāsaṅgahakathā
241 “某一种安乐住”:在这里,所谓“安乐住”,论师说“初阶的止或初阶的观”。由此说明:以初阶止观而安乐地安住,因此名为安乐住。“将成为局外人”:在这里,为什么从这种安乐住会成为局外人?论师说“以没有固定的夜住处、昼住处等状态”等。其中,“以没有固定的夜住处、昼住处等状态”是指以没有固定的昼住处等状态作为原因,与“不能”相连。用“等”字涵盖没有固定的经行处等。“拒绝给与同意”:以此说明“所有人都应一起集”这一语句的排除他处。所谓“Hī”(因为),是真实义,或因为之义。在这三者中,给与同意是不合适的,因此拒绝。这是连接。这名为“自恣集合”不应给与,这是连接。未证得初阶止观的一人,或应存在,这是连接。以“即使对一人也应给与”这一句,说明这自恣集合即使给与一人,也就是给与了一切人。在自恣集合已被给与时,这是连接。所谓“外来者”,即使六十岁也是外来者。所谓“对他们的”,是指对已给与的自恣集合。所谓“中间”,是指在拘牟底四月满月日期间。巴利
241.Aññataro phāsuvihāroti ettha phāsuvihāro nāma koti āha ‘‘taruṇasamatho vā taruṇavipassanā vā’’ti. Iminā taruṇasamathavipassanā phāsuṃ viharati anenāti phāsuvihāroti dasseti. Paribāhirā bhavissāmāti ettha kasmā imamhā phāsuvihārā paribāhirā bhavissantīti āha ‘‘anibaddharattiṭṭhānadivāṭṭhānādibhāvenā’’tiādi. Tattha anibaddharattiṭṭhānadivāṭṭhānādibhāvenāti anibaddhadivāṭṭhānādibhāvena hetubhūtena, asakkontāti sambandho. Ādisaddena anibaddhacaṅkamādayo saṅgaṇhāti. ‘‘Chandadānaṃ paṭikkhipatī’’ti iminā ‘‘sabbeheva ekajjhaṃ sannipatitabba’’nti vākyassa aññatthāpohanaṃ dasseti. Hīti saccaṃ, yasmā vā. Imesu tīsu chandadānaṃ na vaṭṭati, tasmā paṭikkhipatīti yojanā. Ayaṃ pavāraṇāsaṅgaho nāma na dātabboti yojanā. Taruṇasamathavipassanālābhī ekapuggalo vā hotūti yojanā. ‘‘Ekassapi dātabboyevā’’ti iminā ayaṃ pavāraṇāsaṅgaho ekassa dinnopi sabbesaṃ dinno hotīti dasseti. Pavāraṇāsaṅgahe dinne satīti yojanā. Āgantukāti saṭṭhivassāpi āgantukā. Tesanti dinnapavāraṇāsaṅgahānaṃ. Antarāpīti komudiyā cātumāsiniyā antarāpi.
5. 皮革篇章巴利
5. Cammakkhandhakaṃ
147. 索那·拘离维萨的故事巴利
147. Soṇakoḷivisavatthukathā
242 242. 在皮革犍度中,“统治权与主权”这里:统治者的状态就是统治权,主宰者的状态就是主权;统治权和主权两者,具足这两者就是“具有统治权与主权”。为了说明这个含义,所以说“具足统治者的状态和主宰者的状态”。“王位”这个词,在这里是用来说明“王国”的词义:王的状态就是王国。“王应做的事务”这个词,是用来说明王的这些事务就是“王国”的词义。“拘离维萨是族姓”:这是依据注释书的说法而说的,但在《譬喻》中,因为他出生时父亲给了他二十俱胝的财富,所以说“名叫拘帝维萨”。那里确实这样说:巴利
242. Cammakkhandhake issariyādhipaccanti ettha issarassa bhāvo issariyaṃ, adhipatino bhāvo ādhipaccaṃ, issariyañca ādhipaccañca, tehi samannāgataṃ issariyādhipaccanti atthaṃ dassento āha ‘‘issarabhāvena ca adhipatibhāvena ca samannāgata’’nti. ‘‘Rājabhāva’’nti iminā rajjanti ettha rañño bhāvo rajjanti vacanatthaṃ dasseti. ‘‘Raññā kattabbakicca’’nti iminā rañño idaṃ rajjanti vacanatthaṃ dasseti. ‘‘Koḷivīsoti gotta’’nti idaṃ aṭṭhakathāvādavasena vuttaṃ , apadāne pana tassa jātakkhaṇe pitarā koṭivīsadhanassa dinnattā ‘‘koḷivīso nāmā’’ti vuttaṃ. Vuttañhi tattha
“ 听说我儿子出生了,我作为父亲就有了这样的心愿:
我给王子二亿,一点也不少。”巴利
‘‘Jātaputtassa me sutvā, pitu chando ayaṃ ahu; Dadāmahaṃ kumārassa, vīsakoṭī anūnakā’’ti.
按照这一圣典的用词规则,本来应该说“koṭivīso”,但就像“cakkavāḷa”等词一样,把ṭ音换成ḷ音,所以说成“koḷivīso”,应当这样理解。“眼药色”:这些(毛发)的颜色像眼药的颜色,所以叫“眼药色”。毛发已经长出来了,这是语义上的连接。“彼”指索那。“传说他确实安置了”,这是语义上的连接。“以他们”指以那八万人。“叶屋”是用树叶覆盖、也用树叶围起来的屋子。“羊毛披衣”是羊毛做的上衣。“揩脚布”:用来擦脚、洗净脚的东西,就是揩脚布,那本身就是“揩脚布”。“一切”:索那与那八万人皆如此。“彼之”:索那之。“先前之修习”:先前所作的方便。巴利
Iminā pāḷinayena ‘‘koṭivīso’’ti vattabbe ‘‘cakkavāḷa’’ntiādīsu viya ṭakārassa ḷakāraṃ katvā koḷivīsoti vuttanti daṭṭhabbaṃ. Añjanavaṇṇānīti añjanassa vaṇṇo viya vaṇṇo etesanti añjanavaṇṇāni. Lomāni jātāni hontīti sambandho. Soti soṇo. Ṭhapesi kirāti sambandho. Tehīti asītisahassapurisehi. Paṇṇasālanti paṇṇena chāditaṃ, tena ca parikkhittaṃ sālaṃ. Uṇṇapāvāraṇanti uṇṇamayaṃ uttarāsaṅgaṃ. Pādapuñchanikanti pādaṃ puñchati sodheti anenāti pādapuñchaniyaṃ, tadeva pādapuñchanikaṃ. Sabbevāti soṇena saha asītisahassapurisā eva. Tassa cāti soṇassa ca. Pubbayogoti pubbūpāyo.
“八万村民”这里,住在村里的人就是村民,他们有八万人,所以叫八万村民。为了说明这个意思,就说了“他们”等话。其中,“善男子”这个词,显示了表示居住意义的 ṇika 后缀的原形。“八万”这个词,显示了八万这个词与其他词构成复合词的状态。“以某种”这里,如果把词拆成“以某种如”,那么 d 音只是连音,iva 这个词表示比喻,所以说“像以某种该做的事”。或者,因为“然而并非”等话已经显示了 eva 的作用,所以把词分割为“以某种 eva”,eva 之义也完全适用,应当这样理解。“他的”这里,指频婆娑罗王的。“他的”这里,指索那的。为了见索那,没有别的什么事可做,这是连结。“王”这里,指频婆娑罗王,他召集了众人,这是连结。“现法”这里,是此世之义,“ika”后缀用于利益之义,所以说为“此世的利益”。“我们的”这里,显示了“我们的世尊”这里,no 这个词是 amha 这个词的作用。我们的世尊,这是连结。“来世的”这里,是来世的利益。巴利
Asītigāmikasahassānīti ettha gāmesu vasantīti gāmikā, tesaṃ asītisahassāni asītigāmikasahassānīti atthaṃ dassento āha ‘‘tesū’’tiādi. Tattha ‘‘kulaputtāna’’nti iminā vasantyatthe pavattassa ṇikapaccayassa sarūpaṃ dasseti. ‘‘Asītisahassānī’’ti iminā saddantaropi asītisahassasaddānaṃ samāsabhāvaṃ dasseti. Kenacidevāti ettha ‘‘kenaci ivā’’ti padavibhāgaṃ katvā dakāro padasandhimatto, ivasaddo upamatthoti āha ‘‘kenaci karaṇīyena viyā’’ti. Atha vā ‘‘na panā’’tiādinā evaphalassa dassitattā ‘‘kenaci evā’’ti padacchedaṃ katvā evatthopi yujjatevāti daṭṭhabbaṃ. Assāti bimbisārarañño. Tassāti soṇassa. Dassanāya aññatra kiñci karaṇīyaṃ na atthīti yojanā. Rājāti bimbisāro rājā, sannipātāpesīti sambandho. Diṭṭhadhammike attheti ettha diṭṭhadhammasaddo idhalokattho, ikasaddo hitatthe pavattoti āha ‘‘idhalokahite’’ti. ‘‘Amhāka’’nti iminā ‘‘so no bhagavā’’ti ettha nosaddo amhasaddakāriyoti dasseti. Amhākaṃ so bhagavāti yojanā. Samparāyiketi paralokahite.
“令知”:用这个来说明“证知”当中“证”这个动词词根有“了知”的意思。“沉入半月石”:这里“半月石”这个词是指半月形的石头,所以说“半月形石块”。因为它落下而至一半的状态,所以称为“半月石”。这个“半月石”一词也用在某种铺设物上。“对于彼”:为了指出“彼”这个词的所指对象,所以说“为他们作利益之义”。由此说明这里的“彼”字并不依赖于“那”字。或者,“对于彼”就是“彼之何者”。如果对他们作利益之义有某个时机,世尊了知那个时机,这样连接。“他们”:指八万村民。“在荫影中”:这里前缀“pa”表示边际的意思,所以说“在精舍边际的荫影中”。“令忆持”:说明“反复以意取来面前”的意思,所以说“反复作意”。用“以净信之力”,排除了“以嗔怒之力”等说法。用“更殊胜”,说明“更多”这个词是表示更大程度的意思。巴利
‘‘Jānāpemī’’ti iminā ‘‘paṭivedemī’’ti ettha vidadhātuyā ñāṇatthaṃ dasseti. Paṭikāya nimujjitvāti ettha paṭikāsaddo aḍḍhendupāsāṇavācakoti āha ‘‘aḍḍhacandapāsāṇe’’ti. So hi paṭati aḍḍhabhāvaṃ gacchatīti paṭikāti vuccati. Paṭikāsaddoyaṃ attharaṇavisesepi vattati. Yassadānīti ettha yasaddassa visayaṃ dassento āha ‘‘tesaṃ hitakaraṇīyatthassā’’ti. Iminā ayaṃ yaṃsaddo na taṃsaddāpekkhoti dasseti. Atha vā yassāti yo assa. Assa tesaṃ hitakaraṇīyatthassa yo kālo atthi, taṃ kālaṃ bhagavā jānātīti yojanā. Tesanti asītigāmikasahassānaṃ. Pacchāyāyanti ettha pakāro paccantatthavācakoti āha ‘‘vihārapaccante chāyāya’’nti. Sammanāharantīti saṃ punappunaṃ manasāgataṃ abhimukhaṃ harantīti atthaṃ dassento āha ‘‘punappunaṃ manasikarontī’’ti. ‘‘Pasādavasenā’’ti iminā ‘‘kodhavasenā’’tiādīni paṭikkhipati. ‘‘Puna visiṭṭhatara’’nti iminā bhiyyoso mattāyāti nipātassa atthaṃ dasseti.
索那出家的事巴利
Soṇassa pabbajjākathā
243 “涂抹”这个词,通过它来说明:扩散、遍满、遍布,就是“触”。当说“触”时,就显示“涂抹”的意思就是“震”这个词根的扩散。于何处,就是在某个地方。通过这个,显示“牛被击”中“击牛”的意思。弦之音,就是弦索的音。善于演奏,就是对演奏很熟练。以粗定调,就是以粗法定调。具音,通过这个显示音属于此,所以是具音,也就是琵琶。适于业,这里从业这个词加上表示堪忍意义的ñña后缀,所以说堪于业。缓慢定调,就是以缓慢法定调。在平等弦中,这里平等指中等,弦主要指琵琶的弦,引申指音,所以说在中等音中。精进与止,这里遮止精进与止的意思,所以说与精进相应的止。通过这个显示与精进相应的止就是精进止。以应以止结合精进,也应当知道显示了应以精进结合止的意思。诸根之平等,这里应当只取信等五根,而不是其他,为了显示这个,所以说信等诸根。平等性,通过这个显示tā后缀是性的意思。于彼,就是在诸根之平等这一句中,或者在信等诸根中。于彼取相,在这里,tha后缀表示状态(bhāva)之相,所以说在彼止中。就像在镜子中,面容影像以作者为缘而应当生起;在彼止中,以什么相为作者而应当生起,这是连接。止的相就是止相,就是诸根的平等性。其余的词也是这样。止相等四种,或者以省略,或者以总称,都称为相。巴利
243. ‘‘Makkhito’’ti iminā phurati vipphārati byāpetīti phuṭoti vutte phuradhātuyā vipphāraṇaṃ nāma makkhitatthoti dasseti. Yatthāti yasmiṃ ṭhāne. Iminā gāvo āhananti etthāti gavāghātananti atthaṃ dassebhi. Tantissareti tantiyā guṇassa sare. Vādanakusaloti vādane kusalo. Kharamucchitāti kharena mucchitā. ‘‘Sarasampannā’’ti iminā saro etissamatthīti saravatī, vīṇāti dasseti. Kammaññāti ettha kammasaddato khamatthe ññapaccayoti āha ‘‘kammakkhamā’’ti. Mandamucchanāti mandena mucchanā. Same guṇeti ettha samo nāma majjhimo, guṇo nāma mukhyato vīṇāya jiyā, upacārato saroti āha ‘‘majjhime sare’’ti. Vīriyasamathanti ettha vīriyañca samatho cāti atthaṃ paṭikkhipanto āha ‘‘vīriyasampayuttaṃ samatha’’nti. Iminā vīriyena sampayuttaṃ samathaṃ vīriyasamathanti dasseti. ‘‘Vīriyaṃ samathena yojehī’’ti iminā vīriyena samathaṃ yojehīti atthopi dassitoti daṭṭhabbaṃ. Indriyānañca samatanti ettha saddhādīni pañcindriyāneva gahetabbāni, na aññānīti dassento āha ‘‘saddhādīnaṃ indriyāna’’nti. ‘‘Samabhāva’’nti iminā tāpaccayo bhāvatthe hotīti dasseti. Tatthāti ‘‘indriyānaṃ samata’’ntipāṭhe, saddhādīsu indriyesu vā. Tattha ca nimittaṃ gaṇhāhīti ettha bhāvenabhāvalakkhaṇe thapaccayo hotīti āha ‘‘tasmiṃ samathe satī’’ti. Ādāse sati mukhabimbena kattubhūtena uppajjitabbaṃ iva, tasmiṃ samathe sati yena nimittena kattubhūtena uppajjitabbanti yojanā. Samathassa nimittaṃ samathanimittaṃ, indriyānaṃ samabhāvo. Eseva nayo sesesupi. Samathanimittādīni cattāri ekasesena vā sāmaññaniddesena vā ‘‘nimitta’’nti vuccati.
244 在“应记说其他的”这一句里,记说其他的人,就是让人知道“我是阿拉汉”,所以说“应让人知道‘我是阿拉汉’”。在“六处”里,“处”这个字是“因”的意思,所以说“六因”。通过“证知”等说法,显示“胜解”这个词所表达的意趣。不过从词义本身来看,应当理解为“胜解故为胜解”。与“阿拉汉性被称为”相连。“即”字是详细解说的意思。在“不迷乱”里,表示形态义的“即”字也应连在前面的词上,应当按“出离即被称为”等来理解。巴利
244.Aññaṃbyākareyyanti ettha aññaṃ byākaronto attānaṃ ‘‘arahā aha’’nti jānāpetīti āha ‘‘arahā aha’’nti jānāpeyya’’nti. Cha ṭhānānīti ettha ṭhānasaddo kāraṇatthoti āha ‘‘cha kāraṇānī’’ti . ‘‘Paṭivijjhitvā’’tiādinā adhimuttoti padassa adhippāyatthaṃ dasseti. Saddattho pana adhimuccatīti adhimuttoti daṭṭhabbo. Arahattaṃ vuccatīti sambandho. Hīti vitthāro. Asammohotīti ettha ākāratthavācako itisaddo pubbapadesupi yojetvā ‘‘nekkhamaṃ iti vuccatī’’tiādinā yojanā kātabbā.
“无证悟”这句话,是用来说明“仅仅只是信仰而已”当中“仅仅”一词所要排除的意思。说到“以证悟之慧”,指的就是道慧。“不混杂”这句话,是用来说明“仅仅”一词具有不混杂的含义。在“积集”当中,“积”字是不断的意思,“集”字根则是增长的意思,所以说“通过反复造作而增长”,这是和“由道证悟而离贪”相关联的。“唯独倾心于彼”就是说,他的心唯独倾注于那种果等至的安住状态。巴利
‘‘Paṭivedharahita’’nti iminā kevalaṃ saddhāmattakanti ettha mattasaddassa nivattetabbatthaṃ dasseti. Paṭivedhapaññāyāti maggapaññāya. ‘‘Asammissa’’nti iminā kevalasaddassa asammissatthaṃ dasseti. Paṭicayanti ettha paṭisaddo anupacchinnattho, cidhātu vaḍḍhanatthoti āha ‘‘punappunaṃ karaṇena vaḍḍhi’’nti, maggapaṭivedhena vītarāgattāyevāti sambandho. Tanninnamānasoyevāti tasmiṃ phalasamāpattivihāre ninnamānaso eva.
在这里,“利养、恭敬、名声”中,得到就是利养,好好去做就是恭敬,称扬赞叹的言说就是名声;利养、恭敬和名声合起来就是“利养恭敬名声”。为了说明这个意思,所以说“四资具的利养”等等。“他们之”就是指那四种资具。“戒与禁”这句话,是用来说明“戒禁”这个词是一个并列复合词。巴利
Lābhasakkārasilokanti ettha labhanaṃ lābho, suṭṭhu karaṇaṃ sakkāro, silokanaṃ vaṇṇabhaṇanaṃ siloko, lābho ca sakkāro ca siloko ca lābhasakkārasilokanti atthaṃ dassento āha ‘‘catupaccayalābhañcā’’tiādi. Tesaṃyevāti catunnaṃ paccayānameva. ‘‘Sīlañca vatañcā’’ti iminā sīlabbatantipadassa dvandavākyaṃ dasseti.
这里驳斥“bhusa”一词具有“羯陵伽”的意思,而说“有力”。用“漏尽者的”这个说法,指出“彼之”当中“彼”字所指的对象。用“取”这个说法,说明“被摄取”当中,前缀pari-、ā-与词根dā有“取”的意思。“即”表示真实,与“诸烦恼作”相连。“他们”指诸烦恼。“达不动”:动摇就是震动,不动就是不动摇,这本身就是不动,达到它就叫达不动。为了说明这个意思,所以说“达到不动摇”。“灭与”:“与”字有把未说到的内容一并收摄的意思,所以说“灭与生”。巴利
Bhusasaddassa kaliṅgaratthaṃ paṭikkhipanto āha ‘‘balavanto’’ti ‘‘khīṇāsavassā’’ti iminā nevassāti ettha tasaddassa visayaṃ dasseti. ‘‘Gahetvā’’ti iminā pariyādiyantīti ettha paripubbaāpubbadādhātuyā gahaṇatthaṃ dasseti. Hīti saccaṃ. Kilesā karontīti sambandho. Tesanti kilesānaṃ. Āneñjappattanti ettha iñjanaṃ kampanaṃ iñjaṃ, na iñjaṃ aneñjaṃ, tameva āneñjaṃ, taṃ pattanti āneñjappattanti atthaṃ dassento āha ‘‘acalanappatta’’nti. Vayañcāti casaddo avuttasampiṇḍanatthoti āha ‘‘vayampi uppādampī’’ti.
“取灭尽”(upādānakkhaya)此处:为了显示“信解于取灭尽”之义,说“属格用于业格义”(upayogatthe sāmivacana)。以“生起与坏灭”(uppādañca vayañca)这句,显示:在“处之生起”(āyatanuppāda)此处,由“生起”一词,坏灭也因不相离而应被取。说“正”(sammā)是不变词,有“知”之义,故说“以因、以理”(hetunā nayenā)。此处“寂静心”(santacitta)中,“寂静”一词虽也用于“疲厌”等义,但此处用于“涅槃”之义,故说“涅槃心”(nibbutacittassa)。“随顺与违逆”(anunayapaṭighehi):心反复不断地引向所缘,故为“随顺”,即贪;对所缘抵触,故为“违逆”,即嗔;随顺与违逆合为“随顺违逆”,即由它们。应当理解其关系为:对可意境有随顺,对不可意境有违逆。巴利
Upādānakkhayassāti ettha upādānakkhayaṃ adhimuttassāti dassento āha ‘‘upayogatthe sāmivacana’’nti. ‘‘Uppādañca vayañcā’’ti iminā āyatanuppādanti ettha uppādasaddena vayopi avinābhāvato gahetabboti dasseti. Sammāti nipāto ñāyatthoti āha ‘‘hetunā nayenā’’ti. Santacittassāti ettha santasaddassa khedādīsupi pavattattā idha nibbutatthe vattatīti āha ‘‘nibbutacittassā’’ti. Anunayapaṭighehīti anu punappunaṃ ārammaṇe cittaṃ netīti anunayo, rāgo, ārammaṇe paṭihaññatīti paṭigho, doso, anunayo ca paṭigho ca anunayapaṭighā, tehi. Iṭṭhe anunayo, aniṭṭhe paṭigho hotīti sambandho daṭṭhabbo.
关于禁止双层等鞋履的论述巴利
148. Diguṇādiupāhanapaṭikkhepakathā
245 245.“记说其他”这句话里,“其他”这个词,从代名词和纯粹名词两种用法来看,有两种。其中,这里取的是纯粹名词,而这个纯粹名词可以用在愚人、幼童以及阿拉汉果上;这里则是指阿拉汉果,所以解释说“记说阿拉汉果”。“以何”是指以自性。“阿拉汉”,意思是“被知为阿拉汉”,也就是“以自性而被了知”。“彼”是指自性。“仅从经注”就是指从增支部的注释。“未引近”是指没有被引到近处。“某些愚人”中,“某些”是“其他”的另一种说法,“愚”是“空虚”的另一种说法,所以说“其他空虚之人”。“如笑着”这句话,是为了表明在“认为是笑着”当中,“认为”这个词有“如”的意思。“非实有”就是指不存在。“一叶”当中,“叶”这个词是叶片的说法。“层”就像叶片一样,因此说“一层”。“八十车载”当中,“八十”这个词和“车”连接起来,应当理解为“以八十辆车所载”。“两车载为一载”,这是用来说明总共有四十载。“七象军”这里,为了说明军队的具体情形,所以说“六头母象”等等。七头象的集合就是“七象军”。因为有七军,所以共有四十九头象;其中七头是公象,四十二头是母象。“二倍”当中,“倍”这个词有“层”的意思,所以说“二层”。“倍倍鞋”当中,因为二层、三层等是各别取出的,所以从剩余的情况来说明倍倍的情形,因此说“从四层开始说”。“倍倍鞋”是指一层又一层的鞋,也就是多层鞋。和“乌”音连在一起时,“嘎”音应当诵读,也应当书写。不过现在写本里看不到“乌”音。巴利
245.Aññaṃ byākarontīti ettha aññasaddo sabbanāmasuddhanāmavasena duvidho. Tesu idha suddhanāmaṃ, taṃ pana bāle ca dārake ca arahatte ca pavattati, idha pana arahatteti dassento āha ‘‘arahattaṃ byākarontī’’ti. Yenāti sabhāvena. Arahāti ñāyatīti arahāiti attho ñāyati. Soti sabhāvo. Suttavaṇṇanātoyevāti aṅguttaraṭṭhakathāto eva. Na upanītoti na upari nīto. Ekacce moghapurisāti ekaccesaddo aññepariyāyo, moghasaddo tucchavevacanoti āha ‘‘aññe pana tucchapurisā’’ti. ‘‘Hasamānā viyā’’ti iminā hasamānakaṃ maññeti ettha maññesaddo viyatthoti dasseti. Asantamevāti avijjamānaṃyeva. Ekapalāsikanti ettha palāsasaddo paṇṇavācako. Paṭalaṃ nāma paṇṇaṃ viya hoti, tasmā ‘‘ekapaṭala’’nti vuttaṃ. Asītisakaṭavāheti ettha asīti padaṃ sakaṭapadena sambandhaṃ katvā asītisakaṭehi vahitabbeti attho daṭṭhabbo. ‘‘Dve sakaṭabhārā eko vāho’’ti iminā vāhānaṃ cattālīsabhāvaṃ dasseti. Sattahatthikañca anīkanti ettha anīkassa sarūpaṃ dassento āha ‘‘cha hatthiniyo cā’’tiādi. Sattannaṃ hatthīnaṃ samūho sattahatthikaṃ. Sattaanīkattā ekūnapaññāsahatthino honti. Tesu satta hatthino, dvācattālīsa hatthiniyo honti. Dviguṇāti ettha guṇasaddo paṭalatthoti āha ‘‘dvipaṭalā’’ti. Guṇaṅguṇūpāhanāti ettha dviguṇatiguṇānaṃ visuṃ gahitattā pārisesato guṇaṅguṇabhāvaṃ dassento āha ‘‘catupaṭalato paṭṭhāya vuccatī’’ti. Guṇaṅguṇūpāhanāti paṭalapaṭalā upāhanā, bahupaṭalā upāhanāti attho. Ukārena saha yojetvā gakāro sajjhāyitabbo ca likhitabbo ca. Idāni potthakesu pana ukāro na dissati.
第149段 驳斥一切青色等的论述巴利
149. Sabbanīlikādipaṭikkhepakathā
246 “全部都是青色的”,意思是所有的鞋都是青色的;因为它们在一切地方都是青色,所以也可以说成“一切处皆青色”。“其中”就是指在这些青色等当中。“颜色像乌玛拉花一样”,是说它的颜色像乌玛拉花的颜色,所以叫“乌玛拉花色”。其余几种也是同样的道理。“湿阿利德伽色”这里,“湿”就是湿润。“阿利德伽”指泡沫树或者乌鸦,所以“湿阿利德伽”就是湿润的泡沫树或乌鸦;它的颜色像湿阿利德伽一样,就是“湿阿利德伽色”。“这些当中”就是指在所有青色等当中。“擦掉”就是擦拭干净。“即使只有一点点”里的“即使”,是表示强调。意思是:如果所有青色等都已经破损了,那还有什么好说的呢?巴利
246.Sabbāva nīlikāti sabbāva upāhanāyo nīlikā, sabbaṭṭhānesu nīlametāsanti sabbanīlikātipi kātabbo. Tattha cāti tesu nīlikādīsu ca. Ummārapupphassa vaṇṇo viya vaṇṇo etissāti ummārapupphavaṇṇā. Evaṃ sesesupi. Addāriṭṭhakavaṇṇāti ettha addoti allo. Ariṭṭhoti pheṇilarukkho vā kāko vā, tasmā addo allo ariṭṭho pheṇilarukkho, kāko vāti addāriṭṭho, tadeva addāriṭṭhako, addāriṭṭhakassa vaṇṇo viya vaṇṇo etissāti addāriṭṭhakavaṇṇā . Etāsūti sabbanīlikādīsu. Puñchitvāti parimajjitvā. Appamattakenāpīti pisaddo sambhāvane. Sabbanīlādike bhinne kā nāma kathāti attho.
“那些带子只是青色的”,用这句话说明“青色带者”是依主格以外的复合词,意思是“那些带子是青色的”。而“带”就是鞋带。因为它从鞋底向上延伸,所以叫“带”;又因为它用这个绑住鞋底,所以也叫“带”。“于一切处”,就是在所有黄色带等当中。“以此亦”是说,用这些青色带等的鞋也一样。“底”就是鞋底。“绑卡喇咖”,用这句话说明“应以卡喇咖绑”就是“卡喇咖绑”的词义。“亚瓦那伽鞋”,是亚瓦那伽族人的鞋。“周围包裹”,是从四周缠绕。“上面……乃至小腿”,用这句话说明与“包绑”的差别。“以木棉絮”,是以称为木棉的棉絮。“如鹧鸪之翅”,是“鹧鸪翅”的语义。而“鹧鸪”是一种鸟。“于耳处”,是两条带相合之处。“如羊……所作”,用这句话说明“那些带如羊角,是它们的”,即“羊角带”的语义。“正如那样”,意思是正如把带做成羊角形状并连接起来那样。“如蝎……所作”,用这句话说明“蝎的刺是蝎刺,那些带如它”,即“蝎刺带”的语义。“刺”一词在“刺被切断”等当中是手指的意思,但在这里是尾巴的意思,所以说“尾巴形状”。 “于底”,就是鞋底。“孔雀……乃至缝”,用这句话说明“以孔雀羽毛从四周围绕,或围绕而缝,是孔雀羽周缝”的语义。“彩色的鞋”,这里“彩色”一词是“种种色”的意思,所以说“种种彩色”。“在这些当中”,就是在卡喇咖绑等当中。“应受用”,就是应使用。“受用”是“受用”的界文。第三是舌音。 “然而在那些当中”,就是在卡喇咖等当中。“存在时”,是连接。 “应以狮皮围绕”,说明“狮皮围绕”的语义,说“于周边”等。“飞狸”,就是猫。因为它有翅膀,又因为脸像猫脸,所以叫飞狸。用这句话说明“飞狸皮围绕”。这里“飞狸”一词是猫的同义词。也有“鸮皮围绕”的读法。“在这些当中亦”,就是在狮皮围绕等当中亦。“任何鞋”,是连接。巴利
‘‘Yāsaṃ vaddhāyeva nīlā’’ti iminā nīlakā vaddhikā etāsanti nīlakavaddhikāti chaṭṭhībāhiratthasamāsaṃ dasseti. Vaddhikāti ca naddhi. Sā hi upāhanatalato vaddhayatīti vaddhikāti ca upāhanatalaṃ bandhati imāyāti vaddhikāti ca vuccati. Sabbatthāti sabbesu pītakavaddhikādīsu. Etāyopīti nīlakavaddhikādikā upāhanāyopi. Taleti upāhanāya tale. ‘‘Khallakaṃ bandhitvā’’ti iminā khallakena bandhitabbāti khallakabaddhāti vacanatthaṃ dasseti. Yonakaupāhanāti yonakajātīnaṃ manussānaṃ upāhanā. Paliguṇṭhetvāti parisamantato veṭhetvā. ‘‘Upari…pe… jaṅgha’’nti iminā puṭabaddhato visesaṃ dasseti. Tūlapicunāti tūlasaṅkhātena picunā. ‘‘Tittirapattasadisā’’ti iminā tittirassa pattaṃ viya tittirapattikāti vacanatthaṃ dasseti. Tittiroti ca eko sakuṇaviseso. Kaṇṇikaṭṭhāneti dvinnaṃ vaddhikānaṃ ekato samāgamaṭṭhāne. ‘‘Meṇḍa…pe… katā’’ti iminā meṇḍassa visāṇena sadisā vaddhikā etāsanti meṇḍavisāṇavaddhikāti vacanatthaṃ dasseti. Tathevāti yathā meṇḍaajasiṅgasaṇṭhāne vaddhe yojetvā katā, tathevāti attho. ‘‘Vicchikā…pe… katā’’ti iminā vicchikāya aḷo vicchikāḷo, so viya vaddhikā etāsanti vicchikāḷikāti vacanatthaṃ dasseti. Aḷasaddo ‘‘aḷacchinno’’tiādīsu (mahāva. 119) aṅguṭṭhavācako, idha pana naṅguṭṭhavācako, tasmā vuttaṃ ‘‘naṅguṭṭhasaṇṭhāne’’ti. Talesūti upāhanāya talesu. ‘‘Mora…pe… sibbikā’’ti iminā morapiñchehi parisamantato, parikkhipitvā vā sibbitā morapiñchaparisibbitāti vacanatthaṃ dasseti. Citrā upāhanāyoti ettha citrasaddo vicitratthoti āha ‘‘vicitrā’’ti. Etāsūti khallakabaddhādīsu. Vaḷañjetabbāti paribhuñjitabbā. Vaḷaji paribhogeti dhātupāṭho (saddanītidhātumālāyaṃ 15 jakārantadhātu). Tālujo tatiyo. Tesu panāti khallakādīsu pana. Sati santesūti yojanā. Sīhacammena parikkhipitabbāti sīhacammaparikkhatāti vacanatthaṃ dassento āha ‘‘pariyantesū’’tiādi. Pakkhibiḷāloti tuliyo. So hi pakkhayuttattā ca biḷālamukhasadisamukhattā ca pakkhibiḷāloti vuccati. Iminā luvakacammaparikkhatāti ettha luvakasaddo pakkhibiḷālapariyāyoti dasseti. ‘‘Ulūkacammaparikkhatā’’tipi pāṭho. Etāsupīti sīhacammaparikkhatādīsupi. Yā kāci upāhanāyoti sambandho.
247 在这里,“脱下”是为了说明前缀“阿瓦”含有分离的意思,所以说“穿戴后除去”。意思是旧的有多层底的鞋。巴利
247.Omukkanti ettha avatyūpasaggassa viyogatthaṃ dassento āha ‘‘paṭimuñcitvā apanīta’’nti. Purāṇaṃ guṇaṅguṇūpāhananti attho.
151. 关于在寺院内禁止穿鞋的讨论巴利
151. Ajjhārāme upāhanapaṭikkhepakathā
248 “靠什么技艺”等等。靠这个过度地活命,所以叫“谋生”。那是什么?这里显示的是“技艺”的意思。“它的”:指技艺的。“在这里”:指在这个教法里。“yaṃ”这个词是语序颠倒,所以说成“ye tumhe”(你们)。“hi”:确实。“yaṃ”是语助词:这个“yaṃ”语助词用在“yadi”这个词的意思上,这样连接。用“eva”(仅)这个词否定只是老师的身份。“hi”:确实。“so”:指依止者。“taṃ”:指六年者。“依止而住”:在无腊者四腊之时,六年者已具十腊,故依止彼而住。显示依止师之量而说“upajjhāyassa”等。“更年长者”:比自己更长老的。依止师之量是他们的量,故名依止师量。巴利
248. ‘‘Yena sippenā’’tiādinā abhi adhikaṃ jīvanti anenāti abhijīvanaṃ, kiṃtaṃ? Sippanti atthaṃ dasseti. Tassāti sippassa . Idhāti imasmiṃ sāsane. Yaṃsaddo vacanavipallāsoti āha ‘‘ye tumhe’’ti. Hīti saccaṃ. Yaṃnipātoti yaṃiti nipāto yadisaddassa atthe pavattatīti yojanā. Ācariyā evāti evasaddena ācariyamattabhāvaṃ paṭikkhipati. Hīti saccaṃ. Soti avassiko. Tanti chabbassaṃ. Nissāya vacchatīti avassikassa catuvassakāle chabbassassa dasavassikattā taṃ nissāya vasati. Upajjhāyamattaṃ dassento āha ‘‘upajjhāyassā’’tiādi. Mahantatarāti attano vuḍḍhatarā. Upajjhāyassa mattaṃ pamāṇametesanti upajjhāyamattā.
249 从脚部生出、像木桩一样的肉所引发的病,就是足桩病。为了说明这个词的含义,所以说了“从足”等话。“从足生出”,这是前后文的连接关系。巴利
249. Pādato nikkhantena khīlasadisena maṃsena pavatto ābādho pādakhīlābādhoti vacanatthaṃ dassento āha ‘‘pādato’’tiādi. Pādato nikkhantanti sambandho.
251 在“草鞋”等词中,为了说明“用草做成的鞋,就叫草鞋”这样的词义,他说了“用任何一种草”等话。这很容易理解。接着又用“在地上放稳”等话,说明“不应跨过去”的意思,也就是不可跨越的意思。巴利
251.Tiṇapādukātiādīsu tiṇena katā pādukā tiṇapādukāti vacanatthādiṃ dassento āha ‘‘yena kenaci tiṇenā’’tiādi. Taṃ suviññeyyameva. ‘‘Bhūmiyaṃ suppatiṭṭhitāti’’ādinā na saṅkamitabbāti asaṅkamanīyāti atthaṃ dasseti.
252 252.“只用男根”的意思,就是只用他自己的男根。“男根”是指母牛的生殖器官。关于“浸入”,这里前缀“o”有坚固的意思,所以说“牢牢抓住”。巴利
252.Aṅgajātenevāti attano aṅgajātena eva. Aṅgajātanti gāvīnaṃ aṅgajātaṃ. Ogāhetvāti ettha otyūpasaggo daḷhatthoti āha ‘‘daḷhaṃ gahetvā’’ti.
153. 驳斥车乘等的论述巴利
153. Yānādipaṭikkhepakathā
253 253. 关于“与女人有关的”:在这里,按照通俗说法,母牛也被叫作“女人”,所以说“与母牛有关的”。关于“以男人为中间者”:这里说的“男人为中间者”,是指男人本身就是其中的另一个人,所以叫“男人中间车”。所谓“男人中间者”,从意思上说就是车夫,因此说“以男人为车夫”,这是文句的连接。关于“在恒河摩醯河”:这里恒河和摩醯河合起来叫“恒河摩醯河”,在其中嬉戏就叫“恒河摩醯河嬉戏”,为了说明这个意思,所以说“在恒河摩醯河嬉戏”。在那里,男女们乘车在水中嬉戏。关于“男人所驾之车和手推车”:这里为了说明“我允许比丘们使用男人所驾的车和手推车”,所以说“在这里”等等。其中,“男人所驾的”是指应由男人来驾的车,叫男人所驾车。“手推车”是指应用手来推转的车,叫手推车。关于“以车越”:是指跃过车而行走。han 这个词根有行走的意思。为了说明这个意思,所以说“登上车的人”等等。关于“以此为缘”:这里用这个说法表明“以车越”中的工具格是表示原因的意思。“椅舆”:与椅子一起做成的舆。“布囊”:布做成的囊。巴利
253.Itthiyuttenāti ettha rūḷīvasena dhenupi itthī nāmāti āha ‘‘dhenuyuttenā’’ti. Purisantarenāti ettha puriso eva antaro añño etthāti purisantaraṃ yānaṃ. Purisantaro nāma atthato sārathīti āha ‘‘purisasārathinā’’ti, yānenāti yojanā. Gaṅgāmahiyāyāti ettha gaṅgā ca mahī ca gaṅgāmahī, tattha kīḷikā gaṅgāmahiyāti atthaṃ dassento āha ‘‘gaṅgāmahīkīḷikāyā’’ti. Tattha hi itthipurisā yānehi udakakīḷaṃ kīḷanti. Purisayuttaṃhatthavaṭṭakanti ettha ‘‘anujānāmi bhikkhave purisayuttañca hatthavaṭṭakañcā’’ti dassento āha ‘‘etthā’’tiādi. Tattha purisayuttanti purisena yujjitabbanti purisayuttaṃ yānaṃ. Hatthavaṭṭakanti hatthena vaṭṭetabbanti hatthavaṭṭakaṃ yānaṃ. Yānugghātenāti yānassa ullaṅghitvā gamanena. Hanadhātu hi gatyattho. Tamatthaṃ dassento āha ‘‘yānaṃ abhiruhantassā’’tiādi. ‘‘Tappaccayā’’ti iminā yānugghātenāti ettha hetvatthe karaṇavacananti dasseti. Pīṭhakasivikanti pīṭhena saha kataṃ sivikaṃ. Paṭapoṭalikanti paṭamayaṃ poṭalikaṃ.
154. 关于禁止高床与大床的论述巴利
154. Uccāsayanamahāsayanapaṭikkhepakathā
254 254. 高的床座就是高床座,大的床座就是大床座。对于床椅等物,应当知道有这样的区分,这是连接语。“超过尺寸的座”就是过长的座。因为依靠它而坐、坐在上面,又因为它长,或者能很好地安置身体,所以称为“床”。“兽形”就是狮子、老虎等猛兽的形状。在床脚上刻画兽形作为标记、记号,所以叫“榻”。“果那咖”:因为那里长着长毛,所以叫果那咖。“国泽瓦”:在地上行走,所以叫国泽瓦。“它的”:指果那咖的。据说它的毛超过四指长,这是连接语。“缝杂色羊毛敷具”:用缝线缝制而现出杂色花纹,所以叫缝杂色;用羊毛制成,所以叫羊毛制;这本身就是敷具,所以叫羊毛制敷具;把缝杂色和羊毛制敷具合在一起,就叫缝杂色羊毛敷具。“白敷具”:追求白色的人使用它,所以叫白;这本身就是敷具,所以叫白敷具。按这个意思,达到纯白的状态,所以应该写作“白毯”。白毯这个词也用于半月石。“厚花”:这里的花是坚厚的意思,所以叫厚花。用这个词显示这里有一层叫做厚花的铺设物,所以叫层毯。这就是敷具。“庵摩罗毯”:显示庵摩罗花的形状而做成的毯子。“棉被”:填充棉花而做成的棉被。“杂色毯”:用狮子、老虎等形状做成杂色花样,所以叫杂色毯。《长部注》中说:“伍达罗米,指两边有毛边的羊毛敷具。诶咖德罗米,指一边有毛边的羊毛敷具。”但这里却说:“伍达罗米,指单面竖起毛的羊毛敷具;诶咖德罗米,指双面竖起毛的羊毛敷具。”所以这两部注疏彼此不同。在这里,我按照《长部注》的说法来解释词义。从两侧,或者说在两处竖起而具有毛的,就是伍达罗米。加上随韵后也有“温达罗米”的读法,意思相同。在一端具有毛的,就是诶咖德罗米。“koseyyakaṭṭissamaya”中,“koseyya”就是丝线。“kaṭṭissa”就是名为kaṭṭissa的树皮纤维。用这个词显示:把“koseyya”和“kaṭṭissa”合并成“kaṭṭissāni”,用异类省略的方式构成词,也就是用kaṭṭissa纤维所制的敷具,称为“kaṭṭissa”。“纯丝”就是没有织入宝石的纯丝。用这个词显示纯kaṭṭissa敷具也是允许的。巴利
254. Uccaṃ āsayanaṃ uccāsayanaṃ. Mahantaṃ āsayanaṃ mahāsayanaṃ. Āsandiādīsu evaṃ vinicchayo veditabboti yojanā. Pamāṇātikkantāsananti dīghāsanaṃ. Tañhi āgamma sadati nisīdatīti ettha, āyataṃ vā suṭṭhuṃ dadātīti āsandīti vuccati. Vāḷarūpānīti sīhabyagghādivāḷarūpāni. Pādesu vāḷarūpāni paricchinditvā aṅkīyati lakkhīyatīti pallaṅko. Gonakoti gavati dīghalomehi uggacchati etthāti gonako. Kojavoti kuyaṃ bhūmiyaṃ javati gacchatīti kojavo. Tassāti gonakassa. Lomāni caturaṅgulādhikāni honti kirāti yojanā. Vānacitrauṇṇāmayattharaṇoti vānena sibbanena sañjātaṃ citrarūpametthāti vānacitraṃ, uṇṇāya nibbatto uṇṇāmayo, soyeva attharaṇo uṇṇāmayattharaṇo, vānacitrañca taṃ uṇṇāmayattharaṇo ceti vānacitrauṇṇāmayattharaṇo. Setattharaṇoti setatthikehi sevīyatīti soto, soyeva attharaṇo setattharaṇo. Iminā atthena paṭati setabhāvaṃ gacchatīti paṭikāti kātabbaṃ. Paṭikāsaddoyaṃ aḍḍhendupāsāṇepi pavattati. Ghanapupphakoti ghanaṃ kathinaṃ pupphametthāti ghanapupphako. Iminā ghanapupphasaṅkhātaṃ paṭalamettha atthīti paṭalikāti dasseti. Soti attharaṇo. Āmalakapaṭoti āmalakapupphaṃ dassetvā kato paṭo. Tūlikāti tūlaṃ pūretvā katā tūlikā. Vikatikāti sīhabyagghādirūpehi (dī. ni. aṭṭha. 1.15) vicittākārena karīyatīti vikatikā. Dīghanikāyaṭṭhakathāyaṃ ‘‘uddalomīti ubhatodasaṃ uṇṇāmayattharaṇaṃ. Ekantalomīti ekatodasaṃ uṇṇāmayattharaṇa’’nti vuttaṃ. Idha pana ‘‘uddalomīti ekato uggatalomaṃ uṇṇāmayattharaṇaṃ, ekantalomīti ubhato uggatalomaṃ uṇṇāmayattharaṇa’’nti vuttaṃ. Tasmā dve aṭṭhakathāyo aññamaññaṃ visadisā honti. Ettha dīghanikāyaṭṭhakathānayena vacanatthaṃ karissāmi. Uṭṭhitaṃ dvīhi pakkhehi, dvīsu vā dasāsaṅkhātaṃ lomametthāti uddalomī. Niggahitāgamaṃ katvā ‘‘undalomī’’tipi pāṭho, ayamevattho. Ekasmiṃ ante dasāsaṅkhātaṃ lomametthāti ekantalomīti. Koseyyakaṭṭissamayanti ettha koseyyanti kosiyasuttaṃ. Kaṭṭissanti kaṭṭissanāmakaṃ vākaṃ. Iminā koseyyañca kaṭṭissañca kaṭṭissānīti virūpekasesaṃ katvā kaṭṭissehi pakataṃ attharaṇaṃ kaṭṭissanti atthaṃ dasseti. Suddhakoseyyanti ratanaaparisibbitaṃ suddhakoseyyaṃ. Iminā suddhakaṭṭissampi vaṭṭatīti dasseti.
“库塔卡”是指十六个舞女站在那里跳舞的地方。为了说明这个意思,就说了“十六个”等话。“以鹿皮”:就是用鹿兽的皮,“所作”是连接词。“编织”:因为是用双层、三层等方式依次做成的,所以叫“编织”。鹿皮确实很细软,因此做成双层、三层等,以编织的方式来做。因此说“鹿皮编织”。“名为咖达离鹿皮的”:用这句话说明,应当知道它的皮是咖达离鹿的皮,这是依据后词省略,或者依据比喻来说的。“巴瓦拉”这个词有最上的意思,所以说“最上覆具”。“彼”:指咖达离鹿的最上覆具。“有上覆”:这里 sa 这个字有“与”这个词的作用,为了说明这个意思,就说“与上覆”。“上”:这里是用它来排除“上”字所含的最殊胜等意思。“共”:这里是用它来排除“与”字的同等意思。“白……乃至……不可”:用这句话说明,即使下方有符合法度的敷具,红色帐幔也不可用。为什么呢?因为红色帐幔是不如法的。“两边红枕”:这里为了说明两边的形态,就说“头枕与足枕”。头靠近而躺卧于此,所以是枕;或者能极好地保持安乐,所以是枕,也就是枕头。如果符合尺寸,那样的枕头就可以使用,这是衔接的话。巴利
Soḷasa nāṭakitthiyo ṭhatvā naccaṃ karonti etthāti kuttakanti atthaṃ dassento āha ‘‘soḷasanna’’ntiādi. Ajinacammehīti ajinamigacammehi, kataiti sambandho. Paveṇīti dupaṭṭatipaṭṭādīhi paraṃparavasena katattā ‘‘paveṇī’’ti vuccati. Ajinacammāni hi sukhumatarāni, tasmā dupaṭṭatipaṭṭādīni katvā paveṇivasena katāni. Tasmā vuttaṃ ‘‘ajinapaveṇī’’ti. ‘‘Kadalimigacammaṃ nāmā’’ti iminā tassa cammaṃ kadalimigaiti gahetabbaṃ uttarapadalopavasena vā upacārena vāti dasseti. Pavarasaddo uttamatthoti āha ‘‘uttamapaccattharaṇa’’nti. Tanti kadalimigapavarapaccattharaṇaṃ. Sauttaracchadanti ettha sakāro sahasaddakāriyoti dassento āha ‘‘saha uttaracchadenā’’ti. ‘‘Uparī’’ti iminā uttarasaddassa seṭṭhādayo nivatteti. ‘‘Saddhi’’nti iminā sahasaddassa tulyatthaṃ nivatteti. ‘‘Seta…pe… na vaṭṭatī’’ti iminā rattavitānaṃ heṭṭhā kappiyapaccattharaṇe satipi na vaṭṭatīti dasseti . Kasmā? Rattavitānassa akappiyattā. Ubhatolohitakūpadhānanti ettha ubhasarūpaṃ dassetuṃ vuttaṃ ‘‘sīsūpadhānañca pādūpadhānañcā’’ti. Sīso upagantvā tiṭṭhati etthāti upadhānaṃ, upa bhusaṃ vā sukhaṃ dhāretīti upadhānaṃ, bibbohanaṃ. Sace pamāṇayuttaṃ, taṃ upadhānaṃ vaṭṭatīti yojanā.
第155节 禁止一切皮革等的讨论巴利
155. Sabbacammapaṭikkhepādikathā
255 255. “豹崽”:像豹的幼崽一样,所以叫豹崽——也就是小牛犊。“墙杖等”:指与墙壁相关的杖棒等物。用“等”这个字,是把墙柱之类的东西也包括进来。巴利
255.Dīpipotakoti dīpipoto viyāti dīpipotako vaccho. Bhittidaṇḍakādīsūti bhittisambandhesu daṇḍakādīsu. Ādisaddena bhittithambhādayo saṅgaṇhāti.
256 如果有人不能光着脚进村,那他就叫作病人。这是把句子前后连接起来的说明。巴利
256. Yo na sakkoti anupāhano gāmaṃ pavisituṃ, so gilāno nāmāti yojanā.
157. 关于索那库提咖纳这件事的论述巴利
157. Soṇakuṭikaṇṇavatthukathā
257 “以此”是指“于鹫屋”这个读法。“彼之”指大迦旃延的。“名为悬崖”是因为这里有一座大崖,所以就叫悬崖。“以此”是指“于悬崖山”这个读法。“彼之”指大迦旃延的。为了说明“耳戴价值千万的饰物者就是库提咖纳”这个词的含义,所以说“价值千万的饰物”等。“饰物”就是用它来装饰,也就是庄严品。“齿生”是第四个音节。用“生起喜悦”这句话来说明“因为能生起喜悦,所以叫可喜”这个词的含义。“应喜悦”就是应当被喜悦,意思是值得让人生起喜悦。“义语”就是用来说明义理的,所以叫义语。现在在圣典的各种本子里并没有“应喜悦”这个读法,在“可喜”这个词之前,只有“应见”这个读法。“最上的调伏与寂止”:这里为了说明“调伏”一词有智慧和根律仪两层含义,“寂止”一词有定和心寂静两层含义,所以说“最上的调伏与”等。用“与”字表示并列复合词。“离诸邪曲动摇”:指远离邪曲、与正法对立而生起的、属于见和心的种种动摇。用“精进根”这句话说明“勤根”中的“勤”字是精进的同义语。“龙”:这里为了说明“他没有罪过恶行,所以叫龙”这个词的含义,所以说“离恶”。“从哪一天起”:为了说明这个意思,所以说“从我出家那天起”。“黑土在上,所以叫黑上”:为了说明这个含义,所以说“黑土上”。用“上”这个词说明“uttara”(上)字的含义。用“以牛蹄”这句话说明,因为像牛蹄一样的刺,所以叫“牛蹄刺”。“防护那些牛蹄刺”,这是关联。“地是这样粗硬”,这是关联。“以此等”指以伊罗迦草等四种草。“彼”指伊罗迦草。“以彼”指以孔雀颈草。“jantu的颜色”,这是关联。“敷设卧具”中,这里到底敷设什么卧具呢?所以说“敷设坐垫或编席”。敷设好之后,就告诉了索那。告诉了什么呢?所以说“贤友”等。“导师想要住下”,这是关联。巴利
257.Etenāti ‘‘kuraraghare’’ti pāṭhena. Assāti mahākaccānassa. Papātanāmaketi yasmā mahātaṭo ettha atthi, tasmā papātanāmako hoti. Etenāti ‘‘papātake pabbate’’ti pāṭhena. Assāti mahākaccānassa. Koṭiagghanakaṃ piḷandhanaṃ kaṇṇe etassatthīti kuṭikaṇṇoti vacanatthaṃ dassento āha ‘‘koṭiagghanakaṃ panā’’tiādi. Piḷandhati anenāti piḷandhanaṃ, alaṅkāro . Dantajo catutthakkharo. ‘‘Pasādajanaka’’nti iminā pasādaṃ janetīti pāsādikoti vacanatthaṃ dasseti. Pasādanīyanti pasāditabbaṃ, pasādituṃ arahanti attho. Atthavacananti attho vuccati anenāti atthavacanaṃ. Pāḷiyaṃ idāni potthakesu ‘‘pasādanīya’’nti pāṭho natthi. ‘‘Pāsādika’’ntipadassa pubbe ‘‘dassanīya’’nti pāṭhoyeva atthi. Uttamadamathasamathantiettha damathasaddassa ñāṇatthañca indriyasaṃvaratthañca samathasaddassa samādhatthañca cittūpasamatthañca dassento āha ‘‘uttamaṃ damathañcā’’tiādi. Casaddena dvandavākyaṃ dasseti. Visūkāyikavipphanditānanti visūkāya paṭipakkhāya pavattānaṃ diṭṭhicittasaṅkhātānaṃ vividhacalanānaṃ. ‘‘Vīriyindriya’’nti iminā yatindriyanti ettha yatasaddo vīriyavācakoti dasseti. Nāganti ettha natthi āgu pāpametassāti nāgoti vacanatthaṃ dassento āha ‘‘āguvirahita’’nti kiṃ divasato paṭṭhāyāti āha ‘‘mama pabbajjādivasato paṭṭhāyā’’ti. Kaṇhā mattikā uttari etthāti kaṇhuttarāti atthaṃ dassento āha ‘‘kaṇhamattikuttarā’’ti. ‘‘Uparī’’ti iminā uttarasaddassa atthaṃ dasseti. ‘‘Gunnaṃ khurehī’’ti iminā gunnaṃ khurakaṇṭakasadisattā gokaṇṭakā nāmāti dasseti. Te gokaṇṭake rakkhitunti sambandho. Evaṃ kharā bhūmi hotīti yojanā. Etehīti eragūādīhi catūhi tiṇehi. Tanti eragūtiṇaṃ. Tenāti moragūtiṇena. Jantussa vaṇṇoti sambandho. Senāsanaṃ paññapesīti ettha kiṃ nāma senāsanaṃ paññapesīti āha ‘‘bhisiṃ vā kaṭasārakaṃ vā paññapesī’’ti. Paññapetvā ca pana soṇassa ārocesi. Kiṃ ārocesīti āha ‘‘āvuso’’tiādi. Satthā vasitukāmoti sambandho.
258 258. “彼索那之”这句话,通过“愿汝得”这一读法,显示其中的“彼”字是以宾格形式表达属格意义。“彼”就是“你的”。“八品经”:以八为量,或以八为一聚而构成这些品,所以叫八品经,即《欲经》等十六部经。“凡”指人,与“具足”相连。“圣者亦”:这个“亦”字说明,不只是具足清净的人不乐于恶,圣者也是如此。从“愿汝得”的读法到“说为净”的读法,只存在于某些注疏书中。“此为彼”:这里“彼”字是动词,所以说“应为”。“指示”:限定五种殊胜而作指示。“我的老师所告知的话语,此时正是说此语的时候。”这是文句的连接。巴利
258. ‘‘Tassa soṇassā’’ti iminā paṭibhātu tanti ettha ‘‘ta’’ntipadaṃ sāmyatthe upayogavacananti dasseti. Tanti tava. Aṭṭhakavaggikānīti aṭṭhapamāṇo, aṭṭhasamūho vā vaggo etesanti aṭṭhakavaggikāni. Kāmasuttādīni (su. ni. 772 ādayo) soḷasa suttāni. Yoti puggalo, samannāgatoti sambandho. Ariyopīti pisaddo na kevalaṃ sucisamannāgatoyeva pāpe na ramati, atha kho ariyopīti dasseti. ‘‘Paṭibhātu ta’’nti pāṭhato yāva ‘‘sucīti vutta’’nti pāṭhā kesuciyeva aṭṭhakathāpotthakesu atthi. Ayaṃ khvassāti ettha assasaddo ākhyātoti āha ‘‘bhaveyyā’’ti. Paridassesīti pañca varāni paricchinditvā dassesi. Yaṃ vacanaṃ me upajjhāyo jānāpeti, tassa vacanassa ayaṃ kālo bhaveyyāti yojanā.
259 259.“持律者第五”这里,有人把“以老师为第五”当作它的意思,为了否定这种理解,就说“以诵导师为第五”。“鞋袋”是指放鞋的地方,也就是袋子。羊皮和山羊皮没有所谓不允许的。但兽皮有些可以用,有些不能用。为了分别说明这一点,就说“兽皮”等。“唯这些”是指仅这六种,即母鹿等。“然于其余”是指除这六种兽之外的其余兽类。它们的皮不能用,这是文句的关联。巴利
259.Vinayadharapañcamenāti ettha upajjhāyapañcamenāti atthaṃ paṭikkhipanto āha ‘‘anussāvanācariyapañcamenā’’ti. Upāhanakosakoti upāhanāya pakkhipanokāso kosako. Eḷakacammaajacammesu akappiyaṃ nāma natthi. Migacamme pana kiñci vaṭṭati, na kiñci vaṭṭati . Taṃ vibhajitvā dassento āha ‘‘migacamme’’tiādi. Etesaṃyevāti eṇimigādīnaṃ channameva. Aññesaṃ panāti chahi migehi avasesānaṃ pana. Tesaṃ cammaṃ na vaṭṭatīti sambandho.
偈颂里说,猴子、黑狮、萨罗婆鹿、芭蕉鹿,以及某些猛兽,这些,这就是文句的连接关系。这些,指的就是猴子等。巴利
Gāthāyaṃ makkaṭo ca kāḷasīho ca sarabho ca kadalimigo ca keci ye vāḷamigā atthi, te cāti yojanā. Tesanti makkaṭādīnaṃ.
这里“于彼”是指偈颂里说的,或者指猕猴等。“狮、虎、熊、豹”这个说法,是在显示猛兽的样子。或者只是说这些就是猛兽,所以说“并非只是”等等。“这些的”就是指狮、虎、熊、豹的。“皮既不适用”是连接关系。“那些”是指六种鹿等。“它们”是指六种鹿等。因为确实,所有这些猛兽的皮都不适用,这是句义组合。“拿来或没给”是指拿来后放在手里或脚边却没给。“不进入计数”这个说法,显示的是“进入计数”即“可以计入数量”的意思。“已决意”就是已经决定。“当……时”就是在某个时候。“彼”是从时间上来说。巴利
Tatthāti gāthāya, makkaṭādīsu vā. ‘‘Sīhabyagghaacchataracchā’’ti iminā vāḷamigānaṃ sarūpaṃ dasseti. Ettakāyeva vāḷamigāti āha ‘‘na kevala’’ntiādi. Etesaṃyevāti sīhabyagghaacchataracchānameva. Na cammaṃ na vaṭṭatīti sambandho. Yesanti channaṃ eṇimigādīnaṃ. Teti cha eṇimigādike. Hi saccaṃ sabbesaṃ etesaṃ vāḷamigānaṃ cammaṃ na vaṭṭatīti yojanā. Āharitvā vā na dinnanti āharitvā vā hatthe vā pādamūle vā ṭhapetvā na dinnaṃ. ‘‘Gaṇanaṃ na upetī’’ti iminā gaṇanaṃ upagacchatīti gaṇanūpaganti atthaṃ dasseti. Adhiṭṭhitañcāti adhiṭṭhitaṃ pana. Yadāti yasmiṃ kāle. Tatoti kālato.
1 2 3 4 5 6 7 8 9