布萨犍度·第68节 允许集会等事的讨论
波逸提等连结·大品连结 · 129 段
布萨犍度巴利
2. Uposathakkhandhakaṃ
第68节 允许集会等事的讨论巴利
68. Sannipātānujānanādikathā
132 132. 在《布萨犍度》中,“渡口”是指人们渡越、进入的地方,也就是水的渡口;像渡口一样,所以叫渡口。“得”是指见解,所以说“渡口称为得”。因为见解是许多持见解者进入的地方,所以名为渡口。“其他”是指不同于佛教见解的。“这些”是指那些游方者的。“从此”是指从这佛教见解。“此(yaṃ)”是指某一法类。“他们”是指外道游方者。“他们得”这里“彼”这个词是指人的范围,所以说“那些人”。“哑猪”这里,因为身体粗大的猪连声音都没有,所以叫哑猪,说为“粗身猪”。巴利
132. Uposathakkhandhake taranti otaranti etthāti titthaṃ, udakatitthaṃ, titthaṃ viyāti titthaṃ, laddhīti āha ‘‘titthaṃ vuccati laddhī’’ti. Laddhi hi bahūnaṃ laddhikānaṃ otaraṇaṭṭhānattā titthaṃ nāma. Aññanti sāsanikaladdhito aññaṃ. Etesanti paribbājakānaṃ. Itoti imasmā sāsanikaladdhito. Yanti yaṃ dhammajātaṃ. Tesanti aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ. Te labhantīti ettha tasaddo manussavisayoti āha ‘‘te manussā’’ti. Mūgasūkarāti ettha thūlasarīrassa sūkarassa saddamattassāpi abhāvato mūgasūkaro nāmāti āha ‘‘thūlasarīrasūkarā’’ti.
135 “彼”是指比丘。“彼”是指故意妄语。“什么”是指什么罪。“恶作”:如果怀疑“这是句的恶作业”,就会说“恶作罪”。不过,这个恶作罪并不是以妄语的特相来成立的,这是连接解释。那么是以什么成立的呢?回答说“是以世尊的言语而成立”。“以言语”,就是依“故意妄语,得什么罪?得恶作”这句话。“非所作生起”:因为未行应公开宣说之罪而不作为,所以叫非所作生起。巴利
135.Assāti bhikkhuno. Soti sampajānamusāvādo. Kinti kiṃ āpatti. Dukkaṭanti padassa dukkaṭaṃ kammanti āsaṅkā bhaveyyāti āha ‘‘dukkaṭāpattī’’ti. Sā ca kho dukkaṭāpatti musāvādalakkhaṇena na hotīti yojanā. Kena hotīti āha ‘‘bhagavato pana vacanenā’’ti. Vacanenāti ca ‘‘sampajānamusāvāde kiṃ hoti? Dukkaṭaṃ hotī’’ti (mahāva. 135) vacanena. Akiriyasamuṭṭhānāti āvi kattabbāya āpattiyā akaraṇena akiriyasamuṭṭhānā.
“以人”就是指以人。“以语”就是指以言语。因为“ya”这个音被省略了。“声”就是声音。“他”就是其他人。“语生”就是从言语生起的。这里的意思是:比丘不跟任何站在近处的人用言语交谈,而是针对站在远处的其他人,发出大声的声音,却不说出具体的话,这样也还是犯语生罪。巴利
Manujenāti manussena. Vācāti vācāya. Yakārassa hi lopo. Giranti saddaṃ. Pareti aññe puggale. Vācasikanti vācāto samuṭṭhitaṃ. Ayaṃ panettha yojanā – bhikkhu kenaci āsanne ṭhitena manujena vācāya anālapanto hoti, pare dūre ṭhite puggale sandhāya giraṃ mahāsaddaṃ no ca bhaṇeyya, evampi vācasikameva āpajjeyyāti.
这里“障碍”一词,因为带的是表示“做”这个意思的ṇika后缀,所以注释者说“作障碍者”。用“为了什么”这句话,是在说明“为何”一词中用的是第四格,表示目的;其实表原因也说得通。“一切处”是指在“为证得第二禅那”等一切地方。“如是”等是总结语。“从略说”是指从“尊者们,请僧团听我说”等略说。“从广说”是指从“巴帝摩卡,此为初”等广说。巴利
Antarāyikoti ettha karotyatthe ṇikapaccayoti āha ‘‘antarāyakaro’’ti. ‘‘Kimatthāyā’’ti iminā kissāti ettha tadatthe catutthīti dasseti, hetvatthopi yujjateva. Sabbatthāti sabbesu ‘‘dutiyassa jhānassa adhigamāyā’’tiādīsu. Itītiādi nigamanaṃ. Uddesato cāti ‘‘suṇātu me bhante saṅgho’’tiādiuddesato ca. Niddesato cāti ‘‘pātimokkhanti ādimeta’’ntiādiniddesato ca.
136 在这里,“日日”这个词,是因为ṇika后缀表示“分别”的意思,所以注释者说“日复一日”。至于“第三和第七半月”,是指一个季节的八个半月中,第三和第七个半月。“从言说”这个词,是“适合”这个词的说明理由。“于如是因缘”是指在被称为“变异行”的因缘上。“应随行”是指应当随顺认可。“从言说亦”中的“亦”字,把前面说明理由的意思合并在一起。“此”是指“在任何第十四日或第十五日诵说都适合”这句话。巴利
136.Devasikanti ettha ṇikapaccayo vicchatthe hotīti āha ‘‘divase divase’’ti. Tatiye ca sattame ca pakkheti ekassa utuno aṭṭhasu pakkhesu tatiye ca sattame ca pakkhe. ‘‘Vacanato’’ti padaṃ ‘‘vaṭṭatī’’ti pade ñāpakahetu. Tathārūpe paccayeti tathārūpe vikaticārittasaṅkhāte paccaye. Anuvattitabbanti anumatiṃ vattitabbaṃ. Vacanatopīti pisaddo pubbe ñāpakahetuṃ sampiṇḍeti. Etanti ‘‘yasmiṃ tasmiṃ cātuddase vā pannarase vā uddisituṃ vaṭṭatī’’ti vacanaṃ.
71. 关于允许结界范围的讨论巴利
71. Sīmānujānanakathā
138 138.“应当说明相”就是应当说明诸相。因为“ni”这个音变成了“ā”这个形态。“作了相”:意思是“这座山成了相”,这样连接理解。“这个规则也一样”这句话,指出了这样的意思:“在东边,什么是相?尊者,是石头,这块石头就是相。”这个规则在其余各处也一样。不过,在森林和水的地方,应当说“这是森林,这是水”;在河流,应当说“这是河”。“但在这里”:是指在北边这个副方向上。“hi”是显示结果的词。这里“在彼处”,是指在“应宣说相”这一句中。“界圆”,是指界为圆形。“以连结”,是指前相与后相连结。通过这句话,指出不能以间隔等方式宣说相,因为相与相之间没有连结。他们说:在前相与后相有连结的情况下,今天说明一个相,明天说明一个相,这样即使在不同时间说明相,也可以作结定界的羯磨。巴利
138.Nimittā kittetabbāti nimittāni kittetabbāni. Nikārassa hi ākāro. Nimittaṃ katoti eso pabbato nimittaṃ katoti yojanā. Eseva nayo paratopi. ‘‘Eseva nayo’’ti iminā ‘‘puratthimāya disāya kiṃ nimittaṃ? Pāsāṇo bhante, eso pāsāṇo nimitta’’nti atthaṃ atidisati. Eseva nayo sesesupi. Kevalaṃ pana vanaudakesu ‘‘etaṃ vanaṃ, etaṃ udaka’’nti vattabbaṃ. Nadiyaṃ ‘‘esā nadī’’ti vattabbā. Ettha panāti etissaṃ uttarāyaṃ anudisāyaṃ pana. Hīti phalajotako. Tatthāti ‘‘nimittā kittetabbā’’ti vacane. Sīmamaṇḍalanti sīmabimbaṃ. Sambandhantenāti purimanimittena pacchimanimittaṃ sambandhantena. Iminā ekantarikādivasena nimittakittanaṃ na vaṭṭati nimittenapi nimittānaṃ sambandhābhāvatoti dasseti. Purimanimittena pacchimanimittassa sambandhe sati ajja ekaṃ nimittaṃ kittetvā sve ekaṃ nimittaṃ kittetvāti evaṃ kālantarepi nimittaṃ kittetvā sammanituṃ vaṭṭatīti vadanti.
这里,“山”是指岩块,某个地方有这种岩块,所以叫山。因为沙堆和纯土山很相似,所以才说“沙堆不算”。“其他的”是指沙堆以外的另外三种山。“像象一样大”是指七肘半那么大的象的尺寸。“在四方”是指寺院的四个方向。“以四或三”这里,“或”字表示还应该包括比这更多的数目。“以一种相”是句法连接说明。“从此”是指从山的相状。“因此”是因为只用一种相不算。“那”是指那座山。“因此”是因为只提到了一种相。有山,那座山,这样连接起来理解。“内”是指山的内部。巴利
Pabbatoti ettha pabbaṃ vuccati phaḷu, taṃ etasmiṃ atthīti pabbato. Vālikarāsissa suddhapaṃsupabbatapasaṅgattā vuttaṃ ‘‘vālikarāsi pana na vaṭṭatī’’ti. Itaropīti vālikarāsito aññopi tividho pabbato. Hatthippamāṇatoti aḍḍhaṭṭhamaratanahatthipamāṇato. Catūsu disāsūti vihārassa catūsu disāsu. Catūhi vā tīhi vāti ettha vāsaddena tato adhikānipi gahetabbāni. Ekena vā nimittenāti yojanā. Itoti pabbatanimittato. Tasmāti yasmā ekena nimittena na vaṭṭati, tasmā. Tanti pabbataṃ. Tasmāti ekasseva nimittassa kittitattā. Yo pabbato atthi, taṃ pabbatanti yojanā. Antoti pabbatassa anto.
这里“或三分之一”中的“或”字,既可以指第一部分,也可以指某一部分。“它的”就是指那么大的那块地方。接着说明:从三分之一起,把剩下的整座山都包括在内来认定结界,所以说“如果……”等等。巴利
Tatiyabhāgaṃ vāti ettha vāsaddena paṭhamabhāgopi ekadesopi gahetabbo. Tassāti tattakassa padesassa. Tatiyabhāgādito aparaṃ sabbapabbataṃ antokatvā sammataṃ dassento āha ‘‘sace’’tiādi.
关于岩石相,应当这样理解决断,这是文句的连接。“岩石”的意思是:以坚硬的状态而凝结。铁球也归入岩石这一类,因为它与岩石相似。这里“铁球”一词中的“pi”字,也把铜、青铜、圆铁、金、银等包含在内。“任何一种”是指在石头、珊瑚、宝石等当中的任何一种。三十二钵罗球团的量,应当从形状上来把握,不是按称重计数的方式。“较小的岩石”,这是连接。应当这样连接:“或是卧岩石,或是立岩石”——因为在后一句中,“ta”这个词是不定指示词;而在“岩石类”这个地方,“eva”这个字显示的意思是“不是山类”。“大卧岩石”是指长、宽、高都大的卧岩石,就像帝释天神的般杜咖巴喇卧岩石那样。“彼”就是指卧岩石。“不允许”就是不允许宣说。“实”是显示已经得到过失。“彼”就是指卧岩石。“从界”就是从界。“寺院”不只是相,寺院也是。连接关系是:卧岩石不应宣说。“宣说”在这里应当与“卧岩石”连接。巴利
Pāsāṇanimitte evaṃ vinicchayo veditabboti yojanā. Pasati ghanabhāvena bandhatīti pāsāṇo. Ayaguḷopi pāsāṇasaṅkhameva gacchati tena tassa sadisattā. Ayaguḷopīti ettha pisaddena tambakaṃsavaṭṭalohasuvaṇṇarajatādayopi saṅgaṇhāti. Yo kocīti silāpavāḷamaṇiādīsu yo koci. Dvattiṃsapalaguḷapiṇḍaparimāṇatā saṇṭhānato gahetabbā, na tulitvā gaṇanavasena. Khuddakataro pāsāṇoti yojanā. Yo piṭṭhipāsāṇo vā yo uṭṭhitapāsāṇo vāti yojanā kātabbā – uttaravākye tasaddassa aniyamaniddesavacanattā ‘‘pāsāṇasaṅkhaṃyevā’’ti ettha evakārena ‘‘na pabbatasaṅkha’’nti atthaṃ dasseti. Mahato piṭṭhipāsāṇassāti āyāmavitthārubbedhato mahantassa piṭṭhipāsāṇassa sakkassa paṇḍukambalapiṭṭhipāsāṇassa viya. Tanti piṭṭhipāsāṇaṃ. Na vaṭṭatīti kittetuṃ na vaṭṭati. Hīti laddhadosajotako. Tanti piṭṭhipāsāṇaṃ. Sīmāyāti sīmato. Vihāropīti na kevalaṃ nimittameva, vihāropi. Piṭṭhipāsāṇo na kittetabboti sambandho. Kittetvāti ettha ‘‘piṭṭhipāsāṇa’’nti yojetabbaṃ.
关于森林相,应当这样理解判定,这是句子的连接方式。被孔雀、杜鹃等众生所亲近、所依止的,叫做森林;或者众生在那里亲近、聚集,所以叫森林。树皮本身就是心材的,叫树皮心材类,比如棕榈树、椰子树等。用“等”字还包括竹子之类。心材在里面的,叫内心材类,比如沙咖树、沙罗树等。用“等”字还包括卡迪拉树之类。与内心材相杂的,就是与有内心材的树木混杂在一起的。这里说的“树的森林”,应当从部分与整体的关系来理解。由此说明,在“草森林、树森林”这个说法里,无论是“草的森林”还是“树的森林”,意思都说得通。草本身即是森林,树本身即是森林,此义亦成立。四棵或五棵树,叫四五棵树;在这里以这个数量为标准,所以叫四五棵树大小的森林;从那里,就是从四五棵树大小的森林那里。一部分,就是森林的一部分。森林中央,就是森林的正中间;或者意思是森林的上方。因为寺院确实是建在树木之间的。一部分,就是森林的一部分。在那里,就是在森林中。“立森林”这个词,在“宣说”这个词里是还没有说出的宾语;在“不应宣说”这个词里则是已经说出的宾语。巴利
Vananimitte evaṃ vinicchayo veditabboti yojanā. Vaniyati mayūrakokilādīhi sattehi sambhajiyatīti vanaṃ, vananti sambhajanti etthāti vā vanaṃ. Taco eva sāro etesanti tacasāro, tālanāḷikerādayo. Ādisaddena veṇuādayo saṅgaṇhāti. Anto sāro etesanti antosārā, sākasālādayo. Ādisaddena khadirādayo saṅgaṇhāti. Antosāramissakānanti antosārehi rukkhehi missakānaṃ. Rukkhānaṃ vananti ettha avayavaavayavibhāvena sambandho veditabbo. Iminā tiṇavanaṃ rukkhavananti ettha ‘‘tiṇānaṃ vana’’nti vā ‘‘rukkhānaṃ vana’’nti vā atthaṃ dasseti. Tiṇameva vanaṃ, rukkhoyeva vananti atthopi yujjateva. Cattāro vā pañca vā rukkhāti catupañcarukkhā, te mattaṃ pamāṇametthāti catupañcarukkhamattaṃ vanaṃ, tatoti catupañcarukkhamattato. Ekadesanti vanassa ekadesaṃ. Vanamajjheti vanassa vemajjhe, vanassūparīti attho. Rukkhantaresu eva hi vihāraṃ karonti. Ekadesanti vanassa ekadesaṃ. Tatthāti vane. ‘‘Ṭhitavana’’nti padaṃ ‘‘kittetvā’’ti pade avuttakammaṃ, ‘‘na kittetabba’’nti pade vuttakammaṃ.
关于树的相,应当这样理解判断,这是文句的连接方式。被想要果实等的人围护、守护,所以叫树;或者因为在地上生长,所以叫树。说“活着的”,是按照世间通行的说法,指根、芽等绿色部分,也就是被称为活着的。说“周围”,是从宽广的程度来说。说“与针杆等量”,是指像书写用的针那样,以竹竿为量度。那根竹子应当看作小指的大小。说“从彼”,是从那棵高八指、与针杆等量的树来说。说“在竹、芦苇、瓶等中”,竹和芦苇和瓶,合起来就是竹芦苇瓶;它们作为开头,还包括碗等,所以叫竹芦苇瓶等;在这些当中,就是在这些里面。说“从彼”,是从竹等当中。说“在那时刻”,就是在那个相出现的时刻。说“没有根据”,就是没有量度。说“此”,是指新根新枝的生长。说“可以说”,就是允许用通名或用别名来说。由此也显示,在山等当中,也允许用“山”这个通名来说,或者用“弯山”“韦布喇山”等别名来说。巴利
Rukkhanimitte evaṃ vinicchayo veditabboti yojanā. Rukkhiyati phalādikāmehi saṃvariyati rakkhiyatīti rukkho, mahiyaṃ ruhatīti vā rukkho. Jīvamānakoti lokavohāravasena mūlaṅkurādiharitasaṅkhātajīvamānako . Pariṇāhatoti visālabhāvato. Sūcidaṇḍakapamāṇoti sūciyā lekhaniyā daṇḍabhūtaveḷupamāṇo. So veḷu kaniṭṭhaṅgulipamāṇoti daṭṭhabbo. Tatoti aṭṭhaṅgulubbedhasūcidaṇḍakapamāṇapariṇāharukkhato. Vaṃsanaḷakasarāvādīsūti vaṃso ca naḷako ca sarāvo ca vaṃsanaḷakasarāvā, te ādayo yesaṃ kapālādīnanti vaṃsanaḷakasarāvādayo, tesu. Tatoti vaṃsādito. Taṃkhaṇampīti tasmiṃ nimittakkhaṇepi. Akāraṇanti apamāṇaṃ. Etanti navamūlasākhāniggamanaṃ. Vattuṃ vaṭṭatīti sāmaññanāmenapi visesanāmenapi vattuṃ vaṭṭati. Iminā pabbatādīsupi ‘‘pabbato’’ti sāmaññanāmenapi ‘‘vaṅkapabbato vepullapabbato’’ti visesanāmenapi vattuṃ vaṭṭatīti dasseti.
关于道相,应当这样理解抉择,这是句子的连接方式。道,是行路的人所走的,或者迷路的人所寻找的,所以叫“道”。凡是能够穿过两三个村子的步行道或车道,那样的步行道或车道就是合适的,这是句子的连接方式。“已经出发”就是已经离开。如果步行道是向下倾斜低陷的,那就不合适,这是句子的连接方式。“不可用”就是不能受用。“能产生行走”所以叫“小腿”,指膝盖和脚踝之间的部位。“带着财物和商品一起走”所以叫“商队”,靠小腿行走的商队就是步行商队。“能承载”就是能担负重物,所以叫“车”,靠车行走的商队就是车商队。步行商队和车商队合在一起,就叫步行车商队,这是就它们而言的。“确实”就是真实,或者表示原因。“这个”指的是这个相。巴利
Magganimitte evaṃ vinicchayo veditabboti yojanā. Maggiyati pathikehi, maggamūḷhehi vā anvesiyatīti maggo. Yo yādiso jaṅghamaggo vā sakaṭamaggo vā vinivijjhitvā dve tīṇi gāmantarāni gacchati, so tādiso jaṅghamaggo vā sakaṭamaggo vā vaṭṭatīti yojanā. Ukkamitvāti pakkamitvā. Yo jaṅghamaggo otarati, so na vaṭṭatīti yojanā. Avaḷañjāti aparibhogā. Gamanaṃ janetīti jaṅgho. Jaṇṇugopphakānaṃ majjhapadeso. Saha atthena paṇiyadhanenāti sattho, jaṅghena vicaranto sattho jaṅghasattho. Sakati samattheti bhāraṃ vahitunti sakaṭo, tena vicaranto sattho sakaṭasattho. Jaṅghasattho ca sakaṭasattho ca jaṅghasakaṭasatthā, tehi. Hīti saccaṃ, yasmā vā. Etanti nimittaṃ.
“角”是指精舍的角落。“然而已去的道”则是句子的连接方式。“在另一侧”是指绕着精舍行走的四条道路的另一侧。“在十种名称中”是指在《念处注》等中出现的“道、径、路、小径”等,以及在《阿毗达那》等中出现的“道、径、路、途”等十种道的名称之中。“以任何一种名称”是为了说明:即使在关于山等的众多名称中,如“山、岳、岩、峰、石、不动、石堆、山顶、地持”等,用任何一种名称来称呼都是可以的。巴利
Koṇanti vihārakoṇaṃ. Gataṃ pana magganti yojanā. Parabhāgeti vihāraṃ parikkhipitvā gacchantehi catūhi maggehi parabhāge. Dasasu nāmesūti satipaṭṭhānaṭṭhakathādīsu āgatesu ‘‘maggo pantho patho pajjo’’tiādīsu, abhidhānādīsu (dī. ni. aṭṭha. 2.373; ma. ni. aṭṭha. 1.106) ca āgatesu ‘‘maggo pantho patho addhā’’tiādīsu dasasu magganāmesu. Yena kenaci nāmenāti iminā pabbatādīsupi ‘‘pabbato giri selo addi nago acalo siluccayo sikharī bhūdharo’’tiādīsu anekesu nāmesu yena kenaci nāmena kittetuṃ vaṭṭatīti dasseti.
关于蚁塔的相,应当知道有这样的判定,这是句子的连接。被白蚁吐出而成,所以叫蚁塔;或者,蚁塔吐出了蜥蜴、壁虎等众生,所以叫蚁塔。当日生成的,就是在宣说该相的那一天生成的。从那里,就是从八指高、牛角那么大的蚁塔。巴利
Vammikanimitte evaṃ vinicchayo veditabboti yojanā. Upacikāhi vamiyati, sarabūgharagolikādayo satte vamatīti vā vammiko. Taṃdivasajātoti tasmiṃ nimittakittitadivase jāto. Tatoti aṭṭhaṅgulubbedhagovisāṇapamāṇavammīkato.
关于河相,应当这样理解抉择:所谓“河”,是因为它发出声响、不断流动,或者是因为发出声响而奔流向前。“其”指的是河,“流”是连接关系。“每隔半月”等说法,表明在半个月里下雨三次、一个月里下雨六次。“当水退去时”是连接关系。“如是”这个词,是指上面所说的“每隔半月”等含义。“三轮”是指下面的膝轮、上面的脐轮,合起来就是三轮。“无论何处”是指渡口或非渡口。“被水浸湿”是连接关系,意思是“被浸透”。这条河不仅仅存在于相中,也存在于渡河等情况中,所以说“比丘尼”等,这句话应当和“在渡河等中也是”连接起来理解。巴利
Nadīnimitte evaṃ vinicchayo veditabboti yojanā. Nadati sandatīti nadī, nadanto eti gacchatīti vā nadī. Yassāti nadiyā, sotanti sambandho. ‘‘Anvaddhamāsa’’ntiādinā ekapakkhe tikkhattuṃ ekamāse chakkhattuṃ vassantabhāvaṃ dīpeti. Vigatamatte satīti sambandho. ‘‘Īdise’’ti iminā ‘‘anvaddhamāsa’’ntiādiatthaṃ atidisati. Timaṇḍalanti heṭṭhā jāṇumaṇḍalaṃ, upari nābhimaṇḍalanti timaṇḍalaṃ. Yattha katthacīti titthe vā atitthe vā. Udakena temiyatīti yojanā, tintiyatīti attho. Na kevalaṃ nimitteyeva ayaṃ nadī hoti, atha kho nadīpāragamanādikepīti āha ‘‘bhikkhuniyā’’tiādi. Idaṃ ‘‘nadīpāragamanepī’’ti padeneva sambandhitabbaṃ.
凡“然而凡”说的是河。“已去”是连接关系。“彼”指那条河。“说”指圣典原文。“树足”指树根底下。“水覆盖障碍物之后仍然流动”是连接关系。“如”表示方式。“不流动”是连接关系。巴利
Yā panāti nadī pana, gatāti yojanā. Tanti nadiṃ. Vatinti pāḷiṃ. Rukkhapādeti rukkhassa mūle. Udakañca āvaraṇaṃ ajjhottharitvā pavattatiyevāti yojanā. Yathāti yenākārena. Apavattamānā hotīti sambandho.
在干旱时节,就是指像夏天那样的干旱时期。用“因为没有水”这句话,排除了“因为被遮蔽”这个修饰语。“彼”是指水渠。“成就而一直流动”是句子的关联。不能用来作相,是因为它被人移走了,而且它自己也不会过来,所以不能用。“然而凡”是指水渠。“根”是指最初的时候。“过一段时间变成河”是句子的关联。“彼”是指水渠。巴利
Dubbuṭṭhikāleti gimhasadise dubbuṭṭhikāle. ‘‘Nirudakabhāvenā’’ti iminā ‘‘āvaraṇabhāvenā’’ti visesanaṃ nivatteti. Sāti udakamātikā. Sampādentī hutvā niccaṃ pavattatīti yojanā. Nimittaṃ kātuṃ na vaṭṭatīti manussehi nīhaṭattā, sayañca agamanattā na vaṭṭati. Yā panāti udakamātikā pana. Mūleti paṭhamakāle. Kālantarena nadī hotīti sambandho. Tanti udakamātikaṃ.
关于水相,应当这样理解抉择:所谓水,就是流出来、涌出来的东西。这里说的是只限于地面上的水。那个“以及”是指地面上的水以及……池……等等……存在于大海等处的、不流动的水,这样连接理解。“所掬取者”是指掬起来拿到的。“彼”是指那句话。“猪所掘之池”是指被猪掘出的池子。“就在那一刹那”是指在宣说那个相的刹那。“池”就是以小的意义称为小池。“彼”是指作相的标记。“自己做”是指自己去做。“令他人做”是指让别人去做。为何于利养界不应作?因利养界会恼害他人。为了依理显示此义,故说“同住界”等。“于此”是指在同住界中。巴利
Udakanimitte evaṃ vinicchayo veditabboti yojanā. Udati pasavatīti udakaṃ. Bhūmigatameva udakanti sambandho. Tañcāti bhūmigataudakañca. Āvāṭa…pe… samuddādīsu ṭhitaṃ apavattanakaudakanti yojanā. Ukkhepimanti ukkhipitvā gahitaṃ. Tanti vacanaṃ. Sūkarakhatāyapīti sūkarehi khatāya vāpiyāpi. Taṃkhaṇaññevāti tasmiṃ nimitte kittanakkhaṇeyeva. Āvāṭoyeva khuddakaṭṭhena āvāṭakaṃ. Tanti nimittasaññākaraṇaṃ. Kātuñcāti sayaṃ kātuñca. Kārāpetuñcāti parehi kārāpetuñca. Kasmā lābhasīmāyaṃ na vaṭṭati? Lābhasīmā hi aññesaṃ pīḷanaṃ karotīti. Iti imamatthaṃ nayato dassento āha ‘‘samānasaṃvāsakasīmā’’tiādi. Etthāti samānasaṃvāsakasīmāyaṃ.
应当知道,这里是针对八个方向而说了八种相。所谓“彼”就是结界。“或者以一种相”这句话要这样连接理解。在说明三种相的时候,要先认清这些相所在的方向,然后按照“在东边”这样的方式来宣说。在说明一百种相的时候,要先认清结界的八个方向,即使只在一个方向上,也要说出许多种相。“十字路口形”是指三条路交汇的地方呈十字路口形,意思就是叫做三角形。“四方形”就是正四方形。“十字路口形”是指四条路汇合的地方呈十字路口形。至于半月形、鼓形等,应当理解为是随着诸相所在处的形状而有的。“彼”就是结界。想要结界的人,应该在无法通行的时候结界,这是连接关系。“已结界的住处”是指结界已经在这些地方结好了,所以叫已结界;这些本身就是住处,所以叫已结界住处。“游方比丘”是指在各方向游行的比丘。“在那里”是指在那个一村之田的范围内。应派遣比丘,这是连接关系。“在一处”就是聚在一处。“其他的也”是指除了结界村田以外的其他地方。然而大莲花长老这样说,这是连接关系。“从那里”是指从那些不同的村田。“应该来”是依照恭敬见面的礼仪而说的。因此说“来或不来都可以”。说“由界内相中的人应该来”,这是就同一结界而言的。巴利
Aṭṭhadisaṃ sandhāya aṭṭha nimittāni vuttānīti daṭṭhabbaṃ. Sāti sīmā. Ekena vā nimittenāti yojanā. Tiṇṇaṃ nimittānaṃ kittane nimittānaṃ ṭhitadisaṃ sallakkhetvā ‘‘puratthimāya disāyā’’tiādinā kittetabbaṃ. Nimittānaṃ satakittane sīmāya aṭṭhadisaṃ sallakkhetvā ekissāyapi disāya bahunimittāni kittetabbāni. Siṅghāṭakasaṇṭhānāti tiṇṇaṃ maggānaṃ samāgamaṭṭhāne siṅghāṭakasaṇṭhānā, tikoṇā nāma hotīti adhippāyo. Caturassāti samacaturassā. Siṅghāṭakasaṇṭhānāti catunnaṃ maggānaṃ samodhānaṭṭhāne siṅghāṭakasaṇṭhānā. Aḍḍhacandamudiṅgādisaṇṭhānā pana nimittānaṃ ṭhitasaṇṭhānena hotīti daṭṭhabbā. Tanti sīmaṃ. Bandhitukāmehi nissañcārasamaye bandhitabbāti sambandho. Baddhasīmavihārānanti baddhā sīmā etesūti baddhasīmā, te eva vihārāti baddhasīmavihārā, tesaṃ. Disācārikabhikkhūnanti disāsu cārikabhikkhūnaṃ. Tatthāti tasmiṃ ekagāmakhette, bhikkhūnaṃ pesetabbanti sambandho. Ekajjhanti ekato. Aññānipīti sīmabandhagāmakhettato aññānipi. Mahāpadumatthero pana āhāti yojanā. Tatoti tehi nānāgāmakhettehi. Āgantabbanti sāmīcidassanavasena vuttaṃ. Tenāha ‘‘āgamanampi anāgamanampi vaṭṭatī’’ti. Ekasīmabhāvato vuttaṃ ‘‘antonimittagatehi āgantabba’’nti.
当僧众这样聚集在一起时,就应该结界,这是上下文的关系。划定边界,就是划定下边界。巴利
Evaṃ sannipatitesu santesu sīmā bandhitabbāti sambandho. Pariyantaṃ katvāti heṭṭhimapariyantaṃ katvā.
在“出家、受具足戒等”这一说法里,“出家”是就剃发和问难这件事而言的。所谓“断界”,是指像住处边缘被割开、被切断那样而现起的界,所以叫断界。“彼”指的就是断界。在“应知仪轨”这里,为了详细说明仪轨,才说了“如果……”等话。“界”指的是断界。“如”一词,要与“以某种方式而结界”连起来理解,两者是相关联的。为了说明它的量,才说了“它……”等话。“它”指的就是断界。“二十一位比丘”这句话,是就与具羯磨资格者共住的二十位比丘而说的。“由彼”就是从二十一位比丘来说的。“他们也取”这里的“也”字,是说明从一千位以下就可以取,更何况更多;如果取一千位以上,在住处边缘被割截时,也还是只叫断界。“彼”指的就是断界。巴利
Pabbajjūpasampadādīnanti ettha bhaṇḍukammāpucchanaṃ (mahāva. aṭṭha. 98; vi. saṅga. aṭṭha. 144) sandhāya pabbajjāgahaṇaṃ vuttaṃ. Khaṇḍasīmāti vihārapaccantaṃ khaṇḍitaṃ viya chinditaṃ viya pavattā sīmā khaṇḍasīmā. Tanti khaṇḍasīmaṃ. Vattaṃ jānitabbanti ettha vattaṃ vitthārento āha ‘‘sace hī’’tiādi. Sīmanti khaṇḍasīmaṃ. Yathāti yenākārena bandhiyamāneti sambandho. Tassā pamāṇaṃ dassento āha ‘‘sā’’tiādi. Sāti khaṇḍasīmā. Abbhānakamme saddhiṃ kammārahena vīsati bhikkhū sandhāya vuttaṃ ‘‘ekavīsati bhikkhū’’ti. Tatoti ekavīsatibhikkhuto. Gaṇhantīpīti ettha pisaddo sahassato oraṃ pana pagevāti dasseti. Sahassato adhikaṃ gaṇhantīpi vihārapaccante khaṇḍite khaṇḍasīmāyeva nāma. Tanti khaṇḍasīmaṃ.
这里,“于彼”是指关于断界和大界中的处所,用处格。接着,“然后”是指紧接着。“如是”是指在以这不别住羯磨语被认可时。“因为”是说明结果。“界”是指共住界。“不能”是指如果不先废除不别住,就不能废除界。“界间石”是指放在两个界之间、中间的石块。“四指量亦”中的“亦”字,是显示即使只有一指量也可以。巴利
Tatrāti khaṇḍasīmamahāsīmāsu ādhāre bhummaṃ. Athāti anantaraṃ. Evanti imāya avippavāsakammavācāya sammaniyamāne. Hīti phalajotako. Sīmanti samānasaṃvāsakasīmaṃ. Na sakkhissantīti paṭhamaṃ avippavāsaṃ asamūhanitvā sīmaṃ samūhanituṃ na sakkhissanti. Sīmantarikapāsāṇāti dvinnaṃ sīmānaṃ antare vemajjhe ṭhapitā pāsāṇā. Caturaṅgulapamāṇāpīti pisaddo ekaṅgulipamāṇāpi vaṭṭatīti dasseti.
“周围”是指断界的周围。“依次环绕”是说比丘们依次环绕断界的边缘,这里要这样联系起来理解。“由那些”是指由那些界与界之间的石头,先标出两个界的标记之后,再说明在他们想结哪个界时就可以结哪个界,为了显示这一点,所以说了“然而,如果”等话。虽然可以随自己的意愿来结,但为了说明自古以来沿用的做法,所以说了“即使如此”等话。“两者的”是指站在两个界中的两者的羯磨,这里要这样联系起来理解。“因为”表示真实,或者表示原因。巴利
Samantāti khaṇḍasīmāya samantā. Anupariyāyantehīti anukkamena khaṇḍasīmapariyāyantehi bhikkhūhīti sambandho. Tatoti tehi sīmantarikapāsāṇehi, dvinnaṃ sīmānaṃ nimittāni paṭhamaṃ kittetvā pacchā tāsu yaṃ icchanti, taṃ bandhitabbabhāvaṃ dassento āha ‘‘sace panā’’tiādi. Yathicchitaṃ bandhituṃ vaṭṭantopi porāṇāciṇṇaṃ dassetuṃ vuttaṃ ‘‘evaṃ santepī’’tiādi. Ubhinnampīti dvīsu sīmāsu ṭhitānaṃ ubhinnampi kammanti sambandho. Hīti saccaṃ, yasmā vā.
“ca”这个词是表示句子开头的。接下来要连起来理解:“这名为结界。”其中“在那里”指的是在背石等五个地方。所谓“标石不住在原处”,是就只是把标石放在背石上面这种情况说的。但如果把背石穿透,将标石埋在里面,使它不会从原位移动,他们就那样安放。这样的话,就应当认为它确实是住在原处的。“不是结界”,是因为结界以持地的水为边界而灭去,所以结界不会被破除。巴利
Casaddo vākyārambhajotako. Esā sīmā nāmāti yojanā. Tatthāti piṭṭhipāsāṇādīsu pañcasu ṭhānesu. Nimittapāsāṇā yathāṭhāne na tiṭṭhantīti piṭṭhipāsāṇassupari nimittapāsāṇaṃ ṭhapitamattaṃ sandhāya vuttaṃ. Piṭṭhipāsāṇaṃ pana vijjhitvā nimittapāsāṇaṃ tattha nikhaṇitvā yathā ṭhānā na cāventi, tathā ṭhapenti. Evaṃ sante yathāṭhāne tiṭṭhantiyevāti daṭṭhabbaṃ. Na sīmāti sīmāya pathavisandhārakaṃ udakaṃ pariyantaṃkatvā gatattā sīmā na jhāyati.
“小屋房舍”这里,“小屋”和“房舍”都是房屋的名称。房屋因为能遮挡寒冷等痛苦,能隔断,能取持各种材料,所以称为“小屋房舍”。小屋本身就是房舍,这里也一样。“没有标示墙壁”,这是针对砖木造的墙壁说的。如果是石头造的墙壁,可以作为标记,那墙壁也应该标示。“在里面”,是指在小屋房舍的墙壁以内或在其中。“在门前”,是指在小屋房舍的走廊。“在水流下滴处”,是指水流出后落下的地方。“这样认可界”,是连起来理解的意思。巴利
Kuṭigehepīti ettha kuṭīti ca gehanti ca agārasseva nāmaṃ. Agārañhi sītādidukkhassa kuṭanaṭṭhena chindanaṭṭhena ca nānādabbasambhārassa gahaṇaṭṭhena ca kuṭigehanti vuccati. Kuṭi eva gehaṃ kuṭigehaṃ, tasmimpi. Bhittiṃ akittetvāti idaṃ iṭṭhakadārumayaṃ bhittiṃ sandhāya vuttaṃ. Sace silāmayā bhitti nimittūpagā bhaveyya, bhittipi kittetabbā. Anto karitvāti kuṭigehassa bhittiyā vā anto katvā. Pamukheti kuṭigehassa ālinde. Nibbodakapatanaṭṭhāneti niggalitvā udakassa patanaṭṭhāne. Evaṃ sammatāya sīmāyāti yojanā.
“不标示墙壁”这句话,应当按前面同样的方式来理解。“内部”是指洞穴内部,或者墙壁内部。“于空间”是指二十一位比丘所在的空间。“如是”是指以这种方式被认可时。“内部”是指墙壁之内。巴利
‘‘Kuṭṭaṃ akittetvā’’ti idaṃ purimanayeneva veditabbaṃ. Antoti leṇassa, kuṭṭassa vā anto. Okāseti ekavīsatiyā bhikkhūnaṃ okāse. Evanti iminākārena sammaniyamāne. Antoti bhittiyā anto.
“下方不下降”是指:从下方的虚空表面不降下来。有人会问:难道不能顺着柱子降下来吗?为什么说不下降呢?应当知道:因为柱子上方没有能容纳二十一位比丘的空间。为了说明下方可以下降的情形,所以接着说“然而如果……”等。“横梁”是指横架在柱子上方的某种树木。“起立”是指从地面竖起来。“以横梁树木”是指以被称为横梁的树木来说。“一连结”这句话是在说明:不只是与横梁树木有连结,四方四面墙壁彼此之间也有连结。“下方也下降”是就墙壁上方有足够容纳二十一位比丘的空间而说的。“如果柱顶……有”这句话说明:以许多柱子建成的楼阁,如果在每一根柱顶都有容纳二十一位比丘的空间,那么下方也能下降。“在楔等”是指在象牙钉等物上。用“等”字把墙楔之类也包括进来。“墙壁与”是指砖造和木造的墙壁。如果墙壁和柱子是石造的,也应当说明。“附在墙壁上”是指附着在墙壁上,或者指墙壁上的附着处。“下方楼阁的”与“站立”这个词相连。也可以理解为“下方楼阁的柱子”。为了说明从下方所认定的界向上方上升的情形,所以说“然而如果……”等。“在没有水落下的地方”是指屋顶边缘。巴利
Heṭṭhā na otaratīti heṭṭhā ākāsatalattā na otarati. Nanu thambhe anusāritvā otaraṇo bhaveyya, kasmā na otaratīti? Thambhānamupari ekavīsatiyā bhikkhūnaṃ okāsābhāvatoti daṭṭhabbaṃ. Heṭṭhā otaraṇākāraṃ dassento āha ‘‘sace panā’’tiādi. Tulānanti thambhānamupari tiriyavasena ṭhitānaṃ rukkhavisesānaṃ. Uṭṭhahitvāti bhūmito uṭṭhahitvā. Tulārukkhehīti tulāsaṅkhātehi rukkhehi. ‘‘Ekasambandho’’ti iminā na kevalaṃ tulārukkheheva ekasambandho, catūsu disāsu catunnaṃ bhittīnaṃ aññamaññampi sambandhoti dasseti. Heṭṭhāpi otaratīti bhittīnamupari ekavīsatiyā bhikkhūnaṃ okāsapahonakattā vuttaṃ. Sace thambhamatthake…pe… hotīti iminā bahūhi thambhehi katapāsādassa ekekasmiṃ thambhamatthake ekavīsatiyā bhikkhūnaṃ okāse sati heṭṭhā otaratīti dasseti. Niyyūhakādīsūti nāgadantakādīsu. Ādisaddena bhittikhilādayo saṅgaṇhāti. Bhitti cāti iṭṭhakadārumayā bhitti ca. Sace silāmayā bhitti ca thambhā ca honti, kittetabbā. Bhittilaggeti bhittīsu lagge, bhittīnaṃ vā laggaṭṭhāne. Heṭṭhāpāsādassāti heṭṭhāpāsāde ‘‘ṭhita’’iti pade sambandho. Heṭṭhāpāsādassa vā thambhānanti yojanā. Heṭṭhā sammatāya sīmāya upari ārohanākāraṃ dassento āha ‘‘sace panā’’tiādi. Nibbodakapatanaṭṭhāneti chadanakoṭiyaṃ.
这里说的“那里”,就是指那个地面。“像在背石上结界一样来结”,应当这样连接理解。所谓“以那同一个限定”,就是用那同一个地面的限定。关于“在棕榈根山等处”这一句:这里说的棕榈根,是指下面很大、逐渐变细的形状;跟它相似的山,也叫棕榈根山。所谓“伞盖形状”,就是顶棚的形状。也有向四个方向伸出枝条的树的形状,或者矮树的形状。应当这样连接理解:就像山是伞盖形状那样,也有的是鼓形,或者小鼓形。其中,鼓是中间粗,根部和两端细;小鼓是中间细,根部和顶端粗。它们的形状就是鼓形或小鼓形。所谓“下方或”,是指鼓形山的下方。所谓“中间或”,是指小鼓形山的中间。所谓“两峰”,就是两个山顶。所谓“峰间”,就是山峰与山峰之间的地方。所谓“堆砌或”,就是用砖石堆砌起来。所谓“填满或”,就是用土和沙填满。巴利
Tatthāti tasmiṃ tale. Piṭṭhipāsāṇe sīmaṃ bandhanti viya bandhantīti yojanā. Teneva paricchedenāti teneva talaparicchedena. Tālamūlapabbatepīti ettha tālamūlaṃ nāma heṭṭhā mahantaṃ hutvā anupubbena tanukaṃ hoti, tena sadise pabbatepi. Vitānasaṇṭhānoti ullocassa saṇṭhāno. Catūsu disāsu niggatasākharukkhasaṇṭhāno vā khujjarukkhasaṇṭhāno vā hoti. Yathā pabbato vitānasaṇṭhāno hoti, evaṃ mudiṅgasaṇṭhāno vā hoti paṇavasaṇṭhāno vāti yojanā. Tattha mudiṅgo majjhe thūlo hoti, mūle ca ante ca tanuko. Paṇavo majjhe tanuko hoti, mūle ca agge ca thūlo. Tesaṃ saṇṭhāno mudiṅgasaṇṭhāno vā paṇavasaṇṭhāno vā. Heṭṭhā vāti mudiṅgasaṇṭhānassa pabbatassa heṭṭhā vā. Majjhe vāti paṇavasaṇṭhānassa majjhe vā. Dve kūṭānīti dve sikharāni. Kūṭantaranti kūṭānaṃ majjhaṃ. Cinitvā vāti iṭṭhakasilāhi cinitvā vā. Pūretvā vāti paṃsuvālikāhi pūretvā vā.
像蛇头一样,意思是说像蛇的头,也就是矮山。虚空崖,是指没有墙壁围起来、叫做虚空的崖壁。界量,是指连同里面的洞穴一起算作界的范围。顶边,是指叫做顶的边际。不过,如果山的下方有内洞穴,这是要连接起来理解的。上方的,是指在内洞穴上方的那部分。外侧,是从外面来说。它的,要连接为:山的外面。内侧,是从里面来说。有洞穴,也是要连接起来理解的。多大算大,回答说:超出界的限定而存在的。多大算小,回答说:在一切最后的界范围内。那是指小洞穴。极小,因为不具备一切最后界的范围,所以是极小。从那里,是从上方界来说。外,是指界外。如果为界量,界就存在,这句话显示的是:如果不是界的范围,界就不成立。巴利
Sappaphaṇasadisoti sappassa phaṇena sadiso, khujjo pabbatoti attho. Ākāsapabbhāranti bhittiyā aparikkhittaṃ ākāsasaṅkhātaṃ pabbhāraṃ. Sīmappamāṇoti saddhiṃ antosusirena sīmappamāṇo. Aggakoṭinti aggasaṅkhātaṃ koṭiṃ. Sace pana pabbatassa heṭṭhā antoleṇaṃ hotīti sambandho. Uparimassāti antoleṇassa upari ṭhitassa. Pāratoti bāhirato. Assāti pabbatassa bahīti sambandho. Oratoti antato. Leṇaṃ hotīti sambandho. Kittakaṃ mahantanti āha ‘‘sīmāparicchedamatikkamitvā ṭhita’’nti. Kittakaṃ khuddakanti āha ‘‘sabbapacchimasīmāparimāṇa’’nti. Tanti khuddakaṃ leṇaṃ . Atikhuddakanti sabbapacchimasīmāparimāṇābhāvato atikhuddakaṃ. Tatoti uparisīmato. Bahīti sīmato bahi. ‘‘Yadi sīmappamāṇaṃ, sīmā hotiyevā’’ti iminā yadi na sīmappamāṇaṃ, na sīmā hotiyevāti dasseti.
“那”是指断界。“填满”是用砖、泥土等填满。“结阁楼”是建造阁楼。“乌曼伽河”在这里,u 音与 o 音互换,所以应当理解为:进入地下、钻行而去的,就是“乌曼伽”的意思。“乌曼伽”加上“河”,就是乌曼伽河。“在那里”指在乌曼伽河中。“站在下方地面上”指以神通力站在界下方的地面上。巴利
Tanti khaṇḍasīmaṃ. Pūretvāti iṭṭhakamattikādīhi pūretvā. Aṭṭaṃ bandhitvāti aṭṭālakaṃ bandhitvā. Umaṅganadīti ettha ukāro okāraviparīto, tasmā pathaviyaṃ otaritvā pavisitvā maṅgati gacchatīti umaṅgāti attho daṭṭhabbo. Umaṅgāca sā nadī ceti umaṅganadī. Tatthāti umaṅganadiyaṃ. Heṭṭhāpathavitale ṭhitoti sīmāya heṭṭhāpathavitale iddhiyā ṭhito.
在界场中,就是在断界的小场地里。榕树,就是榕树树。从那里,就是从榕树那里。伸出的气根:树长大后攀附上去的东西叫气根,是一种特别的根。伸出的气根,就是长出来的气根。清净大界之后:这里的清净,是指把在大界内的比丘带到手臂可及的范围内,或者把他们排除到界外。在外:在两界之外。也有写成“站在外面”的版本,意思是应该站在外面来做。不触碰:不碰到大界的地面,也不碰到那里生长的树木等。如是:就像在断界中那样,就是这个意思。在界场中:就是在断界的场地里。巴利
Sīmāmāḷaketi khaṇḍasīmāya māḷake. Vaṭarukkhoti nigrodharukkho. Tatoti vaṭarukkhato. Niggatapārohoti pavaddhaṃva hutvā rukkho ārohati anenāti pāroho, eko mūlaviseso. Niggato pāroho niggatapāroho. Mahāsīmaṃ sodhetvāti ettha sodhanaṃ nāma mahāsīmagatānaṃ bhikkhūnaṃ hatthapāsānayanaṃ, sīmato vā bahikaraṇaṃ. Bahiddhāti dvīhi sīmāhi bahiddhā. ‘‘Bahiṭṭhā’’tipi pāṭho. Bahi ṭhitā kātabbāti attho. Anāhaccāti mahāsīmāya pathavītalaṃ vā tatthajātarukkhādīni vā na āhanitvā. Evanti yathā khaṇḍasīmāya, evaṃ tathāti attho. Sīmāmāḷaketi khaṇḍasīmāmāḷake.
“界场”是指两个界的庭院。“界场的”是指作业已完成的界场。“立在虚空中的枝条”是指在界场尚未作业完成的地方,从那里生起而立于虚空的枝条。“它的”与比丘的双脚或下衣、上衣相连。“在前一种说法中也是”是指在前面“界场里有榕树”等说法中也一样。“在那里”是指在前一种说法中。不能把它举起来做,原因在于:从两个界生起的树枝,或从那里伸出的气根,触到了两个界的地面或那里生长的树木等,就那样站立着;因此不能把它举起后再作业。“应当引来”这里,因为带有双宾语的词根 nī 所说的是次要的动作对象,所以应当把“比丘们”这个主要对象补进来理解。“上升”是指升到空中、天空。“在那里”是指在山那里。为什么应当引来呢?回答说“正因为正在被结缚”等。其中“正因为正在被结缚”是指正因为被羯磨语结缚。以此说明:未结界的区域是无量无边的。“任何”是指任何山等。“无论何处”是指在任何地方。“以一连结”是指以已结界的一处相连结。“因此”是说所以应当引来,这样连接理解。巴利
Sīmāmāḷaketi dvinnaṃ sīmānaṃ aṅgaṇe. Sīmāmāḷakassāti kammassa kataṭṭhānassa sīmāmāḷakassa. Vehāsaṭṭhitasākhāyāti kammassa akataṭṭhāne sīmāmāḷake uṭṭhitāya vehāse ṭhitāya sākhāya. Tassāti bhikkhuno pādā vā nivāsanapārupanaṃ vāti sambandho. Purimanayepīti ‘‘sīmāmāḷake vaṭarukkho hotī’’tiādinā vutte purimanayepi. Tatrāti purimanaye. Ukkhipāpetvā kātuṃ na vaṭṭatīti dvīhi sīmāhi uṭṭhitarukkhassa sākhā vā tato niggatapāroho vā dvīsu sīmāsu pathavītalaṃ vā tattha jātarukkhādīni vā āhacca ṭhitattā ukkhipāpetvā kātuṃ na vaṭṭati. Ānetabboti ettha dvikammikāya nīdhātuyā apadhānakammasseva vuttattā ‘‘bhikkhū’’ti padhānakammaṃ ajjhāharitabbaṃ . Abbhuggacchatīti abbhaṃ ākāsaṃ uggacchati. Tatrāti pabbate. Kasmā ānetabboti āha ‘‘bajjhamānāyeva hī’’tiādi. Tattha bajjhamānāyevāti kammavācāya bajjhamānāyeva. Iminā abaddhasīmā pamāṇarahitaṃ desaṃ otaratīti dasseti. Yaṃkiñcīti yaṃkiñci pabbatādi. Yattha katthacīti yasmiṃ kasmiṃci ṭhāne. Ekasambandhenāti baddhasīmāya ekasambandhena. Itīti tasmā ānetabboti yojanā.
140 三由旬就是三由旬。用“量”这个词,排除了 para 这个词所含的“超过”或“最上”的意思。“此之”,指此界。连接关系是“由正在结界的比丘”。“从角量到角”,这是连接。“故”,意思是确实,或者因为。“与罪”,指恶作罪。巴利
140. Tīṇi yojanāni tiyojanaṃ. ‘‘Pamāṇa’’nti iminā paramasaddassa atirekauttamatthe nivatteti. Etissāti sīmāya. Sammanantena bhikkhunāti sambandho. Koṇato minitaṃ koṇanti yojanā. Hīti saccaṃ, yasmā vā. Āpattiñcāti dukkaṭāpattiñca.
“渡”就是覆盖、淹没的意思。根据《迦旃延文法精要》第45偈中“性相、所表、语性”的说法,这里是就所表的界而说,因为用阴性来表达,所以称为“渡”。“河的”是表示宾格的属格,意思就是河。连起来说,就是“正在覆盖河的界”。“在这里”就是在河对岸的界。“于何处有”这里,为了显示“于何处”和“有”两个词的拆分,所以说了“于何处河”等话。用“河”这个词来指出关系词“于何处”所指的对象。“常船”这里,“常”是恒常的意思,所以说“常来常往的船”。由此说明词义:以恒常、不断往来的船,就是常船。“有”就是存在,或者应当有。为了说明船的尺寸,说了“何”等话。其中“何”就是指船。“以桨人”这里,所谓桨,是使船前进的一种特殊工具。它推动船,船靠它前进,所以称为桨。把“j”音换成“c”音,说成“煮”也说得通。意思是和拿桨的人一起。连起来就是“那条船被牵引”。“向上或向下”就是沿河逆流或顺流。“或被贼”就是或被盗贼。虽然被抢走,但无论如何还是必定能得到,所以仍然是常船,这样连接。“或被风”就是或被风,连上“断”。“以波浪”就是以波涛。波浪以种种形态积聚、增长,所以称为波浪。虽然被带到河中间,但无论如何还是必定要取回来,所以仍然是常船,这样连接。“下去”就是下去之后走了。“推到陆地”就是把船举起来推到陆地上,连起来就是“船也被推到陆地”。“木板散坏”就是没有木板组合,或者木板坏了。所谓常船,就是在指定界相的时候,仍然是常来常往的船,所以就是常船。这里说到“常船”这个词。界相或界,是随着羯磨语而成立的。这里虽然说界相并不随着羯磨语而成立,但由于界和羯磨语不可分离,所以就说“随着羯磨语而成立”。因此,因为乘船来的人也是世尊所允许的,所以……巴利
Pārayatīti ajjhottharati. ‘‘Kitakābhidheyyaliṅgā’’ti (kaccāyanasāre 45 gāthāyaṃ) vacanato abhidheyyabhūtaṃ sīmaṃ sandhāya itthiliṅgavasena pārāti vuttaṃ. Nadiyāti upayogatthe sāmivacanaṃ. Nadinti hi attho. Nadiṃ ajjhottharamānaṃ sīmanti sambandho. Etthāti nadipārasīmāyaṃ. Yatthassāti ettha yattha assāti padavibhāgaṃ dassento āha ‘‘yattha nadiyā’’tiādi. ‘‘Nadiyā’’ti iminā yaṃsaddassa visayaṃ dasseti. Dhuvanāvāti ettha dhuvasaddo niccatthoti āha ‘‘niccasañcaraṇanāvā’’ti. Iminā dhuvena niccena sañcaraṇanāvā dhuvanāvāti vacanatthaṃ dasseti. Assāti hoti, bhaveyya vā. Nāvāya pamāṇaṃ dassento āha ‘‘yā’’tiādi. Tattha yāti nāvā. Pājanapurisenāti ettha pājanaṃ nāma eko nāvāya gamanūpakaraṇaviseso. So hi pajati nāvā gacchati anenāti pājananti vuccati. Jakārassa cakāraṃ katvā pācanantipi yujjateva. Tassa gāhakena purisena saddhinti attho. Sā nāvā nītāti sambandho. Uddhaṃ vā adho vāti nadiyā paṭisotaṃ vā heṭṭhāsotaṃ vā. Thenehi vāti corehi vā. Kiñcāpi haṭā, pana tathāpi avassaṃ labbhaneyyā, dhuvanāvāva hotīti yojanā. Vātena vāti mālutena vā ‘‘chinna’’iti sambandho. Vīcīhīti taraṅgehi. Taraṅgo hi vicittākārena cinoti vaḍḍhatīti vīcīti vuccati. Kiñcāpi nadīmajjhaṃ nītā, pana tathāpi avassaṃ āharitabbā, dhuvanāvāva hotīti yojanā. Ogateti otaritvā gate. Thalaṃ ussāritāti thalaṃ ukkhipitvā sāritā pāpitā nāvāpīti sambandho. Visaṅkhatapadarāti saṅkhatavirahitaphalakā vā. Dhuvanāvāva hotīti nimittakittanakāle niccasañcaraṇanāvattā dhuvanāvāva hotīti adhippāyo. Tatrāti ‘‘dhuvanāvā’’tivacane. Nimittaṃ vā sīmā vā kammavācāya gacchatīti ettha kiñcāpi na nimittaṃ kammavācāya gacchati, sīmāya pana avinābhāvato vuttaṃ ‘‘kammavācāya gacchatī’’ti. Tasmāti yasmāva nāvāya āgacchantāpi bhagavatā anuññātā, tasmā.
“在哪里”是指在对岸边界做结界的地方。“树聚所成”是用一堆树木做成的。“板结”是用木板绑成的。“可以通行”是指能够走过去。律文里写“有”的地方,注疏里解释成“有”,所以应该理解“有”这个词的意思就是“有”。“就在那一刹那”是指在指出相状的那一刹那。连起来就是“砍了树来做”。“一足桥”是指用一只脚就能走过去,这种桥就叫一足桥。为了说明不合用的桥,才说“如果”等等。“用它”就是用那座桥。连起来就是“没法走过去”。巴利
Yatthāti nadipārasīmasammananaṭṭhāne. Rukkhasaṅghāṭamayoti rukkhasamūhena kato. Padarabaddhoti phalakehi baddho. Sañcaraṇayoggoti sañcaraṇakkhamo. Pāḷiyaṃ ‘‘assā’’ti ṭhāne aṭṭhakathāyaṃ ‘‘atthī’’ti vuttattā ‘‘assā’’tipadassa hotīti atthoyeva daṭṭhabbo. Taṃkhaṇaññevāti tasmiṃ nimittakittakkhaṇeyeva. Rukkhaṃ chinditvā katoti sambandho. Ekapadikasetūti ekena padena gamanayoggo ekapadiko, soyeva setūti ekapadikasetu. Akappiyasetuṃ dassento āha ‘‘sace panā’’tiādi. Tenāti setunā. Sañcarituṃ na sakkā hotīti yojanā.
“在那里”指的是在河对岸划定僧界的地方。“在正对渡头”指的是界相正对着的渡头。为了说明无论是固定的船还是固定的桥,从正对渡头稍微向上登岸或向下下岸都允许,所以说了“如果”等话。“稍微”是指以一优沙婆、两优沙婆等计量的少许。“向上”是指从正对渡头往上游方向;“向下”是指从那里往下游方向。“一牛距之内”是指在量为一牛距的处所范围之内。巴利
Yatthāti yasmiṃ nadipārasīmasammananaṭṭhāne. Abhimukhatittheyevāti sīmāya abhimukhatitthe eva. Dhuvanāvā vā dhuvasetu vā abhimukhatitthato īsakaṃ uddhaṃ ārohantopi adho orohantopi kappatīti dassento āha ‘‘sace’’tiādi. Īsakanti ekausabha dviusabhādivasena manaṃ appamattaṃ. Uddhaṃ vāti abhimukhatitthato upari vā. Adho vāti tato heṭṭhā vā. Gāvutamattabbhantareti gāvutapamāṇassa ṭhānassa abbhantare.
为了说明按照标相宣说的规则来结界的方法,说了“而此……”等话。因为不可能站在两岸上,所以说“站在一岸上”。“从那里”,就是从标相。“自己”,是指宣说标相的持律者。“以围绕”,就是以周遍的方式。“它的”,指那个范围的界限。“正对处”,就是站在下游河岸的标相正对面的地方。“从那里”,就是从标相。“它的”,指那个范围的界限。应当这样连接:在正对的河岸上有标相。“应连结”,就是应当连接起来。“然后”,是在宣说标相之后。“让站在一切标相之内的比丘们处于手臂所及的范围”,这整段话是针对遍及整个村田来结界的情况说的。如果没有遍及整个村田,只在某一处结界,那也要让站在标相之外的比丘们处于手臂所及的范围再结界。“羯磨”,就是界相结界羯磨。为了说明“除去河”这句话的理由,说了“然而河不算在已结之界的数目里”。巴利
Sahanimittakittanavidhinā sammanitabbavidhiṃ dassento āha ‘‘imañca panā’’tiādi. Dvīsu tīresu ṭhātumasakkuṇeyyattā vuttaṃ ‘‘ekasmiṃ tīre ṭhatvā’’ti. Tatoti nimittato. Attānanti nimittakittanaṃ vinayadharaṃ sandhāya vuttaṃ. Parikkhipantenāti pariyāyantena. Tassāti tattakassa paricchedassa. Sammukhaṭṭhāneti adhosote naditīre ṭhitassa nimittassa sammukhaṭṭhāne. Tatoti nimittato. Tassāti tattakassa paricchedassa. Sammukhā naditīre nimittaṃ atthīti sambandho. Saṅghaṭetabbanti sambandhitabbaṃ. Athāti nimittakittanato pacchā. ‘‘Sabbanimittānaṃ anto ṭhite bhikkhū hatthapāsagate katvā’’ti idaṃ sabbaṃ ekaṃ gāmakhettaṃ byāpetvā sammanitabhāvaṃ sandhāya vuttaṃ. Sace sakalaṃ gāmakhettaṃ abyāpetvā ekadese sammanitaṃ hoti, nimittato bahi ṭhite bhikkhūpi hatthapāsagate katvā sammanitabbā. Kammanti sīmasammutikammaṃ. ‘‘Ṭhapetvā nadi’’ntivacanassa kāraṇaṃ dassento āha ‘‘nadī pana baddhasīmasaṅkhyaṃ na gacchatī’’ti.
这里“小岛”指的是河中间的小岛。它之所以叫“岛”,是因为它在水中间显现,又因为水在这里分成两股流,所以称为“岛”;而它因为小的缘故,就叫“小岛”。因为ka这个音确实表示“小”的意思。“那”指的就是这个小岛。“自己”指的是持律者。“此岸和彼岸”是说,站在下游河岸的标相正对着此岸和彼岸。在对岸解说标相之后,应当连起来理解。“为什么说在正对的地方有标相”呢?回答说:“在河的此岸,标相正对的地方。”从标相来说。标相正对着,应当连起来理解。“彼岸和此岸”是说,站在对岸上游的标相正对着彼岸和此岸。以最初宣说的标相为基准,即此岸上游最初宣说的标相。同一界,也就是小岛。应当参照“两岸”这个词,连起来理解为“同一界”。参照“说”这个词,也有“同一界”这样的读法,因为是常性女性语。巴利
Dīpako hotīti ettha dīpoti antaradīpo. So hi yasmā jalamajjhe dippati, yasmā ca dvidhā āpo ettha sandati, tasmā dīpoti vuccati, soyeva khuddakaṭṭhena dīpako. Kakāro hi khuddakatthavācako. Tanti dīpakaṃ. Attanāti vinayadharena. Orimante ca pārimante cāti adhosote naditīre ṭhitassa nimittassa sammukhe orimante ca pārimante ca. Paratīre nimittaṃ kittetvāti sambandho. Kissa sammukhaṭṭhāne nimittanti āha ‘‘nadiyā orimatīre nimittassa sammukhaṭṭhāne’’ti. Tatoti nimittato. Sammukhā nimittaṃ atthīti sambandho. Pārimante ca orimante cāti paratīre uparisote ṭhitassa nimittassa sammukhe pārimante ca orimante ca. Paṭhamakittitanimittenāti orimatīre uparisote paṭhamaṃ kittitena nimittena. Ekā sīmā imassāti ekasīmo, dīpako. ‘‘Tīradvayañcā’’ti padamapekkhitvā ‘‘ekasīma’’nti sambandhitabbaṃ. Vaccamanapekkhitvā ‘‘ekasīmā’’tipi niccaitthiliṅgavasena pāṭho atthi.
“向上或向下”这里,“或”字表示不确定的选择。“然后”要连起来理解成“在那种情况更多时”。“寺院界标相是笔直的”:如果小岛向下延伸得更多,那么对于站在此岸下游的人来说,寺院界标相就是笔直的。“尖端”就是角。因为它取的是顶部,所以称为尖端。“从那里”是指从小岛彼岸的标相。应连起来理解为“说明了对岸的标相之后”。这是小岛从寺院界标向下延伸更多时的判定。向上延伸更多的情况也应按同样方式理解,所以没有另外说明。“山形状”:与山相同的位置,就叫山形状。巴利
Uddhaṃ vā adho vāti ettha vāsaddo aniyamavikappattho. Athāti tasmiṃ adhikatare satīti yojanā. Vihārasīmaparicchedanimittassa ujukamevāti sace dīpako adho adhikataro hoti, orimatīre adhosote ṭhitassa vihārasīmaparicchedanimittassa ujukameva . Sikharanti siṅgaṃ. Tañhi sikhaṃ matthakaṃ rāti gaṇhātīti sikharanti vuccati. Tatoti dīpakassa pārimantanimittato. Paratīranimittāni kittetvāti sambandho. Ayaṃ dīpakassa vihārasīmaparicchedato adho adhikatare vinicchayo. Uddhaṃ adhikatarepi iminānusārena veditabboti so na dassito. Pabbatasaṇṭhānāti pabbatena samaṃ ṭhānaṃ etissāti pabbatasaṇṭhānā.
“向上和向下”里的“和”字是总括的意思。“两个尖端”就是向上的尖端和向下的尖端,也就是两个尖端。“鼓形”就是底部和顶端细、中间粗的鼓的形状。巴利
Uddhampi adhopīti pisaddo samuccayattho. Ubhopi sikharānīti uddhaṃ sikharaṃ, adho sikharanti ubhopi sikharāni. Mudiṅgasaṇṭhānāti mūle ca agge ca tanukassa majjhe thūlassa mudiṅgassa saṇṭhānā.
所谓“以最初那种方法来说”,就是在向上增法、向下增法、向上向下增法这一切方法之中,以最初的那种方法,来阐明寺院界的同等方法。鼓形,是指底部和顶部粗、中间细的鼓的形状。巴利
Sabbapaṭhamena nayenāti uddhaṃ adhikanayassa, adho adhikanayassa, uddhaṃadhoadhikanayassa cāti sabbesaṃ nayānaṃ paṭhamena vihārasīmadīpakānaṃ samena nayena. Paṇavasaṇṭhānāti mūle ca agge ca thūlassa majjhetanukassa paṇavassa saṇṭhānā.
72. 关于布萨堂等的论述巴利
72. Uposathāgārādikathā
141 在这里,“随住处”一词中,为了说明“anu”这个词有“各别”的意思,以及“pariveṇa”这个词有性别转换的情况,所以说“在每一个住处”。“pariveṇa”这个词本来是中性,但这里作了性别转换,用阴性来表达。通过“没有作约定”这句话,说明“没有约定地”这个词是修饰动作的。通过“羯磨语”这句话,说明“除去”这个词的手段是羯磨语。巴利
141.Anupariveṇiyanti ettha anusaddassa vicchatthaṃ, pariveṇasaddassa ca liṅgavipallāsabhāvaṃ dassetuṃ vuttaṃ ‘‘tasmiṃ tasmiṃ pariveṇe’’ti. Pariveṇasaddo hi napuṃsakaliṅgo, idha pana liṅgavipallāsaṃ katvā itthiliṅgavasena vuttaṃ. ‘‘Saṅketaṃ akatvā’’ti iminā asaṅketenāti padassa kiriyāvisesanattaṃ dīpeti. ‘‘Kammavācāyā’’ti iminā samūhanitvāti padassa karaṇaṃ dasseti.
142 这里,“因此”这个词是用来表示原因,为了说明这一点,所以说了“因为”。用“手臂范围内”这句话,是在说明坐在手臂范围之外的人,他的布萨不成。“彼”指的是比丘。“依事由”是指依事发因缘。在布萨堂前面的露地或殿堂等处,这是连接关系。有相者或无相者,就是下面八相中所说的有相者或无相者,或者以山等为相,或者其他应当说明的。巴利
142.Yatoti ettha topaccayassa kāraṇatthe pavattabhāvaṃ dassento āha ‘‘yasmā’’ti. ‘‘Hatthapāse’’ti iminā hatthapāsato bahi nisinne akatovassa uposatho hotīti dasseti. Assāti bhikkhuno. Vatthuvasenāti aṭṭhuppattivasena. Uposathassa pamukhassa abbhokāse vā māḷakādīsu vāti sambandho. Nimittupagā vā animittupagā vāti heṭṭhā aṭṭhasu nimittesu vuttā nimittupagā vā animittupagā vā pabbatādayo vā aññe vā kittetabbā.
如果不比布萨宣告更早来,就犯恶作;布萨宣告时,如果不更早来,也犯恶作。“在住所中央”,这是句子的连接方式。“此处”,指旧住处。“彼处”,也指旧住处。“不狭窄”,指足够僧众坐下。“彼处”,指后来建成的住所。巴利
Paṭhamataraṃna āgacchati, dukkaṭanti uposathe ghosiyamāne paṭhamataraṃ na āgacchati, dukkaṭaṃ. Vihārassa majjhe hotīti yojanā. Etthāti porāṇake āvāse. Tatthāti porāṇake āvāse. Asambādhoti saṅghassa nisajjaṭṭhānapahonako. Tatthāti pacchā uṭṭhite āvāse.
“为所有人安排座位的地方”,这是句子的连接。“在那里”,指长老的精舍。“那个”,就是长老的精舍。“在这里”,指你们的精舍。“所有人没有容身之处”,这是句子的连接。“在那里”,指那座叫某某的住处。“可以”,应当这样说,这是句子的连接。“那个”,指长老的。巴利
Sabbesaṃ nisajjaṭṭhānanti yojanā. Tatthāti therassa vihāre. Soti therassa vihāro. Etthāti tumhākaṃ vihāre. Sabbesaṃ okāso natthīti sambandho. Tatthāti taṃ asukaṃ nāma āvāsaṃ. ‘‘Vaṭṭatī’’ti vattabbanti yojanā. Tassāti therassa.
允许不离开界场的讨论巴利
74. Avippavāsasīmānujānanakathā
143 名叫安达卡温达的地方是这个村子的名字。那个地方就是安达卡温达。长老指大迦叶长老。从那里就是从安达卡温达。这里用这个词,是要说明“安达卡温达”这个说法用的是从格。布萨在这里用的是目的格,意思是为了布萨。为了说明从安达卡温达到王舍城的缘由,所以说“因为王舍城……”等等。其中的“因为”表示原因。包括安达卡温达的精舍,所以说“十八座大寺”。“他们”指那十八座大寺的比丘们。“彼处”指河中。“不作意”指未作“猛流”之注意。“然非增长”指并非大增长。“为水所击”指被水击打。“湿”指三衣。巴利
143.Andhakavindaṃ nāmāti tassa gāmassa nāmaṃ. Tanti andhakavindaṃ. Theroti mahākassapatthero. Tatoti andhakavindato. Iminā ‘‘andhakavindā’’ti ettha nissakkatthe nissakkavacananti dasseti. Uposathanti tadatthe upayogavacanaṃ. Uposathatthāyāti hi attho. Andhakavindā rājagahaṃ āgamanassa kāraṇaṃ dassento āha ‘‘rājagahaṃ hī’’tiādi. Tattha hīti yasmā. Andhakavindā vihāraṃ anto katvā ‘‘aṭṭhārasa mahāvihārā’’ti vuttaṃ. Nesanti aṭṭhārasannaṃ mahāvihārānaṃ. Saṅghassa sāmaggidānatthanti ettha saṅghassa sāmaggidānaṃ attano uposathakiccaṃ siddhaṃ. Tasmā pāḷiyaṃ ‘‘uposathaṃ āgacchanto’’ti vuttaṃ. ‘‘Sippiniyaṃ nāmā’’ti iminā nadiṃ tarantoti ettha nadiyā nāmaṃ dasseti. Manaṃ vūḷhoti ettha mananti nipāto īsakatthoti dassento āha ‘‘īsaka’’nti. ‘‘Appamatta’’nti iminā ‘‘īsaka’’ntipadassa atthaṃ dasseti. ‘‘Vūḷhabhāvo’’ti iminā bhāvapaccayena vinā bhāvattho ñātabboti dasseti. Caṇḍenāti kharena. Tatthāti nadiyaṃ. Amanasikarontoti ‘‘caṇḍasota’’nti ābhogaṃ akaronto. Na pana vūḷhoti na pana mahāvūḷho. Udakabbhāhatānīti udakena abhiāhatāni. Assāti therassa. Allānīti tintāni.
144 144.“前羯磨语”是指先前说过的“僧团以三衣认可该界,不离衣”这句羯磨语。“此即”:在加入“除村及村郊”这一句之后,没有另外制定新的羯磨语,就是这同一条羯磨语。“此”指后羯磨语。“实”:因为比丘尼僧团住在村内,所以前一条羯磨语就适用——这是文义的连接。“若如是”:如果比丘尼僧团适用这条后羯磨语,那么在这种情况下——这是文义的连接。“彼”指比丘尼僧团。“以此羯磨语”即以后羯磨语。“不得”:因为住在村内,所以不得享有三衣的免除。“为何不得?”所以说“彼有免除”。“彼”指比丘尼僧团的。“二界”即共住界和不离衣界这两种界。“彼处”指在比丘和比丘尼当中。“彼”指比丘的界。“此即方法”:覆盖比丘尼的界,或者进入其中,而在比丘的界中认可,这就是方法。“这些”指比丘和比丘尼,因为共通性而用阳性词表达。“此处及”:在“除村及村郊”这一句中,应知含有此义。为什么?因为村、镇、城具有同一特征。巴利
144.Purimakammavācāti ‘‘sammatā sā sīmā saṅghena ticīvarena avippavāsā’’ti pure vuttā kammavācā. Ayamevāti ‘‘ṭhapetvā gāmañca gāmūpacārañcā’’tipadaṃ pakkhipitvā anupaññattā ayameva kammavācā. Ayanti pacchimakammavācā. Hi yasmā bhikkhunisaṅgho antogāme vasati, tasmā purimāyeva vaṭṭatīti yojanā. Yadi evanti yadi bhikkhunisaṅghassa ayaṃ pacchimakammavācā vaṭṭanaṃ siyā bhaveyya, evaṃ satīti yojanā. Soti bhikkhunisaṅgho. Etāya kammavācāyāti pacchimakammavācāya. Na labheyyāti antogāme vasanattā ticīvaraparihāraṃ na labheyya. Kiṃ na labhatiyevāti āha ‘‘atthi cassa parihāro’’ti. Assāti bhikkhunisaṅghassa. Dvepi sīmāyoti samānasaṃvāsakasīmā ca avippavāsasīmā cāti dvepi sīmāyo. Tatthāti bhikkhubhikkhunīsu. Tassāti bhikkhūnaṃ sīmāya. Eseva nayoti bhikkhunīnaṃ sīmaṃ ajjhottharitvāpi antopavisitvāpi bhikkhūnaṃ sīmāya sammane eseva nayo. Eteti bhikkhubhikkhuniyo. Sāmaññattā hi pulliṅgena vuttaṃ. Ettha cāti ‘‘ṭhapetvā gāmañca gāmūpacārañcā’’tipade ca. Saṅgaho veditabbo, kasmā? Gāmena nigamanagarānaṃ ekalakkhaṇattā.
“围绕空间”是指可以围绕的适当空间。“于他们”是指在村落和村落附近。“免除”是指免除衣离宿的罪过。“如是”等是结语。“于此”是指在共住界和不离宿界中。“以自己之法性”是指以自身的特性。“于何处”是指在某个地方。“因”表示真实,或者表示因为。“彼之”是指不离宿界。“各别”是指与共住界分开。“于彼”是指在两种界中。“为不离宿”是指为不离宿界。“彼”是指村落。“彼”是指不离宿界。“于已认可的界”:与“当已认可的不离宿界存在时”相连。“于认可之后”或者是这样的连接。“进入”:为居住而进入。“彼亦”是指村落亦。“仅名为界”是指仅不离宿界的名称。已决意受持三衣的比丘们获得免除,这是意趣。如同后来进入的村落仅名为界一样,如是连接。“我们将进入”而建造了房屋,也有“我们将进入”的期待,如是连接。“期待”也是指顾念。“未进入”是指未进入房屋。“仅舍弃房屋本身”是指舍弃房屋之后。以此表示:此房屋若被舍弃,则一切都已舍弃。“已进入或未去,即使一个家族存在”如是连接。这里,“即使一个家族已进入”这是针对新村落而说。“即使一个家族未去”这是针对旧村落而说,应当如此理解。巴利
Parikkhepokāsoti parikkhepārahokāso. Tesūti gāmagāmūpacāresu. Parihāranti cīvaravippavāsaāpattiapanayanaṃ. ‘‘Itī’’tiādi nigamanaṃ. Etthāti samānasaṃvāsakaavippavāsasīmāsu. Attano dhammatāyāti attano sabhāvena. Yatthāti yasmiṃ ṭhāne. Hīti saccaṃ, yasmā vā. Tassāti avippavāsasīmāya. Visunti samānasaṃvāsakasīmato pāṭekkaṃ. Tatthāti dvīsu sīmāsu. Avippavāsāyāti avippavāsasīmāya. Tanti gāmaṃ. Sāti avippavāsasīmā. Sammatāya sīmāyāti avippavāsasīmāya sammatāya satiyāti sambandho. Sammatato pacchāti vā yojanā. Nivisatīti nivāsatthāya visati pavisati. Sopīti gāmopi. Sīmasaṅkhyaṃyevāti avippāsasīmavohārameva. Adhiṭṭhitatecīvarikā bhikkhū parihāraṃ labhantīti adhippāyo. Yathā pacchā niviṭṭho gāmo sīmasaṅkhyaṃyeva gacchati, evanti yojanā. ‘‘Pavisissāmā’’ti gehāni katāni, ‘‘pavisissāmā’’ti ālayopi atthīti yojanā. Ālayopīti apekkhopi. Apaviṭṭhāti gehāni apaviṭṭhā. Gehameva chaḍḍetvāti gehaṃ chaḍḍetvā eva. Iminā gehe chaḍḍite sabbaṃ chaḍḍitamevāti dasseti. Paviṭṭhaṃ vā agataṃ vā ekampi kulaṃ atthi saceti yojanā. Ettha ca ‘‘ekampi kulaṃ paviṭṭhaṃ vā’’ti idaṃ navagāmaṃ sandhāya vuttaṃ. ‘‘Ekampi kulaṃ agataṃ vā’’ti idaṃ porāṇakagāmaṃ sandhāyāti daṭṭhabbaṃ.
这里“于此”是指在“应知规则”这句话里说的。“于不离宿界”是指大界。因为这一界在多数情况下用于不离宿羯磨语,所以称为不离宿界。“于其他”是指不离宿界。“于彼”是指在两种界中。“站在无疑虑之处”这句话,是因为塔院等处没有碎界的空间才说的。认可碎界的人,会舍弃塔院等地点,在别的僻静处划出寺院边缘作为碎界,然后加以认可。“为破坏”是指破坏不离宿界。“将不能阻止”,是因为只知道不离宿本身,不知道碎界,所以将不能阻止。“界的混合”是指碎界与不离宿界的混合。“或以教法隐没”是指大师教令的隐没。“然而善”是指没有疑惑。巴利
Tatrāti ‘‘vattaṃ jānitabba’’ntivacane. Avippavāsasīmāyanti mahāsīmāya. Sā eva hi yasmā avippavāsakammavācāya bahulapayojanā hoti, tasmā avippavāsasīmāti vuccati. Itarāyāti avippavāsasīmāya. Tatthāti tāsu dvīsu sīmāsu. Nirāsaṅkaṭṭhānesu ṭhatvāti cetiyaṅgaṇādīnaṃ khaṇḍasīmāya anokāsattā vuttaṃ. Khaṇḍasīmañhi sammanantā cetiyaṅgaṇādiṭṭhānaṃ pahāya aññasmiṃ vivittokāse vihārapaccantaṃ khaṇḍitvā sammananti. Samūhanitunti avippavāsasīmaṃ samūhanituṃ. Paṭibandhituṃ na sakkhissantevāti avippavāsaṃyeva jānitvā khaṇḍasīmāya aññātattā paṭibandhituṃ na sakkhissanteva. Sīmasambhedanti khaṇḍasīmaavippavāsasīmānaṃ sambhedaṃ. Sāsanantaradhānena vāti satthu āṇāya antaradhānena vā. Sādhukaṃ panāti nikkaṅkhaṃ pana.
第76节 关于村界等的讨论巴利
76. Gāmasīmādikathā
147 147. 因为布萨羯磨是单独另取的,所以其余羯磨方面的共住同一性,应当依牛栏的比喻方式,或依剩余的方式来了知。所谓“彼”,就是共住同一布萨的状态。用“未划定”这句话,是在显示“已设立”这个词根所表达的意思。在“或村或镇”这里,有人问:城被什么所包含?回答说“这里以村的举出……”等等。其中,“这里”是指在“或村或镇”这句读法里,与“以村的举出”相关联。或者,“这里”是指在村、镇、城当中,城也被包含。接着详细说明村等的界限,说道“其中”等等。其中,“其中”是指在村、镇、城当中。“村食者”:以村为食者。“力”:就是税。因为他依止那个村,村食者们以“力”而生活,所以被称为“有力者”。所谓“也划定一个区域而给予”,这是结说。在“村田”中,王的命令被抛弃在这里,所以是“田”,村本身就是田,即“村田”,在那里面。“此亦”:这一部分也是。“彼亦”:部分也是。“各别村”:这是结说。“彼亦各别村就是村界”:这是结说。各别划定而给予的村就是各别村。因此,因为成为各别村,所以。“彼与”:各别村界与。“其他”:与各别村界不同的普通村、镇、城界,此为结说。巴利
147. Uposathakammassa visuṃ gahitattā sesakammavasena samānasaṃvāsakatā gahetabbā gobalibaddanayena vā pārisesanayena vā. Tanti samānasaṃvāsaekūposathabhāvaṃ. ‘‘Aparicchinnāyā’’ti iminā aṭṭhapitāyāti ettha ṭhapadhātuyā adhippāyatthaṃ dasseti. Gāmaṃ vā nigamaṃ vāti ettha nagaraṃ kena saṅgahitanti āha ‘‘gāmaggahaṇena cetthā’’tiādi. Tattha etthāti ‘‘gāmaṃ vā nigamaṃ vā’’ti pāṭhe, gāmaggahaṇenāti sambandho. Atha vā etthāti gāmanigamanagaresu, nagarampīti sambandho. Gāmādīnaṃ paricchedaṃ vitthārena dassento āha ‘‘tatthā’’tiādi. Tattha tatthāti gāmanigamanagaresu. Gāmabhojakāti gāmaṃ bhuñjantīti gāmabhojakā. Balinti karaṃ. So hi taṃ nissāya gāmabhojakā balanti jīvanti anenāti balīti vuccati. Yampi ekaṃ padesaṃ paricchinditvā detīti yojanā. Gāmakhetteti rañño āṇā khipiyati etthāti khettaṃ, gāmoyeva khettaṃ gāmakhettaṃ, tasmiṃ. Ayampīti ayaṃ padesopi. Sopīti padesopi. Visuṃgāmo nāmāti yojanā. Sopi visuṃgāmo gāmasīmā hotiyevāti yojanā. Visuṃ paricchinditvā dinno gāmo visuṃgāmo. Tasmāti yasmā visuṃ gāmo hoti, tasmā. Sā cāti visuṃgāmasīmā ca. Itarāti visuṃgāmasīmato aññā pakatigāmanagaranigamasīmā cāti yojanā.
“如是”这一段,是通过“诸比丘,于未认可……”等文句来说的。“那”指的是界的划定。“未划定”是指没有被诸王划定。“在森林地区”这句话,用“此处没有村庄”来显示“无村”这个词的字面含义。像烧过的荒野森林:火燃烧的地方在这里已经消失,所以叫“荒野”;盗贼之类的人在这里不断逼迫、压迫人们,所以叫“森林”。荒野和森林合在一起就是荒野森林,与那样的地方相似就是“像荒野森林”。在这里,按前一种说法,不管靠近村庄或是不靠近村庄,只要没有被那些村庄等划定,就应取为森林地区。按后一种说法,远离人们、人们不来往的道路,应取为森林地区,这就是它们之间的差别。“他的”指比丘的。“周围”指从四周。“此界”指此七拃手界。“于彼”指在七拃手之内。对于站在或坐在四周的人,在内部、在内分中出生的内界,有二十八肘的量。巴利
Evanti ‘‘asammatāya bhikkhave’’tiādinā pāṭhena. Tanti sīmaparicchedaṃ. Aparicchinneti rājūhi aparicchinne. ‘‘Aṭavipadese’’ti iminā natthi gāmo etthāti agāmakoti vacanatthassa sarūpaṃ dasseti. Vijjhāṭavisadiseti vigataṃ aggino jhāyanametthāti vijjhā, corādayo manusse ābhuso ṭavanti pīḷayanti etthāti āṭavi. Vijjhā ca sā āṭavi ceti vijjhāṭavi, tāya sadise vijjhāṭavisadise. Ettha purimanaye gāmādīhi āsanno vā hotu, anāsanno vā tehi aparicchinno aṭavipadeso gahetabbo. Pacchimanaye dūro manussānaṃ anāgamanapatho āṭavipadeso gahetabboti ayametesaṃ viseso. Assāti bhikkhuno. Samantāti samantato. Ayaṃ sīmāti ayaṃ sattabbhantarasīmā. Tatthāti sattasu abbhantaresu. Samantā ṭhitassa vā nisinnassa vā abbhantare antokoṭṭhāse jātaṃ abbhantaraṃ aṭṭhavīsahatthapamāṇaṃ.
“任何河流只要还没有界限,就属于这种情况”,这是它们之间的关联。达到了河流界限的特征,就是具备了河流界限的特征。这里是在说明:还没有达到界限特征的河流,在被结为界时,就成了界。加上“依其自身的本性”这一限定,就排除了“由比丘们结定而成”这个意思。“于此”是指在河流中。“于此”是指在自然湖泊和海洋中。“以任何一种”是指哪怕以任何一种畜生道众生。“挖掘而成而非人工造作、自然生起”是关联句。这是属于因由部分的限定语。意思就是:因为是挖掘而成、并非人工造作。“自然生起”就是自己本身生起,应当加上“即”来连接。因此说“以任何一种挖掘而成、非人工造作的”。所谓“Sobbho”,应当拆成“saṃ ubho”来分析词义。其中,“saṃ”这个词表示“周围”的意思,“ubho”这个词表示“充满”的意思。所以,词义应当理解为:由周围涌来的水在这里充满,因此叫“sobbho”。因此说“由周围涌来的水充满而安住”。巴利
Yā kāci nadī asīmāva hotīti sambandho. Nadīsīmalakkhaṇapattāti nadīsīmalakkhaṇaṃ pattā. Iminā sīmalakkhaṇaṃ apattā nadī bandhiyamānā sīmāva hotīti dasseti. Sāvadhāraṇena ‘‘attano sabhāvenevā’’ti iminā bhikkhūnaṃ bandhanabhāvenāti atthaṃ nivatteti. Etthāti nadiyaṃ. Etthāti jātassarasamuddesu. Yena kenacīti antamaso tiracchānagatenapi yena kenaci. Khaṇitvā akato sayaṃjātoti sambandho. Idaṃ hetuantogadhavisesanaṃ. Khaṇitvā akatattāti hi attho. Sayaṃjātoti sayameva jātoti evakāro yojetabbo. Tena vuttaṃ ‘‘yena kenaci khaṇitvā akato’’ti. Sobbhoti saṃ ubhoti padavibhāgo kātabbo. Tattha saṃsaddo samantatthavācako, ubhasaddo pūraṇatthavācako. Tasmā samantato āgatena udakena ubhati pūrati etthāti sobbhoti vacanattho kātabbo. Tena vuttaṃ ‘‘samantato āgatena udakena pūrito tiṭṭhatī’’ti.
这里,“于彼”指河流、海洋、天然湖泊等,是处格。“何”这个词表示处所对象,所以说“何处”。“中等”指力量中等。后面会说“以力量中等者”。“从周围”这个说法表明,这里的“周围”是从格。“以水之投掷”这个说法表明,这里的“水投掷”是从格词而作具格义。水被投掷出去后落在这里,所以叫水投掷。“已划定”这个说法表明后面还有省略的文字。“骰子赌徒”中,此处骰子就是骰子。因为它弯曲而行,所以叫骰子;赌徒,就是越过界限沉溺于游戏等放逸之事的人;骰子中的赌徒就是骰子赌徒。“木球”就是用坚木做成的球。“或沙”这个说法表明,这里的“水投掷”是一种表征。“于何处”指在哪个地方。“此”指地方。“彼之”指水投掷的。巴利
Tatthāti nadīsamuddajātassaresu, ādhāre bhummaṃ. Yaṃsaddo ṭhānavisayoti āha ‘‘yaṃ ṭhāna’’nti. Majjhimassāti thāmamajjhimassa. Vakkhati hi ‘‘thāmamajjhimenā’’ti. ‘‘Samantato’’ti iminā samantāti ettha nissakkatthe nissakkavacananti dasseti. ‘‘Udakukkhepenā’’ti iminā udakukkhepāti ettha karaṇatthe nissakkavacananti dasseti. Udakaṃ ukkhipitvā khipiyati etthāti udakukkhepo. ‘‘Paricchinna’’nti iminā pāṭhasesaṃ dasseti. Akkhadhuttāti ettha akkhoti pāsako. So hi akati kuṭilaṃ gacchati anenāti akkhoti vuccati, dhavanti mariyādamatikkamma kīḷādipasutaṃ gacchantīti dhuttā, akkhesu dhuttā akkhadhuttā . Dāruguḷanti sāradārumayaṃ guḷaṃ. ‘‘Vālukaṃ vā’’ti iminā ‘‘udakukkhepā’’ti ettha upalakkhaṇaṃ dasseti. Yatthāti yasmiṃ padese. Ayanti padeso. Tassāti udakukkhepassa.
这里指河流、海洋、天然湖泊中。口门指海洋等被称为口的大门。一切处指一切河流中。为了显示上座部的说法,所以说了“然而”等话。“一由旬……乃至……允许”这段话是大须摩长老所说的,应当这样连接理解。于彼处亦指在一由旬的河流中也是如此。详细展开被遮止的情形时,说了“世尊确实”等话。河的量指河水的深度量,不是长度宽度的量,这是其含义。“不是一由旬或半由旬”这句话也应当理解为就是针对这一点说的。虽然没有提到长度宽度之量,然而应当这样理解:从发源处直到口门,所取的是长度、宽度足以作羯磨的河流。凡河流者,这是连接关系。此经的,即“三曼陀罗”等此经的。从发源处,即从汇合处。这里,即在河流中。一切比丘应放置,这是连接关系。从彼处,即从一水投掷之处。巴利
Etthāti nadīsamuddajātassaresu. Mukhadvāranti samuddādīnaṃ mukhasaṅkhātaṃ dvāraṃ. Sabbatthāti sabbāya nadiyaṃ. Theravādaṃ dassento āha ‘‘yaṃ panā’’tiādi. ‘‘Yojanaṃ…pe… vaṭṭatī’’ti yaṃ pana vacanaṃ mahāsumattherena vuttanti yojanā. Tatrāpīti yojananadiyampi. Paṭikkhittākāraṃ vitthārento āha ‘‘bhagavatā hī’’tiādi. Nadiyā pamāṇanti nadiyā gambhīrapamāṇameva, na āyāmavitthārapamāṇanti attho. ‘‘Na yojanaṃ vā addhayojanaṃ vā’’ti vacanampi idameva sandhāya vuttanti daṭṭhabbaṃ. Kiñcāpi āyāmavitthārapamāṇaṃ na vuttaṃ, pabhavato pana yāva mukhadvārā āyāmavitthāravasena kammaṃ kātuṃ pahonakanadīyeva gahetabbāti daṭṭhabbā. Yā nadīti sambandho. Imassa suttassāti ‘‘timaṇḍala’’ntiādikassa imassa suttassa. Pabhavatoti samudāgamato. Etthāti nadiyaṃ. Sabbehi bhikkhūhi ṭhapetabboti sambandho. Tatoti ekaudakukkhepato.
“多少才算圆满?”答:“与岸齐平。”“与岸齐平而充满”,就是“与岸齐平”。“即使穿着水浴衣”里的“也”字,是在表示“即使不穿着”。即使没有穿水浴衣,因为离不开衣服,也应理解为穿了别的衣服。“站在船上做的时候,是否也允许在正在行驶的船上做?”针对这个问题,世尊说了“然而,在正在行驶的……”等话。接着用“为什么”等来说明理由。“确实”一词的意思是“因为”。“那”是指仅仅把水泼出去。这样一来……乃至……便成为随说;因此,不允许在正在行驶的船上做——这就是文句的衔接。又用“因此”等来说明由此获得的功德。为了说明不只是在船上,还说了“在河中”等话。巴利
Kittakā paripuṇṇā hotīti āha ‘‘samatitthikā’’ti. Titthena samaṃ paripūratīti samatitthikā. Udakasāṭikaṃ nivāsetvāpīti pisaddo ‘‘anivāsetvāpī’’ti dasseti. Udakasāṭikaṃ anivāsentopi vatthena avinābhāvato aññaṃ nivāsetvāti attho gahetabbo. Nāvāya ṭhatvā kariyamāne kiṃ gacchantiyāpi nāvāya kātuṃ vaṭṭatīti āha ‘‘gacchantiyā panā’’tiādi. ‘‘Kasmā’’tiādinā kāraṇaṃ dasseti. Hīti yasmā. Tanti udakukkhepamattaṃ. Evaṃ sati…pe… anusāvanā hoti, tasmā gacchantiyā nāvāya kātuṃ na vaṭṭatīti yojanā. ‘‘Tasmā’’tiādinā laddhaguṇaṃ dasseti. Na kevalaṃ nāvāyamevāti dassento āha ‘‘antonadiya’’ntiādi.
“树的”是指长在河里的树。“或者枝条已经扎根”是连接关系。“或者净化界”是说,对站在寺院界或村界里的人,按照把手石掷距离内的人纳入、把外面的人排除的方式来净化界。“所生树伸入的枝条或气根”也是连接关系。“它的”是指长在外河岸的树。“在那里”是指在树桩那里。巴利
Rukkhassāti antonadiyaṃ jātassa rukkhassa. Sākhā vā patiṭṭhitāti sambandho. Sīmaṃ vā sodhetvāti vihārasīmagāmasīmāsu ṭhitānaṃ hatthapāsānayanabahikaraṇavasena sīmaṃ vā sodhetvā. Jātarukkhassa paviṭṭhasākhāya vā pārohe vāti sambandho. Assāti bahinaditīre jātarukkhassa. Tatthāti khāṇuke.
“它的”指石岛的。“如前所说那样”指先前在讲河相的地方,用“每半月”等说法所说明的那种方式。“它”指石岛。“再者,它”还是指石岛本身。“确实”表示真实,或者表示原因。巴利
Tassāti pāsāṇadīpakassa. Pubbe vuttappakāreti pubbe nadīnimittaṭṭhāne ‘‘anvaddhamāsa’’ntiādinā (mahāva. aṭṭha. 138) vuttappakāre. Soti pāsāṇadīpako. Puna soti pāsāṇadīpakoyeva. Hīti saccaṃ, yasmā vā.
“障碍”是指巴利圣典。“那”就是障碍。因为障碍或围栏作为原因而被截断,这是文句的关联。某个障碍之处被覆盖,这也是文句的关联。“在那里”,就是在障碍之处。“确实”,表示真实,或者表示原因。“下方圣典已结”这句,是说明为了造池而毁坏河流的情形。“在此”,就是在河里,或者在池里。“所弃之水”,是为了守护水池而从某一条水道排掉的水。“天不降雨”,是因为遇到干旱时期,即使到了下雨的季节,天也不降雨。“它”,指从河流引出的水渠。“经过一段时间”,指在另一个时候。“腾起后”,指在村镇上方腾涌而起。“流动”,就是像前面所说的那样,在雨季四个月里不间断地流淌。“寺院界”,就是与寺院相关而结成的界。巴利
Āvaraṇanti pāḷiṃ. Tanti āvaraṇaṃ. Āvaraṇena vā koṭṭhakabandhena vā hetubhūtena, pacchijjatīti sambandho. Koci āvaraṇappadeso ajjhotthariyatīti sambandho. Tatthāti āvaraṇappadese. Hīti saccaṃ, yasmā vā. ‘‘Heṭṭhāpāḷi baddhā’’ti idaṃ nadiṃ vināsetvā taḷākakaraṇākāradassanaṃ. Etthāti nadiyaṃ, taḷāke vā. Chaḍḍitamodakanti taḷākarakkhanatthaṃ ekena vārimaggena chaḍḍitaṃ udakaṃ. Deve avassanteti dubbuṭṭhikālattā vassantakālepi deve avassante. Sāti nadito nīhaṭamātikā. Kālantarenāti aññena kālena. Uppatitvāti gāmanigamānaṃ upari patitvā. Pavattatīti pubbe vuttapakāre vassakāle cattāro māse abbhocchinnā sandati. Vihārasīmanti vihārasambandhaṃ baddhasīmaṃ.
在海中这一句里的“亦”字,是指江河说的。在那里,就是那个地方。下去之后,就是向下渡过去。也有写成“沉下去之后”的版本,意思一样。停住,就是和水齐平地停着。那个地方,就是那个区域。从水边,就是从水的边际。在那里,就是在海里。压迫,就是逼迫。在它们之中,就是在船和平台上。那个,就是礁石。波浪,就是波涛。因为它们一层接一层涌起来,伤害有知觉和没有知觉的东西;又因为会把东西卷进去,所以叫波浪。在那里,就是在礁石上。确实,是表示真实,或者表示原因。礁石仅被水所覆盖,这是句子的连接。那个,就是岛山。说了远之后,为了说明它的距离,就说渔夫当天回不来的路程。渔夫,就是打鱼的人。他们因为杀鱼,所以叫渔夫。也有写成捕鱼者的版本,应该解释为捕鱼的意思。当天回不来的路程,就是去了那里之后,当天回不来、没有归程的地方。这里没有归程,就是没有归程的地方。也有写成在去不了的地方的版本,但那不合理。为什么呢?因为这里要表达的不是去不了的路,而是去了之后不再回来的路。他们的,就是渔夫的。走到尽头的,就是走到边界。近处,应该连起来理解为站在近处的岛或山。在那里,就是在近处站立的岛和山上。盖住之后,就是以常水盖住之后。在那里,就是被盖住后停在那里的海里。巴利
Samuddepīti pisaddo nadimapekkhati. Tatthāti padese. Otaritvāti heṭṭhā taritvā. ‘‘Osaritvā’’tipi pāṭho, ayamevattho. Saṇṭhahantīti udakena samaṃ tiṭṭhanti. Soti padeso. Udakantatoti udakakoṭito. Tatthāti samudde. Bādhatīti pīḷayati. Tesūti nāvāaṭṭakesu. Tanti piṭṭhipāsāṇaṃ. Ūmiyoti vīciyo. Tā hi paraṃparāvasena uggantvā saviññāṇakāviññāṇake miyanti hiṃsanti, anto pakkhipantīti vā ūmiyoti vuccanti. Tatthāti piṭṭhipāsāṇe. Hīti saccaṃ, yasmā vā. Udakeneva piṭṭhipāsāṇo ottharīyatīti yojanā. Soti dīpakapabbato. ‘‘Dūre’’ti vatvā tassa pamāṇaṃ dassento āha ‘‘macchavadhānaṃ anāgamanapathe’’ti. Macchavadhānanti kevaṭṭānaṃ. Te hi yasmā macche hananti, tasmā macchavadhāti vuccanti. ‘‘Macchabandhāna’’ntipi pāṭho. Macche bandhantīti macchabandhāti vacanattho kātabbo. Anāgamanapatheti yattha gantvā tadaheva paccāgantvā na āgamanapathike dese. Natthi āgamanapatho etthāti anāgamanapatho, deso. Tasmiṃ ‘‘agamanapathe’’tipi pāṭho, so ayutto. Kasmā? Agamanapathassa nādhippetattā. Gantvā hi puna anāgamanapathoyevādhippeto. Tesanti macchavadhānaṃ. Gamanapariyantassāti gamanakoṭiyā . Oratoti orabhāge ṭhito dīpako vā pabbato vāti yojetabbo. Tatthāti orabhāge ṭhitesu dīpakapabbatesu. Ottharitvāti pakatiudakena ottharitvā. Tatthāti ottharitvā ṭhite samudde.
正在做的人也应当做,这是前后文的关联。在哪个湖,就是在哪一个湖。这个,指这个湖,它不是天然湖。这个湖只算作村田,这是文句的关联。在那里,就是在湖中。然而在哪个,然而在哪个湖。它的,指天然湖的。在那里,指在那个地方。如果有深水,这是文句的关联。在那里,指在高台上。在这里,指在天然湖中;以及站在礁石、小岛等处,这是文句的关联。够格的自然湖,指足以举行僧团羯磨的天然湖。说了干涸之后,为了说明同一个意思,又说无水。在那里,指在天然湖中。如果仅仅因为无水就算作村田。那么什么时候算呢?所以说然而如果在这里等等。其中,在这里,指在天然湖中。池等,这里用等字包括水渠等。什么时候挖掘,那时候,应当补上省略的文句来连接。虽然说的是那个地方,但不应当只取挖掘的地方,因为笼统地说在这里,所以应当取整个天然湖。不只是尚未成为天然湖的那一部分,而是成为村田,所以说只算作村界。巴利
Karontehipi kātabbanti sambandho. Yatthāti yasmiṃ sare. Ayanti ayaṃ saro, na jātassaro hoti. Ayaṃ saro gāmakhettasaṅkhyameva gacchatīti yojanā. Tatthāti sare. Yattha panāti yasmiṃ sare pana. Tassāti jātassarassa. Tatthāti padese. Sace gambhīraṃ udakaṃ hotīti yojanā. Tatthāti aṭṭake. Etthāti jātassare, ṭhitesu piṭṭhipāsāṇadīpakesūti yojanā. Pahonakajātassaroti saṅghakammaṃ kātuṃ pahonako jātassaro. ‘‘Sukkhatī’’ti vatvā tadeva samatthetuṃ vuttaṃ ‘‘nirudako’’ti. Tatthāti jātassare. Sace nirudakamattena gāmakhettaṃ gacchati. Kadā gacchatīti āha ‘‘sace panetthā’’tiādi. Tattha etthāti jātassare. Pokkharaṇīādīnīti ettha ādisaddena udakamātikādayo saṅgaṇhāti. Yadā khaṇanti, tadāti pāṭhaseso yojetabbo. ‘‘Taṃ ṭhāna’’nti vuttepi na khaṇanaṭṭhānameva gahetabbaṃ, ‘‘etthā’’ti sāmaññato vuttattā sabboyeva jātassaro gahetabbo. Na kevalaṃ ajātassaramattaṃ hoti, atha kho gāmakhettanti āha ‘‘gāmasīmāsaṅkhyameva gacchatī’’ti.
“自然湖”是指天然形成的湖。“填满后”是指用泥土等东西填满之后。“篱”是指遮挡物。“这一切”就是指整个那个自然湖。“盐池也是”里的“也”字,说明不只是低洼处才算作自然湖,盐池也算。“在水所在之处”是指水所在的位置和地方。巴利
Nanti jātassaraṃ. Pūretvāti mattikādīhi pūretvā. Pāḷinti āvaraṇaṃ. Sabbameva nanti sakalameva taṃ jātassaraṃ. Loṇīpīti pisaddena na kevalaṃ sobbhoyeva jātassarasaṅkhyaṃ gacchati, atha kho loṇīpīti dasseti. Udakaṭṭhānokāseti udakassa ṭhāne okāse.
148 “以界破界”这句话里,“以界”和“界”这两个词需要互相联系起来理解,为了说明它们的关联,所以说了“自己与他人的”。“结界”这个词表明,虽然一般只说“界”,但这里特别要取“结界”的意思。为了详细展开这个含义,又说了“如果”等话。“枝相接”是指因为互相靠近,树枝彼此交接,所以叫枝相接。“枝相接”只是一种标示说法,应当知道树根也是相接的。“在他们中”就是指在两棵树中。“寺界与”是指旧寺界与。“纳入内”就是纳入界内。“然后”这里,用“后”字来显示“然”字的意思。谁这样做了?回答说“六群比丘这样做了”。“以彼”就是指以那个原因。巴利
148.Sīmāya sīmaṃ sambhindantīti ettha ‘‘sīmāya sīma’’nti padānaṃ sambandhāpekkhattā tesaṃ sambandhaṃ dassetuṃ vuttaṃ ‘‘attano paresa’’nti. ‘‘Baddhasīma’’nti iminā ‘‘sīma’’nti sāmaññato vuttepi visesato baddhasīmāyeva gahetabbāti dasseti. Tamevatthaṃ vitthārento āha ‘‘sace hī’’tiādi. Saṃsaṭṭhaviṭapāti aññamaññaṃ āsannattā saṃsaṭṭho viṭapo etesanti saṃsaṭṭhaviṭapā. ‘‘Saṃsaṭṭhaviṭapā’’ti idaṃ upalakkhaṇamattaṃ, mūlānipi saṃsaṭṭhāniyevāti daṭṭhabbaṃ. Tesūti dvīsu rukkhesu. Vihārasīmā cāti porāṇakavihārasīmā ca. Anto katvāti sīmāya anto katvā. Atha pacchāti ettha ‘‘pacchā’’ti iminā athasaddassatthaṃ dasseti. Evaṃ ke akaṃsūti āha ‘‘evaṃ chabbaggiyā akaṃsū’’ti. Tenāti karaṇena.
说明覆盖的方式时,说“他人的”等。“它的”指结界的。“部分”指比丘们能用来举行羯磨的一块区域,哪怕只够一位比丘站在那里举行决意布萨的区域。把不够举行羯磨的区域纳入界内来结界,就叫以界破界。“界的近处”指后来要结的界的近处。“增长者造成界混乱”这句话说明:如果是一块不会增长的石头,也可以作为两个界的界标。巴利
Ajjhottharaṇākāraṃ dassento āha ‘‘paresa’’ntiādi. Tassāti baddhasīmāya. Padesanti bhikkhūhi kammaṃ kātuṃ pahonakaṃ ekadesaṃ. Antamaso ekassapi bhikkhuno ṭhatvā adhiṭṭhānuposathaṃ kātuṃ pahonakaṃ padesaṃ. Kammaṃ kātuṃ appahonakapadesaṃ anto karitvā bandhantā sīmāya sīmaṃ sambhindanti nāma. Sīmāya upacāroti pacchā bandhitabbāya sīmāya upacāro. ‘‘Vaḍḍhanto sīmāsaṅkaraṃ karotī’’ti iminā sace avaḍḍhanako pāsāṇo hoti, dvinnampi sīmānaṃ nimittaṃ kātuṃ vaṭṭatīti dasseti.
77. 布萨分类等的讨论巴利
77. Uposathabhedādikathā
149 因为十五日的前行在圣典中已经出现,所以为了说明只有十四日的前行,才说“今天布萨是十四日”。巴利
149. Pannarasikassa pubbakiccassa pāḷiyaṃ āgatattā cātuddasikasseva pubbakiccaṃ dassento āha ‘‘ajjuposatho cātuddaso’’ti.
关于“以非法别众”等说法,应当这样理解其判定,这是整句的关联方式。所谓“以非法别众”:这里“非法”是指,在同一座精舍里,四位比丘不举行诵戒布萨而举行清净布萨,以及三位比丘不举行清净布萨而举行诵戒布萨。“别众”是指所有比丘都不聚集在一起,而取其中一人的欲与清净。欲与清净只到僧团中间,不到群体中间,也不到个人面前。所谓“以非法和合”:这里的“非法”和前面说的一样;“和合”是指所有比丘都聚集在一起。所谓“以法别众”:这里的“法”是指,四位比丘举行诵戒布萨,三位比丘举行清净布萨;“别众”和前面说的一样。巴利
‘‘Adhammena vagga’’ntiādīsu vinicchayo evaṃ veditabboti yojanā. Adhammena vagganti ettha adhammaṃ nāma ekasmiṃ vihāre catunnaṃ bhikkhūnaṃ suttuddesauposathamakatvā pārisuddhiuposathakaraṇañca tiṇṇaṃ pārisuddhiuposathamakatvā suttuddesakaraṇañca. Vaggaṃ nāma sabbeva asannipatitvā ekassa chandapārisuddhiharaṇaṃ. Chandapārisuddhi nāma saṅghamajjhaṃyeva āgacchati, na gaṇamajjhaṃ, na puggalassa santikaṃ. Adhammena samagganti ettha adhammaṃ vuttanayameva. Samaggaṃ nāma sabbesaṃ sannipatanaṃ. Dhammena vagganti ettha dhammaṃ nāma catunnaṃ suttuddesauposathakaraṇañca tiṇṇaṃ pārisuddhiuposathakaraṇañca. Vaggaṃ vuttanayameva.
78. 关于诵出巴帝摩卡的讨论巴利
78. Pātimokkhuddesakathā
150 “这个缘起”,就是巴帝摩卡的这个缘起。“确实已闻”,在这里,“已闻”就是已被听闻,或者应被听闻,指的是波罗夷诵等。“已闻、已闻、已闻”应当理解为同形词的省略表达。“其余”,就是从缘起诵等往后的其余部分,也就是波罗夷诵等。“以已闻”,就是以“已闻”这个词。因为按照“当意义无法成立时,就按词本身所说的规则来理解”这条通则,这里“以已闻”就只取词本身。“以那种方式”,就是以那种缘起诵的方式。巴利
150.Imaṃnidānanti pātimokkhassa imaṃ nidānaṃ. Sutā kho panāti ettha suyyitthāti sutā, suyyassantīti vā sutā, pārājikuddesādayo. Sutā ca sutā ca sutāti sarūpekaseso kātabbo. Avasesanti nidānuddesādito avasesaṃ pārājikuddesādi. Sutenāti sutasaddena. ‘‘Atthe asambhavato sadde vuttavidhānaṃ hotī’’ti hi paribhāsato ‘‘sutenā’’ti ettha saddova gahetabbo. Tena nayenāti tena nidānuddesanayena.
“森林人怖畏”,是指住在森林里的人所感到的恐惧,意思是林中修行者的怖畏。“王障碍”等词里,应当知道也有同样的区分,这是文句的连接方式。“林火”,是烧毁林子的火,所以叫林火;这里把长音缩成短音,又把y改成v。“比丘”,指那位比丘。连接起来就是“或者一位比丘”。“或者第一诵”,指缘起诵。“此中”,指在五种诵之中。“由于”,指在某诵中。“那也”,指诵也是如此。“仅以已闻就应告知”,意思是只凭已经听到的词句就告知僧团;这里的“仅”字表明“不是详细解说”。巴利
Aṭavimanussabhayanti aṭaviyaṃ nivasantassa manussassa bhayaṃ, vanacarakabhayanti attho. Rājantarāyotiādīsu evaṃ viseso veditabboti yojanā. Davadāhoti dāyaṃ dahatīti davadāho ākārassa rassaṃ, yakārassa ca vakāraṃ katvā. Nanti bhikkhuṃ. Ekaṃ vā bhikkhunti yojanā. Paṭhamo vā uddesoti nidānuddeso. Etthāti pañcasu uddesesu. Yasminti uddese. Sopīti uddesopi. Suteneva sāvetabboti sutapadeneva saṅghassa sāvetabboti evasaddo ‘‘na vitthārenā’’ti dasseti.
未受请求在这里,为了依据前缀,从表示欲求的isu词根显示出另一种含义,所以说“未被命令,或未被请求”。这里,“未被命令”是就说法者未被长老命令的状态而说的;“未被请求”应当理解为,是就说法者未被以同意所得的新学比丘请求的状态而说的。“这里”是指在“未受请求而说法”这句话中。“法请求者”:为了说法而请求,就是法请求者,对他而言。“或问过之后,或者被那位僧团长老请求之后”:应如此连接。“按顺序”:按次序。“给”等:这里的iti-vā一词应与“说”这个词以及“讲”这个词连接。应连接为:应当说“说”,或“讲”,或“给”。“以三种方式”:指以诵出、讲说、音诵这三种方式。这里,经文被诵出、被念出,就是诵出;义理被讲说,就是讲说;经文及其义理以声音被诵出,就是音诵。“诵出”:念诵经文。“讲说”:讲解义理。“音诵”:以声音诵念经文及其义理。“他”:指亲教弟子。“决意诵习”:决意“我要做诵习”。“这里”:指在请求的场合。巴利
Anajjhiṭṭhāti ettha upasaggavasena isudhātussa icchākantito aññamatthaṃ dassento āha ‘‘anāṇattā, ayācitā vā’’ti. Ettha ‘‘anāṇattā’’ti idaṃ therena anāṇattabhāvaṃ sandhāya vuttaṃ . ‘‘Ayācitā’’ti idaṃ sammutiladdhena navakena ayācitabhāvaṃ sandhāya vuttanti daṭṭhabbaṃ. Etthāti ‘‘anajjhiṭṭhā dhammaṃ bhāsantī’’ti vacane. Dhammajjhesaketi dhammakathanatthāya ajjhesatīti dhammajjhesako, tasmiṃ. Āpucchitvā vā tena saṅghattherena yācito hutvā vāti yojanā. Vārapaṭipāṭiyāti vārānukkamena. Dehīti vāti ettha iti-vā-saddo ‘‘bhaṇa’’ itipadena ca ‘‘kathehi’’ itipadena ca yojetabbo. ‘‘Bhaṇa’’ iti vā ‘‘kathehi’’iti vā ‘‘dehi’’iti vā vattabbāti yojanā . Tīhipi vidhīhīti osāraṇakathanasarabhaññasaṅkhātehi tīhi sajjanehi. Ettha ca suttassa osāriyate uccāriyate osāraṇaṃ, atthassa kathiyate kathanaṃ, suttassa ca tadatthassa ca sarena bhaṇiyate sarabhaññaṃ. Osārehīti suttaṃ uccārehi. Kathehīti atthaṃ kathehi. Sarabhaññanti suttassa ca tadatthassa ca sarena bhaṇanaṃ. Nanti saddhivihārikaṃ. Sajjhāyaṃ adhiṭṭhahitvāti ‘‘sajjhāyaṃ karomī’’ti adhiṭṭhahitvā. Etthāti ajjhesanaṭṭhāne.
“依止者”指亲教师弟子等人。“彼”指僧团长老,在“应说”这个词里是业,在“说”等词里是作者。“已开始”指由僧团开始。“除”指除了听法之外。“诵出后”指先诵出经文之后。“再由讲说者”指之后讲解义理时。“或仅仅不停顿”指在经与义之间不停顿而接着。“应讲说”指应当讲解义理内容。“讲说者……方式”指先讲解义理之后,再以声音诵持经文及其义理,下次再来时也是同样的方式。巴利
Nissitaketi saddhivihārikādayo. Soti saṅghatthero, ‘‘vattabbo’’tipade kammaṃ, ‘‘vadatī’’tiādīsu padesu kattā. Āraddhanti saṅghena āraddhaṃ. Ṭhapetvāti dhammasavanaṃ ṭhapetvā. Osāretvāti paṭhamaṃ suttaṃ osāretvā. Puna kathentenāti pacchā atthaṃ kathentena. Aṭṭhapetvāyeva vāti suttassa ca atthassa ca antarā aṭṭhatvā eva vā. Kathetabbanti atthajātaṃ kathetabbaṃ. Kathentassa…pe… nayoti paṭhamaṃ atthaṃ kathetvā puna suttañca atthañca sarena bhaṇantassa puna āgatepi eseva nayoti attho.
在近处坐着交谈时也一样,指的是与坐在旁边的人交谈时也是如此。由彼,指的是由僧团长老。说为适当,指的是加以区分后说才适当。由彼,指的是由知事的比丘。僧团长老或者开口说,或者保持沉默,这是文句的关联。所谓问,是文句的搭配。以随喜等,这个等字包含了说法等。僧团长老允许,这是文句的关联。一切处,指的是在所有僧院内部的房屋等处。巴利
Upanisinnakathāyapīti samīpe nisinnena kathāyapi. Tenāti saṅghattherena. Vattuṃ vaṭṭatīti visesetvā vattuṃ vaṭṭati. Tenāti manussehi jānanabhikkhunā. Saṅghatthero bhaṇati, tuṇhī vā hotīti sambandho. ‘‘Pucchantī’’ti vutteti yojanā. Anumodanādīsupītiādisaddena dhammakathādayo saṅgaṇhāti. Saṅghatthero anujānātīti sambandho. Sabbatthāti sabbesu vihāraantaragharesu.
诵习是指自己主动地念诵,没有人请求而自己主动念诵,这就是它的意思。长老是指同住的长老。我将休息是指我将没有疲倦地行走。应当告辞是指对最初的长老和后来再来的长老都应当告辞。关联是由一位僧团长老允许。在另一位 的关联是指在不同于那位允许的长老之外的另一位长老那里。那位是指再次回来的长老。应指定自己在这里是反身格用法,所以说自己应当被指定。为什么被指定者不观察大众就询问呢?所以说然而询问者等等。巴利
Sajjhāyanti sayaṃ issarena ayanaṃ uccāraṇaṃ, kenaci anajjhiṭṭho sayaṃ adhiissarena ayanaṃ uccāraṇanti attho. Theroti saddhivihāro thero. Vissamissāmīti khedavirahitaṃ gamissāmi. Āpucchitabbanti paṭhamatherampi puna āgatattherampi āpucchitabbaṃ. Ekena saṅghattherena anuññātenāti sambandho. Aññasmīnti anuññātattherato aññasmiṃ thereti sambandho. Tanti puna āgataṃ theraṃ. Attānaṃsammanitabbanti ettha paccatte upayogavacananti āha ‘‘attā sammanitabbo’’ti . Kiṃ sammatena parisaṃ anoloketvā pucchitabboti āha ‘‘pucchantena panā’’tiādi.
153 我拥有:意思是属于我的。已生起:这是从人(补特伽罗)的角度说的,已生起与关联的关系是这样。在我们之前:把这个词拆成前和我们,前字表示第一的意思,所以说最初我们。先这个词和先同义,用最初就来显示它的含义。确实存在:指已经真实存在,或者就是那样。巴利
153.Meti mayhaṃ. Itoti puggalato, uppannoti sambandho. Puramhākanti padassa pure amhākanti padacchedaṃ katvā puresaddo paṭhamatthoti āha ‘‘paṭhamaṃ amhāka’’nti. Paṭikaccevasaddo pagevapariyāyo, ‘‘paṭhamataramevā’’ti iminā tassa atthaṃ dasseti. Bhūtamevāti vijjamānameva, tathameva vā.
第82节 驳斥非法羯磨等的讨论巴利
82. Adhammakammapaṭikkosanādikathā
154 154.“非法羯磨”是指不真实的羯磨。“遮止”在这里,词根 kus 是“去除”的意思,所以注释说“阻止”。“见”是指执持的见解,即邪见。“他们”是指四个人或五个人。“如”是和下文连接的,意思是“以某种方式被说的时候”。“不听”是指其他比丘听不到。“依长老”意思是依附、系属于长老。“系于长老”是指受长老支配,属于长老所有。“此处”是指在诵巴帝摩卡的时候。巴利
154.Adhammakammanti abhūtakammaṃ. Paṭikkositunti ettha kusadhātu apanayanatthoti āha ‘‘vāretu’’nti. Diṭṭhinti laddhiṃ. Tesanti catunnaṃ pañcannaṃ. Yathāti yenākārena bhaṇiyamāneti yojanā. Na suṇantīti aññe bhikkhū na suṇanti. Therādhīnanti therena adhīnaṃ ābandhanti attho. Therāyattanti therena āyattaṃ, therassa santakanti attho. Etthāti pātimokkhuddese.
83. 关于请求诵巴帝摩卡者等的讨论巴利
83. Pātimokkhuddesakaajjhesanādikathā
155 “九种”是指:按日子算有三种,按作者算有三种,按应当做的做法算有三种,所以共有九个部分,或者叫九种。“四种”是指“以非法而结党”等四种。“两种”是指按比丘和比丘尼分为两种。“九种”还可以这样说:在比丘戒本里有五种,在比丘尼戒本里有四种,所以合起来是九种。“此处”是指在“在那里若有比丘,聪明能干”这句话里。“极为明了”是指非常聪明,或者非常清净。“仅仅这么一点”里的“仅”字是用来表示责备的,意思是说:对更严重的情况,那还用说吗。巴利
155.Navavidhañcāti divasavasena tividhaṃ, kārakavasena tividhaṃ, kattabbākāravasena tividhañcāti navakoṭṭhāsañca, navapakārañca vā. Catubbidhanti ‘‘adhammena vagga’’ntiādikaṃ catubbidhaṃ. Duvidhanti bhikkhubhikkhunīvasena duvidhaṃ. Navavidhanti bhikkhupātimokkhe pañcavidhaṃ, bhikkhunipātimokkhe catubbidhanti navavidhaṃ. Etthāti ‘‘yo tattha bhikkhu byatto paṭibalo’’ti pāṭhe. Suvisadāti suṭṭhu byattā, suddhā vā. Ettakampīti pisaddo garahāyaṃ, adhike kā nāma kathāti dasseti.
“邻近住处”这里,是从格表达宾格的意义,所以说成“邻近住处”。“有能力的人”,是指在众多新学比丘当中,能够胜任的那一位。巴利
Sāmantā āvāsāti ettha upayogatthe nissakkavacananti āha ‘‘sāmantaṃ āvāsa’’nti. Yo sakkotīti bahūsu navesu yo sakkoti.
关于半月计数等事项的接受与允许的讨论巴利
84. Pakkhagaṇanādiuggahaṇānujānanakathā
156 “多少日的圆满”是指多少太阴日的圆满。“哪一天”是指多少天。“系属于尊者”是指由尊者比丘们所系属、所约束。“收拢”是指再次把筹收拢。这个文句在某些注释书版本中没有。“有时”在这里,vantu 后缀只表示“时”的意思,所以说“正是时”。不过“即”这个词从可能性来说是讲得通的。“先”是指清晨。巴利
156.Katinaṃpūraṇīti katinaṃ tithīnaṃ pūraṇī. Ko divasoti kittako divaso. Ayyāyattanti ayyehi bhikkhūhi āyattaṃ ābaddhaṃ. Saṃharitvāti puna salākaṃ saṃharitvā. Ayaṃ pāṭho kesuci aṭṭhakathāpotthakesu natthi. Kālavatoti ettha vantupaccayo svatthoti āha ‘‘kālassevā’’ti. Evasaddo pana sambhavato yujjiyati. Pagevāti pātova.
158 傍晚也是如此,指的是在傍晚时分也一样。用“也”这个字,把其他皈依的时间段也一并概括进去了。巴利
158.Sāyampīti sāyanhepi. Pisaddena aññampi saraṇakālaṃ sampiṇḍeti.
159 159.“令行”在这里是为了说明:应当让哪些比丘执行,而把不应当执行的那些比丘排除掉,所以才说了“某种事务”等话。要这样连接理解:他一直在做某种事务。“说法者等”中的“等”字,把诵集者等也包括在内。“轮流”就是依次。“扫帚”是指木杖做的扫帚或拳头做的扫帚。用它好好地扫、清扫干净,所以叫扫帚,第一个字是上颚音。“那也”是指连折断的树枝也是那样。巴利
159.Āṇāpetunti ettha anāṇāpetabbabhikkhū apanetvā āṇāpetabbabhikkhū dassetuṃ vuttaṃ ‘‘kiñci kamma’’ntiādi. Sadākālameva kiñci kammaṃ karontoti yojanā. Dhammakathikādīsūtiādisaddena gaṇavācakādayo saṅgaṇhāti. Vārenāti pariyāyena. Sammuñcaninti yaṭṭhisammuñcaniṃ vā muṭṭhisammuñcaniṃ vā. Samaṃ, suṭṭhu vā muñcati sodheti imāyāti sammuñcanī, tālujo paṭhamo. Tampīti sākhābhaṅgampi.
160 “按照前面说过的方式”,就是按照讲扫地时说过的方式。“应当再搬回来”,就是僧团住处里的坐具应当再搬回来。“竹席等也一样”,就是竹子等做成的竹席也一样。巴利
160.Vuttanayenevāti sammajjane vuttanayeneva. Puna āharitabbānīti saṅghikāvāsaṃ āsanāni puna āharitabbāni. Taṭṭikāyopīti veṇuādimayā taṭṭikāyopi.
161 所谓“小钵”,就是放在钵里的灯钵之类。“那”指的是油等物。“应寻求”,就是应当以没有过失的方式去寻求。巴利
161.Kapallikā vāti kapālesu pariyāpannā padīpakapālā vā. Tanti telādiṃ. Pariyesitabbānīti anavajjapariyesanena pariyesitabbāni.
前往他方等事例的讨论巴利
86. Disaṃgamikādivatthukathā
163 为了说明“应摄受”等四个动词之间的差别,就说“应摄受”等等。因为“摄受”这个词也用在“简略”“执取”等意思上,所以为了指出这里是指“随摄受”的意思,经文中就说“应随摄受”。因此说“以如是作的方式”。“应令说”:僧团中多闻的比丘,应该由比丘们前去让他说、让他讲。“应令住立”:僧团中多闻的比丘,应该由比丘们以亲近、以供养让他安住。说了“一切恶作”之后,为了说明这个意思,就说“这里长老不免,年轻人也不免”。“由彼”,由那位多闻的比丘。“即使如此”,即使这样他还是不接受的时候。“暮晨”,暮和晨,就是暮晨。“侍奉”,侍奉的地方,或者为了侍奉。“由彼”,由那位多闻的比丘。“他们”,大长老们。“其”,多闻的比丘的。“共行者”,和自己一起行的人,所以叫共行者。“即使”,即便。应该这样连接:一个人具足行而说。“此我与”,我们。在名词“汝”“我”这两个词上,应该作单数剩余的时候,应该取后者。应该连接为:“令住”,就是说。巴利
163.Saṃgahetabbotiādīnaṃ catunnaṃ kiriyāpadānaṃ visesaṃ dassento āha ‘‘saṃgahetabbo’’tiādi. Saṃgahasaddassa saṅkhepagahaṇesupi vattanato idha ‘‘anuggahatthe’’ti dassetuṃ pāḷiyaṃ vuttaṃ ‘‘anuggahetabbo’’ti. Tena vuttaṃ ‘‘tathākaraṇavasenā’’ti. Upalāpetabboti saṅghena bahussuto bhikkhu bhikkhūhi upagantvā lāpetabbo kathāpetabbo. Upaṭṭhāpetabboti saṅghena bahussuto bhikkhu bhikkhūhi upa accanena pūjanena ṭhāpetabbo. ‘‘Sabbesaṃ dukkaṭa’’nti vatvā tadeva samatthetuṃ vuttaṃ ‘‘idha neva therā, na daharā muccantī’’ti. Tenāti bahussutena bhikkhunā. Evampi satīti evaṃ asādiyanepi sati. Sāyaṃ pātanti sāyañca pāto ca sāyaṃpātaṃ. Upaṭṭhānanti upaṭṭhānaṭṭhānaṃ, upaṭṭhānatthāya vā. Tenāti bahussutena bhikkhunā. Tesanti mahātherānaṃ. Assāti bahussutassa bhikkhuno. Saddhiṃcarāti attanā saddhiṃ carantīti saddhiṃcarā. Athāpīti yadipi. Eko vā vattasampanno vadatīti yojanā. Eso ca ahañcāti mayaṃ. Nāmatumhaamhasaddesu hi ekasesena kattabbesu parova gahetabbo. Viharantūti vadantīti yojanā.
那位比丘应该去那个住处。这里问:为了什么目的应该去?是不是每天都要去?所以回答说:为了举行布萨,每半个月应该去一次。那个住处就是所说的住处。只在非雨季,也就是只在冬季和夏季。为了说明“只在非雨季应该去”这个意思是可以理解的,所以说了“然而在雨季……”等话。“去”指的是这件事。“在那里”指的是在“住雨安居”等说法中。“那位”指的是诵戒的比丘。“在另一位那里”指的是在另一位诵戒者那里。“两个月”指的是从室罗伐拏月满月日到阿湿缚庾阇月满月日,在这两个月期间应该住。这是就前雨安居入、后雨安居出等情况而说的。如果入了后雨安居之后立刻就离开等,那就应该住三个月。巴利
So āvāso gantabboti ettha kimatthāya gantabbo, kiṃ anudivasaṃ gantabboti āha ‘‘uposathakaraṇatthāya anvaddhamāsaṃ gantabbo’’ti. So ca khoti āvāso. Utuvasseyevāti hemantagimheyeva. Utuvasseyeva gantabboti atthassa ñātabbabhāvaṃ dassento āha ‘‘vassāne panā’’tiādi. Yanti kammaṃ. Tatthāti ‘‘vassaṃ vasantī’’tiādivacane. Soti pātimokkhuddesako bhikkhu. Aññasminti aparasmiṃ pātimokkhuddesake. Māsadvayanti sāvaṇamāsapuṇṇamito yāva assayujapuṇṇamī, tāva māsadvayaṃ vasitabbaṃ. Idaṃ purimavassaṃ upagantvā pacchimikāya pakkamanādiṃ sandhāya vuttaṃ. Sace pacchimikaṃ upagantvā anantarameva pakkamanādiṃ karoti, māsattayampi vasitabbaṃ.
87. 关于清净布施的讨论巴利
87. Pārisuddhidānakathā
164 用任何肢体部位来让人知道,是指说不出答话的人,就用任何肢体部位来让人知道。两种方式,是指以身和语这两种方式。应当理解为:以身和语来让人知道。一切,是指所有病人。僧团手边,是指在僧团伸手可及的范围内。如果在远处,是指如果许多病人彼此相距很远。那一天,是指僧团人数不足的那一天。巴利
164.Yena kenaci aṅgapaccaṅgena viññāpetīti paṭivacanaṃ nicchāretumasakkonto yena kenaci aṅgapaccaṅgena viññāpeti. Ubhayathāti ubhayehi kāyavācāsaṅkhātehi ākārehi. Kāyavācāhi viññāpetīti sambandho. Sabbeti akhilā gilānā. Hatthapāseti saṅghassa hatthapāsamhi. Sace dūre hontīti sace bahū gilānā aññamaññaṃ dūre honti. Taṃ divasanti tasmiṃ saṅghaappahonakadivase.
就在那里出发:这里表示“从格”的 tha 接尾词,所以他说“从彼”,意思就是从持清净之处。用“去”这个词,是显示 gam 词根的足投/步履义;用“某处”则标出它的动作对象。“沙弥承认”等处,为了显示表示承认方式的 iti 一词被省略,他说“沙弥如是承认:‘我是’”等等。“真实”就是存在的。“一切处”就是在一切“舍学处者承认”等情形中。巴利
Tattheva pakkamatīti ettha nissakkatthe thapaccayoti āha ‘‘tatovā’’ti, pārisuddhihāraṭṭhānato evāti attho. ‘‘Gacchatī’’ti iminā kamudhātuyā padavikkhepatthaṃ dasseti, ‘‘katthacī’’ti iminā tassa kammaṃ. Sāmaṇero paṭijānātītiādīsu paṭijānanākāratthassa itisaddassa lopabhāvaṃ dassento āha ‘‘sāmaṇero aha’’nti evaṃ paṭijānātī’’tiādi. Bhūtaṃyevāti vijjamānaṃyeva. Sabbatthāti sabbesu ‘‘sikkhaṃ paccakkhātako paṭijānātī’’tiādīsu.
全部这里,通过“最低限度”这个限定,是和“四位比丘”联系在一起的。“一切处”,是指在“已到达僧团却又离开”等一切情形中。“此中”,是指在传递清净这件事上。“众多也”这里,通过“也”这个助词说明:一个人传给一个人、许多人传给一个人、许多人传给许多人,所传递的清净都算已经传递了。“他”,指传递清净的那位比丘。“他们”,指那些比丘。“唯他的”,指唯独那位传递清净者的。“然而其他的”,则指其他人的清净。“猫锁链”这里,“猫”是指捕鼠的动物,因为它能抓住藏在洞穴里的老鼠,所以叫猫。“锁链”是众生用来捆绑的器具的特定名称。猫的锁链,因为和那只猫有直接或间接的关联,所以叫猫锁链。这只是举一个例子,因为任何锁链都可以拿来用。意思是:清净就像猫锁链一样。这里的譬喻对应是:就像锁链的第一个环只能碰到第二个环,碰不到第三个环,同样,最初给出的清净只能到达第二个人,不能到达第三个人。巴利
Sabbantimena paricchedena catunnaṃ bhikkhūnanti sambandho. Sabbatthāti sabbesu ‘‘saṅghappatto vibbhamatī’’tiādīsu. Etthāti pārisuddhiharaṇe. Bahūnampīti ettha pisaddena ekena ekassāpi, bahūhi ekassāpi, bahūhi bahūnampi āhaṭā pārisuddhi āhaṭāva hotīti dasseti. Soti pārisuddhihārako bhikkhu. Yesanti bhikkhūnaṃ. Tassevāti pārisuddhihārakasseva. Itarā panāti itaresaṃ pārisuddhi pana. Biḷālasaṅkhalikāti ettha biḷāloti ākhubhujo. So hi biḷāsayaṃ ākhuṃ gaṇhituṃ alati samatthetīti biḷāloti vuccati. Saṅkhalikāti etaṃ sattānaṃ bandhanūpakaraṇavisesassa nāmaṃ. Biḷālassa saṅkhalikā tena sambandhasambandhibhāvena sambandhattāti biḷālasaṅkhalikā. Idaṃ upalakkhaṇamattaṃ yesaṃ kesañci saṅkhalikāya gahetabbattā. Tāya sadisā biḷālasaṅkhalikā pārisuddhīti attho. Idaṃ panettha opammasaṃsandanaṃ – yathā saṅkhalikāya paṭhamaṃ valayaṃ dutiyaṃyeva valayaṃ pāpuṇāti, na tatiyaṃ, evameva paṭhamaṃ dinnā pārisuddhi dutiyameva pāpuṇāti, na tatiyanti.
来到,是指来到僧团伸手可及的范围。巴利文中“熟睡不告知”等说法,是表示原因的主格。意思是因为熟睡而不告知。“清净携带者无罪”:这里以义准从“罪”显示其随顺义,所以说“若……中略……犯”。“彼”,指那位比丘。“二者”,即清净的给予者和携带清净者,这两者。巴利
Āgantvāti saṅghassa hatthapāsaṃ āgantvā. Pāḷiyaṃ sutto na ārocetītiādīsu hetvatthe paccattavacanaṃ. Suttena nārocetīti hi attho. Pārisuddhihārakassa anāpattīti ettha āpattīti anvayatthaṃ atthāpattito dassento āha ‘‘sace…pe… āpajjatī’’ti. Assāti bhikkhussa. Ubhinnampīti pārisuddhidāyakassa, taṃhārakassa cāti ubhinnampi.
88. 关于给欲的讨论巴利
88. Chandadānakathā
165 165. 在给欲的问题上也应当知道抉择,这是连接。所谓“布萨已作”,是指给清净的人和僧团都已经完成了布萨。“其他”,是指布萨羯磨以外的(羯磨)。“然而什么羯磨”是连接。“羯磨也”,是指布萨羯磨以外的羯磨。在这里,在当天布萨时,如果自己和僧团有布萨羯磨,就只应给清净。如果有其他羯磨,就只应给欲。如果既有布萨羯磨又有其他羯磨,就应给清净也给欲。针对这一点而说“在当天布萨,给清净的人也应当给欲”。“于界内或”,是指在结界内或。“坐”,是指坐下安坐。因为词根表中说“āsa是安坐的意思”。“和合或”,是指身和合或。巴利
165. Chandadānepi vinicchayo veditabboti yojanā. Uposatho kato hotīti pārisuddhidāyakassa ca saṅghassa ca uposatho kato hoti. Aññanti uposathakammato aññaṃ. Yaṃ pana kammanti sambandho. Kammampīti uposathakammato aññaṃ kammampi. Ettha ca tadahuposathe attano ca saṅghassa ca sace uposathakammaṃ hoti, pārisuddhiyeva dātabbā. Atha aññaṃ kammaṃ hoti, chandoyeva dātabbo. Yadi uposathakammañca aññakammañca hoti, pārisuddhi ca chando ca dātabbo. Taṃ sandhāya vuttaṃ ‘‘tadahuposathe pārisuddhiṃ dentena chandampi dātu’’nti. Sīmāya vāti baddhasīmāya vā. Acchitunti upavesituṃ. ‘‘Āsa upavesane’’ti hi dhātupāṭhesu (saddanītidhātumālāyaṃ 16 sakārantadhātu) vuttaṃ. Sāmaggī vāti kāyasāmaggī vā.
167 有人有时记得布萨,有时不记得。这里用“有时记得,有时不记得”来说明 pi 这个词表示不确定、可选择的含义。用“决定”这个词,是为了说明“也不记得”当中 eva 这个词表示确定的意思。不破坏羯磨,意思是:不管有没有得到僧团同意,疯狂的人都不算破坏羯磨。巴利
167.Saratipi uposathaṃ, napi saratīti ettha pisaddassa aniyamavikappatthaṃ dassetuṃ vuttaṃ ‘‘ekadā sarati, ekadā na saratī’’ti. ‘‘Ekanta’’nti iminā neva saratīti ettha evasaddassa sanniṭṭhānatthaṃ dasseti. Kammaṃ na kopetīti sammutiladdhopi aladdhopi ummattako kammaṃ na kopeti.
第91节 关于僧团布萨等的讨论巴利
91. Saṅghuposathādikathā
168 对于“扫除后”这个词,联系到“那个地方”,所以这里说“业格义上的主格”。“此”是指“那个地方应当被扫除”等说法。“因此”就是由于这个原因。注疏师们说“扫帚……中略……称为”,应当这样连接理解。巴利
168. ‘‘Sammajjitvā’’ti padamapekkhitvā so desoti ettha ‘‘upayogatthe paccattavacana’’nti vuttaṃ. Etanti ‘‘so deso sammajjitabbo’’tiādivacanaṃ. Tenāti tena hetunā. Aṭṭhakathācariyā ‘‘sammajjanī…pe… vuccati’’ iti āhūti yojanā.
“扫除”是指做扫除这件事。“灯”是指点灯。“水”是指放置水。“以座”是指通过铺设座位。“如是”应当补上。“布萨的”与九种布萨的前行相关联。“这些”是指四种羯磨。“被称为”就是被说。这里说“这些”,因为羯磨和“前行”这个形态没有区别,所以就近依据形态,用单数来说。“被宣说”这一句则是着眼于“这些四种”这个羯磨,用复数来说,应当这样理解。巴利
Sammajjanīti sammajjanakaraṇaṃ. Padīpoti padīpujjalanaṃ. Udakanti udakaṭṭhapanaṃ. Āsanenāti āsanapaññāpanena. ‘‘Itī’’ti ajjhāharitabbaṃ. Uposathassāti navavidhassa uposathassa pubbakaraṇanti sambandho. Etānīti cattāri kammāni. Vuccatīti kathiyati. Idaṃ ‘‘etānī’’ti kammassa ca ‘‘pubbakaraṇa’’nti ākārassa ca abhedattā āsannaṃ ākāramapekkhitvā ekavacanavasena vuttaṃ. ‘‘Akkhātānī’’ti idaṃ pana ‘‘imāni cattārī’’ti kammamapekkhitvā bahuvacanavasena vuttanti daṭṭhabbaṃ.
宣说欲、清净和时节,就是宣说欲、宣说清净、宣说时节。比丘计数,就是数了比丘之后宣说。教诫,就是宣说比丘尼所请求的教诫。这些,就是这五种。前行之后,就是做了前行之后。在这里,“应在前行之后做”,这只是对应做时机的限定,并不是对意义的限定。不过,这里的区别是:因为在僧团集会之前应当做,所以叫前行;因为在布萨仪式之前应当做,所以叫前事。巴利
Chandapārisuddhiutukkhānanti chandakkhānañca pārisuddhikkhānañca utukkhānañca. Bhikkhugaṇanāti bhikkhū gaṇetvā akkhānaṃ. Ovādoti bhikkhunīhi yācitassa ovādassa akkhānaṃ. Etānīti etāni pañca. Pubbakaraṇato pacchāti pubbakaraṇassa karaṇato pacchā. Ettha ca ‘‘pubbakaraṇato pacchā kattabbānī’’ti idaṃ kattabbākārasseva visesanaṃ, na atthassa. Ayaṃ pana viseso – saṅghasannipātato pubbabhāge kattabbattā pubbakaraṇaṃ nāma, uposathakaraṇato pubbabhāge kattabbattā pubbakiccaṃ nāmāti.
“布萨”就是布萨日。“凡若干比丘”,就是有多少比丘。“羯磨所及”,就是达到布萨羯磨、适合、相应。应当这样连接:那么多比丘没有离开伸手所及的范围,住在同一个界内。“同分之罪”,就是事类相同的罪。“应避”,就是应当避开。“人”,就是在家人等。“于彼”,就是在那个布萨界堂里。“这些四”,是文句的剩余部分。巴利
Uposathoti uposathadivaso. Yāvatikā ca bhikkhūti yattakā bhikkhū. Kammapattāti uposathakammassa pattā yuttā anurūpā. Tāvatikā bhikkhū hatthapāsaṃ avijahitvā ekasīmāyaṃ ṭhitā ca hontīti yojanā. Sabhāgāpattiyoti vatthusabhāgā āpattiyo. Vajjanīyāti vajjetabbā. Puggalāti gahaṭṭhādipuggalā. Tasminti tasmiṃ uposathasīmamāḷake. Etāni cattārīti pāṭhaseso.
“由那些已经到来的比丘们”,应当这样连接。“十五日也是”:pi(也)这个词表明,不只是按照律典中所述的方式来决意才可以,还说明“今天我的布萨是十五日”也可以。巴利
Āgatehi tehi bhikkhūhīti yojanā. Pannarasopīti pisaddena na kevalaṃ pāḷiyaṃ āgatanayeneva adhiṭṭhātuṃ vaṭṭati, atha kho ‘‘ajja me uposatho pannaraso’’tipīti dasseti.
92. 关于忏悔罪过仪轨的讨论巴利
92. Āpattipaṭikammavidhikathā
169 世尊……乃至……应当作:这一点应当知道,这是连接关系。通过“若有罪”等语句以及“等”字所含的三种理由,说明“有罪者不应作布萨”,虽然经文没有明确制定,但从义理上确实成立。这三种理由应当与“应知”这个词连接。“于土喇咤亚等”中,“等”字含摄波逸提、提舍尼、恶作、恶说诸罪。“我发露彼”:这是善说,应当连接。“彼”指罪。“于汝等根本”:即在汝等面前。这是带有省略的文句,不是复合词。“汝”和“汝之”:只是表明对新学长老们应说的方式,并非表示所表达的意义有缺失。“已说亦”:“亦”字表示不仅依圣典方式善说,依此方式也善说。“汝见”:这也应当说,应当连接。应说的方式很容易理解。“是,我见”:这是善说,应当连接。“已说亦”:“亦”字含摄圣典方式。“未来应防护”:在这里也应当说,应当连接。因为对尊长要用复数,所以说“汝等应防护”。“如是所说之发露罪者”:应当连接。巴利
169. Bhagavatā…pe… kātabboti idaṃ veditabbanti sambandho. ‘‘Yassa siyā āpattītiādivacaneneva cā’’tiādihetuttayena ‘‘na sāpattikena uposatho kātabbo’’ti yathārutaṃ apaññattampi atthato siddhamevāti dasseti. Hetuttayaṃ ‘‘veditabba’’nti padena yojetabbaṃ. Thullaccayādīsūti ādisaddena pācittiyapāṭidesanīyadukkaṭadubbhāsitāpattiyo saṅgaṇhāti. ‘‘Taṃ paṭidesemī’’ti idaṃ suvuttameva hotīti sambandho. Tanti āpattiṃ. Tumhamūleti tumhaṃ santike. Niggahitalopañhi vākyameva, na samāso. ‘‘Tumha’’ iti ca ‘‘tuyha’’ iti ca navakattherānaṃ vattabbākāradassanamattameva, na icchitatthavipattidassanaṃ. Vuttampīti pisaddena na kevalaṃ pāḷinayeneva suvuttaṃ, iminā nayenapi suvuttanti dasseti. ‘‘Passasī’’ti idañca vattabbanti sambandho. Vattabbākāraṃ pana suviññeyyaṃ. ‘‘Āma passāmī’’ti idaṃ pana suvuttameva hotīti sambandho. Vuttampīti pisaddo pāḷinayaṃ sampiṇḍeti. Āyatiṃ saṃvareyyāsīti ettha pana vattabboti sambandho. Garūsu bahuvacanassa kattabbattā vuttaṃ ‘‘saṃvareyyāthā’’ti. Evaṃ vuttena āpattidesakenāti sambandho.
这里“于彼”是指“当无疑”这个读法。“当太阳被云覆盖时”这句要这样连接。“那位比丘应当说”是连接关系,也就是列举了事情之后——列举了称为食事的事情。“那些”指诸罪。巴利
Tatrāti ‘‘yadā nibbematiko’’ti pāṭhe. Sūriye meghacchanne satīti yojanā. Tena bhikkhunā vattabbanti sambandho, vatthuṃ kittetvāti bhojanasaṅkhātaṃ vatthuṃ kittetvā. Tāti āpattiyo.
“同类罪”这里,在事同类和罪同类两者当中,只指事同类,为了说明这一点,所以说了“两个人……”等。“所犯的罪”是连接关系。他们有相同的部分,所以叫同类。应当说出来:即使罪同类,但因为事不同类,也应当说出来。已经说清楚了:意思是比丘确实从罪中出来了。“另一个恶作”是连接关系。“然”这个字表示责备的意思,因为它是带着责备的方式说“已经说清楚了”的。虽然说清楚了,但还是那样:应当这样连接。“那”指恶作。“不同的事”:是就宣说和接受宣说来说,属于不同的事。巴利
Sabhāgā āpattīti ettha dvīsu vatthusabhāgaāpattisabhāgāsu vatthusabhāgāva adhippetāti dassento āha ‘‘yaṃ dvepi janā’’tiādi. Yaṃ āpattinti sambandho. Samāno bhāgo etāsanti sabhāgā. Desetuṃ vaṭṭatīti āpattisabhāgāpi vatthuvisabhāgattā desetuṃ vaṭṭati. Sudesitāvāti āpattito bhikkhu vuṭṭhātiyevāti adhippāyo. Aññaṃ dukkaṭanti sambandho. Panasaddo garahatthajotako sudesitāya garahākārena pavattattā. Kiñcāpi sudesitāva, pana tathāpīti yojanā. Tanti dukkaṭaṃ. Nānāvatthukanti desanāpaṭiggahaṇavasena nānāvatthukaṃ.
170 应当只说与同分有关的,不说与异分有关的。“因”是指真实,或者是指原因。“彼”是指异分者。“从此”是指从僧众集会。巴利
170. Sabhāgoyeva vattabbo, na visabhāgo. Hīti saccaṃ, yasmā vā. Tassāti visabhāgassa. Itoti saṅghasannipātato.
关于无犯的十五种等论巴利
95. Anāpattipannarasakādikathā
172 “由此他们了知”,这里为了说明“了知”的方式,所以说了“已入界或正入界”这样的话。“已入或”就是已经进入。“他们”指四位或更多的比丘。所谓“别众而执和合想”,这里为什么是“别众”,为什么有“和合想”?为了解释这一点,所以说了“他们”等话。其中,“他们”指其他比丘。“因为已入界”,就是已经进入界内,所以“成为别众”——这是句子的连接关系。“和合之想”就是和合想;“他们具有这个想”,就是指那些持有和合想的人。巴利
172.Tena jāniṃsūti ettha jānanākāradassanatthaṃ ‘‘sīmaṃ okkantāti vā okkamantīti vā’’ti vuttaṃ. Okkantāti vāti pavisittha iti vā. Tesanti catunnaṃ vā atirekānaṃ vā bhikkhūnaṃ. Vaggā samaggasaññinoti ettha kasmā vaggā, kasmā samaggasaññinoti āha ‘‘tesa’’ntiādi. Tattha tesanti aññesaṃ bhikkhūnaṃ. Sīmaṃ okkantattāti sīmaṃ pavisitattā, vaggā hutvāti sambandho. Samaggo iti saññā samaggasaññā, sā etesamatthīti samaggasaññino.
175 “为追悔所制”这一句,为了说明它和“为欲贪所制”这一句是同一类,所以说了“如”等话。“前分”是指布萨羯磨之前的那一阶段。“虽已作了决定”意思是说,即使已经作了决定,也还是可以的。“被压伏”这个词,是用来说明“所制”这个意思里,前缀“巴”带有压伏、征服的含义。巴利
175.Kukkuccapakatāti padassa ‘‘icchāpakato’’ti padena samānabhāvaṃ dassetuṃ vuttaṃ ‘‘yathā’’tiādi. Pubbabhāgeti uposathakammato pubbabhāge. Sanniṭṭhānaṃ katvāpīti kappatevāti sanniṭṭhānaṃ katvāpi. ‘‘Abhibhūtā’’ti iminā pakatāti ettha papubbakaradhātuyā upasaggavasena abhibhavanatthaṃ dasseti.
176 176. 就像在下面“别众与非别众想”等十五处中所说的那样,那是恶作;这里为什么不那样说,而说是“土喇咤亚”呢?回答说:“因为不善强而有力。”巴利
176. Yathā heṭṭhā vaggāvaggasaññīpannarasakādīsu dukkaṭaṃ vuttaṃ, evamakatvā kasmā ‘‘thullaccaya’’nti āha ‘‘akusalabalavatāyā’’ti.
关于“入界省略文”的讨论巴利
100. Sīmokkantikapeyyālakathā
177 177. 对于“由常住者(说到)客住者省略语”这一段,应当理解为:一切都要知道,这就是它们的关联。为了连同譬喻一起说明应当知道的方式,说了“譬如”等话。对于“由客住者(说到)常住者省略语”这一段,则应当理解为:应当引出来,这就是它们的关联。所谓“前一个省略语”,就是指由常住者(说到)客住者的省略语。对于“由客住者(说到)客住者省略语”这一段,则应当理解为:应当连接起来,这就是它们的关联。在这里,“省略语”一词应当这样解释它的语义:对于相似的方法以及了知它的智慧,应当饮用、应当守护者即是 peyya(应饮/应护),在 peyya 中、或为 peyya 而 ālati(取得/带来),其义为“取得”,因此称为 peyyāla(省略语)。巴利
177. Āvāsikenaāgantukapeyyāle sabbaṃ veditabbanti sambandho. Veditabbākāraṃ saha upamāya dassento āha ‘‘yathā’’tiādi. Āgantukenaāvāsikapeyyāle pana ānetabbanti sambandho. Purimapeyyāleti āvāsikenaāgantukapeyyāle. Āgantukenaāgantukapeyyāle pana yojetabboti sambandho. Ettha ca peyyālanti sadisanayassa ca taṃjānanañāṇassa ca pātabbaṃ rakkhanaṃ peyyaṃ, peyyaṃ, peyye vā, peyyāya vā alati samatthetīti peyyālanti vacanattho kātabbo.
178 为什么对常住的比丘是十四日,对客来的比丘却是十五日呢?为了回答这个问题,就说了“对那些……”等话。其中,“对那些”指的是对客来的比丘。“从他国”是指从常住比丘所在国家以外的另一个国家。“从他地方”是指即使在同一个国家里,也从另一个地方。“作了十四日”是因为想法的差别而作十四日布萨。“应当随顺”是指应当给予同意。“不应当反对”是指不应当说“不是十四日”来阻止。“不是不情愿”,这里的“欲”字根是想要的意思,而在表示工具格时是离格的说法,所以说“不应当在不情愿的情况下给予”。巴利
178. Āvāsikānaṃ cātuddaso hutvā kasmā āgantukānaṃ pannarasoti āha ‘‘yesa’’ntiādi . Tattha yesanti āgantukānaṃ. Tiroraṭṭhatoti āvāsikānaṃ raṭṭhassa aññaraṭṭhato. Tirojanapadatoti ekaraṭṭhepi aññajanapadato. Cātuddasikaṃ akaṃsūti saññānānattavasena cātuddasikaṃ akaṃsu. Anuvattitabbanti anumatiṃ vattitabbaṃ. Na paṭikkositabbanti ‘‘na cātuddaso’’ti vatvā na vāritabbaṃ. Na akāmāti ettha kamudhātu icchattho, karaṇatthe ca nissakkavacananti āha ‘‘na anicchāya dātabbā’’ti.
关于观察标志等的论述巴利
101. Liṅgādidassanakathā
179 “住处比丘之相”这句话,是用来说明“住处比丘相”这个词是一个属格复合词。“一切处”是指在所有“住处比丘标志”等等当中。“以何”是指以善设的床座等,与“取”相关联。“他们”指住处比丘。“行仪之住立”指行仪的住立。应当这样连接:那善设的床座等行相,就叫作相。“那个”(Yanti)指善设的床座等,与“使知”相关联。“于彼彼处”指在彼彼处所。应当连接为:住处比丘隐藏。应当连接为:那善设的床座等标志,就叫作标志。“以不可见”这句话,是用来说明“隐藏”这个词的含义。“令知”这句话,是用来说明“使知”这个词的智的含义。“那个”指善设的床座等。“他们”指住处比丘。应当这样连接:那善设的床座等标记,就叫作标记。“以何”是指以善设的床座等。“他们”指住处比丘被指出,那善设的床座等指出,就叫作指出。用这些词来散布、表明,因此叫作相;使隐藏者被知、令觉知,因此叫作标志。以之划分而了知,因此叫作标记;以之指出、指示,因此叫作指出——这是词义的解释。“这一切”是指“住处比丘相”等等这一切。“如相应”是指在巴利文中与相应相符。“其中”是指在来客相等等当中。“这是我们的”不应被了知,因此是未知的,那未知的就是未知的,即坐卧处等。“这是我们的”不了知,是因为不是自己所有的,正是他人所有的,所以说“他人所有的”。离洒水是指没有洒水的、离开洒的水。属格复数是指在“已洗者的”这里属格复数。单数是指在“已洗者的”这里单数。后文中,以之洗去垢秽,因此是已洗的;已洗的以及那水,因此是已洗水;那已洗水就是离洒水,即已洗水离洒水。巴利
179. ‘‘Āvāsikānaṃ ākāra’’nti iminā āvāsikākāranti padassa chaṭṭhīsamāsaṃ dasseti. Sabbatthāti sabbesu ‘‘āvāsikaliṅga’’ntiādīsu. Yenāti supaññattamañcapīṭhādinā, gaṇhatīti sambandho. Tesanti āvāsikānaṃ. Ācārasaṇṭhānanti ācārasaṇṭhitiṃ. So supaññattamañcapīṭhādiko ākāro nāmāti yojanā. Yanti supaññattamañcapīṭhādiṃ, gamayatīti sambandho. Tattha tatthāti tasmiṃ tasmiṃ ṭhāne. Līne āvāsiketi sambandho. Taṃ supaññattamañcapīṭhādi liṅgaṃ nāmāti yojanā. ‘‘Adissamāne’’ti iminā līneti padassa atthaṃ dasseti. ‘‘Jānāpetī’’ti iminā gamayatīti padassa ñāṇatthaṃ dasseti. Yanti supaññattamañcapīṭhādiṃ. Teti āvāsikā. Taṃ supaññattamañcapīṭhādi nimittaṃ nāmāti yojanā. Yenāti supaññattamañcapīṭhādinā. Teti āvāsikā uddisiyanti, so supaññattamañcapīṭhādiko uddeso nāmāti yojanā. Imehi padehi ākiriyanti pakāsiyanti etenāti ākāro, līne gamayati bodhetīti liṅgaṃ. Nimiyanti paricchijja ñāyanti etenāti nimittaṃ, uddisiyanti apadisiyanti etenāti uddesoti vacanatthaṃ dasseti. Sabbametanti ‘‘āvāsikākāra’’ntiādi etaṃ sabbaṃ. Yathāyoganti pāḷiyaṃ yogānurūpaṃ. Tatthāti āgantukākārādīsu. ‘‘Amhākaṃ ida’’nti na ñātabbanti aññātaṃ, tadeva aññātakaṃ, nisīdanādi. ‘‘Amhākaṃ ida’’nti ajānanaṃ nāma attano asantakattā, aññesameva santakattā hotīti āha ‘‘aññesaṃ santaka’’nti. Udakanissekanti siñcanavirahitaṃ udakaṃ. Bahuvacanassāti ‘‘dhotāna’’nti ettha chaṭṭhībahuvacanassa. Ekavacananti ‘‘dhotassā’’ti ekavacanaṃ . Pacchimapāṭhe malaṃ dhunāti anenāti dhotaṃ, dhotañca taṃ udakañceti dhotaudakaṃ, tameva nissekaṃ dhotaudakanissekaṃ.
180 为了说明“同住见”这个词是去掉iti的复合词,他说“同住者们,这些是见”。“这些”指的是住在这个寺院的比丘们。用“见解”这个词,是在说明“他们不问”这个短语里的宾语。所谓“别住性”,就是他们见解上的别住性。用“压伏”这个词,是在说明这里“不超越”中abhi这个前缀的含义。用“征服”这个词,也同样说明这个意思。压伏别住性,就是让他们舍弃见解,因此说“不让他们舍弃那个见”。巴利
180.Samānasaṃvāsakadiṭṭhinti padassa itilopasamāsaṃ dassento āha ‘‘samānasaṃvāsakā eteti diṭṭhi’’nti. Eteti āvāsikā bhikkhū. ‘‘Laddhi’’nti iminā na pucchantīti padassa kammaṃ dasseti. Nānāsaṃvāsakabhāvanti tesaṃ laddhinānāsaṃvāsakabhāvaṃ. ‘‘Madditu’’nti iminā nābhivitarantīti ettha abhisaddassatthaṃ dasseti. ‘‘Abhibhavitu’’nti iminā ca tadevatthaṃ dasseti. Nānāsaṃvāsakabhāvassa maddanaṃ nāma laddhinissajjāpananti āha ‘‘taṃ diṭṭhiṃ na nissajjāpentī’’ti.
103. 关于“不应去”与“应去”两部分的讨论巴利
103. Nagantabbagantabbavārakathā
181 对于“有比丘”这个词,为了说明它的含义——“在这个住处有比丘,所以叫有比丘”——就说了“在哪个住处”等等。“去”指住处。“就在当天”就是指就在当天布萨。这说明:如果他能做到,就应该当天去,他应该去。用“没有做”这句话,说明做了之后再去。“除了”是虚词,是“离开”这个虚词的另一种说法,所以说“离开”。应该这样理解:和自第四人或自第五人的僧团一起去,是可以的。这里,“自第四人”这句话是针对布萨羯磨说的;“自第五人”这句话是针对自恣羯磨说的,应如是见。“在住处”是以住处界、大界为义。这确实是在不区分住处界的情况下说的。“界也”也是部分界。“不应去”是因为僧团之重,不应去。“此处”是在部分界等中。“彼”是比丘的。“允许去”是从众布萨处允许去,但从僧布萨处实不允许,应如是见。应该这样理解:从已舍布萨的住处也可以去其他处。“即使阿兰若比丘”是指即使在阿兰若独住者。“于彼”是指于其他住处。“布萨”是指僧布萨与众布萨。巴利
181.Sabhikkhukāti padassa saṃvijjanti bhikkhū etasmimāvāseti sabhikkhukoti vacanatthaṃ dassento āha ‘‘yasmiṃ āvāse’’tiādi. Yanti āvāsaṃ. Tadahevāti tadahuposathe eva. Iminā sace sakkoti, tadaheva gantuṃ, so gantabboti dasseti. ‘‘Akatvā’’ti iminā katvā pana gantabboti dasseti. ‘‘Aññatrā’’ti nipāto ‘‘vinā’’ti nipātassa pariyāyoti āha ‘‘vinā’’ti. Attacatutthena vā attapañcamena vā saṅghena gantuṃ vaṭṭatīti yojanā. Ettha ca ‘‘attacatutthena vā’’ti idaṃ uposathakammaṃ sandhāya vuttaṃ. ‘‘Attapañcamena vā’’ti idaṃ pavāraṇākammaṃ sandhāya vuttanti daṭṭhabbaṃ. Vihāreti vihārasīmāya mahāsīmāyanti attho. Idañhi vihārasīmānaṃ abhedena vuttaṃ. Sīmāpīti khaṇḍasīmāpi. Na gantabbāti saṅghassa garukattā na gantabbā. Etthāti khaṇḍasīmādīsu. Tassāti bhikkhussa. Gantuṃ vaṭṭatīti gaṇuposathaṭṭhānato gantuṃ vaṭṭati, saṅghuposathaṭṭhānato pana na vaṭṭatiyevāti daṭṭhabbaṃ. Vissaṭṭhauposathā āvāsāpi aññaṃ gantuṃ vaṭṭatīti yojanā. Āraññakenāpīti araññe ekakena nivāsenapi. Tatthāti aññavihāre. Uposathanti saṅghuposathañca gaṇuposathañca.
182 “前往”指去住处。“在那里”指那个住处。应当这样连接理解:要知道“我能去”。“在那里”就是在那个住处。由此连接成:“既没有做”。应当这样连接理解:要知道“既没有做,将来也不会做”。巴利
182.Yanti āvāsaṃ. Tatthāti taṃ āvāsaṃ. Gantuṃ sakkomi iti jāneyyāti yojanā. Tatthāti tasmiṃ āvāse. Iminā neva katoti sambandho. Neva kato bhavissati iti jāneyyāti yojanā.
105. 说明应当避开之人的论述巴利
105. Vajjanīyapuggalasandassanakathā
183 “仅到达手所及的范围”就是指:只到达布萨僧团等手所及的范围。要这样理解:这种别住者的清净施与是不允许的。“那”指别住者的清净施与。“非布萨”这里是在说明“a”这个字在其他场合的含义,所以说“在其他日子”。其中,“在其他”是指两个布萨日之外的其他日子。要这样理解:僧团和合被促成,就是那样的情形。“憍赏弥比丘”指住在憍赏弥的比丘。要这样理解:如同和合之和合。用“除了”这个词,是在说明“除外”这个不变词的含义。“然而那些”是说,那些比丘是和合的,这是前后关联。“就在布萨日”是指在布萨日当天。巴利
183.Hatthapāsūpagamanamevāti uposathasaṅghādīnaṃ hatthapāsassa upagamanameva. Idaṃ pārivāsiyapārisuddhidānaṃ nāma na vaṭṭatīti yojanā. Tassāti pārivāsiyapārisuddhidānassa. Anuposatheti ettha akārassa aññatthaṃ dassento āha ‘‘aññasmiṃ divase’’ti. Tattha aññasminti dvīhi uposathehi aññasmiṃ. Yā saṅghasāmaggī kariyati, tathārūpinti yojanā. Kosambakabhikkhūnanti kosambiyaṃ nivāsīnaṃ bhikkhūnaṃ. Sāmaggī viya yā sāmaggīti yojanā. ‘‘Ṭhapetvā’’ti iminā aññatrāti nipātassa atthaṃ dasseti. Ye panāti bhikkhū pana samaggā hontīti sambandho. Uposatheyevāti uposathadivaseyeva.
1 2 3 4 5 6 7 8 9