出家论·药犍度解说
律抉择·大品解释 · 256 段
药犍度解说
Bhesajjakkhandhakakathā
居士所宣说,僧众共许成,唱告以为限,牛羊栖止处;
如斯四种地,皆号为如法。
Vuttā gahapatissāpi, sammutussāvanantikā; Gonisādīti kappiyā, catasso honti bhūmiyo.
属于僧团之房舍,或属于比丘之住处;
然应作净法使成适宜,须能共宿方为合宜。
Saṅghassa santakaṃ gehaṃ, santakaṃ bhikkhunopi vā; Kappiyaṃ pana kattabbaṃ, sahaseyyappahonakaṃ.
除比丘外,他人施于净地之物,
为彼等之利益,其家亦属彼等所有,居士当知。
Ṭhapetvā bhikkhumaññehi, dinnaṃ kappiyabhūmiyā; Atthāya santakaṃ tesaṃ, gehaṃ gahapatevidaṃ.
那块确实叫“共许”,因为它是被僧团共许的。
即使没有宣读羯磨语,求听也照样成立。
Sā hi sammutikā nāma, yā hi saṅghena sammatā; Kammavācamavatvā vā, vaṭṭatevāpalokanaṃ.
由那些说“我们要建一间如法小屋”的人在四周(做某事)。
Paṭhamiṭṭhakapāsāṇa-thambhādiṭṭhapane pana; ‘‘Kappiyakuṭiṃ karomā’’ti, vadantehi samantato.
当别人把它举起来放好,或者当别人触碰它时;
自己举起后安放,即是宣告所得净地。
Ukkhipitvā ṭhapentesu, āmasitvā paresu vā; Sayamevukkhipitvā vā, ṭhapeyyussāvanantikā.
砖等作为立足处,而对于比丘们来说,当他们说的时候;
用言语来结束,则在同一时刻才妥当。
Iṭṭhakādipatiṭṭhānaṃ , bhikkhūnaṃ vadataṃ pana; Vācāya pariyosānaṃ, samakālaṃ tu vaṭṭati.
无围之园,或全座、或大半,
智者皆称之为牛卧处等。
Ārāmo aparikkhitto, sakalo bhuyyatopi vā; Duvidhopi ca viññūhi, gonisādīti vuccati.
这四种也都是如法的地。
在这里,煮熟的也好,存放过的也好,一切食物都允许。
Etā pana catassopi, honti kappiyabhūmiyo; Ettha pakkañca vutthañca, sabbaṃ vaṭṭati āmisaṃ.
那些以宣唱为限而安立在柱子等物上的。
当柱子等被移走时,它仍立于其余(柱子等)之上。
Ussāvanantikā yā sā, thambhādīsu adhiṭṭhitā; Thambhādīsvapanītesu, tadaññesupi tiṭṭhati.
当一切都已被去除时,可能会是无基址的。
牛卧处等净地已被围住,其余的则由于屋顶损坏的缘故。
Apanītesu sabbesu, siyā jahitavatthukā; Gonisādī parikkhittā, sesā chadananāsato.
除了比丘以外,从别人手里接受;
他们的积蓄,所说的内(宿)的,对比丘来说是允许的。
Bhikkhuṃ ṭhapetvā aññesaṃ, hatthato ca paṭiggaho; Tesañca sannidhi anto- vuttaṃ bhikkhussa vaṭṭati.
属于比丘或比丘尼的,或属于僧伽的;
内藏而内煮者,于二者皆不合宜。
Bhikkhussa bhikkhuniyā vā, santakaṃ saṅghikampi vā; Antovutthañca pakkañca, ubhinnaṃ na ca vaṭṭati.
Akappakuṭiyā vutthaṃ, sappiādivimissitaṃ; ‘‘Antovuttha’’nti niddiṭṭhaṃ, paṭhamaṃ kālikadvayaṃ.
以彼酥油等,比丘终身药;
煮之彼复于七日,无肉乃得受用。
Teheva sappiādīhi, bhikkhunā yāvajīvikaṃ; Pakkaṃ taṃ pana sattāhaṃ, vaṭṭateva nirāmisaṃ.
若受用掺肉而煮熟之食,
亦食内宿所存者,兼食自煮之食。
Sace āmisasaṃsaṭṭhaṃ, pakkaṃ taṃ paribhuñjati; Antovutthañca bhiyyopi, sāmapakkañca bhuñjati.
时药是食物,饮料是夜分药;
所谓的七日药,就是熟酥等五种。
Yāvakālikamāhāro, pānakaṃ yāmakālikaṃ; Sattāhakālikaṃ nāma, sappiādikapañcakaṃ.
其余那些姜黄之类的药,属于尽形寿药;
时限药分为四种,水属于非时限药。
Sesaṃ pana haliddādi, bhesajjaṃ yāvajīvikaṃ; Catudhā kālikā vuttā, udakaṃ hotyakālikaṃ.
仅仅因为接受了,三种时药就变成过了时段的。
已食用的成为有罪过,未食用的也同样是第三项。
Paṭiggahavaseneva, kālātītā tikālikā; Honti dosakarā bhuttā, abhuttaṃ tatiyampi ca.
芒果、阎浮果、香蕉、芭蕉、蜜和葡萄;
沙鲁果与帕鲁萨卡果等,饮料被认定为八种。
Ambaṃ jambu ca cocañca, mocañca madhu muddikā; Sālu phārusakañcāti, pānakaṃ aṭṭhadhā mataṃ.
允许用来做饮料的果实,不管是熟的还是生的;
以饮料为理由而被禁止的,是连同容器一起接受。
Pānakatthamanuññātaṃ, phalaṃ pakkañca āmakaṃ; Pānahetu paṭikkhitto, savatthukapaṭiggaho.
把熟芒果好好捣碎,再放到水里揉捏;
之后过滤一下,这饮品就可以喝了。
Ambapakkaṃ sukoṭṭetvā, madditvā udake pana; Pacchā parissavaṃ katvā, pātuṃ vaṭṭati pānakaṃ.
太阳晒熟的可以,用火煮熟的则不可以。
同样的道理,在其余饮品中也已经说明了。
Vaṭṭatādiccapākaṃ tu, aggipakkaṃ na vaṭṭati; Eseva ca nayo sesa-pānakesupi dīpito.
Pupphapattaphalucchūnaṃ, cattāro panime rasā; Anuññātā imānaṭṭha, pānāni anujānatā.
一切花蜜都已说完,唯独蜜树花汁除外。
一切叶汁都已说过,唯独没有提到熟菜汁。
Sabbo puppharaso vutto, madhukassa rasaṃ vinā; Sabbo pattaraso vutto, pakkaḍākarasaṃ vinā.
除七种谷物及其随顺谷物的果浆外,
一切果浆于非时皆被听许。
Sattannaṃ sānulomānaṃ, dhaññānaṃ phalajaṃ rasaṃ; Ṭhapetvānumato sabbo, vikāle phalajo raso.
即使是时限药的叶子,在冷水中制作,
压碎后经日光晒熟,非时也还是可以用。
Yāvakālikapattāna-mapi sītudake kato; Madditvādiccapākopi, vikāle pana vaṭṭati.
棕榈椰子,菠萝蜜与猴面果;
黄瓜葫芦南瓜,兼有普萨果。
Tālañca nāḷikerañca, panasaṃ labujampi ca; Tipusālābukumbhaṇḍaṃ, tathā pussaphalampi ca.
同样地,苤蓝等这九种果实;
还有一切随顺七种谷物的副谷。
Evameḷālukañcāti, navetāni phalāni hi; Aparaṇṇañca sabbampi, sattadhaññānulomikaṃ.
枣、柿、滇刺枣、憍赏弥果、迦罗摩达咖果,
柑橘、木苹果、省藤与罗望子果。
Badaraṃ timbarū selu, kosambaṃ karamaddakaṃ; Mātuluṅgakapitthañca, vettaṃ ciñcaphalampi ca.
如是诸小果之汁,
以其随顺八种饮料故,于随顺门中已宣说。
Phalānaṃ evamādīnaṃ, khuddakānaṃ raso pana; Aṭṭhapānānulomattā, niddiṭṭho anulomike.
随顺谷中,除果所生之汁,
此处无他果汁是非夜分药。
Sānulomassa dhaññassa, ṭhapetvā phalajaṃ rasaṃ; Añño phalaraso natthi, ayāmakāliko idha.
咖提那衣篇章的讨论
Kathinakkhandhakakathā
诸比丘雨安居毕,
牟尼雄牛为五利故,宣说迦絺那衣之敷设。
Bhikkhūnaṃ vuṭṭhavassānaṃ, kathinatthāramabravi; Pañcannaṃ ānisaṃsānaṃ, kāraṇā munipuṅgavo.
并非远离仅仅刻划等二十四种
比丘拿起僧衣,把旧衣提起来。
Na ullikhitamattādi-catuvīsativajjitaṃ; Cīvaraṃ bhikkhunādāya, uddharitvā purāṇakaṃ.
Navaṃ adhiṭṭhahitvāva, vattabbaṃ vacasā puna; ‘‘Imināntaravāsena, kathinaṃ attharāmi’’ti.
当这样说了三遍之后,咖提那衣就算已经铺展好了。
然后走近僧团,接过咖提那衣。
Vutte tikkhattumiccevaṃ, kathinaṃ hoti atthataṃ; Saṅghaṃ panupasaṅkamma, ādāya kathinaṃ iti.
尊者,咖提那衣已铺展,请僧团随喜;
“如法的咖提那衣铺设”——那位比丘应这样说。
‘‘Atthataṃ kathinaṃ bhante, saṅghassa anumodatha; Dhammiko kathinatthāro’’, vattabbaṃ tena bhikkhunā.
尊者,您已为僧团善铺咖提那衣;
如法的咖提那铺设,我随喜,如是宣说。
‘‘Suatthataṃ tayā bhante, saṅghassa kathinaṃ puna; Dhammiko kathinatthāro, anumodāmi’’tīraye.
咖提那衣的根本是什么?它的所依是什么?它的地又有哪些?
比丘要了知多少法,才够资格敷展咖提那衣?
Kathinassa ca kiṃ mūlaṃ, kiṃ vatthu kā ca bhūmiyo; Katidhammavido bhikkhu, kathinatthāramarahati.
根本为一,所依为三,地则有六;
通达八法之比丘,堪能敷设迦絺那衣。
Mūlamekaṃ, siyā vatthu, tividhaṃ, bhūmiyo cha ca; Aṭṭhadhammavido bhikkhu, kathinatthāramarahati.
僧团为根,这一点已经说明;三衣则是它的所依。
已经说了亚麻布等六种,以及六种衣物的处所。
Saṅgho mūlanti niddiṭṭhaṃ, vatthu hoti ticīvaraṃ; Khomādīni cha vuttāni, cīvarāni cha bhūmiyo.
前行、舍弃、决意与敷展,复有论母;
障碍、撤除及利益,斯为八事。
Pubbapaccuddharādhiṭṭhā-natthāro mātikāpi ca; Palibodho ca uddhāro, ānisaṃsā panaṭṭhime.
洗涤、伺察、切断与系缚,
缝制、染色和制作,这些被称为“前行事”。
Dhovanañca vicāro ca, chedanaṃ bandhanampi ca; Sibbanaṃ rajanaṃ kappaṃ, ‘‘pubbakicca’’nti vuccati.
僧伽梨大衣、上衣和内衣,
举出、决意,以及同样的铺展。
Saṅghāṭi uttarāsaṅgo, atho antaravāsako; Paccuddhāro adhiṭṭhānaṃ, atthāropesameva tu.
出发与结束,确定与毁灭;
还有希望听闻、结界,以及共同撤除——这八项。
Pakkamanañca niṭṭhānaṃ, sanniṭṭhānañca nāsanaṃ; Savanāsā ca sīmā ca, sahubbhāroti aṭṭhimā.
持已成衣,于住处无所顾恋;
越界场已,便以离去为期而终。
Katacīvaramādāya, āvāse nirapekkhako; Atikkantāya sīmāya, hoti pakkamanantikā.
领受利益后,于精舍无所恋著;
然而他前往另一精舍,令人安乐而住。
Ānisaṃsamathādāya, vihāre anapekkhako; Gantvā pana vihāraṃ so, aññaṃ sukhavihārikaṃ.
Tattha taṃ viharantova, karoti yadi cīvaraṃ; Niṭṭhite cīvare tasmiṃ, niṭṭhānantāti vuccati.
“我不会做僧衣,也不会返回那个住处。”
不过,当放下责任时,就被认为是以决断为终结的。
‘‘Cīvaraṃ na karissāmi, na paccessaṃ tamassamaṃ’’; Evaṃ tu dhuranikkhepe, sanniṭṭhānantikā matā.
既得咖提那衣之覆护,若念“不复返”而离去;
或于正作衣时,衣料遗失、被焚,则从丧失之时起(咖提那特权)即坏灭。
Kathinacchādanaṃ laddhā, ‘‘na paccessa’’nti ce gato; Karontasseva naṭṭhaṃ vā, daḍḍhaṃ vā nāsanantikā.
已得利而有所顾待,却至界外时;
闻中途撤衣,此即闻边。
Laddhānisaṃso sāpekkho, bahisīmaṃ gato pana; Suṇāti cantarubbhāraṃ, sā hoti savanantikā.
Cīvarāsāya pakkanto, bahisīmaṃ gato pana; ‘‘Dassāmi cīvaraṃ tuyhaṃ’’, vutto savati kenaci.
当再次被说“我不能给你衣”时,
期待刚一断除,就被认为是断除了期待的人。
Puna vutte ‘‘na sakkomi, dātunti tava cīvaraṃ’’; Āsāya chinnamattāya, āsāvacchedikā matā.
雨安居结束后,可从住处前往另一住处;
来到途中,越过了该迦絺那衣的舍出。
Vassaṃvuṭṭhavihāramhā , vihāraññaṃ gato siyā; Āgacchaṃ antarāmagge, taduddhāramatikkame.
他的迦絺那衣舍出,被称为越界(舍);
若受用迦絺那利益后,仍怀顾恋而去。
Tassa so kathinuddhāro, sīmātikkantiko mato; Kathinānisaṃsamādāya, sāpekkhova sace gato.
如果再次回来,正好赶上咖提那衣的撤销。
他的咖提那衣出舍,就叫做“共舍”。
Sambhuṇāti punāgantvā, kathinuddhārameva ce; Tassa so kathinuddhāro, ‘‘sahubbhāro’’ti vuccati.
出发、结束与判定,是就界限而言;
四种(迦絺那事)依个人,属僧团者则于中途舍。
Pakkamanañca niṭṭhānaṃ, sanniṭṭhānañca sīmato; Cattāro puggalādhīnā, saṅghādhīnantarubbharo.
毁灭、听闻,以及断绝期盼;
这三种咖提那的舍弃也是,但非由僧团,非由比丘。
Nāsanaṃ savanañceva, āsāvacchedikāpi ca; Tayopi kathinubbhārā, na tu saṅghā, na bhikkhuto.
住处为障,衣亦为障;
善说相应解脱义者,已宣此二种障碍。
Āvāsapalibodho ca, palibodho ca cīvare; Palibodhā duve vuttā, yuttamuttatthavādinā.
或从八种论母,或从中途取出;
大仙亦说迦絺那的两种取出。
Aṭṭhannaṃ mātikānaṃ vā, antarubbhāratopi vā; Ubbhārāpi duve vuttā, kathinassa mahesinā.
不禀白而自受持,于僧团中随所需而取;
此中僧衣生起之事,及此五种功德利益。
Anāmantāsamādānaṃ, gaṇato yāvadatthikaṃ; Tattha yo cīvaruppādo, ānisaṃsā ca pañcime.
衣犍度论
Cīvarakkhandhakakathā
关于衣的生起,有八种衣的纲目;
在界内布施、订立规约,以及制定比丘的受食规定,也是如此。
Cīvarassa panuppādā, aṭṭha cīvaramātikā; Sīmāya deti, katikā, bhikkhāpaññattiyā, tathā.
他布施给僧团,布施给二部僧团,布施给已住雨安居的人;
指定施与个人,这就是八种纲目。
Saṅghassa, ubhatosaṅghe, vassaṃvuṭṭhassa deti ca,; Ādissa, puggalassāti, aṭṭhimā pana mātikā.
在这里,所谓“在界内施与”,是指由进入界内的比丘们来分配;
应该由比丘们来分配,这是最胜辩才者所赞叹的。
Tattha sīmāya detīti, antosīmaṃ gatehi tu; Bhikkhūhi bhājetabbanti, vaṇṇitaṃ varavaṇṇinā.
还有,那些由共同约定而布施的、具有一个共有份额的精舍,
在这里,所施之物,称为应由所有人分配的。
Katikāya ca dinnaṃ ye, vihārā ekalābhakā; Ettha dinnañca sabbehi, bhājetabbanti vuccati.
僧团的固定事务,在哪里办理,就属于那里。
按照乞食的约定而布施的东西,大圣者说这就是布施。
Saṅghassa dhuvakārā hi, yattha karīyanti tattha ca; Bhikkhāpaññattiyā dinnaṃ, dinnaṃ vuttaṃ mahesinā.
不过,以正直的心布施给僧团的东西,
那应当由亲自在场的人来分配,这样说。
Saṅghassa pana yaṃ dinnaṃ, ujubhūtena cetasā; Tañhi sammukhibhūtena, bhājetabbanti vuccati.
他怀着信心,把僧衣布施给指定的两方僧团。
比丘无论人数少还是多,平均分配才合适。
Ubhatosaṅgha muddissa, deti saddhāya cīvaraṃ; Thokā vā bahu vā bhikkhū, samabhāgova vaṭṭati.
如果有人布施衣给已经度过雨安居的僧团,
那件衣应由已出雨安居的人来分配,这是被称赞的做法。
Vassaṃvuṭṭhassa saṅghassa, cīvaraṃ deti yaṃ pana; Taṃ tasmiṃ vuṭṭhavassena, bhājetabbanti vaṇṇitaṃ.
若以粥或饭食布施,或指定而施;
识者应随处就地分配僧衣。
Yāguyā pana bhatte vā, detiādissa ce pana; Cīvaraṃ tattha tattheva, yojetabbaṃ vijānatā.
若特意指定某人而布施僧衣,
此施即名为指定人施。
Puggalaṃ pana uddissa, cīvaraṃ yaṃ tu dīyati; Puggalodissakaṃ nāma, dānaṃ taṃ tu pavuccati.
在五位同法亲友当中,如果有谁即使在我死后……
这是我的资具,也是母亲的或父亲的。
Sahadhammikesu yo koci, pañcasvapi ‘‘mamaccaye; Ayaṃ mayhaṃ parikkhāro, mātuyā pitunopi vā.
如果他说“或者愿它归戒师所有”,只是这样说而已;
但那并不是他们的,而是僧团自己的财产。
Upajjhāyassa vā hotu’’, vadaticcevameva ce; Na hoti pana taṃ tesaṃ, saṅghasseva ca santakaṃ.
对五种人来说,一旦命终之后,布施就再也长不出任何东西了。
那只是属于僧团的,而在家人那里却能生长。
Pañcannaṃ accaye dānaṃ, na ca rūhati kiñcipi; Saṅghasseva ca taṃ hoti, gihīnaṃ pana rūhati.
比丘或沙弥,若在比丘尼住处命终,
其资具唯归比丘众所有。
Bhikkhu vā sāmaṇero vā, kālaṃ bhikkhunupassaye; Karotyassa parikkhārā, bhikkhūnaṃyeva santakā.
若比丘尼、或沙弥尼,于寺中命终,
其资具则归比丘尼众所有。
Bhikkhunī sāmaṇerī vā, vihārasmiṃ sace matā; Honti tassā parikkhārā, bhikkhunīnaṃ tu santakā.
2741这一段只有编号,没有可翻译的巴利文内容。
2741.
“拿去给某人吧”这样给出的话,那所施之物属于前一个人。
“我要给这个”——这样给出去的东西,就属于后一个人所有。
‘‘Dehi netvāsukassā’’ti, dinnaṃ taṃ purimassa tu; ‘‘Idaṃ dammī’’ti dinnaṃ taṃ, pacchimasseva santakaṃ.
明白了这种布施的做法后,无论是对于死者还是活着的人,
或者也可以凭信任而取,或者取死人衣。
Evaṃ dinnavidhiṃ ñatvā, matassa vāmatassa vā; Vissāsaṃ vāpi gaṇheyya, gaṇhe matakacīvaraṃ.
从根、叶、果、茎、皮、花来区分。
已离过失、达到如如境界的世尊,宣说了六种染料。
Mūlapattaphalakkhandha-tacapupphappabhedato; Chabbidhaṃ rajanaṃ vuttaṃ, vantadosena tādinā.
根以姜黄,茎以茜草与紫矿;
叶以阿利叶,靛蓝叶亦然。
Mūle haliddiṃ, khandhesu, mañjeṭṭhaṃ tuṅgahārakaṃ; Pattesu alliyā pattaṃ, tathā pattañca nīliyā.
库孙巴花、金苏卡花、树皮、洛达和糠。
除了染料以外,所有果实都可以。
Kusumbhaṃ kiṃsukaṃ pupphe, tace loddañca kaṇḍulaṃ; Ṭhapetvā rajanaṃ sabbaṃ, phalaṃ sabbampi vaṭṭati.
袈裟若污秽,或复色丑陋;
以阿利叶,洗之则允许。
Kiliṭṭhasāṭakaṃ vāpi, dubbaṇṇaṃ vāpi cīvaraṃ; Alliyā pana pattena, dhovituṃ pana vaṭṭati.
关于衣的其余讨论,则在第一咖提那衣犍度中。
在那里,智者应当只按已经说过的那些方式来了知。
Cīvarānaṃ kathā sesā, paṭhame kathine pana; Tattha vuttanayeneva, veditabbā vibhāvinā.