同法品
8. Sahadhammikavaggo
5. 巴吉帝亚篇解释 · 48 段
同法学处注释
1. Sahadhammikasikkhāpadavaṇṇanā
434第八品第一段里有两支:一是对已受具足戒的人,按所制定的戒来说;二是对不想学的人,用借口这样说。
434. Aṭṭhamavaggassa paṭhame upasampannassa paññattena vacanaṃ, asikkhitukāmassa lesena evaṃ vacananti dve aṅgāni.
2. 书写戒注释
2. Vilekhanasikkhāpadavaṇṇanā
438第二项中,“无惭”就是指没有羞耻心。其余各项也应这样理解。“故意犯戒”等说法,是专对比丘和比丘尼说的无惭相;至于沙弥等人以及在家人,则应按共通的方式,从各自违越学处、覆藏过失等方面来理解。有惭相的道理也是这样。即使是在生起悔恨之后仍压伏它去做,或者把如法的事物当作不如法来想而去做,在那一刹那,他们也是以无惭在做。不过应当知道,悔恨等不同情况是分别列出的。
438. Dutiye alajjitāti alajjitāya. Evaṃ sesesupi. Sañcicca āpattiṃ āpajjatītiādi bhikkhubhikkhunīnaññeva vuttaṃ alajjilakkhaṇaṃ, sāmaṇerādīnaṃ, pana gahaṭṭhānañca sādhāraṇavasena yathāsakaṃ sikkhāpadavītikkamanapaṭigūhanādito veditabbaṃ. Lajjilakkhaṇepi eseva nayo. Kiñcāpi kukkucce uppannepi madditvā karonto, kappiye akappiyasaññitāya karontopi taṅkhaṇikāya alajjitāya evaṃ karonti. Tathāpi kukkuccādibhede visuṃ gahitāti daṭṭhabbaṃ.
跋耆子派是阐明十事的人。在“他施论、无知论、疑论、他度论”等说法中,那些自称证得阿拉汉果的谄诳者,看到精液漏出后,就执取“是魔党天神带来不净”的看法,这叫作他施论者。阿拉汉对一切女人、男人等的名字等事不知道,这是无知;对那件事以确定的状态,就是疑;从别人那里听闻而知道名字等,就是他度。主张这些“有”的论者,就是他们的无知论、疑论、他度论。他们与大众部等的分别,在《论事》中已有说明。
Vajjiputtakā dasavatthudīpakā. Parūpahāraaññāṇakaṅkhāparavitāraṇādivādāti ettha arahattaṃ paṭijānantānaṃ kuhakānaṃ sukkavissaṭṭhiṃ disvā ‘‘mārakāyikā devatā asuciṃ upasaṃharantī’’tigāhino parūpahāravādā nāma. Arahato sabbesaṃ itthipurisādīnaṃ nāmādiajānane aññāṇaṃ, tattha sanniṭṭhānabhāvena kaṅkhā, parato sutvā nāmādijānanena paravitāraṇo atthītivādino aññāṇavādā, kaṅkhāvādā, paravitāraṇavādā ca tesaṃ, mahāsaṅghikādīnañca vibhāgo kathāvatthuppakaraṇe vutto.
在“四道与诸果”这里,通过“与”这个字,应当知道神通和无碍解也被包含在内了。“某些人”指的是那些持诵教理的法师。“另一些”指的是那些奉行修持的粪扫衣长老们。在“其余诸”等句中,意思是这样的:说法长老们听了由粪扫衣长老们带来的经文之后——
Cattāro maggā ca phalāni cāti ettha ca-kārena abhiññāpaṭisambhidāpi saṅgahitāti daṭṭhabbaṃ. Kecīti pariyattidharā dhammakathikā. Puna kecīti paṭipattidharā paṃsukūlikattherā. Itare panātiādīsu ayaṃ adhippāyo – dhammakathikattherā pana paṃsukūlikattherehi ābhataṃ suttaṃ sutvā –
只要经教还在,只要律还能显现光芒;
他们就能看见光明,就像太阳升起时一样。
当经部中经不存在,当律部中律已被遗忘;
世间将会陷入黑暗,就像太阳落山时那样。
“经典得到守护而存在时,修行也就得到了守护。
智者安住在修行中,就不会从瑜伽安稳中退失。”
‘‘Yāva tiṭṭhanti suttantā, vinayo yāva dippati; Tāva dakkhanti ālokaṃ, sūriye abbhuṭṭhite yathā. ‘‘Suttantesu asantesu, pamuṭṭhe vinayamhi ca; Tamo bhavissati loke, sūriye atthaṅgate yathā. ‘‘Suttante rakkhite sante, paṭipatti hoti rakkhitā; Paṭipattiyaṃ ṭhito dhīro, yogakkhemā na dhaṃsatī’’ti. (a. ni. aṭṭha. 1.1.130) –
有人把这部经引出来,想借此把自己的主张立住,说:只要安住在不犯巴拉基格的程度上,就属于修行所摄,教理本身就是根本。所以他们说:如果五位比丘守护四条巴拉基格……(中略)……就能让教法增长、兴旺。由此可以看出:到了教法衰微的时候,持律者如果找不到有惭愧心的人,就可以把无惭愧的人也收进来一起住,和他们共同受用法与利养,给众多善男子授具足戒,以此来护持教法,这是行得通的。想要呵责,以及在已受具足戒的人面前贬损学处,这是两个条件。
Idaṃ suttaṃ āharitvā attanova vādaṃ patiṭṭhapentā pārājikānāpajjanavasena ṭhitā paṭipattisaṅgahitā pariyattiyeva mūlanti āhaṃsūti. Tenāha ‘‘sace pañca bhikkhū cattāri pārājikāni rakkhaṇakā…pe… sāsanaṃ vuḍḍhiṃ viruḷhiṃ gamayissantī’’ti. Etena ca parikkhīṇe kāle lajjigaṇaṃ alabhantena vinayadharena alajjinopi pakatatte saṅgahetvā tehi saha dhammāmisasambhogaṃ saṃvāsaṃ karontena bahū kulaputte upasampādetvā sāsanaṃ paggahetuṃ vaṭṭatīti idaṃ sijjhatīti daṭṭhabbaṃ. Garahitukāmatā, upasampannassa santike sikkhāpadavivaṇṇananti dve aṅgāni.
3. 愚弄学处的注释
3. Mohanasikkhāpadavaṇṇanā
444在第三段巴利文里,“何况更多”这句话的意思是:比起那些其他因见、闻、疑而被制止的比丘,如果还存在以前在广诵巴帝摩卡时曾经一起坐过这件事,那这里还用多说吗?意思就是:根本不可能免于罪咎。“应如法作”里的“那”是表示原因的宾格,意思是“由此”。就像法与律所安立的那样,应当由此罪而如法处置他,这就是这句话要说的。愚弄、三次听闻的状况、想愚弄而愚弄,这三项是构成条件。
444. Tatiye pāḷiyaṃ ko pana vādo bhiyyoti tehi aññehi bhikkhūhi diṭṭhadvattivārato bhiyyo pana vitthārena uddisiyamāne pātimokkhe nisinnapubbatā atthi ce, tattha kimeva vattabbaṃ, āpattimokkho natthi evāti adhippāyo. Tañca yathādhammo kāretabboti tanti kāraṇatthe upayogavacanaṃ, tāyāti attho. Yathā dhammo ca vinayo ca ṭhito, tathā tāya āpattiyā kāretabboti vuttaṃ hoti. Mohāropanaṃ, tikkhattuṃ sutabhāvo, mohetukāmassa mohananti tīṇi aṅgāni.
4. 击打学处的注释
4. Pahārasikkhāpadavaṇṇanā
451在第四段巴利文中,说到“以身相系之物”时,这里也把用石头等投掷物打人的情况包括在内。
451. Catutthe pāḷiyaṃ kāyapaṭibaddhena vāti ettha pāsāṇādinissaggiyapahāropi saṅgahito.
452452.“染心”是指由身相触的贪欲而说的。如果是出于淫欲去打男人等,那就只是恶作。如果是为了放生,用杖尖去碰蛇等,把青蛙之类放走,那也无犯。愤怒,以及向受具足戒者不是出于放生的意图而打——这是两个条件。
452.Rattacittoti kāyasaṃsaggarāgena vuttaṃ. Methunarāgena pana pahārato purisādīsu dukkaṭameva. Mokkhādhippāyena daṇḍakoṭiyā sappādiṃ ghaṭṭetvā maṇḍūkādiṃ mocentassapi anāpatti eva. Kupitatā, upasampannassa na mokkhādhippāyena pahāroti dve aṅgāni.
5. 掌击学处的注释
5. Talasattikasikkhāpadavaṇṇanā
457457. 在第五条中,因为不是出于想打人的意图而给的,所以是恶作。那么这里的恶作,是以打击为条件,还是以举起为条件呢?只是以举起为条件,不是以打击为条件。因为如果没有想打人的意图,由那个条件就不该有任何罪。而举起本身以不能安住为自性,所以由那个条件不构成巴吉帝亚。但因为是以染污心做了加行,若说这里无犯就不合理,因此应当认定所说的就是恶作。
457. Pañcame na paharitukāmatāya dinnattā dukkaṭanti ettha kimidaṃ dukkaṭaṃ, pahārapaccayā, udāhu uggiraṇapaccayāti? Uggiraṇapaccayāva, na pahārapaccayā. Na hi paharitukāmatāya asati tappaccayā kāci āpatti yuttā, uggiraṇassa pana attano sabhāvena asaṇṭhitattā tappaccayā pācittiyaṃ na jātaṃ, asuddhacittena katapayogattā ca ettha anāpatti na yuttāti dukkaṭaṃ vuttanti gahetabbaṃ.
458“前”指的是无间学处。其余内容和前一条无间学处相同。
458.Pubbeti anantarasikkhāpade. Sesaṃ anantarasadisameva.
6. 无根学处注释
6. Amūlakasikkhāpadavaṇṇanā
459第六项学处中,“保护自己”这句话,是为了说明并非出于怨恨而进行毁谤。然而在毁谤发生的那一刻,生起的只有嗔怒之心。因此才说“苦受”。其余内容与前文所述相同。
459. Chaṭṭhe ‘‘attaparittāṇaṃ karontā’’ti idaṃ na ca veramūlikā anuddhaṃsanāti dassanatthaṃ vuttaṃ. Anuddhaṃsanakkhaṇe pana kopacittameva uppajjati. Teneva ‘‘dukkhavedana’’nti vuttaṃ. Sesaṃ vuttanayameva.
7. 令人追悔学处的注释
7. Kukkuccuppādanasikkhāpadavaṇṇanā
464在第七学处里,对已受具足戒的人而言,有两个支:想让他不舒服,以及让他生起追悔。
464. Sattame upasampannassa aphāsukāmatā, kukkuccuppādananti dve aṅgāni.
8. 窃听学处注释
8. Upassutisikkhāpadavaṇṇanā
471471. 第八条的“被听闻”就是听闻,也就是言语。它附近的地方就是“近听”。如果把“在这里被听闻”理解成“听闻的地方”,那就会变成“站在能听闻之处附近的其他不能听闻之处”。而注释书为了说明“近听”这个词本身的含义,才说了“站在哪里”等等,并不是只就“听”这个词说的。
471. Aṭṭhame suyyatīti suti, vacanaṃ. Tassā samīpaṃ upassuti. Suyyati etthāti sutīti evañhi atthe gayhamāne savanaṭṭhānasamīpe aññasmiṃ assavanaṭṭhāne tiṭṭhatīti āpajjati. Aṭṭhakathāyañca upassuti-saddasseva atthaṃ dassetuṃ ‘‘yattha ṭhatvā’’tiādi vuttaṃ, na suti-saddamattassa.
473有时候从无作为的角度说,有时候从有作为的角度说,这是依照生起的共同性质来讲的。“一章节等”这个说法就是这样来的。对于已受具足戒的人而言,有指责的意图和听闻,这两项构成条件。
473.Ekaparicchedānīti kadāci akiriyato, kadāci kiriyato samuṭṭhānasāmaññena vuttaṃ. Upasampannena codanādhippāyo, savananti dve aṅgāni.
呵责学处注释
9. Khiyyanasikkhāpadavaṇṇanā
474第九条法行有三个条件:了知、给出同意之后再呵责。
474. Navame dhammakammatā, jānanaṃ, chandaṃ datvā khiyyananti tīṇi aṅgāni.
第10条 离开学处的注释
10. Pakkamanasikkhāpadavaṇṇanā
481在第十项决断论中,这两项是支:一是如法性;二是了知它之后,从甘马开始,舍弃同一界内共住者的手伸范围。
481. Dasame vinicchayakathāya dhammikatā, taṃ ñatvā kammato paṭṭhāya ekasīmaṭṭhassa samānasaṃvāsikassa hatthapāsavijahananti dve aṅgāni.
第11条 弱学处的注释
11. Dubbalasikkhāpadavaṇṇanā
484第十一学处中有两个支分:一是对已受具足戒的人,如法获得僧团认可;二是与僧团一起把衣布施出去之后,因想要被呵责而被呵责。
484. Ekādasame upasampannassa dhammena laddhasammutitā, saṅghena saddhiṃ cīvaraṃ datvā khiyyitukāmatāya khiyyananti dve aṅgāni.
489第十二条和前面说的方式一样。
489. Dvādasamaṃ vuttanayameva.