7. 有生命品
7. Sappāṇakavaggo
5. 巴吉帝亚篇解释 · 38 段
1. 故意杀生学处注释
1. Sañciccapāṇasikkhāpadavaṇṇanā
382382. 第七品第一段中,“射箭者”是指射出箭的人。这里的意思是:并没有任何独立的生命存在。其中,“生命”指的就是有情众生。“应当以不放逸来行事”,意思是应当这样观察:不要伤害到任何微小生物,然后去做晾晒、扫地等事务。其余部分和前面所说的一样。
382. Sattamassa paṭhame usuṃ saraṃ asati khipatīti issāso. Na hettha kiñci jīvitaṃ nāma visuṃ tiṭṭhatīti sambandho. Tattha pāṇeti satte. Appamattena vattaṃ kātabbanti yathā pāṇakānaṃ vihesāpi na hoti, evaṃ sallakkhetvā otāpanasammajjanādivattaṃ kātabbaṃ. Sesaṃ vuttanayameva.
2. 有虫水学处注释
2. Sappāṇakasikkhāpadavaṇṇanā
387387. 在第二条中,“水聚集之处”是指有泥、石头等的地面。“在那里”是指在洒落的净水中。其余内容按照前面所说的方式理解。
387. Dutiye udakasaṇṭhānakappadeseti kaddamapāsāṇādibhūmiyaṃ. Tatthāti āsitte kappiyaudake. Sesaṃ vuttanayameva.
3. 翻案学处注释
3. Ukkoṭanasikkhāpadavaṇṇanā
392第三条:因为前面说到“去到那位比丘跟前”,所以,如果某个诤事已经被僧团甘马平息了,有人却当着当事人的面翻搅挑拨,就犯巴吉帝亚。如果是在当事人不在场时翻搅挑拨,那就只犯恶作。
392. Tatiye ‘‘tassa bhikkhuno santikaṃ gantvā’’ti vuttattā yassa adhikaraṇaṃ saṅghakammena nihataṃ, tassa sammukhe eva ukkoṭentassa pācittiyaṃ. Parammukhe pana dukkaṭameva.
395因为已经说过“对如法甘马,把它想成非法甘马而翻覆,不犯戒”,所以就像不恭敬等情形一样,翻覆本身并不是不善;但如果把它想成如法甘马,或者心里有疑惑,那么仅仅翻覆就成了不善。有三个要素:如法平息、了知、翻覆。
395.‘‘Dhammakammeadhammakammasaññī ukkoṭeti, anāpattī’’ti vuttattā anādariyatādi viya ukkoṭanaṃ sayaṃ akusalaṃ na hoti, dhammakammasaññāya, pana vimatiyā ca ukkoṭaneneva akusalaṃ hoti. Yathādhammaṃ nihatatā, jānanā, ukkoṭanāti tīṇi aṅgāni.
4. 粗恶学处注释
4. Duṭṭhullasikkhāpadavaṇṇanā
399399. 在第四条里,“确实犯戒”是针对放弃责任这一情况说的。“事主”就是指犯戒的人。因为只要想隐瞒,就一定会告诉别人;而告诉事主本身并不算告诉,所以意思就是仅仅隐瞒而已。“边际已断”:即使怀着“我要隐瞒”的念头而放弃责任,但由于人一个接一个地传下去,犯戒的边际就断了。
399. Catutthe āpattiṃ āpajjatiyevāti dhuranikkhepapakkhe vuttaṃ. Vatthupuggaloti āpannapuggalo. Chādetukāmatāya hi sati eva avassaṃ aññassa ārocanaṃ vuttaṃ, vatthupuggalassa ca ārocanā nāma na hotīti paṭicchādanamevāti adhippāyo. Koṭi chinnā hotīti chādessāmīti dhuranikkhepe satipi puggalaparamparāya gacchantī āpattikoṭi chijjati.
400未受具足戒者的漏精与身相触,这叫做粗恶行——这种说法与《粗恶罪发露学处》的注释里“未受具足戒者……开头五条学处叫粗恶行,其余的不是粗恶行。但漏精、身相触、粗恶、自欲,则叫做他的行”这段话相矛盾,应当加以审查。在这里,因为人情而覆藏的人,在覆藏的那一刻,由于害怕“别人会呵责”,生起的是瞋恚,所以说为“苦受”,应当这样理解。知道受具足戒者的粗恶罪,因为想要覆藏而放弃责任,这是两个构成要素。
400.‘‘Anupasampannassa sukkavissaṭṭhi ca kāyasaṃsaggo cāti ayaṃ duṭṭhullaajjhācāro nāmā’’ti idaṃ duṭṭhullārocanasikkhāpadaṭṭhakathāyaṃ ‘‘anupasampannassa…pe… ādito pañca sikkhāpadāni duṭṭhullo nāma ajjhācāro, sesāni aduṭṭhullo. Sukkavissaṭṭhikāyasaṃsaggaduṭṭhullaattakāmā panassa ajjhācāro nāmā’’ti (pāci. aṭṭha. 82) iminā vacanena virujjhatīti vīmaṃsitabbaṃ. Puggalapemena chādayato cettha ‘‘aññe garahissantī’’ti bhayavasena chādanakkhaṇe paṭighova uppajjatīti ‘‘dukkhavedana’’nti vuttanti daṭṭhabbaṃ. Upasampannassa duṭṭhullāpattijānanaṃ, paṭicchādetukāmatāya dhuranikkhepoti dve aṅgāni.
5. 未满二十岁学处注释
5. Ūnavīsativassasikkhāpadavaṇṇanā
402第五项里,色工巧指的是金银工巧。从住胎时算起,到满二十岁,就叫胎满二十岁。
402. Pañcame rūpasippanti heraññikasippaṃ. Gabbhe sayitakālena saddhiṃ vīsatimaṃ vassaṃ paripuṇṇamassāti gabbhavīso.
404“出雨安居月的满月”是指沙婆那月的满月,也就是阿沙离月满月之后紧接着的那个满月。“在初日那天”是指后一个雨安居入居日。整句的意思是:在母亲胎中住满十二个月后,在大自恣日那天出生的孩子,让他受具足戒。依据“三十昼夜为一个月,十二个月为一年”的说法,所以说“少了四个月”。“把雨安居往后拖”是指把雨安居向上拖,也就是舍弃“多出一个月”的闰月之后才进入雨安居,这就是它的意思。因此,每第三年就成为十三个月的年份。“取那两个月”是指从出雨安居月的满月日,一直到作为出生日的大自恣日之间,把那尚未到来的两个月,通过闰月补回来而取用两个月。因此说“自恣之后将成为二十岁”等等。“成为无疑”是说,从十八年之中取一个闰月,然后在二十年中又以十四日之义减去四个月,始终关联着圆满二十岁而说的。“自恣之后将成为二十岁”的意思是,大自恣日过去之后,连同在胎中的年数一起,将成为二十岁。“因此”是因为胎中的月份也纳入计算的缘故。“二十一岁”则是就出生后的二十年而说的。
404.Nikkhamanīyapuṇṇamāsīti sāvaṇamāsassa puṇṇamiyā āsāḷhīpuṇṇamiyā anantarapuṇṇamī. Pāṭipadadivaseti pacchimikāya vassūpanāyikāya. Dvādasa māse mātu kucchismiṃ vasitvā mahāpavāraṇāya jātaṃ upasampādentīti attho. ‘‘Tiṃsa rattindivo māso, dvādasamāsiko saṃvaccharo’’ti (a. ni. 3.71; 8.43; vibha. 1023) vacanato ‘‘cattāro māsā parihāyantī’’ti vuttaṃ. Vassaṃ ukkaḍḍhantīti vassaṃ uddhaṃ kaḍḍhanti, ‘‘ekamāsaṃ adhikamāso’’ti chaḍḍetvā vassaṃ upagacchantīti attho. Tasmā tatiyo tatiyo saṃvaccharo terasamāsiko hoti. Te dve māse gahetvāti nikkhamanīyapuṇṇamāsato yāva jātadivasabhūtā mahāpavāraṇā. Tāva ye dve māsā anāgatā, tesaṃ atthāya adhikamāsato laddhe dve māse gahetvā. Tenāha ‘‘yo pavāretvā vīsativasso bhavissatī’’tiādi. ‘‘Nikkaṅkhā hutvā’’ti idaṃ aṭṭhārasannaṃ vassānaṃ ekaadhikamāse gahetvā tato vīsatiyā vassesupi cātuddasīatthāya catunnaṃ māsānaṃ parihāpanena sabbadā paripuṇṇavīsativassataṃ sandhāya vuttaṃ. Pavāretvā vīsativasso bhavissatīti mahāpavāraṇādivase atikkante gabbhavassena saha vīsativasso bhavissatīti attho. Tasmāti yasmā gabbhamāsāpi gaṇanūpagā honti, tasmā. Ekavīsativassoti jātiyā vīsativassaṃ sandhāya vuttaṃ.
406“让人受具足戒”是指:自己作为戒师或教授师,让人受具足戒。“他本人也是”是指:即使让人受具足戒,他本人仍未受具足戒。未满二十岁,是指知道对方未满二十岁,却以戒师的身份让他受具足戒。这两点是两个条件。
406.Aññaṃ upasampādetīti upajjhāyo, ācariyo vā hutvā upasampādeti. Sopīti upasampādentopi anupasampanno. Ūnavīsativassatā, taṃ ñatvā upajjhāyena hutvā upasampādananti dve aṅgāni.
6. 盗贼队学处注释
6. Theyyasatthasikkhāpadavaṇṇanā
409第六,与盗贼结伴同行、知而共同谋划、不按约定而行,这三项是要素。
409. Chaṭṭhe theyyasatthabhāvo, ñatvā saṃvidhānaṃ, avisaṅketena gamananti tīṇi aṅgāni.
412第七,和前面说的一样。
412. Sattamaṃ vuttanayameva.
8. 阿利塔学处注释
8. Ariṭṭhasikkhāpadavaṇṇanā
417第八项,“障碍”:在中间、在间隙中到来,就是障碍,指现世等的不利益。“无间法”:意思是在无间的有中负责产生果报的思等法。“不是天界”:这句话是因为玷污比丘尼的业没有无间性才说的。但对于圣声闻尼,以及处于善凡夫阶段的比丘尼,若被强行玷污,那就确实有无间业。至于成为解脱的障碍,则是对放逸无惭的本性比丘尼而说的:玷污她的人因为在那一生中无法生起道,所以说是障碍。
417. Aṭṭhame antarāyanti antarā vemajjhe eti āgacchatīti antarāyo, diṭṭhadhammikādianattho. Ānantariyadhammāti anantare bhave phalanibbattane niyuttā cetanādidhammāti attho. ‘‘Na saggassā’’ti idaṃ bhikkhunidūsanakammassa ānantariyattābhāvato vuttaṃ. Ariyasāvikāsu, pana kalyāṇaputhujjanabhūtāya ca balakkārena dūsentassa ānantariyasaasameva. Mokkhantarāyikatā pana lolāyapi pakatattabhikkhuniyā dūsakassa tasmiṃ attabhāve magguppattiyā abhāvato vuttā.
在那样的生命状态中,不退转者,即是无因见、无作见、虚无见这类决定邪见法。举出黄门等,只是作为示例。所有二因结生与无因结生,都是果报障碍,因为即使是二因结生者,也无法生起圣道。
Tasmiṃ attabhāve anivattanakā ahetukaakiriyanatthikadiṭṭhiyova niyatamicchādiṭṭhidhammā. Paṇḍakādīnaṃ gahaṇaṃ nidassanamattaṃ. Sabbāpi duhetukāhetukapaṭisandhiyo vipākantarāyikāva duhetukānampi maggānuppattito.
阿利塔(ariṭṭha)来了。“以味而味”,是指以无过失的受用资具之味,与五种欲乐的享受之味相等同。“如引近”,意思是像在摩擦,或者就是这种读法。
Ayanti ariṭṭho. Rasena rasanti anavajjena paccayaparibhuñjanarasena pañcakāmaguṇapaabhogarasaṃ samānetvā. Upanento viyāti ghaṭento viya, so eva vā pāṭho.
“骨锁喻”这里,骨头因为没有肉,就叫做骨锁。“以破坏之义”,就是必定坠落的意思。“以过度击打之义”,就是极度击打的意思。律文中“如是我为世尊……中略……不足以成为障碍”这一段,是依照事情本身的情况来说的。但如果不这样理解,而是以其他方式,把世尊所说的任何内容颠倒理解,别人说了也不放弃、继续宣说,那就按照所说的道理,配上相应的劝谏甘马语来加罪,并且可以作举罪甘马;在不见罪等三种情况中,任选一种自己喜欢的理由,就可以作举罪甘马。即使没有作劝谏,只要比丘们说了“具寿不要这样说”,因为他不放弃见解,就可以因恶作罪而作举罪甘马,应当这样理解。法甘马性和劝谏时不放弃,这是两个条件。
Aṭṭhikaṅkalūpamāti ettha aṭṭhi eva nimmaṃsatāya kaṅkalanti ca vuccati. Palibhañjanaṭṭhenāti avassaṃ patanaṭṭhena. Adhikuṭṭanaṭṭhenāti ati viya kuṭṭanaṭṭhena. Pāḷiyaṃ ‘‘tathāhaṃ bhagavatā…pe… nālaṃ antarāyāyā’’ti idaṃ vatthuanurūpato vuttaṃ. Evaṃ pana aggahetvā aññenapi ākārena yaṃ kiñci bhagavatā vuttaṃ viparītato gahetvā parehi vuttepi amuñcitvā voharantassāpi vuttanayānusārena tadanuguṇaṃ samanubhāsanakammavācaṃ yojetvā āpattiyā āropetuṃ, āpattiyā adassanādīsu tīsu yaṃ kiñci abhirucitaṃ nimittaṃ katvā ukkhepanīyakammaṃ kātuñca labbhati. Samanubhāsanaṃ akatvāpi ‘‘māyasmā evaṃ avacā’’ti bhikkhūhi vuttamatte laddhiyā appaṭinissajjanapaccayāya dukkaṭāpattiyāpi ukkhepanīyakammaṃ kātumpi vaṭṭatevāti daṭṭhabbaṃ. Dhammakammatā, samanubhāsanāya appaṭinissajjananti dve aṅgāni.
9. 被举罪者共同受用学处的注释
9. Ukkhittasambhogasikkhāpadavaṇṇanā
424第九项:因为前面说“被举出而没有解除”,所以应当知道,已经对阿利塔作了举罪甘马。
424. Navame ‘‘ukkhitto anosārito’’ti vuttattā ariṭṭhassa ukkhepanīyakammaṃ katanti daṭṭhabbaṃ.
425在律文中,因为笼统地说“同一屋檐下”,所以即使在不同的近行处,对于不知道“同一屋檐下卧”这一施设的人,即使是阿拉汉,或者跟随被举罪者的人,也一样犯巴吉帝亚。没有作如法之事、知道后还一起受用等,这两点是构成要素。
425. Pāḷiyaṃ ‘‘ekacchanne’’ti sāmaññato vuttattā nānūpacārepi ekacchanne nipajjane paṇṇattiṃ ajānantassa arahatopi ukkhittānuvattakānampi pācittiyameva. Akatānudhammatā, ñatvā sambhogādikaraṇanti dve aṅgāni.
10. 刺学处注释
10. Kaṇṭakasikkhāpadavaṇṇanā
428第十学处中,“比雷提”是在呼唤义中的虚词。其余内容和前面两个学处所说的一样。
428. Dasame pireti sambodhanatthe nipātapadaṃ. Sesaṃ anantarasikkhāpadadvaye vuttanayameva.