裸行者学处的注释
1. Acelakasikkhāpadavaṇṇanā
273273. 第五品第一句“我的名字”:比丘尼是就他把布施物放在地上再布施的情形而说的。此处有四个条件:属于外道、未获允许、可以吞咽、为了吞咽而由施者亲手放入尚未放下的钵中布施。
273. Pañcamavaggassa paṭhame mayhaṃ nāmāti bhikkhunā bhūmiyaṃ ṭhapetvā dinnampi sandhāya vadati. Aññatitthiyatā, ananuññātatā, ajjhoharaṇīyatā, ajjhoharaṇatthāya sahatthā anikkhittabhājane dānanti imānettha cattāri aṅgāni.
2. 遣离学处的注释
2. Uyyojanasikkhāpadavaṇṇanā
274第二戒里,想要做不合宜的行为、为了这个目的而遣离已受具足戒的人、以及越过他的近行,这就是这里的三支。
274. Dutiye anācāraṃ ācaritukāmatā, tadatthameva upasampannassa uyyojanā, tassa upacārātikkamoti imānettha tīṇi aṅgāni.
3. 有食学处注释
3. Sabhojanasikkhāpadavaṇṇanā
281281. 在第三段经文里,说到“在小屋中”:这里所谓的“小屋”,是指宽度不足五肘的屋子。而在那里,即使还在手臂可及的范围内没有离开,只要越过了屋脊,就已经构成“越过屋脊”,所以说“越过屋脊之后”。“无论怎样做的”:是指不管把屋脊架上去还是没架上去而做的。
281. Tatiye pāḷiyaṃ khuddake ghareti ettha khuddakaṃ gharaṃ nāma pañcahatthato ūnakavitthāraṃ adhippetaṃ. Tattha ca piṭṭhasaṅghāṭato hatthapāse avijahitepi piṭṭhivaṃsātikkamo hotīti āha ‘‘piṭṭhivaṃsaṃ atikkamitvā’’ti. Yathā tathā vā katassāti piṭṭhivaṃsaṃ āropetvā vā anāropetvā vā katassa.
283经文里说的“离贪”,是统摄那些贪欲没有现前的人以及不来者。“有心”是指进去坐下,而只是用想要坐下的心念,就算是有心。被贪欲缠住的夫妻同处、卧具就在眼前、没有第二位比丘在场、硬挤进去坐下——这就是这里的四个条件。
283. Pāḷiyaṃ vītarāgāti apariyuṭṭhitarāgānaṃ, anāgāmīnañca saṅgaho. Sacittakanti anupavisitvā nisīdanacittena sacittakaṃ. Pariyuṭṭhitarāgajāyampatikānaṃ sannihitatā, sayanigharatā, dutiyassa bhikkhuno abhāvo, anupakhajja nisīdananti imānettha cattāri aṅgāni.
284-289第四和第五学处的含义已经讲过了。
284-289. Catutthapañcamāni vuttatthāni.
6. 行仪学处的注释
6. Cārittasikkhāpadavaṇṇanā
298第六学处中,因为已经说过“寻求之后再告知这件事并不存在”,所以,对于不该去寻求的人,如果他出现在可以前往的地方,那么即使他超出了平常说话能听到的范围,也应该走上前去问他。因此说:“再者……中略……凡是他所见到的,就应该问他”等等。
298. Chaṭṭhe ‘‘pariyesitvā ārocanakiccaṃ nāma natthī’’ti vuttattā yo apariyesitabbo upasaṅkamituṃ yuttaṭṭhāne dissati, so sacepi pakativacanassa savanūpacāraṃ atikkamma ṭhito upagantvā āpucchitabbo. Tenāha ‘‘api ca…pe… yaṃ passati, so āpucchitabbo’’tiādi.
302302. 在无犯的部分,这里因为只说到内园等,所以即使没有开许的理由,从寺院越过村街的人也有罪;但越过家宅近处的人则无罪。
302. Anāpattivāre cettha antarārāmādīnaññeva vuttattā vihārato gāmavīthiṃ anuññātakāraṇaṃ vinā atikkamantassāpi āpatti hoti, na pana gharūpacāraṃ atikkamantasseva.
不过,经文里说“进入别人家的范围内……中略……第一只脚跨过门槛”等等,这是针对已经进村的情况说的。即便如此,如果不进入别人家的范围,只是从街道中间走过去,站在想要去的那户人家门口,看看人再走,也一样犯巴吉帝亚。关于这一点,有人说:“在街道上走过去时,按家的范围来计数定罪。”另一些人则说:“按他所要去的那几户人家来计数。”接受五种食物中任何一种的邀请、不询问在场的比丘、从施食之家前往其他家的范围、未过正午,以及没有时限的给予——这里共有这五支。
Yaṃ pana pāḷiyaṃ ‘‘aññassa gharūpacāraṃ okkamantassa…pe… paṭhamaṃ pādaṃ ummāraṃ atikkāmetī’’tiādi vuttaṃ. Taṃ gāme paviṭṭhaṃ sandhāya vuttaṃ, tathāpi aññassa gharūpacāraṃ anokkamitvā vīthimajjheneva gantvā icchiticchitagharadvārābhimukhe ṭhatvā manusse oloketvā gacchantassāpi pācittiyameva. Tattha keci ‘‘vīthiyaṃ atikkamantassa gharūpacāragaṇanāya āpattiyo’’ti vadanti. Aññe pana ‘‘yāni kulāni uddissa gato, tesaṃ gaṇanāyā’’ti. Pañcannaṃ bhojanānaṃ aññatarena nimantanasādiyanaṃ, santaṃ bhikkhuṃ anāpucchanā, bhattiyagharato aññagharūpasaṅkamanaṃ, majjhanhikānatikkamo, samayāpadānaṃ abhāvoti imānettha pañca aṅgāni.
7. 玛哈那玛学处注释
7. Mahānāmasikkhāpadavaṇṇanā
303第七学处里说的“玛哈那玛”,是善饭王的儿子、阿那律长老的哥哥,也是导师的兄长。阿难长老是甘露饭王的儿子,而难陀长老则是苏托达那王的儿子。
303. Sattame mahānāmoti sukkodanassa putto anuruddhattherassa, satthu ca jeṭṭhabhātā. Ānandatthero amitodanassa putto, nandatthero pana suddhodanasseva.
305305. 经文里“你们要把握时间”的意思是:你们要度过今天的时间,或者明天再拿药。 “有自恣,以药为限,或以夜为限”,在第三项里,已经限定的药只能在限定的时间内拿,不能超出那个时间。否则就该知道没有别的用处。有期限的僧团自恣、超过时限之后又请求药、以及非病,这里是三个条件。
305. Pāḷiyaṃ kālaṃ āharissathāti ajjatanaṃ kālaṃ vītināmessatha, sve bhesajjaṃ harissathāti vā attho. ‘‘Atthi pavāraṇā bhesajjapariyantā ca rattipariyantā cā’’ti tatiyakoṭṭhāse niyamitameva bhesajjaṃ niyamitakālantareyeva gahetabbaṃ, na tato bahi. Itarathā visuṃ payojanaṃ natthīti daṭṭhabbaṃ. Sapariyantā saṅghapavāraṇā, taduttari bhesajjaviññatti, agilānatāti imānettha tīṇi aṅgāni.
8. 出征军学处注释
8. Uyyuttasenāsikkhāpadavaṇṇanā
315第八条里说的“一一”,在这里包含了二支军队,也包含了三支军队。为了去看已经出动的四支军队,如果没有类似因缘等条件就前往,或者在未经许可的地方观看——这里说的就是这两种情况。
315. Aṭṭhame ekamekanti ettha duvaṅginīpi tivaṅginīpi senā saṅgayhati. Uyyuttacaturaṅgasenādassanāya tathārūpapaccayādiṃ vinā gamanaṃ, ananuññātokāse dassananti imānettha dve aṅgāni.
9. 军中住宿学处注释
9. Senāvāsasikkhāpadavaṇṇanā
319在第九条里,这里的两种支是:在军中[住到]第四次日落,以及“不因病”。
319. Navame senāya catuttho sūriyatthaṅgamo, agilānatāti imānettha dve aṅgāni.
10. 战场学处注释
10. Uyyodhikasikkhāpadavaṇṇanā
322322. 在第十条的圣典原文中,“你获得了多少靶子?”意思是“你得到了多少?”为了观看战斗等场面,没有类似因缘就前往,或者在未经许可的地方观看——这里有两个构成要件。
322. Dasame pāḷiyaṃ kati te lakkhāni laddhānīti kittakā tayā laddhāti attho. Uyyodhikādidassanāya tathārūpapaccayaṃ vinā gamanaṃ, ananuññātokāse dassananti imānettha dve aṅgāni.