9. 伞鞋品·1. 第一学处
4. 波逸提篇(比丘尼分别) · 108 段
9. 伞鞋品
9. Chattupāhanavaggo
1. 第一学处
1. Paṭhamasikkhāpadaṃ
1178那时,佛世尊住在舍卫城祇树给孤独园。当时,六群比丘尼使用伞和鞋。在家众讥嫌、批评、到处说:“这些比丘尼怎么可以使用伞和鞋,就像在家的享乐女人一样!”比丘尼们听见了那些在家众的讥嫌、批评。那些少欲的比丘尼她们也讥嫌、批评、到处说:“六群比丘尼怎么能使用伞和鞋呢?”……“诸比丘,六群比丘尼真的使用伞和鞋吗?”“是真的,世尊。”佛世尊呵责……“诸比丘,六群比丘尼怎么能使用伞和鞋呢!诸比丘,这不能使未生信者生信,能使已生信者退失信心……诸比丘,你们应当这样诵这条学处——
Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena chabbaggiyā bhikkhuniyo chattupāhanaṃ dhārenti. Manussā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘‘kathañhi nāma bhikkhuniyo chattupāhanaṃ dhāressanti, seyyathāpi gihiniyo kāmabhoginiyo’’ti! Assosuṃ kho bhikkhuniyo tesaṃ manussānaṃ ujjhāyantānaṃ khiyyantānaṃ vipācentānaṃ. Yā tā bhikkhuniyo appicchā…pe… tā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘‘kathañhi nāma chabbaggiyā bhikkhuniyo chattupāhanaṃ dhāressantī’’ti…pe… saccaṃ kira, bhikkhave, chabbaggiyā bhikkhuniyo chattupāhanaṃ dhārentīti? ‘‘Saccaṃ, bhagavā’’ti. Vigarahi buddho bhagavā…pe… kathañhi nāma, bhikkhave, chabbaggiyā bhikkhuniyo chattupāhanaṃ dhāressanti! Netaṃ, bhikkhave, appasannānaṃ vā pasādāya…pe… evañca pana, bhikkhave, bhikkhuniyo imaṃ sikkhāpadaṃ uddisantu –
任何比丘尼,若持伞、穿鞋,犯波逸提。
‘‘Yā pana bhikkhunī chattupāhanaṃ dhāreyya, pācittiya’’nti.
就这样,世尊为比丘尼们制定了这条学处。
Evañcidaṃ bhagavatā bhikkhunīnaṃ sikkhāpadaṃ paññattaṃ hoti.
1179那时,有一位比丘尼生病了。她没有伞和鞋就不舒服……他们向世尊禀告此事……“诸比丘,我允许生病的比丘尼使用伞和鞋。诸比丘,你们应当这样诵这条学处——
Tena kho pana samayena aññatarā bhikkhunī gilānā hoti. Tassā vinā chattupāhanaṃ na phāsu hoti…pe… bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ…pe… anujānāmi, bhikkhave, gilānāya bhikkhuniyā chattupāhanaṃ. Evañca pana, bhikkhave, bhikkhuniyo imaṃ sikkhāpadaṃ uddisantu –
1180若比丘尼无病而(撑)伞、(穿)鞋,犯波逸提。
‘‘Yā pana bhikkhunī agilānā chattupāhanaṃ dhāreyya, pācittiya’’nti.
1181“凡……者”,是指凡是这样的、如此这般的……(中略)……“比丘尼”,是指……(中略)……此处所指的,正是这个意义上的比丘尼。
Yā panāti yā yādisā…pe… bhikkhunīti…pe… ayaṃ imasmiṃ atthe adhippetā bhikkhunīti.
“无病”是指:不持伞和鞋也觉得舒适的人。
Agilānā nāma yassā vinā chattupāhanaṃ phāsu hoti.
“生病”是指:不持伞和鞋就觉得不舒适的人。
Gilānā nāma yassā vinā chattupāhanaṃ na phāsu hoti.
伞有三种:白伞、草席伞、树叶伞,这些伞有圆形的框架,有用骨架支撑绑定的。所谓“持用”,是指即使只是手持片刻,也犯波逸提。
Chattaṃ nāma tīṇi chattāni – setacchattaṃ, kilañjacchattaṃ, paṇṇacchattaṃ maṇḍalabaddhaṃ salākabaddhaṃ. Dhāreyyāti sakimpi dhāreti, āpatti pācittiyassa.
1182无病,而自以为无病,持用伞和鞋,犯波逸提。无病,而心怀疑惑,持用伞和鞋,犯波逸提。无病,而自以为有病,持用伞和鞋,犯波逸提。
Agilānā agilānasaññā chattupāhanaṃ dhāreti, āpatti pācittiyassa. Agilānā vematikā chattupāhanaṃ dhāreti, āpatti pācittiyassa. Agilānā gilānasaññā chattupāhanaṃ dhāreti, āpatti pācittiyassa.
只持用伞,不穿鞋,犯恶作。只穿鞋,不持用伞,犯恶作。有病,而自以为无病,犯恶作。有病,而心怀疑惑,犯恶作。有病,而自以为有病,无犯。
Chattaṃ dhāreti na upāhanaṃ, āpatti dukkaṭassa. Upāhanaṃ dhāreti na chattaṃ, āpatti dukkaṭassa . Gilānā agilānasaññā, āpatti dukkaṭassa. Gilānā vematikā, āpatti dukkaṭassa. Gilānā gilānasaññā, anāpatti.
1183无犯的情况有:因病苦;在寺院内或寺院周边区域持用;遭遇灾难;精神失常者;最初的犯戒者。
Anāpatti gilānāya, ārāme ārāmūpacāre dhāreti, āpadāsu, ummattikāya, ādikammikāyāti.
2. 第二学处
2. Dutiyasikkhāpadaṃ
1184那时,佛陀世尊住在舍卫城的祇树给孤独园。就在那时,六群比丘尼乘车而行。人们对此讥讽、批评、非议道:“这些比丘尼怎么能像那些在家享乐的女人一样乘车呢!”那些比丘尼们听到了这些人的讥讽、批评和非议。那些少欲知足的比丘尼们也因此讥讽、批评、非议道:“六群比丘尼怎么能乘车呢!”……(中略)……“诸比丘,这是真的吗?六群比丘尼真的乘车而行吗?”“世尊,是真的。”佛陀世尊呵责道……“诸比丘,六群比丘尼怎么能乘车!这不能让未生信者生信,能让已生信者退心……诸比丘,你们应当这样诵持这条学处——”
Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena chabbaggiyā bhikkhuniyo yānena yāyanti. Manussā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘‘kathañhi nāma bhikkhuniyo yānena yāyissanti, seyyathāpi gihiniyo kāmabhoginiyo’’ti! Assosuṃ kho bhikkhuniyo tesaṃ manussānaṃ ujjhāyantānaṃ khiyyantānaṃ vipācentānaṃ. Yā tā bhikkhuniyo appicchā…pe. … tā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘‘kathañhi nāma chabbaggiyā bhikkhuniyo yānena yāyissantī’’ti…pe… saccaṃ kira, bhikkhave, chabbaggiyā bhikkhuniyo yānena yāyantīti? ‘‘Saccaṃ, bhagavā’’ti. Vigarahi buddho bhagavā…pe… kathañhi nāma, bhikkhave, chabbaggiyā bhikkhuniyo yānena yāyissanti! Netaṃ, bhikkhave, appasannānaṃ vā pasādāya…pe… evañca pana, bhikkhave, bhikkhuniyo imaṃ sikkhāpadaṃ uddisantu –
任何比丘尼,乘车者,犯波逸提。
‘‘Yā pana bhikkhunī yānena yāyeyya, pācittiya’’nti.
就这样,世尊为比丘尼们制定了这条学处。
Evañcidaṃ bhagavatā bhikkhunīnaṃ sikkhāpadaṃ paññattaṃ hoti.
1185那时,有位比丘尼生病了,不能靠脚走路……他们把这件事禀报给世尊……“诸比丘,我允许生病的比丘尼乘坐交通工具。诸比丘,比丘尼们要这样诵这条学处——
Tena kho pana samayena aññatarā bhikkhunī gilānā hoti, na sakkoti padasā gantuṃ…pe… bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ…pe… anujānāmi, bhikkhave, gilānāya bhikkhuniyā yānaṃ. Evañca pana, bhikkhave, bhikkhuniyo imaṃ sikkhāpadaṃ uddisantu –
1186若比丘尼无病而乘车,犯波逸提。
‘‘Yā pana bhikkhunī agilānā yānena yāyeyya, pācittiya’’nti.
1187“凡……者”,是指凡是这样的、如此这般的……(中略)……“比丘尼”,是指……(中略)……此处所指的,正是这个意义上的比丘尼。
Yā panāti yā yādisā…pe… bhikkhunīti…pe… ayaṃ imasmiṃ atthe adhippetā bhikkhunīti.
所谓“无病者”,是指能用脚走路。
Agilānā nāma sakkoti padasā gantuṃ.
所谓“有病者”,是指不能用脚走路。
Gilānā nāma na sakkoti padasā gantuṃ.
是指马车、牛车、货车、担架、轿子、草椅。
Yānaṃ nāma vayhaṃ ratho sakaṭaṃ sandamānikā sivikā pāṭaṅkī.
所谓“乘”,是指即使只乘坐一次车乘,也犯波逸提。
Yāyeyyāti sakimpi yānena yāyati, āpatti pācittiyassa.
1188无病者,以无病想而乘坐车乘,犯波逸提。无病者,对是否无病有疑而乘坐车乘,犯波逸提。无病者,以有病想而乘坐车乘,犯波逸提。
Agilānā agilānasaññā yānena yāyati, āpatti pācittiyassa. Agilānā vematikā yānena yāyati, āpatti pācittiyassa . Agilānā gilānasaññā yānena yāyati, āpatti pācittiyassa.
有病的人,心里想自己无病,犯恶作。
有病的人,对自身有无病感到疑惑,犯恶作。
有病的人,心里想自己有病,无犯。
Gilānā agilānasaññā, āpatti dukkaṭassa. Gilānā vematikā, āpatti dukkaṭassa. Gilānā gilānasaññā, anāpatti.
1189无犯:病者,遇难时,精神失常者,最初犯戒者。
Anāpatti gilānāya, āpadāsu, ummattikāya, ādikammikāyāti.
3. 第三学处
3. Tatiyasikkhāpadaṃ
1190那时,佛陀世尊住在舍卫城祇树给孤独园。当时,有一位比丘尼是某个在家妇女的常往供养者。那位妇女对比丘尼说:“来吧,圣尼,请把这个腰链交给某某妇女。”那位比丘尼心想:“我如果用手捧着拿去,会忘记的。”于是她把腰链系在身上走了。在路上,线断了,腰链散落一地。人们讥嫌、批评、指责说:“比丘尼怎么能戴腰链呢?就像在家的享欲女人们一样!”那些少欲的比丘尼们听到这些人的讥嫌、批评、指责后,也讥嫌、批评、指责说:“比丘尼怎么能戴腰链呢?”……“诸比丘,听说有位比丘尼真的戴了腰链,这是真的吗?”“是真的,世尊。”佛陀世尊呵责说:“诸比丘,比丘尼怎么能戴腰链呢!诸比丘,这不能让没有信心的人生起信心……诸比丘,比丘尼们应当这样诵这条学处——
Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena aññatarā bhikkhunī aññatarissā itthiyā kulūpikā hoti. Atha kho sā itthī taṃ bhikkhuniṃ etadavoca – ‘‘handāyye, imaṃ saṅghāṇiṃ amukāya nāma itthiyā dehī’’ti. Atha kho sā bhikkhunī – ‘‘sacāhaṃ pattena ādāya gacchāmi vissaro me bhavissatī’’ti paṭimuñcitvā agamāsi. Tassā rathikāya suttake chinne vippakiriyiṃsu. Manussā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘‘kathañhi nāma bhikkhuniyo saṅghāṇiṃ dhāressanti, seyyathāpi gihiniyo kāmabhoginiyo’’ti! Assosuṃ kho bhikkhuniyo tesaṃ manussānaṃ ujjhāyantānaṃ khiyyantānaṃ vipācentānaṃ. Yā tā bhikkhuniyo appicchā…pe. … tā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘‘kathañhi nāma bhikkhunī saṅghāṇiṃ dhāressatī’’ti…pe… saccaṃ kira, bhikkhave, bhikkhunī saṅghāṇiṃ dhāretī’’ti ? ‘‘Saccaṃ, bhagavā’’ti. Vigarahi buddho bhagavā…pe… kathañhi nāma, bhikkhave, bhikkhunī saṅghāṇiṃ dhāressati! Netaṃ, bhikkhave, appasannānaṃ vā pasādāya…pe… evañca pana, bhikkhave, bhikkhuniyo imaṃ sikkhāpadaṃ uddisantu –
1191若比丘尼佩戴(妇女的)腰饰,犯波逸提。
‘‘Yā pana bhikkhunī saṅghāṇiṃ dhāreyya, pācittiya’’nti.
1192“凡……者”,是指凡是这样的、如此这般的……(中略)……“比丘尼”,是指……(中略)……此处所指的,正是这个意义上的比丘尼。
Yā panāti yā yādisā…pe… bhikkhunīti…pe… ayaṃ imasmiṃ atthe adhippetā bhikkhunīti.
“腰链”是指任何一种系在腰臀部位的饰物。
Saṅghāṇi nāma yā kāci kaṭūpagā.
所谓“佩戴”,是指即使只戴一次,也犯波逸提。
Dhāreyyāti sakimpi dhāreti, āpatti pācittiyassa.
1193无犯的情况是:因病而戴腰带、精神失常者、最初犯戒者。
Anāpatti ābādhappaccayā, kaṭisuttakaṃ dhāreti, ummattikāya, ādikammikāyāti.
4. 第四学处
4. Catutthasikkhāpadaṃ
1194那时,佛陀世尊住在舍卫城祇树给孤独园。当时,六群比丘尼佩戴女人的装饰品。人们讥嫌、批评、指责说:“怎么比丘尼们竟能佩戴女人的装饰品,就像那些享受欲乐的在家女人一样!”比丘尼们听到了那些人的讥嫌、批评和指责。那些少欲的比丘尼们也讥嫌、批评、指责说:“怎么六群比丘尼竟能佩戴女人的装饰品!”……“诸比丘,六群比丘尼真的佩戴女人的装饰品吗?”“是真的,世尊。”佛陀世尊呵责了……说:“诸比丘,六群比丘尼怎么能佩戴女人的装饰品!这不能使未生信者生信……。诸比丘,比丘尼们应当这样诵这条学处——
Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena chabbaggiyā bhikkhuniyo itthālaṅkāraṃ dhārenti. Manussā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘‘kathañhi nāma bhikkhuniyo itthālaṅkāraṃ dhāressanti, seyyathāpi gihiniyo kāmabhoginiyo’’ti! Assosuṃ kho bhikkhuniyo tesaṃ manussānaṃ ujjhāyantānaṃ khiyyantānaṃ vipācentānaṃ. Yā tā bhikkhuniyo appicchā…pe… tā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘‘kathañhi nāma chabbaggiyā bhikkhuniyo itthālaṅkāraṃ dhāressantī’’ti …pe… saccaṃ kira, bhikkhave, chabbaggiyā bhikkhuniyo itthālaṅkāraṃ dhārentīti? ‘‘Saccaṃ, bhagavā’’ti. Vigarahi buddho bhagavā…pe… kathañhi nāma, bhikkhave, chabbaggiyā bhikkhuniyo itthālaṅkāraṃ dhāressanti! Netaṃ, bhikkhave, appasannānaṃ vā pasādāya…pe… evañca pana, bhikkhave, bhikkhuniyo imaṃ sikkhāpadaṃ uddisantu –
1195若比丘尼佩戴妇女的装饰品,犯波逸提。
‘‘Yā pana bhikkhunī itthālaṅkāraṃ dhāreyya, pācittiya’’nti.
1196“凡……者”,是指凡是这样的、如此这般的……(中略)……“比丘尼”,是指……(中略)……此处所指的,正是这个意义上的比丘尼。
Yā panāti yā yādisā…pe… bhikkhunīti…pe… ayaṃ imasmiṃ atthe adhippetā bhikkhunīti.
所谓“女人的装饰品”,指的是戴在头上的、戴在脖子上的、戴在手上的、戴在脚上的、戴在腰上的。即使只佩戴一次,也犯波逸提。
Itthālaṅkāro nāma sīsūpago gīvūpago hatthūpago pādūpago kaṭūpago. Dhāreyyāti sakimpi dhāreti, āpatti pācittiyassa.
1197无犯的情况是:因病而使用、精神失常者、最初犯戒者。
Anāpatti ābādhapaccayā, ummattikāya, ādikammikāyāti.
5. 第五学处
5. Pañcamasikkhāpadaṃ
1198那时,佛陀世尊住在舍卫城祇树给孤独园。当时,六群比丘尼用有香味的颜料洗澡。人们讥嫌、批评、指责说:“怎么比丘尼们竟能用有香味的颜料洗澡,就像那些享受欲乐的在家女人一样!”比丘尼们听到了那些人的讥嫌、批评和指责。那些少欲的比丘尼们也讥嫌、批评、指责说:“怎么六群比丘尼竟能用有香味的颜料洗澡!”……“诸比丘,六群比丘尼真的用有香味的颜料洗澡吗?”“是真的,世尊。”佛陀世尊呵责了……说:“诸比丘,六群比丘尼怎么能用有香味的颜料洗澡!这不能使未生信者生信……。诸比丘,比丘尼们应当这样诵这条学处——
Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena chabbaggiyā bhikkhuniyo gandhavaṇṇakena nahāyanti. Manussā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘‘kathañhi nāma bhikkhuniyo gandhavaṇṇakena nahāyissanti, seyyathāpi gihiniyo kāmabhoginiyo’’ti! Assosuṃ kho bhikkhuniyo tesaṃ manussānaṃ ujjhāyantānaṃ khiyyantānaṃ vipācentānaṃ. Yā tā bhikkhuniyo appicchā…pe… tā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘‘kathañhi nāma chabbaggiyā bhikkhuniyo gandhavaṇṇakena nahāyissantī’’ti…pe… saccaṃ kira, bhikkhave, chabbaggiyā bhikkhuniyo gandhavaṇṇakena nahāyantīti? ‘‘Saccaṃ, bhagavā’’ti. Vigarahi buddho bhagavā…pe… kathañhi nāma, bhikkhave, chabbaggiyā bhikkhuniyo gandhavaṇṇakena nahāyissanti! Netaṃ, bhikkhave, appasannānaṃ vā pasādāya…pe… evañca pana, bhikkhave, bhikkhuniyo imaṃ sikkhāpadaṃ uddisantu –
1199若比丘尼用香料、妆粉洗浴,犯波逸提。
‘‘Yā pana bhikkhunī gandhavaṇṇakena nahāyeyya, pācittiya’’nti.
1200“凡……者”,是指凡是这样的、如此这般的……(中略)……“比丘尼”,是指……(中略)……此处所指的,正是这个意义上的比丘尼。
Yā panāti yā yādisā…pe… bhikkhunīti…pe… ayaṃ imasmiṃ atthe adhippetā bhikkhunīti.
“香”是指任何香。“粉”是指任何涂香。“沐浴”是指洗澡。在使用时犯恶作,沐浴结束时犯波逸提。
Gandho nāma yo koci gandho. Vaṇṇakaṃ nāma yaṃ kiñci vaṇṇakaṃ. Nahāyeyyāti nahāyati. Payoge dukkaṭaṃ, nahānapariyosāne āpatti pācittiyassa.
1201无犯:因病缘,疯癫者,最初犯戒者。
Anāpatti ābādhappaccayā, ummattikāya, ādikammikāyāti.
6. 第六学处
6. Chaṭṭhasikkhāpadaṃ
1202那时,佛陀世尊住在舍卫城祇树给孤独园。那时,六群比丘尼用加了香料的谷粉沐浴。人们讥嫌、批评、指责道:“这些比丘尼怎么能用加了香料的谷粉沐浴呢?就像那些在家享受欲乐的女人一样!”比丘尼们听到了那些人的讥嫌、批评、指责。那些少欲的比丘尼们……她们也讥嫌、批评、指责道:“六群比丘尼怎么能用加了香料的谷粉沐浴呢?”……“诸比丘,据说六群比丘尼真的用加了香料的谷粉沐浴吗?”“确实如此,世尊。”佛陀世尊呵责道……“诸比丘,六群比丘尼怎么能用加了香料的谷粉沐浴呢!诸比丘,这不能让未生信者生信……诸比丘,比丘尼们应当这样诵习这条学处——
Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena chabbaggiyā bhikkhuniyo vāsitakena piññākena nahāyanti. Manussā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘‘kathañhi nāma bhikkhuniyo vāsitakena piññākena nahāyissanti, seyyathāpi gihiniyo kāmabhoginiyo’’ti! Assosuṃ kho bhikkhuniyo tesaṃ manussānaṃ ujjhāyantānaṃ khiyyantānaṃ vipācentānaṃ. Yā tā bhikkhuniyo appicchā…pe… tā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘‘kathañhi nāma chabbaggiyā bhikkhuniyo vāsitakena piññākena nahāyissantī’’ti…pe… saccaṃ kira, bhikkhave, chabbaggiyā bhikkhuniyo vāsitakena piññākena nahāyantīti? ‘‘Saccaṃ, bhagavā’’ti. Vigarahi buddho bhagavā…pe… kathañhi nāma, bhikkhave, chabbaggiyā bhikkhuniyo vāsitakena piññākena nahāyissanti! Netaṃ, bhikkhave, appasannānaṃ vā pasādāya…pe… evañca pana, bhikkhave, bhikkhuniyo imaṃ sikkhāpadaṃ uddisantu –
1203若比丘尼用熏香的胡麻渣(香粉)洗浴,犯波逸提。
‘‘Yā pana bhikkhunī vāsitakena piññākena nahāyeyya, pācittiya’’nti.
1204“凡……者”,是指凡是这样的、如此这般的……(中略)……“比丘尼”,是指……(中略)……此处所指的,正是这个意义上的比丘尼。
Yā panāti yā yādisā…pe… bhikkhunīti…pe… ayaṃ imasmiṃ atthe adhippetā bhikkhunīti.
“加了香料”是指任何用香料处理过的。“芝麻粉(芝麻粕)”是指芝麻磨成的粉。“沐浴”是指洗澡。在使用时犯恶作,沐浴结束时犯波逸提。
Vāsitakaṃ nāma yaṃ kiñci gandhavāsitakaṃ. Piññākaṃ nāma tilapiṭṭhaṃ vuccati. Nahāyeyyāti nahāyati. Payoge dukkaṭaṃ, nahānapariyosāne āpatti pācittiyassa.
1205无犯:因病,以普通芝麻粉沐浴,精神失常者,最初犯戒者。
Anāpatti ābādhappaccayā, pakatipiññākena nahāyati, ummattikāya, ādikammikāyāti.
7. 第七学处
7. Sattamasikkhāpadaṃ
1206那时,佛世尊住在舍卫城祇树给孤独园。那时,比丘尼们让比丘尼按压身体、也让比丘尼揉捏身体。在寺院周围漫步的人们看见后,讥嫌、批评、指责说:“这些比丘尼怎么能让比丘尼按压身体、揉捏身体,就像在家的享乐女人一样呢!”比丘尼们听见了那些人讥嫌、批评、指责的话。那些少欲的比丘尼们也讥嫌、批评、指责说:“比丘尼们怎么能让比丘尼按压身体、揉捏身体呢!”……“诸比丘,比丘尼们确实让比丘尼按压身体、揉捏身体,是真的吗?”“是真的,世尊。”佛世尊呵责……“诸比丘,比丘尼们怎么能让比丘尼按压身体、揉捏身体呢!诸比丘,这不能使未信者生信……诸比丘,你们应当这样诵这条学处——
Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena bhikkhuniyo bhikkhuniyā ummaddāpentipi parimaddāpentipi. Manussā vihāracārikaṃ āhiṇḍantā passitvā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘‘kathañhi nāma bhikkhuniyo bhikkhuniyā ummaddāpessantipi parimaddāpessantipi seyyathāpi gihiniyo kāmabhoginiyo’’ti! Assosuṃ kho bhikkhuniyo tesaṃ manussānaṃ ujjhāyantānaṃ khiyyantānaṃ vipācentānaṃ. Yā tā bhikkhuniyo appicchā…pe… tā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘‘kathañhi nāma bhikkhuniyo bhikkhuniyā ummaddāpessantipi parimaddāpessantipī’’ti…pe… saccaṃ kira, bhikkhave, bhikkhuniyo bhikkhuniyā ummaddāpentipi parimaddāpentipīti? ‘‘Saccaṃ, bhagavā’’ti. Vigarahi buddho bhagavā…pe… kathañhi nāma, bhikkhave, bhikkhuniyo bhikkhuniyā ummaddāpessantipi parimaddāpessantipi! Netaṃ, bhikkhave, appasannānaṃ vā pasādāya…pe… evañca pana, bhikkhave, bhikkhuniyo imaṃ sikkhāpadaṃ uddisantu –
1207若比丘尼令(另一)比丘尼为自己揉按、按摩,犯波逸提。
‘‘Yā pana bhikkhunī bhikkhuniyā ummaddāpeyya vā parimaddāpeyya vā, pācittiya’’nti.
1208“凡……者”,是指凡是这样的、如此这般的……(中略)……“比丘尼”,是指……(中略)……此处所指的,正是这个意义上的比丘尼。
Yā panāti yā yādisā…pe… bhikkhunīti…pe… ayaṃ imasmiṃ atthe adhippetā bhikkhunīti.
是指另一位比丘尼。按压:如果让她按压,犯波逸提罪。揉捏:如果让她揉捏,犯波逸提罪。
Bhikkhuniyāti aññāya bhikkhuniyā. Ummaddāpeyya vāti ummaddāpeti , āpatti pācittiyassa. Parimaddāpeyya vāti sambāhāpeti, āpatti pācittiyassa.
1209无犯:病者,遇难时,精神失常者,最初犯戒者。
Anāpatti gilānāya, āpadāsu, ummattikāya, ādikammikāyāti.
8-9-10. 第八第九第十学处
8-9-10. Aṭṭhama-navama-dasamasikkhāpadaṃ
1210那时,佛世尊住在舍卫城祇树给孤独园。那时,比丘尼们让在学法女按压身体、揉捏身体……让沙弥尼按压身体、揉捏身体……让在家女人按压身体、揉捏身体。在寺院周围漫步的人们看见后,讥嫌、批评、指责说:“这些比丘尼怎么能让在家女人按压身体、揉捏身体,就像在家的享乐女人一样呢!”比丘尼们听见了那些人讥嫌、批评、指责的话。那些少欲的比丘尼们也讥嫌、批评、指责说:“比丘尼们怎么能让在家女人按压身体、揉捏身体呢!”……“诸比丘,比丘尼们确实让在家女人按压身体、揉捏身体,是真的吗?”“是真的,世尊。”佛世尊呵责……“诸比丘,比丘尼们怎么能让在家女人按压身体、揉捏身体呢!诸比丘,这不能使未信者生信……诸比丘,你们应当这样诵这条学处——
Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena bhikkhuniyo sikkhamānāya ummaddāpentipi parimaddāpentipi…pe… sāmaṇeriyā ummaddāpentipi parimaddāpentipi…pe… gihiniyā ummaddāpentipi parimaddāpentipi. Manussā vihāracārikaṃ āhiṇḍantā passitvā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘‘kathañhi nāma bhikkhuniyo gihiniyā ummaddāpessantipi parimaddāpessantipi, seyyathāpi gihiniyo kāmabhoginiyo’’ti! Assosuṃ kho bhikkhuniyo tesaṃ manussānaṃ ujjhāyantānaṃ khiyyantānaṃ vipācentānaṃ. Yā tā bhikkhuniyo appicchā…pe… tā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – kathañhi nāma bhikkhuniyo gihiniyā ummaddāpessantipi parimaddāpessantipīti…pe… saccaṃ kira, bhikkhave, bhikkhuniyo gihiniyā ummaddāpentipi parimaddāpentipīti? ‘‘Saccaṃ, bhagavā’’ti. Vigarahi buddho bhagavā…pe… kathañhi nāma, bhikkhave, bhikkhuniyo gihiniyā ummaddāpessantipi parimaddāpessantipi! Netaṃ, bhikkhave, appasannānaṃ vā pasādāya…pe… evañca pana, bhikkhave, bhikkhuniyo imaṃ sikkhāpadaṃ uddisantu –
1211若比丘尼令(学法女、沙弥尼、)在家女为自己揉按、按摩,犯波逸提。
‘‘Yā pana bhikkhunī (sikkhamānāya…pe… sāmaṇeriyā…pe…) gihiniyā ummaddāpeyya vā parimaddāpeyya vā, pācittiya’’nti.
1212“凡……者”,是指凡是这样的、如此这般的……(中略)……“比丘尼”,是指……(中略)……此处所指的,正是这个意义上的比丘尼。
Yā panāti yā yādisā…pe… bhikkhunīti…pe… ayaṃ imasmiṃ atthe adhippetā bhikkhunīti.
“两年内于六法受学之学法女”。
Sikkhamānā nāma dve vassāni chasu dhammesu sikkhitasikkhā.
“十戒女”。
Sāmaṇerī nāma dasasikkhāpadikā.
被称为“在家女性”。
Gihinī nāma agārinī vuccati.
令按压,犯波逸提。
Ummaddāpeyya vāti ummaddāpeti, āpatti pācittiyassa.
叫人揉捏,波逸提。
Parimaddāpeyya vāti sambāhāpeti, āpatti pācittiyassa.
1213无犯:病者,遇难时,精神失常者,最初犯戒者。
Anāpatti gilānāya , āpadāsu, ummattikāya, ādikammikāyāti.
11. 第十一学处
11. Ekādasamasikkhāpadaṃ
1214那时,佛世尊住在舍卫城的祇树给孤独园。当时,比丘尼们在比丘面前未问许可便坐在座位上。诸比丘不满、批评、指责:“这些比丘尼怎么能在比丘面前不问许可就坐下呢!”……(中略)……“诸比丘,这是真的吗:比丘尼们在比丘面前不问许可,就坐下了?”“是真的,世尊。”佛世尊呵责……(中略)……“诸比丘,比丘尼们怎么能在比丘面前不问许可就坐下呢!诸比丘,这不能让未生信者生信……(中略)……诸比丘,比丘尼们应当这样诵此学处——
Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena bhikkhuniyo bhikkhussa purato anāpucchā āsane nisīdanti. Bhikkhū ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘‘kathañhi nāma bhikkhuniyo bhikkhussa purato anāpucchā āsane nisīdissantī’’ti…pe… saccaṃ kira, bhikkhave, bhikkhuniyo bhikkhussa purato anāpucchā āsane nisīdantīti? ‘‘Saccaṃ, bhagavā’’ti. Vigarahi buddho bhagavā…pe… kathañhi nāma, bhikkhave, bhikkhuniyo bhikkhussa purato anāpucchā āsane nisīdissanti! Netaṃ, bhikkhave, appasannānaṃ vā pasādāya…pe… evañca pana, bhikkhave, bhikkhuniyo imaṃ sikkhāpadaṃ uddisantu –
1215若比丘尼未问(经)许就在比丘面前的座位坐下,犯波逸提。
‘‘Yā pana bhikkhunī bhikkhussa purato anāpucchā āsane nisīdeyya, pācittiya’’nti.
1216“凡……者”,是指凡是这样的、如此这般的……(中略)……“比丘尼”,是指……(中略)……此处所指的,正是这个意义上的比丘尼。
Yā panāti yā yādisā…pe… bhikkhunīti…pe… ayaṃ imasmiṃ atthe adhippetā bhikkhunīti.
意指在已受具足戒者的面前。意指未请示。意指即使只是坐在地上,也犯波逸提。
Bhikkhussa puratoti upasampannassa purato. Anāpucchāti anapaloketvā. Āsane nisīdeyyāti antamaso chamāyapi nisīdati, āpatti pācittiyassa.
1217在未询问的情况下,以为自己未询问而坐于座位,犯波逸提。在未询问的情况下,有疑心而坐于座位,犯波逸提。在未询问的情况下,以为自己已询问而坐于座位,犯波逸提。
Anāpucchite anāpucchitasaññā āsane nisīdati, āpatti pācittiyassa. Anāpucchite vematikā āsane nisīdati, āpatti pācittiyassa . Anāpucchite āpucchitasaññā āsane nisīdati, āpatti pācittiyassa.
在已询问的情况下,以为自己未询问,犯恶作。在已询问的情况下,有疑心,犯恶作。在已询问的情况下,以为自己已询问,无犯。
Āpucchite anāpucchitasaññā, āpatti dukkaṭassa. Āpucchite vematikā, āpatti dukkaṭassa. Āpucchite āpucchitasaññā, anāpatti.
1218无犯的情况如下:请问后而坐于座位,生病时,有灾难时,精神失常者,最初的犯戒者。
Anāpatti āpucchā āsane nisīdati, gilānāya, āpadāsu, ummattikāya, ādikammikāyāti.
12. 第十二学处
12. Dvādasamasikkhāpadaṃ
1219那时,佛陀世尊住在舍卫城的祇树给孤独园。当时,比丘尼们向未给与允许的比丘询问问题。诸比丘批评、责备、议论说:“比丘尼们怎么能向未给与允许的比丘询问问题呢?”……(中略)……“诸比丘,比丘尼们真的向未给与允许的比丘询问问题吗?”“是真的,世尊。”佛陀世尊呵责说:“诸比丘,比丘尼们怎么能向未给与允许的比丘询问问题呢!诸比丘,这不能让未生信者生信……(中略)……诸比丘,比丘尼们应当这样诵学处——
Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena bhikkhuniyo anokāsakataṃ bhikkhuṃ pañhaṃ pucchanti. Bhikkhū ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘‘kathañhi nāma bhikkhuniyo anokāsakataṃ bhikkhuṃ pañhaṃ pucchissantī’’ti…pe… saccaṃ kira, bhikkhave, bhikkhuniyo anokāsakataṃ bhikkhuṃ pañhaṃ pucchantīti? ‘‘Saccaṃ, bhagavā’’ti. Vigarahi buddho bhagavā…pe… kathañhi nāma, bhikkhave, bhikkhuniyo anokāsakataṃ bhikkhuṃ pañhaṃ pucchissanti! Netaṃ, bhikkhave, appasannānaṃ vā pasādāya…pe… evañca pana, bhikkhave, bhikkhuniyo imaṃ sikkhāpadaṃ uddisantu –
1220若比丘尼对未给机会(未经允许)的比丘提问诘难,犯波逸提。
‘‘Yā pana bhikkhunī anokāsakataṃ bhikkhuṃ pañhaṃ puccheyya, pācittiya’’nti.
1221“凡……者”,是指凡是这样的、如此这般的……(中略)……“比丘尼”,是指……(中略)……此处所指的,正是这个意义上的比丘尼。
Yā panāti yā yādisā…pe… bhikkhunīti…pe… ayaṃ imasmiṃ atthe adhippetā bhikkhunīti.
“anāpucchā”的意思是未请求开许。“upasampannaṃ”指的是已受具足戒者。“suttante okāsaṃ kārāpetvā vinayaṃ vā abhidhammaṃ vā pucchati”的意思是,在经教领域请求开许后,却去问律或阿毗达摩的问题,就犯波逸提。在律领域请求开许后,去问经或阿毗达摩的问题,就犯波逸提。在阿毗达摩领域请求开许后,去问经或律的问题,就犯波逸提。
Anokāsakatanti anāpucchā. Bhikkhunti upasampannaṃ. Pañhaṃ puccheyyāti suttante okāsaṃ kārāpetvā vinayaṃ vā abhidhammaṃ vā pucchati, āpatti pācittiyassa. Vinaye okāsaṃ kārāpetvā suttantaṃ vā abhidhammaṃ vā pucchati, āpatti pācittiyassa. Abhidhamme okāsaṃ kārāpetvā suttantaṃ vā vinayaṃ vā pucchati, āpatti pācittiyassa.
1222对于未请求开许的对象,心里也知道是未请求开许,却去问问题,犯波逸提。对于未请求开许的对象,心里有疑惑,却去问问题,犯波逸提。对于未请求开许的对象,心里却以为是已请求开许的,去问问题,也犯波逸提。
Anāpucchite anāpucchitasaññā pañhaṃ pucchati, āpatti pācittiyassa. Anāpucchite vematikā pañhaṃ pucchati, āpatti pācittiyassa. Anāpucchite āpucchitasaññā pañhaṃ pucchati, āpatti pācittiyassa.
对于已请求开许的对象,心里却以为是未请求开许的,去问问题,犯恶作。对于已请求开许的对象,心里有疑惑,去问问题,犯恶作。对于已请求开许的对象,心里也知道是已请求开许的,去问问题,无犯。
Āpucchite anāpucchitasaññā, āpatti dukkaṭassa. Āpucchite vematikā, āpatti dukkaṭassa. Āpucchite āpucchitasaññā, anāpatti.
1223无犯的情况有:请求开许后再问;没有指定范围地请求开许后,在任何地方问;比丘尼精神失常时;最初犯戒的人。
Anāpatti okāsaṃ kārāpetvā pucchati, anodissa okāsaṃ kārāpetvā yattha katthaci pucchati, ummattikāya, ādikammikāyāti.
13. 第十三学处
13. Terasamasikkhāpadaṃ
1224那时,佛陀世尊住在舍卫城的祇树给孤独园。就在那时,有一位比丘尼,她没有穿好衬裙就进入村子去托钵乞食。在路上,一阵旋风把她的僧伽帝衣掀了起来。人们起哄喊叫:“看哪,圣尼的胸和肚子真好看!”那位比丘尼被这些人取笑,感到羞愧不安。于是,那位比丘尼回到住处,把这件事告诉了比丘尼们。那些少欲知足的比丘尼们就讥嫌、批评、指责说:“身为比丘尼,怎么能不穿好衬裙就进入村子呢!”……佛陀问:“诸比丘,听说有比丘尼不穿衬裙就进入村子,是真的吗?”诸比丘回答:“是真的,世尊。”佛陀世尊呵责说:“诸比丘,比丘尼怎么能不穿衬裙就进入村子呢!诸比丘,这不能让还没信的人生起信心……(中略)……诸比丘,比丘尼们应当这样来诵这条学处——
Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena aññatarā bhikkhunī asaṅkaccikā gāmaṃ piṇḍāya pāvisi. Tassā rathikāya vātamaṇḍalikā saṅghāṭiyo ukkhipiṃsu. Manussā ukkuṭṭhiṃ akaṃsu – ‘‘sundarā ayyāya thanudarā’’ti. Sā bhikkhunī tehi manussehi uppaṇḍiyamānā maṅku ahosi. Atha kho sā bhikkhunī upassayaṃ gantvā bhikkhunīnaṃ etamatthaṃ ārocesi. Yā tā bhikkhuniyo appicchā…pe… tā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘‘kathañhi nāma bhikkhunī asaṅkaccikā gāmaṃ pavisissatī’’ti…pe… saccaṃ kira, bhikkhave, bhikkhunī asaṅkaccikā gāmaṃ pāvisīti? ‘‘Saccaṃ, bhagavā’’ti. Vigarahi buddho bhagavā…pe… kathañhi nāma, bhikkhave, bhikkhunī asaṅkaccikā gāmaṃ pavisissati! Netaṃ, bhikkhave, appasannānaṃ vā pasādāya…pe… evañca pana, bhikkhave, bhikkhuniyo imaṃ sikkhāpadaṃ uddisantu –
1225若比丘尼不着僧祇支(覆肩衣)就进入村落,犯波逸提。
‘‘Yā pana bhikkhunī asaṅkaccikāgāmaṃ paviseyya, pācittiya’’nti.
1226“凡……者”,是指凡是这样的、如此这般的……(中略)……“比丘尼”,是指……(中略)……此处所指的,正是这个意义上的比丘尼。
Yā panāti yā yādisā…pe… bhikkhunīti…pe… ayaṃ imasmiṃ atthe adhippetā bhikkhunīti.
没有覆肩衣。
Asaṅkaccikāti vinā saṅkaccikaṃ.
覆肩衣是指从锁骨以下、肚脐以上的部分,用来遮蔽这个部位。
Saṅkaccikaṃ nāma adhakkhakaṃ ubbhanābhi, tassa paṭicchādanatthāya.
对于建有围墙的村庄,当她越过围墙时,犯波逸提。对于没有围墙的村庄,当她进入村子的近郊范围时,犯波逸提。
Gāmaṃ paviseyyāti parikkhittassa gāmassa parikkhepaṃ atikkāmentiyā āpatti pācittiyassa. Aparikkhittassa gāmassa upacāraṃ okkamantiyā āpatti pācittiyassa.
1227无犯:衣被夺走者;衣丢失者;生病;不记得;不知道;遇到灾难;精神失常;最初犯戒者。
Anāpatti acchinnacīvarikāya, naṭṭhacīvarikāya, gilānāya, assatiyā, ajānantiyā, āpadāsu, ummattikāya, ādikammikāyāti.
诸位圣尼,一百六十六条波逸提法已经诵出。在此,我问诸位圣尼:“你们对此完全清净吗?”第二次,我问:“你们对此完全清净吗?”第三次,我问:“你们对此完全清净吗?”诸位圣尼对此完全清净,所以默然。我这样记住这件事。
Uddiṭṭhā kho, ayyāyo, chasaṭṭhisatā pācittiyā dhammā. Tatthāyyāyo pucchāmi – ‘‘kaccittha parisuddhā’’? Dutiyampi pucchāmi – ‘‘kaccittha parisuddhā’’? Tatiyampi pucchāmi – ‘‘kaccittha parisuddhā’’? Parisuddhetthāyyāyo, tasmā tuṇhī, evametaṃ dhārayāmīti.
━━ 归纳讲解,仅供参考 ━━
事件
这部经记录了佛陀为比丘尼僧团制定的多条戒律,起因是比丘尼们在日常生活中出现了种种不适当的行为。比如图拉难达比丘尼使人过量取蒜,导致供养中断;六群比丘尼剃除隐私部位毛发,与人裸体同浴;有比丘尼互相拍打、使用不当器具等。每当这类事件发生,引发在家众或僧团内部不满,佛陀便会呵责当事人,并以此为缘起制定一条明确的学处,规定违犯的罪责和开缘情况。
经文摘要
比丘尼行为不当引发讥嫌 → 佛陀呵责并以此制定戒条 → 详列违犯的构成要素、犯相与无犯情况。
中心思想
这是佛陀为维持僧团清净、保护比丘尼免受讥嫌而设立的“行为规范手册”,核心是教她们如何在细微处守护根门与威仪。
背景:僧团的声誉就是法的声誉
在家人用眼睛看着出家人怎么生活。如果比丘尼不加节制、不讲卫生、不避嫌疑,就会被骂作“秃头绑匪女”或“像在家享受欲乐的女人”。佛陀说:“这不能使未信者生信,能让已信者退心。”所以这些戒,本质不是为了限制,而是为了建造一个让僧团能安心修行、也让社会能尊重信任的保护网。
核心:戒律是“适量”与“遮蔽”的智慧
这条戒的重点在“不知适量”。图拉难达因为过去世过度贪婪失去金翅膀,今世又因不知适量而面临失去蒜。佛陀引这个故事点明:“因过度贪婪而失去金子。现在将失去蒜。”戒律教人在一切行为中把握分寸,连取用不超过“两指节”这种生理卫生的细节都被规定,背后是警示:越界的贪著,会让我们失去更珍贵的法财。
另一群戒的重点在“遮蔽”与“请问”。比丘尼“不谨慎”入村、在比丘前不问便坐、未请示便问法,这些在佛看来都是心不处于尊重与自我防护的状态。佛陀要求:你心中要先有对他人的尊重,对规则的自觉,行为才不会变成放纵。
要旨:每一个行为,都要在看见它“是否导向离欲”之后再去做。
戒律不是一张处罚清单,而是就像种田的篱笆,看似限制自由,实则守护了里面的庄稼不被野兽糟蹋。正如经文反复说,如果是“病缘、难缘、疯狂者、最初犯戒者”则不犯——这说明戒律守护的是善心,而不是惩罚无心之失。
关键术语锚
- dhamma:这里主要指佛说的“如法之语”,即依教法的开示、呵责与规则。区别于指“现象/事物”的泛用法,此处是佛陀以法的权威说话。
- sacca:经文中的`Saccaṃ`是“真实的吗?”的问语。这里锁死为对事实真伪的询问,而非抽象“真理”。
- kamma:表面指“行为”,但经中佛陀的呵责和制戒都在强调:不当的`kamma`会产生现世的讥嫌(恶业果报的一种),比如失去供养。
- vihāra:原义为“住”,此处具体指比丘尼的“住所”。易错点在于泛化为“安住的心境”,但这里就是指物理的建筑空间。
- bhikkhu/bhikkhunī:比丘/比丘尼。需严格区分性别与身份,因为许多戒条的核心就是比丘尼与比丘、与在家众的互动边界。
- ānāpatti:“无犯/不犯”。制戒的关键结构,界定哪些情况(如病缘、初犯)不构成违犯,体现了戒律不因无心之失或必要因缘而惩罚的灵活性。