3. 国提村品
3. Koṭigāmavaggo
12. 谛相应 · 54 段
1. 第一国提村经
1. Paṭhamakoṭigāmasuttaṃ
1091一时,世尊住在跋耆国的国提村。在那里,世尊对诸比丘说:“诸比丘,正是由于对四圣谛未证悟、未通达,我和你们才在这漫长的轮回中流转、漂泊至今。”
Ekaṃ samayaṃ bhagavā vajjīsu viharati koṭigāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘catunnaṃ, bhikkhave, ariyasaccānaṃ ananubodhā appaṭivedhā evamidaṃ dīghamaddhānaṃ sandhāvitaṃ saṃsaritaṃ mamañceva tumhākañca’’.
“哪四个呢?诸比丘,正是由于对苦圣谛未能证悟、未能通达,我与你们才在这漫长的轮回中流转、漂泊如此长久。正是由于对苦集圣谛……对苦灭圣谛……正是由于对导向苦灭之道圣谛未能证悟、未能通达,我与你们才在这漫长的轮回中流转、漂泊如此长久。诸比丘,而今这苦圣谛已经证悟、已经通达,苦集圣谛已经证悟、已经通达,苦灭圣谛已经证悟、已经通达,导向苦灭之道圣谛已经证悟、已经通达;对存在的渴爱已断除,导致再生的导引已耗尽,如今不再有未来的再生。”
‘‘Katamesaṃ catunnaṃ? Dukkhassa, bhikkhave, ariyasaccassa ananubodhā appaṭivedhā evamidaṃ dīghamaddhānaṃ sandhāvitaṃ saṃsaritaṃ mamañceva tumhākañca. Dukkhasamudayassa ariyasaccassa…pe… dukkhanirodhassa ariyasaccassa…pe… dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ariyasaccassa ananubodhā appaṭivedhā evamidaṃ dīghamaddhānaṃ sandhāvitaṃ saṃsaritaṃ mamañceva tumhākañca. Tayidaṃ, bhikkhave, dukkhaṃ ariyasaccaṃ anubuddhaṃ paṭividdhaṃ, dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ anubuddhaṃ paṭividdhaṃ, dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ anubuddhaṃ paṭividdhaṃ, dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ anubuddhaṃ paṭividdhaṃ; ucchinnā bhavataṇhā, khīṇā bhavanetti; natthidāni punabbhavo’’ti.
这是世尊所说。善逝如此说后,导师又接着说道:
Idamavoca bhagavā. Idaṃ vatvāna sugato athāparaṃ etadavoca satthā –
“由于未能如实照见四圣谛,
流转已历经长劫,在种种生命形态中一再受生。
“如今这些圣谛已被亲见,有之导引已根除;
苦之根已被斩断,如今不再有后有。此为第一经。
‘‘Catunnaṃ ariyasaccānaṃ, yathābhūtaṃ adassanā; Saṃsitaṃ dīghamaddhānaṃ, tāsu tāsveva jātisu. ‘‘Tāni etāni diṭṭhāni, bhavanetti samūhatā; Ucchinnaṃ mūlaṃ dukkhassa, natthidāni punabbhavo’’ti. paṭhamaṃ;
2. 第二国提村经
2. Dutiyakoṭigāmasuttaṃ
1092“诸比丘,若有沙门或婆罗门,于‘此是苦’不如实知,于‘此是苦集’不如实知,于‘此是苦灭’不如实知,于‘此是导向苦灭之道’不如实知,诸比丘,我不承认这些沙门为沙门,亦不承认这些婆罗门为婆罗门。这些尊者,于现法中以自证智作证沙门义或婆罗门义而具足安住,亦无可能。”
‘‘Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ nappajānanti, ‘ayaṃ dukkhasamudayo’ti yathābhūtaṃ nappajānanti, ‘ayaṃ dukkhanirodho’ti yathābhūtaṃ nappajānanti, ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ nappajānanti, na me te, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu vā samaṇasammatā brāhmaṇesu vā brāhmaṇasammatā, na ca panete āyasmanto sāmaññatthaṃ vā brahmaññatthaṃ vā diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharanti.
“诸比丘,凡任何沙门或婆罗门,如实了知‘此是苦’,如实了知‘此是苦集’,如实了知‘此是苦灭’,如实了知‘此是导向苦灭之道’,诸比丘,我称他们为沙门中的沙门、婆罗门中的婆罗门。那些尊者能于现法中,以自证智证得沙门义与婆罗门义,而安住其中。”
‘‘Ye ca kho keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ pajānanti, ‘ayaṃ dukkhasamudayo’ti yathābhūtaṃ pajānanti, ‘ayaṃ dukkhanirodho’ti yathābhūtaṃ pajānanti, ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ pajānanti, te kho me, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu ceva samaṇasammatā brāhmaṇesu ca brāhmaṇasammatā, te ca panāyasmanto sāmaññatthañca brahmaññatthañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharantī’’ti.
世尊如是说。如是说已,善逝、导师复如是说:
Idamavoca bhagavā. Idaṃ vatvāna sugato athāparaṃ etadavoca satthā –
“那些人不了知苦,也不了知苦的集起;
也不了知那苦究竟无余灭尽之处。
“他们也不知晓那条导向苦灭的道路;
他们缺乏心的解脱,也缺乏慧的解脱;
他们无力灭尽,确然经受着生与老。
“而那些了知苦、了知苦的集起,
在那里,一切苦灭尽无余。
“他们了知那条导向苦的止息的道路。
“他们具足心解脱与慧解脱;
他们能终结一切,不再趣向生与老。”第二经。
‘‘Ye dukkhaṃ nappajānanti, atho dukkhassa sambhavaṃ; Yattha ca sabbaso dukkhaṃ, asesaṃ uparujjhati. ‘‘Tañca maggaṃ na jānanti, dukkhūpasamagāminaṃ; Cetovimuttihīnā te, atho paññāvimuttiyā; Abhabbā te antakiriyāya, te ve jātijarūpagā. ‘‘Ye ca dukkhaṃ pajānanti, atho dukkhassa sambhavaṃ; Yattha ca sabbaso dukkhaṃ, asesaṃ uparujjhati. ‘‘Tañca maggaṃ pajānanti, dukkhūpasamagāminaṃ; Cetovimuttisampannā, atho paññāvimuttiyā; Sabbā te antakiriyāya, na te jātijarūpagā’’ti. dutiyaṃ;
3. 正自觉者经
3. Sammāsambuddhasuttaṃ
1093【舍卫城因缘】“诸比丘,有这些四圣谛。哪四种呢?苦圣谛……(中略)……导向苦灭的行道圣谛——诸比丘,这些就是四圣谛。诸比丘,由于如来如实正觉此四圣谛,故被称为‘阿拉汉、正自觉者’。
Sāvatthinidānaṃ. Cattārimāni, bhikkhave, ariyasaccāni. Katamāni cattāri? Dukkhaṃ ariyasaccaṃ…pe… dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ – imāni kho, bhikkhave, cattāri ariyasaccāni. Imesaṃ kho, bhikkhave, catunnaṃ ariyasaccānaṃ yathābhūtaṃ abhisambuddhattā tathāgato ‘arahaṃ sammāsambuddho’ti vuccati.
“诸比丘,因此,于此应作努力:‘此是苦’……(中略)……‘此是导向苦灭之道’应作努力。” 第三经。
‘‘Tasmātiha, bhikkhave, ‘idaṃ dukkha’nti yogo karaṇīyo…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo’’ti. Tatiyaṃ.
4. 阿拉汉经
4. Arahantasuttaṃ
1094舍卫城因缘。诸比丘,过去世任何阿拉汉、正自觉者,都已如实现等觉;他们悉皆如实现等觉四圣谛。诸比丘,未来世任何阿拉汉、正自觉者,都将如实现等觉;他们悉皆将如实现等觉四圣谛。诸比丘,现在任何阿拉汉、正自觉者,都正如实现等觉;他们悉皆正如实现等觉四圣谛。
Sāvatthinidānaṃ. Ye hi keci, bhikkhave, atītamaddhānaṃ arahanto sammāsambuddhā yathābhūtaṃ abhisambujjhiṃsu, sabbe te cattāri ariyasaccāni yathābhūtaṃ abhisambujjhiṃsu. Ye hi keci, bhikkhave, anāgatamaddhānaṃ arahanto sammāsambuddhā yathābhūtaṃ abhisambujjhissanti, sabbe te cattāri ariyasaccāni yathābhūtaṃ abhisambujjhissanti. Ye hi keci, bhikkhave, etarahi arahanto sammāsambuddhā yathābhūtaṃ abhisambujjhanti, sabbe te cattāri ariyasaccāni yathābhūtaṃ abhisambujjhanti.
“哪四种?即:苦圣谛、苦集圣谛、苦灭圣谛、导向苦灭之道圣谛。诸比丘,过去、未来、现在任何已证阿拉汉、正自觉者……(中略)……如实现等觉的,他们悉皆现等觉此四圣谛。”
‘‘Katamāni cattāri? Dukkhaṃ ariyasaccaṃ, dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ, dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ, dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ. Ye hi, keci, bhikkhave, atītamaddhānaṃ arahanto sammāsambuddhā yathābhūtaṃ abhisambujjhiṃsu…pe… abhisambujjhissanti…pe… abhisambujjhanti, sabbe te imāni cattāri ariyasaccāni yathābhūtaṃ abhisambujjhanti.
“诸比丘,因此,应当于‘这是苦’精勤……应当于‘这是导向苦灭之道’精勤。”第四经。
‘‘Tasmātiha, bhikkhave, ‘idaṃ dukkha’nti yogo karaṇīyo…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo’’ti. Catutthaṃ.
5. 漏尽经
5. Āsavakkhayasuttaṃ
1095“诸比丘,我说,漏尽属于知者、见者,而不属于不知者、不见者。诸比丘,知见何法而有漏尽?知‘这是苦’、见‘这是苦’,则有漏尽;知‘这是苦集’、见‘这是苦集’,则有漏尽;知‘这是苦灭’、见‘这是苦灭’,则有漏尽;知‘这是导向苦灭之道’、见‘这是导向苦灭之道’,则有漏尽。诸比丘,正是这样,如是知者、如是见者而得漏尽。”
‘‘Jānatohaṃ, bhikkhave, passato āsavānaṃ khayaṃ vadāmi, no ajānato apassato. Kiñca, bhikkhave, jānato passato āsavānaṃ khayo hoti? ‘Idaṃ dukkha’nti, bhikkhave, jānato passato āsavānaṃ khayo hoti, ‘ayaṃ dukkhasamudayo’ti jānato passato āsavānaṃ khayo hoti, ‘ayaṃ dukkhanirodho’ti jānato passato āsavānaṃ khayo hoti, ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti jānato passato āsavānaṃ khayo hoti. Evaṃ kho, bhikkhave, jānato evaṃ passato āsavānaṃ khayo hoti.
“诸比丘,因此,应于‘这是苦’而致力……应于‘这是导至苦灭之道’而致力。”第五经。
‘‘Tasmātiha, bhikkhave, ‘idaṃ dukkha’nti yogo karaṇīyo…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo’’ti. Pañcamaṃ.
1096“诸比丘,凡是你们所悲悯的人,凡是认为值得聆听的人——朋友、同僚、亲戚、血亲——诸比丘,你们应当劝导他们、确立他们、安立他们,如实通达四圣谛。
‘‘Ye hi keci, bhikkhave, anukampeyyātha, ye ca sotabbaṃ maññeyyuṃ – mittā vā amaccā vā ñātī vā sālohitā vā – te vo, bhikkhave, catunnaṃ ariyasaccānaṃ yathābhūtaṃ abhisamayāya samādapetabbā nivesetabbā patiṭṭhāpetabbā.
“哪四种?苦圣谛、苦集圣谛、苦灭圣谛、导向苦灭之道圣谛。比丘们,那些你们应当悲悯的人,以及那些认为值得听闻的人——朋友、同僚、亲戚、血亲——比丘们,你们应当激励、安立、建立他们,使之如实通达这四圣谛。”
‘‘Katamesaṃ catunnaṃ? Dukkhassa ariyasaccassa, dukkhasamudayassa ariyasaccassa, dukkhanirodhassa ariyasaccassa, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ariyasaccassa. Ye hi keci, bhikkhave, anukampeyyātha, ye ca sotabbaṃ maññeyyuṃ – mittā vā amaccā vā ñātī vā sālohitā vā te vo, bhikkhave, imesaṃ catunnaṃ ariyasaccānaṃ yathābhūtaṃ abhisamayāya samādapetabbā nivesetabbā patiṭṭhāpetabbā.
“比丘们,因此,应当致力于‘这是苦’……应当致力于‘这是导向苦灭之道’。”第六经。
‘‘Tasmātiha, bhikkhave, ‘idaṃ dukkha’nti yogo karaṇīyo…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo’’ti. Chaṭṭhaṃ.
1097“诸比丘,有此四圣谛。哪四种呢?苦圣谛、苦集圣谛、苦灭圣谛、导向苦灭之道圣谛。诸比丘,这四圣谛是真实的、不虚假的、无其他的,因此称为‘圣谛’。”
‘‘Cattārimāni, bhikkhave, ariyasaccāni. Katamāni cattāri? Dukkhaṃ ariyasaccaṃ, dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ, dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ, dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ – imāni kho, bhikkhave, cattāri ariyasaccāni tathāni avitathāni anaññathāni; tasmā ‘ariyasaccānī’ti vuccanti.
“诸比丘,因此,应当致力于‘这是苦’……应当致力于‘这是导向苦灭之道’。”第七经。
‘‘Tasmātiha, bhikkhave, ‘idaṃ dukkha’nti yogo karaṇīyo…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo’’ti. Sattamaṃ.
1098“诸比丘,有四圣谛。哪四种?苦圣谛、苦集圣谛、苦灭圣谛、导至苦灭之道圣谛。于有天、魔、梵的世间,于有沙门、婆罗门、天、人的众生中,如来是圣者;因此称为‘圣谛’。”
‘‘Cattārimāni, bhikkhave, ariyasaccāni. Katamāni cattāri? Dukkhaṃ ariyasaccaṃ, dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ, dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ, dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ. Sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya tathāgato ariyo; tasmā ‘ariyasaccānī’ti vuccanti’’.
“诸比丘,因此,应当精勤于‘这是苦’……(中略)应当精勤于‘这是导向苦灭之道’。”第八经。
‘‘Tasmātiha, bhikkhave, ‘idaṃ dukkha’nti yogo karaṇīyo…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo’’ti. Aṭṭhamaṃ.
9. 应遍知经
9. Pariññeyyasuttaṃ
1099“诸比丘,有此四圣谛。哪四种呢?苦圣谛、苦集圣谛、苦灭圣谛、导向苦灭的道圣谛。诸比丘,这就是四圣谛。在这四圣谛中,有应遍知的圣谛,有应断的圣谛,有应证得的圣谛,有应修习的圣谛。”
‘‘Cattārimāni , bhikkhave, ariyasaccāni. Katamāni cattāri? Dukkhaṃ ariyasaccaṃ, dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ, dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ, dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ – imāni kho, bhikkhave, cattāri ariyasaccāni. Imesaṃ kho, bhikkhave, catunnaṃ ariyasaccānaṃ atthi ariyasaccaṃ pariññeyyaṃ, atthi ariyasaccaṃ pahātabbaṃ, atthi ariyasaccaṃ sacchikātabbaṃ, atthi ariyasaccaṃ bhāvetabbaṃ.
“诸比丘,什么是应遍知的圣谛?苦圣谛应遍知,苦集圣谛应断,苦灭圣谛应证得,导向苦灭的道圣谛应修习。”
‘‘Katamañca, bhikkhave, ariyasaccaṃ pariññeyyaṃ? Dukkhaṃ, bhikkhave, ariyasaccaṃ pariññeyyaṃ, dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ pahātabbaṃ, dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ sacchikātabbaṃ, dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ bhāvetabbaṃ.
“因此,诸比丘,于“此是苦”应修习……于“此是导至苦灭之道”应修习。
”第九经。
‘‘Tasmātiha, bhikkhave, ‘idaṃ dukkha’nti yogo karaṇīyo…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo’’ti. Navamaṃ.
10. 憍梵波提经
10. Gavampatisuttaṃ
1100一时,众多上座比丘住在支提国的萨罕奢尼迦。那时,众上座比丘食后托钵归来,聚集在圆堂中安坐,彼此生起了这样的谈论:“贤友们,见到苦者,是否也见到苦集、苦灭及导向苦灭的行道呢?”
Ekaṃ samayaṃ sambahulā therā bhikkhū cetesu viharanti sahañcanike . Tena kho pana samayena sambahulānaṃ therānaṃ bhikkhūnaṃ pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantānaṃ maṇḍalamāḷe sannisinnānaṃ sannipatitānaṃ ayamantarākathā udapādi – ‘‘yo nu kho, āvuso, dukkhaṃ passati dukkhasamudayampi so passati, dukkhanirodhampi passati, dukkhanirodhagāminiṃ paṭipadampi passatī’’ti.
闻此,具寿憍梵波提长老对诸比丘说:“贤友们,这是我于世尊面前亲耳听闻、当面领受的:‘比丘们,见苦者亦见苦之集、苦之灭、趣向苦灭之道。见苦集者亦见苦、苦之灭、趣向苦灭之道。见苦灭者亦见苦、苦之集、趣向苦灭之道。见趣向苦灭之道者亦见苦、苦之集、苦之灭。’”第十经。
Evaṃ vutte āyasmā gavampati thero bhikkhū etadavoca – ‘‘sammukhā metaṃ, āvuso, bhagavato sutaṃ, sammukhā paṭiggahitaṃ – ‘yo , bhikkhave, dukkhaṃ passati dukkhasamudayampi so passati, dukkhanirodhampi passati, dukkhanirodhagāminiṃ paṭipadampi passati. Yo dukkhasamudayaṃ passati dukkhampi so passati, dukkhanirodhampi passati, dukkhanirodhagāminiṃ paṭipadampi passati. Yo dukkhanirodhaṃ passati dukkhampi so passati, dukkhasamudayampi passati, dukkhanirodhagāminiṃ paṭipadampi passati. Yo dukkhanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ passati dukkhampi so passati, dukkhasamudayampi passati, dukkhanirodhampi passatī’’’ti. Dasamaṃ.
二跋耆、正自觉者、阿拉汉、漏尽者;
憍梵波提,朋友、如此与世间,应遍知。
Dve vajjī sammāsambuddho, arahaṃ āsavakkhayo; Mittaṃ tathā ca loko ca, pariññeyyaṃ gavampatīti.